Examenvragen syntaxis Latijnse taal en cultuur vwo

21 vragen over syntaxis uit 9 centrale examens van 2018 tot en met 2025.

Kort antwoord

Syntaxis komt in 9 van de 18 examens Latijnse taal en cultuur vwo voor, met 21 vragen (4% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over syntaxis

Per examen de vragen over syntaxis, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2025, tijdvak 1: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Prooemium.

1 Arma virumque cano, Troiae qui primus ab oris
2 Italiam fato profugus Laviniaque venit
3 litora, multum ille et terris iactatus et alto
4 vi superum, saevae memorem Iunonis ob iram,
5 multa quoque et bello passus, dum conderet urbem
6 inferretque deos Latio; genus unde Latinum
7 Albanique patres atque altae moenia Romae.
8 Musa, mihi causas memora, quo numine laeso
9 quidve dolens regina deum tot volvere casus
10 insignem pietate virum, tot adire labores
11 impulerit. Tantaene animis caelestibus irae?
12 Urbs antiqua fuit (Tyrii tenuere coloni)
13 Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe
14 ostia, dives opum studiisque asperrima belli,
15 quam Iuno fertur terris magis omnibus unam
16 posthabita coluisse Samo. Hic illius arma,
17 hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse,
18 si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque.
19 Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci
20 audierat Tyrias olim quae verteret arces;
21 hinc populum late regem belloque superbum
22 venturum excidio Libyae; sic volvere Parcas.
23 Id metuens veterisque memor Saturnia belli,
24 prima quod ad Troiam pro caris gesserat Argis
25 necdum etiam causae irarum saevique dolores
26 exciderant animo; manet alta mente repostum
27 iudicium Paridis spretaeque iniuria formae
28 et genus invisum et rapti Ganymedis honores:
29 his accensa super iactatos aequore toto
30 Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli,
31 arcebat longe Latio, multosque per annos
32 errabant acti fatis maria omnia circum.
33 Tantae molis erat Romanam condere gentem.

Vergilius, Aeneis 1.1-33

Vraag 6 1 punt

Tekst 1, regel 16 Hic. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 12 Urbs) de naam waarnaar verwezen wordt met Hic.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de naam Karthago (regel 13). (1p)

Carthago (regel 13) is ook goed.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Tekst 1, regel 32 errabant t/m circum. Wordt de inhoud van deze regel ondersteund door het metrum? Ga in je antwoord in op zowel de inhoud als het metrum van deze regel.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat de regel veel spondeeën / veel lange lettergrepen bevat, waardoor de lange duur, traagheid of somberheid van het rondzwerven (over alle zeeën) benadrukt wordt, en dat de inhoud dus door het metrum wordt ondersteund. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Wanneer bij een overigens juist antwoord een onjuiste scansie is genoteerd, deze onjuiste scansie niet in de beoordeling betrekken. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 10 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Tekst 4

Opgavetekst

Tekst 4 Afbeeldingen op het nieuwe schild van Aeneas.

671 Haec inter tumidi late maris ibat imago
672 aurea, sed fluctu spumabant caerula cano,
673 et circum argento clari delphines in orbem
674 aequora verrebant caudis aestumque secabant.
675 In medio classes aeratas, Actia bella,
676 cernere erat, totumque instructo Marte videres
677 fervere Leucaten auroque effulgere fluctus.
678 Hinc Augustus agens Italos in proelia Caesar
679 cum patribus populoque, penatibus et magnis dis,
680 stans celsa in puppi, geminas cui tempora flammas
681 laeta vomunt patriumque aperitur vertice sidus.
682 Parte alia ventis et dis Agrippa secundis
683 arduus agmen agens, cui, belli insigne superbum,
684 tempora navali fulgent rostrata corona.
685 Hinc ope barbarica variisque Antonius armis,
686 victor ab Aurorae populis et litore rubro,
687 Aegyptum viresque Orientis et ultima secum
688 Bactra vehit, sequiturque (nefas) Aegyptia coniunx.
689 Una omnes ruere ac totum spumare reductis
690 convulsum remis rostrisque tridentibus aequor.
691 Alta petunt; pelago credas innare revulsas
692 Cycladas aut montes concurrere montibus altos,
693 tanta mole viri turritis puppibus instant.
694 Stuppea flamma manu telisque volatile ferrum
695 spargitur, arva nova Neptunia caede rubescunt.
696 Regina in mediis patrio vocat agmina sistro,
697 necdum etiam geminos a tergo respicit angues.
698 Omnigenumque deum monstra et latrator Anubis
699 contra Neptunum et Venerem contraque Minervam
700 tela tenent. Saevit medio in certamine Mavors
701 caelatus ferro, tristesque ex aethere Dirae,
702 et scissa gaudens vadit Discordia palla,
703 quam cum sanguineo sequitur Bellona flagello.
704 Actius haec cernens arcum intendebat Apollo
705 desuper; omnis eo terrore Aegyptus et Indi,
706 omnis Arabs, omnes vertebant terga Sabaei.
707 Ipsa videbatur ventis regina vocatis
708 vela dare et laxos iam iamque immittere funes.
709 Illam inter caedes pallentem morte futura
710 fecerat ignipotens undis et Iapyge ferri,
711 contra autem magno maerentem corpore Nilum
712 pandentemque sinus et tota veste vocantem
713 caeruleum in gremium latebrosaque flumina victos.

Vergilius, Aeneis 8.671-713

Vraag 27 1 punt

Tekst 4, regel 689. Schrijf regel 689 over en scandeer deze regel. Regel 689: Una omnes ruere ac totum spumare reductis

Bekijk het antwoord
  • Schrijft regel 689 correct over en scandeert hem als: - - | - u u | - - | - - | - u u | - - (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Tekst 4, regel 695 (arva t/m rubescunt). Leg uit dat Vergilius in dit tekstgedeelte met de woordplaatsing benadrukt dat water en bloed vermengd worden. Citeer in je antwoord de desbetreffende Latijnse woorden.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de woorden die water en bloed aanduiden (arva Neptunia en nova caede) door elkaar gezet zijn, en citeert arva Neptunia en nova caede. (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

Tekst 4, regel 698-713 (Omnigenumque t/m victos). Tweemaal in dit tekstgedeelte herinnert de verteller de lezer eraan dat dit een beschrijving is van afbeeldingen op het nieuwe schild van Aeneas. Citeer uit dit tekstgedeelte de twee desbetreffende Latijnse tekstelementen.

Bekijk het antwoord
  • Citeert caelatus (ferro) (regel 701). (1p)
  • Citeert fecerat ignipotens (regel 710). (1p)

Vraag 34 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Jupiter vertelt Venus over de nakomelingen van Aeneas.

257 Parce metu, Cytherea, manent immota tuorum
258 fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini
259 moenia, sublimemque feres ad sidera caeli
260 magnanimum Aenean; neque me sententia vertit.
261 Hic tibi (fabor enim, quando haec te cura remordet,
262 longius, et volvens fatorum arcana movebo)
263 bellum ingens geret Italia populosque feroces
264 contundet moresque viris et moenia ponet,
265 tertia dum Latio regnantem viderit aestas
266 ternaque transierint Rutulis hiberna subactis.
267 At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo
268 additur (Ilus erat, dum res stetit Ilia regno),
269 triginta magnos volvendis mensibus orbes
270 imperio explebit, regnumque ab sede Lavini
271 transferet, et Longam multa vi muniet Albam.
272 Hic iam ter centum totos regnabitur annos
273 gente sub Hectorea, donec regina sacerdos
274 Marte gravis geminam partu dabit Ilia prolem.
275 Inde lupae fulvo nutricis tegmine laetus
276 Romulus excipiet gentem et Mavortia condet
277 moenia Romanosque suo de nomine dicet.
278 His ego nec metas rerum nec tempora pono:
279 imperium sine fine dedi. Quin aspera Iuno,
280 quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat,
281 consilia in melius referet, mecumque fovebit
282 Romanos, rerum dominos gentemque togatam.
283 Sic placitum. Veniet lustris labentibus aetas
284 cum domus Assaraci Pthiam clarasque Mycenas
285 servitio premet ac victis dominabitur Argis.
286 Nascetur pulchra Troianus origine Caesar,
287 imperium Oceano, famam qui terminet astris,
288 Iulius, a magno demissum nomen Iulo.
289 Hunc tu olim caelo spoliis Orientis onustum
290 accipies secura; vocabitur hic quoque votis.
291 Aspera tum positis mitescent saecula bellis:
292 cana Fides et Vesta, Remo cum fratre Quirinus
293 iura dabunt; dirae ferro et compagibus artis
294 claudentur Belli portae; Furor impius intus
295 saeva sedens super arma et centum vinctus aënis
296 post tergum nodis fremet horridus ore cruento.

Vergilius, Aeneis 1.257-296

Vraag 4 2 punten

Regel 261-266 Hic t/m subactis. In dit tekstgedeelte komt tweemaal het stilistisch begrip personificatie voor. Citeer de twee desbetreffende Latijnse zelfstandige naamwoorden.

Bekijk het antwoord
  • cura (regel 261) (1p)
  • aestas (regel 265) (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Regel 281 consilia in melius referet, mecumque fovebit. Schrijf regel 281 over en scandeer deze regel.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft regel 281 over en scandeert deze als: ꟷ ᵕ ᵕ ǀ ꟷ ᵕ ᵕ ǀ ꟷ ᵕ ᵕ ǀ ꟷ ꟷ ǀ ꟷ ᵕ ᵕ ǀ ꟷ ꟷ (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Regel 292-296 cana t/m cruento. In dit tekstgedeelte komt tweemaal het stilistisch begrip hypallage voor. Citeer van een van deze twee gevallen het desbetreffende Latijnse woord en licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Citeert dirae (regel 293) en licht toe dat dit woord bij portae (poorten) hoort, maar qua betekenis bij Belli (oorlog) past; of citeert saeva (regel 295) en licht toe dat dit woord bij arma (wapens) hoort, maar qua betekenis bij Furor (razernij, woede) past. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn (citaat en toelichting). De aanwijzing 'of woorden van overeenkomstige strekking' geldt alleen voor de toelichting. Accepteer dirae (regel 293) of saeva (regel 295).

Vraag 13 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Anchises wijst in het Elysium beroemde toekomstige Romeinen aan.

836 “Hij daar zal, na de nederlaag van Corinthe, als overwinnaar zijn zegekar
837 het hoge Capitool op sturen, beroemd om zijn triomf op de Grieken.
838 Die daar zal Argos overwinnen en het Mycene van Agamemnon,
839 ja zelfs de nazaat van Aeacus, Achilles' geslacht, machtig met wapens,
840 en zo zijn voorouders in Troje wreken en Minerva's tempelschennis.
841 Wie zou, grote Cato, jou willen verzwijgen, of jou, Cossus?
842 Wie het Gracchengeslacht, of de beide Scipiozonen,
843 beide bliksems in oorlog en een ramp voor Libye; en van eenvoudige
844 afkomst de machtige Fabricius, of jou, Serranus, eenvoudige zaaier?
845 Waarheen sleuren jullie, Fabiërs, mijn moede ik? Jij bent die Maximus,
846 die op zijn eentje voor ons de macht door aarzelen redt.
847 Excudent alii spirantia mollius aera
848 (credo equidem), vivos ducent de marmore vultus,
849 orabunt causas melius, caelique meatus
850 describent radio et surgentia sidera dicent:
851 tu regere imperio populos, Romane, memento
852 (hae tibi erunt artes), pacique imponere morem,
853 parcere subiectis et debellare superbos.”
854 Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit:
855 “Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimis
856 ingreditur victorque viros supereminet omnes.
857 Hic rem Romanam magno turbante tumultu
858 sistet eques, sternet Poenos Gallumque rebellem,
859 tertiaque arma patri suspendet capta Quirino.”

Vergilius, Aeneis 6.836-859

Vraag 22 1 punt

Regel 857-858 Hic t/m rebellem. Dit tekstgedeelte wordt door P. Schrijvers als volgt vertaald: hij zal ondanks de grote verwarring de vrede herstellen, te paard de Puniërs en rebelse Galliërs vertrappen. Uit de vertaling kan opgemaakt worden dat de vertaler een Latijnse tekstuitgave heeft gebruikt met een komma op een andere plek dan voor sternet, zoals in tekst 2. Leg uit waaruit dit precies opgemaakt kan worden. Ga in je antwoord in op de vertaling en op het Latijn.

Bekijk het antwoord
  • In de vertaling staat 'te paard' (de weergave van eques) na de komma; in het Latijn van tekst 2 staat eques voor de komma; in de andere (Latijnse) tekstuitgave staat de komma (blijkbaar) voor eques. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 22 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Tekst 3

Opgavetekst

Tekst 3 Juno spreekt met Jupiter over de toekomst van de Trojanen.

818 “Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo.
819 Illud te, nulla fati quod lege tenetur,
820 pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum:
821 cum iam conubiis pacem felicibus (esto)
822 component, cum iam leges et foedera iungent,
823 ne vetus indigenas nomen mutare Latinos
824 neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari
825 aut vocem mutare viros aut vertere vestem.
826 Sit Latium, sint Albani per saecula reges,
827 sit Romana potens Itala virtute propago:
828 occidit, occideritque sinas cum nomine Troia.”
829 Olli subridens hominum rerumque repertor:
830 “Es germana Iovis Saturnique altera proles,
831 irarum tantos volvis sub pectore fluctus.
832 Verum age et inceptum frustra summitte furorem:
833 do quod vis, et me victusque volensque remitto.
834 Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt,
835 utque est nomen erit; commixti corpore tantum
836 subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum
837 adiciam faciamque omnes uno ore Latinos.
838 Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget,
839 supra homines, supra ire deos pietate videbis,
840 nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores.”
841 Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit;
842 interea excedit caelo nubemque relinquit.

Vergilius, Aeneis 12.818-842

Vraag 27 2 punten

Regel 823-825 ne t/m vestem. Noteer de namen van drie verschillende stilistische begrippen die Juno toepast in het tekstgedeelte ne t/m vestem (regel 823-825).

Bekijk het antwoord
  • Noemt drie verschillende stilistische begrippen uit de lijst: alliteratie, anafora, chiasme, hyperbaton, parallellisme, polysyndeton. (2p)

Drie van de volgende begrippen juist: 2 punten; twee juist: 1 punt; minder dan twee juist: 0 punten. Begrippen: alliteratie, anafora, chiasme, hyperbaton, parallellisme, polysyndeton. Niet fout rekenen: tautologie; tricolon.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Regel 827 sit Romana t/m propago. Beargumenteer op basis van het metrum of Itala in deze regel congrueert met virtute of met propago.

Bekijk het antwoord
  • Itala congrueert met (de ablativus) virtute, niet met (de nominativus) propago; de laatste lettergreep (de tweede a van Itala) is namelijk lang, dus Itala is een ablativus. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Regel 827-828 propago: occidit. Welk voegwoord zou in een vertaling het best op de plaats van de dubbele punt kunnen staan?

  1. A hoewel
  2. B totdat
  3. C want
  4. D zodat
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Hannibal bij Rome.

[1] Intussen bracht Hannibal zijn kamp dichterbij, naar de rivier de Anio, drie
[2] mijl vanaf de stad. Nadat daar het kampement opgeslagen was, vertrok
[3] hijzelf te paard met tweeduizend ruiters naar de Porta Collina, tot bij de
[4] tempel van Hercules en bekeek hij van zo dichtbij mogelijk de muren en
[5] de ligging van de stad. Dat hij dat ongehinderd en in alle rust deed, vond
[6] Flaccus schandelijk; daarom stuurde hij er ruiters op af en beval hun de
[7] vijand weg te jagen en in hun kamp terug te drijven. Nadat het gevecht
[8] begonnen was, bevalen de consuls de Numidische overlopers, van wie er
[9] toen tegen de 1200 op de Aventijn waren, midden door de stad naar de
[10] Esquilijn te gaan; ze meenden dat niemand beter geschikt zou zijn voor
[11] een gevecht in de dalen en tussen de graven en de gebouwen in de
[12] parken en in de geheel verlaten straten. Maar toen sommige mensen
[13] vanaf de burcht op het Capitool hen te paard zagen afdalen langs de
[14] Clivus Publicius, riepen ze dat de Aventijn ingenomen was. Dat
[15] veroorzaakte zo’n chaos en paniek, dat de complete bange massa de stad
[16] verlaten zou hebben, als het Punische kamp niet voor de stad gelegen zou
[17] hebben. Nu vluchtten ze in hun huizen en in gebouwen, en vielen ze met
[18] stenen en speren hun eigen mensen aan die nog in de straten liepen,
[19] alsof dat vijanden waren. En de chaos kon niet tot rust gebracht worden
[20] en de vergissing niet opgehelderd, omdat de wegen overvol waren met
[21] grote hoeveelheden boeren en vee die door de plotselinge paniek naar de
[22] stad gedreven waren. Het gevecht tussen de ruiters verliep gunstig en de
[23] vijanden werden verdreven. En omdat op allerlei plaatsen opstootjes
[24] onderdrukt moesten worden die zomaar ontstaan waren, werd er besloten
[25] dat iedereen die ooit dictator, consul of censor geweest was, aangesteld
[26] werd als bevelvoerend officier, totdat de vijand zich van de muren
[27] teruggetrokken zou hebben. De rest van de dag en de volgende nacht
[28] ontstonden er nog veel spontane opstootjes, die onderdrukt werden.
[29] Postero die transgressus Anienem Hannibal in aciem omnes copias
[30] eduxit; nec Flaccus consulesque certamen detractavere. Instructis
[31] utrimque exercitibus in eius pugnae casum in qua urbs Roma victori
[32] praemium esset, imber ingens grandine mixtus ita utramque aciem
[33] turbavit ut vix armis retentis in castra sese receperint, nullius rei minore
[34] quam hostium metu. Et postero die eodem loco acies instructas eadem
[35] tempestas diremit; ubi recepissent se in castra, mira serenitas cum
[36] tranquillitate oriebatur. In religionem ea res apud Poenos versa est,
[37] auditaque vox Hannibalis fertur potiundae sibi urbis Romae modo mentem
[38] non dari, modo fortunam. Minuere etiam spem eius duae aliae, parva
[39] magnaque, res, magna illa quod cum ipse ad moenia urbis Romae
[40] armatus sederet milites sub vexillis in supplementum Hispaniae profectos
[41] audiit, parva autem quod per eos dies eum forte agrum in quo ipse castra
[42] haberet venisse nihil ob id deminuto pretio cognitum ex quodam captivo
[43] est. Id vero adeo superbum atque indignum visum eius soli quod ipse
[44] bello captum possideret haberetque inventum Romae emptorem ut
[45] extemplo vocato praecone tabernas argentarias quae circa forum
[46] Romanum essent iusserit venire.
His motus ad Tutiam fluvium castra rettulit sex milia passuum ab urbe.

Livius, Ab Urbe Condita 26.10.3-26.11.8

Vraag 18 1 punt

Regel 36-38 In t/m fortunam
In dit tekstgedeelte wordt een opmerking van Hannibal in de indirecte rede weergegeven.
Citeer het eerste Latijnse woord van deze opmerking van Hannibal.

Bekijk het antwoord
  • potiundae (regel 37) (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Morpheus bezoekt Alcyone.

[650] Ille volat nullos strepitus facientibus alis
[651] per tenebras intraque morae breve tempus in urbem
[652] pervenit Haemoniam, positisque e corpore pennis
[653] in faciem Ceycis abit sumptaque figura
[654] luridus, exanimi similis, sine vestibus ullis
[655] coniugis ante torum miserae stetit; uda videtur
[656] barba viri madidisque gravis fluere unda capillis.
[657] Tum lecto incumbens, fletu super ora profuso,
[658] haec ait: “Agnoscis Ceyca, miserrima coniunx?
[659] An mea mutata est facies nece? Respice: nosces
[660] inveniesque tuo pro coniuge coniugis umbram.
[661] Nil opis, Alcyone, nobis tua vota tulerunt:
[662] occidimus. Falso tibi me promittere noli.
[663] Nubilus Aegaeo deprendit in aequore navem
[664] Auster et ingenti iactatam flamine solvit,
[665] oraque nostra tuum frustra clamantia nomen
[666] implerunt fluctus. Non haec tibi nuntiat auctor
[667] ambiguus, non ista vagis rumoribus audis;
[668] ipse ego fata tibi praesens mea naufragus edo.
[669] Surge, age, da lacrimas lugubriaque indue nec me
[670] indeploratum sub inania Tartara mitte.”

[671] Morpheus sprak alles met een stem, waarvan Alcyone
[672] geloofde dat het die van Ceyx was; zijn tranen leken
[673] even oprecht te zijn, zijn hand had het gebaar van Ceyx.
[674] Ze slaakt een diepe zucht, barst in haar slaap in huilen uit
[675] en strekt haar armen om hem vast te grijpen, maar vangt nevels
[676] en roept: ‘Blijf hier! Waar ga je heen? Wij kunnen samen gaan!’
[677] Haar eigen stem en ook de schok van zijn verschijning wekken
[678] haar uit de slaap. Eerst kijkt ze rond of hij er werkelijk is,
[679] dat droombeeld van zo-even; op haar kreten hadden dienaars
[680] reeds lamplicht aangedragen. Dan, als zij hem nergens ziet,
[681] slaat zij zich in ’t gelaat en rukt haar bovenkleed aan flarden,
[682] stompt zich met vuisten op de borst en trekt, nee, rukt zich wild
[683] de haren los, en als haar voedster vraagt wat haar zo droef stemt,
[684] roept ze: ‘Ik leef niet meer! Alcyone bestaat niet meer,
[685] zij stierf gelijk met Ceyx! Nee, probeer mij niet te troosten:
[686] hij kwam door schipbreuk om. Ik zag hem hier, herkende hem,
[687] wou hem nog grijpen, maar hij week, toen ik mijn armen strekte.’

Ovidius, Metamorphoses 11.650-687

Vraag 21 1 punt

Regel 661-662 (tulerunt: occidimus): Welk voegwoord zou in een vertaling het best op de plaats van de dubbele punt kunnen staan?

  1. A hoewel
  2. B of
  3. C opdat
  4. D want
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 21 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Over de bezittingen van Sextus Roscius.

[1] Dum praesidia ulla fuerunt, in Sullae praesidiis fuit; posteaquam ab armis
[2] omnes recesserunt, in summo otio rediens a cena Romae occisus est. Si
[3] lege, bona quoque lege venisse fateor. Sin autem constat contra omnes
[4] non modo veteres leges verum etiam novas occisum esse, bona quo iure
[5] aut quo more aut qua lege venierint quaero.
[6] In quem hoc dicam quaeris, Eruci. Non in eum quem vis et putas; nam
[7] Sullam et oratio mea ab initio et ipsius eximia virtus omni tempore
[8] purgavit. Ego haec omnia Chrysogonum fecisse dico, ut ementiretur, ut
[9] malum civem Roscium fuisse fingeret, ut eum apud adversarios occisum
[10] esse diceret, ut his de rebus a legatis Amerinorum doceri L. Sullam passus
[11] non sit. Denique etiam illud suspicor, omnino haec bona non venisse; id
[12] quod postea, si per vos, iudices, licitum erit, aperietur. Opinor enim esse
[13] in lege quam ad diem proscriptiones venditionesque fiant, nimirum
[14] kalendas Iunias. Aliquot post menses et homo occisus est et bona venisse
[15] dicuntur. Profecto aut haec bona in tabulas publicas nulla redierunt
[16] nosque ab isto nebulone facetius eludimur quam putamus, aut, si
[17] redierunt, tabulae publicae corruptae aliqua ratione sunt; nam lege
[18] quidem bona venire non potuisse constat.

Cicero, Pro Sexto Roscio Amerino 126-128

Vraag 13 3 punten

Regel 6-8 nam t/m purgavit. Deze regels worden door A. van den Daele als volgt vertaald: Sulla immers heb ik van de aanvang af van mijn rede uitdrukkelijk wegens persoonlijke buitengemene voortreffelijkheid steeds verschoond. In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel overgenomen. a Leg dit uit met betrekking tot het onderwerp van purgavit. Ga in je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling. b Citeer het Latijnse woord dat in de vertaling is weergegeven met ‘persoonlijke’. Cicero maakt in de regels 6-8 (nam t/m purgavit) gebruik van het stilistisch middel parallellisme. c Neem het volgende schema over en citeer op de plaats van de puntjes de vier desbetreffende Latijnse tekstelementen: … (a), … (b), … (a), … (b).

Bekijk het antwoord
  • a: Legt uit dat het onderwerp van purgavit in het Latijn oratio (mea) of (ipsius eximia) virtus is, en in de vertaling ‘ik’ (van ‘heb verschoond’) (1p)
  • b: Citeert ipsius (regel 7) (1p)
  • c: Citeert de vier tekstelementen: oratio mea (a), ab initio (b), ipsius eximia virtus (a), omni tempore (b) (regel 7) (1p)

Onderdeel a: 1 punt alleen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn: (1) in het Latijn is het onderwerp van purgavit oratio (mea) of (ipsius eximia) virtus; in de vertaling is ‘ik’ het onderwerp van ‘heb verschoond’. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 13 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 De omstandigheden rond de moord.

[1] Posteaquam victoria constituta est ab armisque recessimus, cum
[2] proscriberentur homines atque ex omni regione caperentur ii qui
[3] adversarii fuisse putabantur, erat ille Romae frequens atque in foro et in
[4] ore omnium cotidie versabatur, magis ut exsultare victoria nobilitatis
[5] videretur quam timere ne quid ex ea calamitatis sibi accideret.
[6] Erant ei veteres inimicitiae cum duobus Rosciis Amerinis, quorum
[7] alterum sedere in accusatorum subselliis video, alterum tria huiusce
[8] praedia possidere audio; quas inimicitias si tam cavere potuisset quam
[9] metuere solebat, viveret. Neque enim, iudices, iniuria metuebat. Nam duo
[10] isti sunt T. Roscii (quorum alteri Capitoni cognomen est, iste qui adest
[11] Magnus vocatur) homines eiusmodi: alter plurimarum palmarum vetus ac
[12] nobilis gladiator habetur, hic autem nuper se ad eum lanistam contulit,
[13] quique ante hanc pugnam tiro esset, quod sciam, facile ipsum magistrum
[14] scelere audaciaque superavit. Nam cum hic Sex. Roscius esset Ameriae,
[15] T. autem iste Roscius Romae, cum hic filius assiduus in praediis esset
[16] cumque se voluntate patris rei familiari vitaeque rusticae dedisset, iste
[17] autem frequens Romae esset, occiditur ad balneas Pallacinas rediens a
[18] cena Sex. Roscius. Spero ex hoc ipso non esse obscurum ad quem
[19] suspicio malefici pertineat; verum id quod adhuc est suspiciosum, nisi
[20] perspicuum res ipsa fecerit, hunc affinem culpae iudicatote.
[21] Occiso Sex. Roscio primus Ameriam nuntiat Mallius Glaucia quidam,
[22] homo tenuis, libertinus, cliens et familiaris istius T. Rosci, et nuntiat
[23] domum non fili sed T. Capitonis inimici; et cum post horam primam noctis
[24] occisus esset, primo diluculo nuntius hic Ameriam venit; decem horis
[25] nocturnis sex et quinquaginta milia passuum cisiis pervolavit, non modo ut
[26] exoptatum inimico nuntium primus afferret sed etiam cruorem inimici
[27] quam recentissimum telumque paulo ante e corpore extractum
[28] ostenderet. Quadriduo quo haec gesta sunt res ad Chrysogonum in castra
[29] L. Sullae Volaterras defertur; magnitudo pecuniae demonstratur; bonitas
[30] praediorum (nam fundos decem et tres reliquit qui Tiberim fere omnes
[31] tangunt), huius inopia et solitudo commemoratur; demonstrant, cum
[32] pater huiusce Sex. Roscius, homo tam splendidus et gratiosus, nullo
[33] negotio sit occisus, perfacile hunc hominem incautum et rusticum et
[34] Romae ignotum de medio tolli posse; ad eam rem operam suam
[35] pollicentur. Ne diutius teneam, iudices, societas coitur. Cum nulla iam
[36] proscriptionis mentio fieret, cum etiam qui antea metuerant redirent ac
[37] iam defunctos sese periculis arbitrarentur, nomen refertur in tabulas Sex.
[38] Rosci, hominis studiosissimi nobilitatis, cuius bonorum manceps fit
[39] Chrysogonus; tria praedia vel nobilissima Capitoni propria traduntur, quae
[40] hodie possidet; in reliquas omnes fortunas iste T. Roscius nomine
[41] Chrysogoni, quemadmodum ipse dicit, impetum facit. Haec omnia,
[42] iudices, imprudente L. Sulla facta esse certo scio.

Cicero, Pro Sexto Roscio Amerino 16-21

Vraag 7 1 punt

Regel 23 cum. Dit woord kan hier het best worden weergegeven als:

  1. A doordat
  2. B hoewel
  3. C nadat
  4. D omdat
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 7 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Tekst 4

Vraag 13 1 punt

Tekst 4, regel 17-18 (tamen t/m videbatur): Welke woorden geven het best de strekking weer van non tam … quam … (regel 17) in deze zin?

  1. A meer … dan …
  2. B minder … dan …
  3. C niet … en ook niet …
  4. D zowel … als …
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Philemon en Baucis

[664] Ponitur hic bicolor sincerae baca Minervae
[665] conditaque in liquida corna autumnalia faece
[666] intibaque et radix et lactis massa coacti
[667] ovaque non acri leviter versata favilla,
[668] omnia fictilibus; post haec caelatus eodem
[669] sistitur argento crater fabricataque fago
[670] pocula, qua cava sunt, flaventibus inlita ceris.
[671] Parva mora est, epulasque foci misere calentes;
[672] nec longae rursus referuntur vina senectae
[673] dantque locum mensis paulum seducta secundis.
[674] Hic nux, hic mixta est rugosis carica palmis
[675] prunaque et in patulis redolentia mala canistris
[676] et de purpureis collectae vitibus uvae;
[677] candidus in medio favus est. Super omnia vultus
[678] accessere boni nec iners pauperque voluntas.
[679] Interea totiens haustum cratera repleri
[680] sponte sua per seque vident succrescere vina;
[681] attoniti novitate pavent manibusque supinis
[682] concipiunt Baucisque preces timidusque Philemon
[683] et veniam dapibus nullisque paratibus orant.
[684] Unicus anser erat, minimae custodia villae,
[685] quem dis hospitibus domini mactare parabant;
[686] ille celer penna tardos aetate fatigat
[687] eluditque diu tandemque est visus ad ipsos
[688] confugisse deos. Superi vetuere necari
[689] “Di” que “sumus, meritasque luet vicinia poenas
[690] impia” dixerunt; “vobis immunibus huius
[691] esse mali dabitur. Modo vestra relinquite tecta
[692] ac nostros comitate gradus et in ardua montis
[693] ite simul.” Parent ambo baculisque levati
[694] nituntur longo vestigia ponere clivo.
[695] Tantum aberant summo quantum semel ire sagitta
[696] missa potest; flexere oculos et mersa palude
[697] cetera prospiciunt, tantum sua tecta manere.

Ovidius, Metamorphoses 8.664-697

Vraag 3 1 punt

Regel 674 hic mixta est rugosis carica palmis. Leg uit dat de inhoud van deze zin ondersteund wordt door de woordplaatsing.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de (Carische/gedroogde) vijgen gemengd zijn met de (rimpelige/gedroogde) dadels, net zoals carica tussen rugosis en palmis staat / net zoals mixta carica en rugosis palmis door elkaar staan. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Canius en Pythius

[1] Quod si vituperandi qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui
[2] orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec
[3] infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere
[4] solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos
[5] emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus
[6] posset. Quod cum percrebuisset, Pythius ei quidam, qui argentariam
[7] faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti
[8] Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in
[9] posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut
[10] argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit, et
[11] ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque quid eos
[12] facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum
[13] convivium, cumbarum ante oculos multitudo, pro se quisque, quod
[14] ceperat, adferebat; ante pedes Pythi pisces abiciebantur.
[15] Tum Canius ‘quaeso’, inquit, ‘quid est hoc, Pythi? Tantumne piscium?
[16] Tantumne cumbarum?’ Et ille: ‘Quid mirum?’ inquit. ‘Hoc loco est
[17] Syracusis quidquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non
[18] possunt.’ Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet.
[19] Gravate ille primo. Quid multa? Impetrat. Emit homo cupidus et locuples
[20] tanti, quanti Pythius voluit, et emit instructos. Nomina facit, negotium
[21] conficit. Invitat Canius postridie familiares suos, venit ipse mature,
[22] scalmum nullum videt. Quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam
[23] piscatorum essent, quod eos nullos videret. ‘Nullae, quod sciam,’ inquit
[24] ille, ‘sed hic piscari nulli solent. Itaque heri mirabar quid accidisset.’
[25] Stomachari Canius, sed quid faceret? Nondum enim C. Aquilius, collega et
[26] familiaris meus, protulerat de dolo malo formulas; in quibus ipsis, cum ex
[27] eo quaereretur, quid esset dolus malus, respondebat, cum esset aliud
[28] simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente, ut ab homine perito
[29] definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes
[30] perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse,
[31] cum sit tot vitiis inquinatum.

Cicero, De officiis 3.58-60

Vraag 16 1 punt

Regel 6 posset. Welk van de onderstaande woorden geeft de gebruikswijze van deze coniunctivus het best weer?

  1. A aansporing
  2. B bedoeling
  3. C toegeving
  4. D verhindering
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Regel 9 promisisset. Wat moet je in gedachten bij promisisset aanvullen om de zin compleet te maken?

  1. A de vissers te roepen
  2. B het landgoed te kopen
  3. C het landgoed te verkopen
  4. D naar het diner te komen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Regel 19 Gravate ille primo en Impetrat. Wie zijn achtereenvolgens het onderwerp van deze twee zinnen?

  1. A Canius; Canius
  2. B Canius; Pythius
  3. C Pythius; Canius
  4. D Pythius; Pythius
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

Hoe vaak syntaxis in het examen komt

Vragen over syntaxis per centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2025, tijdvak 16, 10, 27-28, 34514%
2025, tijdvak 24, 7, 13, 22, 27-29721%
2024, tijdvak 21814%
2023, tijdvak 22114%
2021, tijdvak 11314%
2021, tijdvak 2714%
2021, tijdvak 31314%
2019, tijdvak 2314%
2018, tijdvak 116, 18, 21312%

In 9 van de 18 ingedeelde examens Latijnse taal en cultuur vwo staat een vraag over syntaxis, samen 21 vragen (4% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 7% van de vragen over syntaxis, daarvoor 3%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met syntaxis

Maak de 15 nieuwste examenvragen over syntaxis online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over syntaxis

Andere onderwerpen Latijnse taal en cultuur vwo

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen Latijnse taal en cultuur vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Latijn oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt syntaxis voor in het eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 21 vragen over syntaxis, 4% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 9 van die examens.

In welk examen Latijnse taal en cultuur vwo stonden de meeste vragen over syntaxis?

In het examen van 2025, tijdvak 2, met 7 vragen: 4, 7, 13, 22, 27-29.

Hoe oefen ik examenvragen over syntaxis?

Op deze pagina staan alle vragen over syntaxis met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.