Eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Algemeen, Tekst 3.
Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2 telt 27 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (19), werkwoordsvormen (2) en stijlfiguren (2). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.
Tekst 1
Tekst 1 Kritiek op Seneca en zijn reactie daarop
[1] Si quis itaque ex istis qui philosophiam conlatrant quod solent dixerit:
[2] ‘Quare ergo tu fortius loqueris quam vivis? Quare et superiori verba
[3] summittis et pecuniam necessarium tibi instrumentum existimas et damno
[4] moveris et lacrimas audita coniugis aut amici morte demittis et respicis
[5] famam et malignis sermonibus tangeris? Quare cultius rus tibi est quam
[6] naturalis usus desiderat? Cur non ad praescriptum tuum cenas? Cur tibi
[7] nitidior supellex est? Cur apud te vinum aetate tua vetustius bibitur? Cur
[8] aurum disponitur? Cur arbores nihil praeter umbram daturae conseruntur?
[9] Quare uxor tua locupletis domus censum auribus gerit? Quare
[10] paedagogium pretiosa veste succingitur? Quare ars est apud te ministrare
[11] nec temere et ut libet conlocatur argentum sed perite struitur et est
[12] aliquis scindendi obsonii magister?’ Adice, si vis: ‘Cur trans mare
[13] possides? Cur plura quam nosti? <Cur> turpiter aut tam neglegens es ut
[14] non noveris pauculos servos aut tam luxuriosus ut plures habeas quam
[15] quorum notitiae memoria sufficiat?’ Adiuvabo postmodo convicia et plura
[16] mihi quam putas obiciam, nunc hoc respondeo tibi: non sum sapiens et,
[17] ut malivolentiam tuam pascam, nec ero. Exige itaque a me, non ut
[18] optimis par sim, sed ut malis melior: hoc mihi satis est, cotidie aliquid ex
[19] vitiis meis demere et errores meos obiurgare. Non perveni ad sanitatem,
[20] ne perveniam quidem; delenimenta magis quam remedia podagrae meae
[21] compono, contentus si rarius accedit et si minus verminatur: vestris
[22] quidem pedibus comparatus, debiles, cursor sum. Haec non pro me loquor
[23] — ego enim in alto vitiorum omnium sum — sed pro illo cui aliquid acti
[24] est. ‘Aliter’ inquis ‘loqueris, aliter vivis.’ Hoc, malignissima capita et
[25] optimo cuique inimicissima, Platoni obiectum est, obiectum Epicuro,
[26] obiectum Zenoni; omnes enim isti dicebant non quemadmodum ipsi
[27] viverent, sed quemadmodum esset <et> ipsis vivendum. De virtute, non
[28] de me loquor, et cum vitiis convicium facio, in primis meis facio: cum
[29] potuero, vivam quomodo oportet. Nec malignitas me ista multo veneno
[30] tincta deterrebit ab optimis; ne virus quidem istud quo alios spargitis, quo
[31] vos necatis, me inpediet quominus perseverem laudare vitam non quam
[32] ago sed quam agendam scio, quominus virtutem adorem et ex intervallo
[33] ingenti reptabundus sequar. Expectabo scilicet ut quicquam malivolentiae
[34] inviolatum sit, cui sacer nec Rutilius fuit nec Cato? Curet aliquis an istis
[35] nimis dives videatur quibus Demetrius Cynicus parum pauper est? Virum
[36] acerrimum et contra omnia naturae desideria pugnantem, hoc
[37] pauperiorem quam ceteros Cynicos quod, cum sibi interdixerint habere,
[38] interdixit et poscere, negant satis egere. Vides enim: non virtutis
[39] scientiam sed egestatis professus est.
Seneca, De vita beata 17-18
Vraag 1 1 punt
Regel 2 (Quare ergo t/m vivis). Deze zin wordt door C. Verhoeven als volgt vertaald: “Waarom ben je met je woorden dapperder dan in je leven?” In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel overgenomen. Leg dat uit met betrekking tot loqueris. Ga in je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat loqueris een persoonsvorm (werkwoord) is, maar in de vertaling met een bepaling, zoals ‘met je woorden’, of met een zelfstandig naamwoord is weergegeven. (1p)
Alleen 1 punt als beide onderdelen juist zijn: (1) loqueris is een persoonsvorm of werkwoord, en (2) in de vertaling is dat weergegeven met een bepaling, zoals ‘met je woorden’, of met een zelfstandig naamwoord.
Vraag 2 1 punt
Regel 2-5 (Quare ergo t/m tangeris). Noteer de naam van het stilistisch middel waarmee de in deze zin gemaakte verwijten worden onderstreept. Laat retorische vraag buiten beschouwing.
Bekijk het antwoord
- Noemt het stilistisch middel: polysyndeton. (1p)
Vraag 3 2 punten
De meeste verwijten over Seneca’s gedrag die in de regels 2-12 (Quare ergo t/m magister) worden genoemd, betreffen gehechtheid aan bezit en een luxueuze levenswijze. Beschrijf in eigen woorden twee andere verwijten over Seneca’s gedrag die in de regels 2-12 (Quare ergo t/m magister) worden genoemd.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft twee verschillende verwijten in eigen woorden, uit: zich onderdanig gedragen tegenover een superieur; treuren om het overlijden van een dierbare of emoties tonen; gevoelig zijn voor roddelpraat of belang hechten aan reputatie. (2p)
Twee verschillende verwijten uit de lijst geven 2 punten. Vraagt de opgave om twee verwijten en geeft de leerling er meer, dan tellen alleen de eerste twee.
Vraag 4 1 punt
Uit het vervolg kun je afleiden in welk geval Seneca de in de regels 2-15 (Quare ergo t/m sufficiat) genoemde kritiek wél terecht zou hebben gevonden. Leg dat uit. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m sum regel 22).
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de kritiek terecht zou zijn geweest als Seneca zich als sapiens zou hebben voorgedaan, of als Seneca zijn fouten niet wilde verbeteren. (1p)
Vraag 5 1 punt
Citeer uit de regels 5-15 (Quare cultius t/m sufficiat) het Latijnse tekstelement dat een voorbeeld is van Quare cultius t/m desiderat (regel 5-6).
Bekijk het antwoord
- Citeert: Cur arbores nihil praeter umbram daturae conseruntur? (regel 8) (1p)
Vraag 6 1 punt
Regel 18 malis melior. Leg uit wat dit voor Seneca concreet inhoudt. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m sum regel 22).
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Seneca dagelijks werkt aan de verbetering van zijn gebreken en daar al enig resultaat mee heeft geboekt. (1p)
Vraag 7 1 punt
In de regels 19-22 (Non t/m sum) vergelijkt Seneca zijn levenswijze met de toestand van zijn lichaam. Citeer uit de regels 19-22 (Non t/m sum) het Latijnse tekstelement dat, wat zijn lichaam betreft, vergelijkbaar is met vitiis meis (regel 19).
Bekijk het antwoord
- Citeert: podagrae (meae) (regel 20). (1p)
Vraag 8 1 punt
Regel 24 Aliter loqueris. Citeer uit de regels 2-5 (Quare ergo t/m tangeris) het Latijnse woord dat een concrete invulling is van Aliter (regel 24).
Bekijk het antwoord
- Citeert: fortius (regel 2). (1p)
Vraag 9 2 punten
Regel 28-29 cum potuero, vivam quomodo oportet. In het voorafgaande heeft Seneca aangegeven dat dit stadium voor hem nooit haalbaar zal zijn. a. Citeer uit de regels 17-22 (Exige t/m sum) het Latijnse tekstelement waarmee hij aangeeft dat dit stadium voor hem nooit haalbaar zal zijn. b. Citeer uit de regels 29-33 (Nec t/m sequar) het Latijnse tekstelement waarmee Seneca aangeeft dat hij nog ver verwijderd is van dit stadium.
Bekijk het antwoord
- a. Citeert ne perveniam quidem (regel 20). (1p)
- b. Citeert (virtutem adorem et ex) intervallo ingenti (reptabundus sequar), regel 32-33. (1p)
Bij b. is ook ‘(vitam) non quam ago sed quam agendam scio (regel 31-32)’ goed.
Vraag 10 1 punt
Regel 29 malignitas ista. Leg op grond van het voorafgaande (vanaf Hoc regel 24) uit waarop Seneca met malignitas ista doelt.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat malignitas ista slaat op de boosaardigheid om filosofen ervan te beschuldigen dat zij niet leven naar hun eigen voorschriften. (1p)
Vraag 11 2 punten
Regel 18 optimis en regel 30 optimis. Met dit woord wordt in deze twee regels níet hetzelfde bedoeld. a. Beschrijf in eigen woorden wie of wat met optimis in regel 18 wordt of worden bedoeld. b. Beschrijf in eigen woorden wie of wat met optimis in regel 30 wordt of worden bedoeld.
Bekijk het antwoord
- a. Beschrijft dat met optimis in regel 18 wijze mensen worden bedoeld. (1p)
- b. Beschrijft dat met optimis in regel 30 het stoïsche ideaal of de virtus wordt bedoeld. (1p)
Vraag 12 2 punten
Regel 30-31 quo vos necatis. Vos kan hier opgevat worden als een nominativus of een accusativus. Zowel om een stilistische als om een inhoudelijke reden verdient de keuze voor een accusativus de voorkeur. a. Leg uit dat vos om een stilistische reden als een accusativus opgevat dient te worden. Betrek de context in je antwoord. b. Leg uit dat vos om een inhoudelijke reden als een accusativus opgevat dient te worden. Betrek de context in je antwoord.
Bekijk het antwoord
- a. Legt uit dat quo vos (necatis) parallel staat met quo alios (spargitis): voor en achter vos necatis staat een persoonsvorm met een lijdend voorwerp. (1p)
- b. Legt uit dat wie een ander kwaad doet ook zichzelf slechter maakt, of dat ook de verspreiders (vos) van het gif of virus zelf worden aangetast. (1p)
Vraag 13 1 punt
Regel 33-34 Expectabo t/m Cato. In deze regels komt een a-fortiori-redenering voor. Beschrijf deze a-fortiori-redenering in eigen woorden.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft de redenering: als mensen al kritiek hebben op de moreel meest hoogstaande mannen, Rutilius en Cato, dan zullen ze zeker kritiek hebben op Seneca, die veel minder hoogstaand is. (1p)
Vraag 14 2 punten
Regel 34-35 Curet t/m est. Vergelijk hiermee regel 5-15 Quare cultius t/m sufficiat. Sommige geleerden beschouwen Curet t/m est (regel 34-35) als een zwak excuus van Seneca, gezien de inhoud van de regels 5-15 (Quare cultius t/m sufficiat). Verdedig het standpunt dat dit een zwak excuus is. Ga in je antwoord in op beide passages.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Seneca in de regels 34-35 suggereert dat de criticasters toch nooit tevreden zijn, hoe arm men ook is. (1p)
- Legt uit dat in de regels 5-15 geen sprake is van armoede maar van (excessieve) rijkdom van Seneca. (1p)
Tekst 2
Tekst 2 Dionysius, tiran van Syracuse
[1] Duodequadraginta annos tyrannus Syracusanorum fuit Dionysius, cum
[2] quinque et viginti natus annos dominatum occupavisset. Qua
[3] pulchritudine urbem, quibus autem opibus praeditam servitute oppressam
[4] tenuit civitatem! Atqui de hoc homine a bonis auctoribus sic scriptum
[5] accepimus, summam fuisse eius in victu temperantiam in rebusque
[6] gerundis virum acrem et industrium, eundem tamen maleficum natura et
[7] iniustum; ex quo omnibus bene veritatem intuentibus videri necesse est
[8] miserrimum. Ea enim ipsa, quae concupierat, ne tum quidem, cum omnia
[9] se posse censebat, consequebatur.
[10] Qui cum esset bonis parentibus atque honesto loco natus — etsi id quidem
[11] alius alio modo tradidit — abundaretque et aequalium familiaritatibus et
[12] consuetudine propinquorum, haberet etiam more Graeciae quosdam
[13] adulescentes amore coniunctos, credebat eorum nemini, sed eis quos ex
[14] familiis locupletium servos delegerat, quibus nomen servitutis ipse
[15] detraxerat, et quibusdam convenis et feris barbaris corporis custodiam
[16] committebat. Ita propter iniustam dominatus cupiditatem in carcerem
[17] quodam modo ipse se incluserat. Quin etiam ne tonsori collum
[18] committeret, tondere filias suas docuit. Ita sordido ancillarique artificio
[19] regiae virgines ut tonstriculae tondebant barbam et capillum patris. Et
[20] tamen ab eis ipsis, cum iam essent adultae, ferrum removit instituitque,
[21] ut candentibus iuglandium putaminibus barbam sibi et capillum adurerent.
[22] Cumque duas uxores haberet, Aristomachen civem suam, Doridem autem
[23] Locrensem, sic noctu ad eas ventitabat, ut omnia specularetur et
[24] perscrutaretur ante. Et cum fossam latam cubiculari lecto circumdedisset
[25] eiusque fossae transitum ponticulo ligneo coniunxisset, eum ipsum, cum
[26] forem cubiculi clauserat, detorquebat. Idemque cum in communibus
[27] suggestis consistere non auderet, contionari ex turri alta solebat.
[28] Atque is cum pila ludere vellet — studiose enim id factitabat — tunicamque
[29] poneret, adulescentulo, quem amabat, tradidisse gladium dicitur. Hic cum
[30] quidam familiaris iocans dixisset: ‘Huic quidem certe vitam tuam
[31] committis’ adrisissetque adulescens, utrumque iussit interfici, alterum,
[32] quia viam demonstravisset interimendi sui, alterum, quia dictum id risu
[33] adprobavisset. Atque eo facto sic doluit, nihil ut tulerit gravius in vita;
[34] quem enim vehementer amarat, occiderat. Sic distrahuntur in contrarias
[35] partes impotentium cupiditates. Cum huic obsecutus sis illi est
[36] repugnandum.
Cicero, Tusculanae disputationes 5.57-60
Vraag 15 2 punten
Regel 2-4 Qua t/m civitatem. Deze zin bevat een tegenstelling die vergelijkbaar is met een tegenstelling in het vervolg (t/m iniustum regel 7). Leg dit uit. Ga in je antwoord in op beide tegenstellingen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat in de geciteerde zin de schoonheid van de stad Syracuse wordt geplaatst tegenover het tirannieke bewind (slavernij) van Dionysius. (1p)
- Legt uit dat in de regels 5-7 (summam t/m iniustum) positieve eigenschappen van Dionysius worden geplaatst tegenover een slecht karakter. (1p)
Vraag 16 1 punt
Regel 4 a bonis auctoribus sic scriptum. Ook in het vervolg maakt Cicero duidelijk dat hij zich baseert op anderen. Citeer uit de regels 10-16 (Qui t/m committebat) het Latijnse tekstelement waaruit dat blijkt.
Bekijk het antwoord
- Citeert: (etsi id quidem) alius alio modo tradidit (regel 10-11). (1p)
Vraag 17 2 punten
Regel 6-8 eundem t/m miserrimum. Leg uit dat de inhoud van deze zin goed past bij de boodschap die Cicero in de Tusculanae disputationes wil overbrengen. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Ga in op zowel de strekking van de regels 6-8 (eundem t/m miserrimum) als de boodschap van de Tusculanae disputationes.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de strekking van de regels 6-8 is dat Dionysius zeer ongelukkig was, omdat hij onrechtvaardig of kwaadaardig was, en dat dat geen deugd is. (1p)
- Legt uit dat de boodschap van de Tusculanae disputationes is dat deugd voldoende is om gelukkig te zijn. (1p)
Vraag 18 2 punten
Regel 13 eorum. Citeer uit de regels 11-16 (abundaretque t/m committebat) de drie niet direct opeenvolgende Latijnse woorden waarnaar eorum verwijst.
Bekijk het antwoord
- Citeert de drie woorden waarnaar eorum verwijst: aequalium (regel 11), propinquorum (regel 12) en adulescentes (regel 13). (2p)
Puntentabel uit het model: drie juiste woorden geven 2 punten, twee juiste woorden 1 punt, en één of geen juist 0 punten. Niet fout rekenen wanneer in plaats van ‘adulescentes (regel 13)’ is gegeven ‘quosdam (regel 12)’.
Vraag 19 2 punten
Regel 1-16 Duodequadraginta t/m committebat. De Romeinse schrijver Sallustius beschrijft de samenzweerder Catilina als volgt: “Catilina stamde uit een adellijke familie. Psychisch en fysiek stond hij erg sterk, maar zijn karakter was boosaardig en verdorven.” a. Citeer uit de regels 4-8 (Atqui t/m miserrimum) het Latijnse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘zijn karakter was boosaardig en verdorven’ uit bovenstaand citaat. b. Citeer uit bovenstaand citaat het Nederlandse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met honesto loco natus (regel 10).
Bekijk het antwoord
- a. Citeert (eundem tamen) maleficum natura et iniustum (regel 6-7). (1p)
- b. Citeert: (stamde) uit een adellijke familie. (1p)
Bij a. is ook ‘maleficum natura (regel 6)’ alleen goed, en dat levert het volle punt op.
Vraag 20 1 punt
In de regels 10-18 (Qui t/m docuit) beschrijft Cicero de ongelukkige toestand waarin Dionysius verkeert met een metafoor. Beschrijf deze metafoor in eigen woorden.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft dat Dionysius zichzelf als het ware in een kerker of gevangenis heeft opgesloten. (1p)
Vraag 21 1 punt
Regel 20 ipsis. Leg uit dat Cicero met het woord ipsis de paranoia van Dionysius benadrukt.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Cicero met ipsis benadrukt dat Dionysius zelfs zijn eigen dochters niet meer vertrouwde, om zich door hen te laten scheren. (1p)
Vraag 22 2 punten
Regel 19 tondebant en regel 20 removit. Verklaar de afwisseling in tijd van deze twee werkwoordsvormen en ga daarbij in op de inhoud van de tekst.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat het imperfectum tondebant een niet-afgesloten handeling of een situatie uit het verleden aangeeft: de meisjes hadden de gewoonte het haar van hun vader te knippen. (1p)
- Legt uit dat het perfectum removit een afgesloten, eenmalige handeling aangeeft: hij nam het scheermes weg. (1p)
Vraag 23 1 punt
De regels 28-29 (Atque t/m dicitur) zijn in tegenspraak met de regels 10-13 (Qui t/m nemini). Leg dit uit. Ga in je antwoord in op beide passages.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat zijn vriendjes worden genoemd als een van de groepen die hij niet vertrouwt, terwijl hij toch aan een van die jongens zijn zwaard in bewaring geeft. (1p)
Alleen 1 punt als beide onderdelen juist zijn: (1) zijn vriendjes worden genoemd als een van de groepen die hij niet vertrouwt, en (2) toch geeft hij een van die jongens zijn zwaard in bewaring.
Vraag 24 2 punten
Regel 31 alterum en regel 32 alterum. a. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 28-30 (Atque t/m dixisset) waarnaar alterum in regel 31 verwijst. b. Citeer het Latijnse woord uit de regels 28-30 (Atque t/m dixisset) waarnaar alterum in regel 32 verwijst.
Bekijk het antwoord
- a. Citeert (quidam) familiaris (regel 30). (1p)
- b. Citeert adulescentulo (regel 29). (1p)
Wanneer bij a. ‘Hic (regel 29)’ aan het antwoord is toegevoegd, geen scorepunt toekennen.
Vraag 25 2 punten
Regel 34-36 Sic t/m repugnandum. De specifieke situatie van Dionysius die in het voorafgaande is beschreven, wordt in de regels 34-36 (Sic t/m repugnandum) veralgemeniseerd. Citeer twee niet direct opeenvolgende Latijnse woorden uit de regels 34-36 (Sic t/m repugnandum) waaruit de veralgemenisering blijkt.
Bekijk het antwoord
- Citeert twee van de volgende woorden: distrahuntur (regel 34), impotentium (regel 35), sis (regel 35). (2p)
Algemeen
Tekst 3
In onderstaande tekst laat Cicero iemand vertellen over de tempelplunderingen die Dionysius, tiran van de stad Syracuse (op Sicilië), overal in de Griekse wereld uitvoerde, zonder dat hij bang was daarvoor gestraft te worden door de goden.
[1] Dionysius, de quo ante dixi, cum fanum Proserpinae Locris expilavisset,
[2] navigabat Syracusas. Isque, cum secundissimo vento cursum teneret,
[3] ridens ‘Videtisne’, inquit, ‘amici, quam bona a deis immortalibus navigatio
[4] sacrilegis detur?’ Atque homo acutus, cum bene planeque percepisset, in
[5] eadem sententia perseverabat. Qui, cum ad Peloponnesum classem
[6] appulisset et in fanum venisset Iovis Olympii, aureum ei detraxit
[7] amiculum grandi pondere, quo Iovem ornarat e manubiis
[8] Carthaginiensium tyrannus Gelo; atque in eo etiam cavillatus est aestate
[9] grave esse aureum amiculum, hieme frigidum; eique laneum pallium
[10] iniecit, cum id esse ad omne anni tempus diceret. Idemque Aesculapii
[11] Epidauri barbam auream demi iussit; neque enim convenire barbatum
[12] esse filium, cum in omnibus fanis pater imberbis esset.
Aantekeningen bij Tekst 3
regel 1: dico = spreken
Locris = in Locri (stad in Zuid-Italië)
regel 2: Syracusas = naar Syracuse
regel 4: homo = hiermee wordt Dionysius bedoeld
cum bene planeque percepisset = vul aan als lijdend voorwerp: id
regel 5: sententia = opvatting
regel 6: ei = hiermee wordt het grote cultusbeeld van Jupiter bedoeld, dat bedekt was met een gouden mantel
regel 7: ornarat = ornaverat
regel 7-8: e manubiis Carthaginiensium = uit de opbrengst van de buit die hij behaald had op de Carthagers
regel 8: Gelo = Gelo (een voorganger van Dionysius)
cavillor in + ablativus = spottend zeggen over
regel 10: ad + accusativus = geschikt voor
Idemque = ook
regel 11: Epidauri = in Epidaurus (in deze Griekse stad was een belangrijk heiligdom van de god Aesculapius, een zoon van Apollo; in de tempel stond een groot godenbeeld van Aesculapius)
neque enim convenire = lees: dixit enim non convenire
Cicero, De natura deorum 3.83
Vraag 26 1 punt
In een recensie van een boek over de Stoa staat het volgende: “Het is fijn om stoïcijn te zijn.” Beredeneer waarom iemand het fijn zou vinden stoïcijn te zijn. Baseer je antwoord op de teksten en de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- Beredeneert dat een stoïcijn gemoedsaandoeningen, tegenslagen en dergelijke als onbelangrijk (indifferentia) beschouwt, en daardoor een gelukkiger leven heeft. (1p)
Tekst 3
Vraag 27 38 punten
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3. Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
Bekijk het antwoord
- Kolon 27 (Dionysius, met navigabat Syracusas na de kolons 28 en 29): Dionysius voer naar Syracuse. (1p)
- Kolon 28 (de quo ante dixi): over wie ik eerder heb gesproken. (2p)
- Kolon 29 (cum fanum Proserpinae Locris expilavisset): toen of nadat hij de tempel van Proserpina in Locri had leeggeplunderd of beroofd. (2p)
- Kolon 30 (Isque, ridens inquit): en hij zei lachend. (1p)
- Kolon 31 (cum secundissimo vento cursum teneret): omdat of toen hij met zeer gunstige wind koers hield of op koers bleef. (2p)
- Kolon 32 (Videtisne, amici): zien jullie, vrienden. (1p)
- Kolon 33 (quam bona a deis immortalibus navigatio sacrilegis detur): wat voor een goede zeereis door de onsterfelijke goden aan heiligschenners wordt gegeven. (2p)
- Kolon 34 (Atque homo acutus, in eadem sententia perseverabat): en de scherpzinnige man, Dionysius, bleef bij dezelfde opvatting of volhardde erin. (2p)
- Kolon 35 (cum bene planeque percepisset): omdat, toen of nadat hij dat goed en duidelijk had begrepen. (2p)
- Kolon 36 (Qui, cum ad Peloponnesum classem appulisset): toen of nadat hij de vloot naar de Peloponnesus had doen landen of gebracht. (2p)
- Kolon 37 (et in fanum venisset Iovis Olympii): en in de tempel van Jupiter in Olympia was gekomen. (2p)
- Kolon 38 (aureum ei detraxit amiculum grandi pondere): nam hij hem de gouden mantel van groot gewicht af. (2p)
- Kolon 39 (quo Iovem ornarat e manubiis Carthaginiensium tyrannus Gelo): waarmee de tiran Gelo Jupiter had versierd uit de opbrengst van de buit die hij op de Carthagers had behaald. (2p)
- Kolon 40 (atque in eo etiam cavillatus est): en hij zei zelfs spottend daarover. (2p)
- Kolon 41 (aestate grave esse aureum amiculum): dat een gouden mantel in de zomer zwaar was of is. (2p)
- Kolon 42 (hieme frigidum): en of maar in de winter koud was of is. (1p)
- Kolon 43 (eique laneum pallium iniecit): en hij wierp hem een wollen mantel om. (2p)
- Kolon 44 (cum id esse ad omne anni tempus diceret): terwijl hij zei dat deze geschikt was voor elke tijd van het jaar. (2p)
- Kolon 45 (Idemque Aesculapii Epidauri barbam auream demi iussit): en ook beval hij de gouden baard van Aesculapius in Epidaurus af te nemen of te verwijderen. (2p)
- Kolon 46 (neque enim convenire barbatum esse filium): want hij zei dat het niet paste dat de zoon een baard had. (2p)
- Kolon 47 (cum in omnibus fanis pater imberbis esset): terwijl in alle tempels de vader zonder baard was. (2p)
Opmerking vooraf: cum met plusquamperfectum mag als ‘nadat’ met de o.v.t. worden vertaald; niet fout rekenen. Kolon 28: quo niet vertaald met Dionysius als antecedent, of ante niet vertaald als bijwoord: 0 punten. Kolon 29: cum als ‘omdat’ niet fout rekenen; cum als ‘hoewel’: 1 punt; cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten; ‘toen hij voor Proserpina de tempel in Locri had leeggeplunderd’: 0 punten. Kolon 30: inquit als ‘hij zegt’: 0 punten. Kolon 31: cum als ‘nadat’: 1 punt; cum als ‘hoewel’: 0 punten; cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten; secundissimus niet vertaald als superlativus: 1 punt; secundus met een andere betekenis dan ‘gunstig’ of een synoniem: 0 punten. Kolon 33: quam als ‘dat’: 1 punt; quam met een andere betekenis dan ‘wat (voor) een’ of ‘dat’, of een synoniem daarvan: 0 punten. Kolon 35: cum als ‘hoewel’: 0 punten; cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten; percipio met een andere betekenis dan ‘begrijpen’ of een synoniem: 0 punten. Kolon 36: qui als ‘wie’: 0 punten; cum als ‘hoewel’: 1 punt; cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten; niet fout rekenen: cum als ‘omdat’. Kolon 38: niet fout rekenen: ei amiculum als ‘zijn mantel’. Kolon 39: niet fout rekenen: orno als ‘eren’; quo niet vertaald met amiculum als antecedent: 0 punten. Kolon 43: niet fout rekenen: inicio als ‘leggen op’ of ‘omdoen/aandoen’. Kolon 44: niet fout rekenen: cum als ‘toen’ of ‘omdat’; cum als ‘hoewel’: 0 punten; cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten. Kolon 47: cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Latijnse taal en cultuur 2018, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tekstbegrip | 3-11, 13-16, 18-19, 21, 23-25 | 19 |
| Werkwoordsvormen | 1, 22 | 2 |
| Stijlfiguren | 2, 20 | 2 |
| Cultuur en geschiedenis | 17, 26 | 2 |
| Naamvallen | 12 | 1 |
| Vertalen | 27 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens Latijnse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tekstbegrip (70% van de vragen, gemiddeld 47%). Minder over vertalen (4% van de vragen, gemiddeld 11%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Andere examens Latijnse taal en cultuur vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Latijn oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2?
Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2 telt 27 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (19), werkwoordsvormen (2) en stijlfiguren (2).
Wat zijn de antwoorden van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-2/vw-1110-a-18-2-c).
Hoe oefen ik met het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.