Eindexamen aardrijkskunde vwo 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

• a: de bewering is onjuist, omdat uit de macroregio Oost-Azië meer migranten vertrekken dan er zich vestigen (1)
• b: de bewering is juist, omdat de meeste migranten binnen of dicht bij de (macro)regio blijven waar ze vandaan komen / omdat slechts enkele grote migratiestromen gericht zijn op macroregio’s ver van de vertrekregio (1)

• migratiestroom van Latijns-Amerika naar Noord-Amerika: vanuit de economische dimensie (1)
• migratie binnen Afrika: vanuit de politieke dimensie (1)

• Zuid-Azië vrijwel helemaal een kolonie van Groot-Brittannië was, terwijl Afrika gekoloniseerd werd door verschillende Europese landen / in Zuid-Azië vrijwel overal Engels wordt gesproken, terwijl in Afrika verschillende Europese talen worden gesproken (1)
• zodat de migratie vanuit Zuid-Azië vooral gericht is op Groot-Brittannië en de migratie vanuit Afrika op meerdere Europese landen (1)

• wanneer de gegevens op regionaal schaalniveau verzameld worden (1)
• de omvangrijke binnenlandse migratie (van het binnenland naar de kuststrook / steden) in China zichtbaar wordt (1)

• (op mondiale schaal) de winning in een perifeer land (Botswana) gebeurt, maar dat de mijn in handen is van een bedrijf uit een centrumland (Canada) / het slijpen/verhandelen van diamanten vooral in centrumlanden gebeurt (1)
• (op nationale schaal) de winning van diamanten plaatsvindt in een perifeer gebied (de Kalahariwoestijn), maar dat de kwaliteit wordt beoordeeld in de hoofdstad / het centrum (van Botswana) (1)

• Botswana politiek gezien een stabieler land is dan de Democratische Republiek Congo (1)
• zodat de inkomsten uit de diamantwinning in Botswana meer geïnvesteerd worden in de opbouw van het land dan in de Democratische Republiek Congo (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste redenen voor de andere drie steden (Dubai, Hongkong en Mumbai) zijn: (2p)
  • Deze steden liggen in landen/regio’s die de laatste decennia een sterke economische groei kennen / een grote welvarende middenklasse hebben gekregen.
  • Deze steden hebben zich de laatste decennia ontwikkeld tot internationale/mondiale knooppunten die door veel (vermogende) reizigers worden aangedaan.

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Een juist politiek voordeel voor regeringen van landen zoals Sierra Leone en de Democratische Republiek Congo is: (1) Opstandelingen/rebellen kunnen hun gewapende strijd tegen de regering dan minder goed financieren.

• 1 d 2 a 3 c 4 b 5 e indien vijf combinaties juist (2) indien vier of drie combinaties juist (1) indien minder dan drie combinaties juist (0) (2)

• de Pyreneeën zijn gevormd door convergente plaatbewegingen (waarbij gesteentelagen geplooid / over elkaar heen geschoven werden) (1)
• de Vogezen zijn gevormd door horst-/slenkvorming (als gevolg van het oprekken van de aardkorst) (1)

• Het graniet is gevormd doordat (vele miljoenen jaren geleden) magma opsteeg onder het Armorikaans Massief en in de aardkorst langzaam stolde (tot graniet) (1)
• Door langdurige verwering en/of erosie is het gebergte afgevlakt (en opgeheven) waardoor het graniet aan het oppervlak is komen te liggen (1)

• Uit de beschrijving moet blijken dat de jongste sedimenten/gesteenten in het midden van het Bekken van Parijs liggen en dat de sedimenten/gesteenten naar de randen toe steeds ouder zijn (1)
• Het gebied rond Parijs ligt in het laagste deel van het bekken / ligt in het deel van het bekken dat het sterkst daalt (oorzaak) (1)
• waardoor in het midden van het bekken de jongste sedimenten/gesteenten over de oudere sedimenten/gesteenten (die alleen in de hoger gelegen randen van het bekken nog aan het oppervlak liggen) zijn afgezet (gevolg) (1)

• door Irak rivieren (de Tigris en de Eufraat) stromen die water van elders aanvoeren (1)
• de zoetwatervoorziening wel kwetsbaar is, omdat Irak afhankelijk is van ingrepen door andere landen die stroomopwaarts liggen (1)

• In de zomer ligt de ITCZ / een groot lagedrukgebied boven het Arabisch Schiereiland (en een hogedrukgebied net ten zuiden van de evenaar) (1)
• De lucht stijgt in het zuidwesten van het Arabisch Schiereiland op tegen een gebergte (waarbij afkoeling en condensatie plaatsvindt) (1)

• het ontzilten van zeewater voor heel Saudi-Arabië op de langere termijn het meest kansrijk is (1)
• het gebruik van zoet water uit ondergrondse waterreservoirs / aquifers op langere termijn niet volstaat omdat het een niet-vernieuwbare zoetwaterbron is (1)
• het gebruik van zoet water uit stuwdammen niet voldoende zal zijn om heel Saudi-Arabië van zoet water te voorzien / alleen mogelijk is in het zuidwesten van Saudi-Arabië (1)

• Juiste antwoorden zijn: − Verwoestijning: extensieve veeteelt (waarbij vegetatie wordt weggevreten) kan in wisselwerking met de geringe hoeveelheid neerslag / de hoge verdamping leiden tot het uitdrogen van gebieden / het uitbreiden van woestijnen. − Verzilting: irrigatielandbouw kan in wisselwerking met de hoge verdamping leiden tot het zouter worden van de bodem / het grondwater. − Bodemerosie: (extensieve) akkerbouw (waarbij de bodem niet het hele jaar bedekt is) kan in wisselwerking met felle regenbuien / harde wind leiden tot het verdwijnen van de vruchtbare bovenste bodemlaag. per juist antwoord (1) (2)

• De (Indisch-)Australische plaat / Birmaplaat schoof onder de Sundaplaat, waarbij een aardbeving ontstond (1)
• De golf die hierbij ontstond, werd bij de kust afgeremd / opgestuwd (waardoor de golfhoogte toenam en het land werd overspoeld) (1)

• Juiste oorzaken zijn: − De gevolgen van vulkaanuitbarstingen vinden vooral lokaal plaats, terwijl die van de tsunami in een veel uitgestrekter gebied plaatsvinden. − Vulkaanuitbarstingen kunnen vaak redelijk voorspeld worden / worden vaak voorafgegaan door lichte aardbevingen, zodat de bevolking rond de vulkaan geëvacueerd kan worden. (Bij een tsunami die volgt op een onverwachte aardbeving is daar nauwelijks tijd voor.) − Vulkaanuitbarstingen kunnen in dunbevolkte gebieden plaatsvinden, terwijl tsunami’s de kustgebieden treffen, die vaak dichtbevolkt zijn. per juiste oorzaak (1) (2)

• Myanmar (1)
• De mangroven vormden een natuurlijke bescherming voor het kustgebied / functioneerden als golfbrekers (1)

• door klimaatverandering de zeespiegel stijgt / tyfoons steeds vaker voorkomen (oorzaak) (1)
• waardoor rivieren hun water niet in zee kwijt kunnen en ze buiten hun oevers treden (en er dus ook overstromingen ontstaan in gebieden verder landinwaarts in delta’s) (gevolg) (1)

• Uit een juist backwash effect moet blijken dat de periferie nadelige gevolgen ondervindt, omdat kapitaal / grondstoffen / mensen onttrokken worden ten behoeve van de economie/welvaart in het centrum (1)
• Het instellen van SBEZ’s bevordert de handel (en de werkgelegenheid) tussen de landen, zodat beide grensregio’s beter kunnen profiteren van elkaars nabijheid (en minder afhankelijk worden van het centrum) (1)

• China is voor een groot deel afhankelijk van de handel over zee met Afrika / het Midden-Oosten / Europa (1)
• en door de aanleg van het kanaal neemt de relatieve afstand tussen China en deze regio’s af (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste redenen vanuit de politieke dimensie op nationaal schaalniveau zijn: (1p)
  • Door de aanleg van het kanaal wordt het zuiden van Thailand fysiek afgesneden van de rest van het land.
  • De toch al gespannen verhoudingen met de islamitische bevolking in het zuiden van Thailand zullen verder kunnen verslechteren.
  • Het kanaal moet worden aangelegd in een gebied waar een gewapend conflict speelt / waar recentelijk aanslagen zijn gepleegd.
• Een juiste reden met betrekking tot samenwerking in de ASEAN is: (1) De aanleg van het kanaal kan Thailand in conflict brengen met ASEAN-partners als Singapore, Maleisië en Indonesië, die door de aanleg kunnen worden benadeeld.

• Bij Katwijk aan Zee liggen (jonge) zeekleiafzettingen (1)
• Zeewater drong via de monding van een rivier (de Oude Rijn) het achterland van Katwijk aan Zee binnen (1)

• Uit het antwoord moet blijken dat als bij Katwijk aan Zee een doorbraak plaatsvindt een groot deel van de Randstad / een regio met veel inwoners en belangrijke economische activiteiten kan overstromen. (1)

• Juiste redenen zijn: − Bij versterking van de oude dijk zou het centrum / een deel van Katwijk aan Zee nog steeds niet beschermd zijn tegen overstromingen vanuit zee. − Bij versterking van de oude dijk zouden veel woningen/gebouwen gesloopt moeten worden. per juiste reden (1) (2)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Uit de redenering moet blijken dat gekozen is voor deze combinatie omdat

• vanaf 1960 veel suburbanisatie van koopkrachtigere inwoners plaatsvond (oorzaak) (1)
• waardoor in Klarendal een concentratie ontstond van mensen met minder economische mogelijkheden (gevolg) (1)

• Bij de stadsvernieuwing in de periode 1970-1990 werden vrijwel alleen woningen gebouwd voor relatief lage-inkomensgroepen (zodat de bevolkingssamenstelling niet diverser werd) (1)
• gentrification (1)

• Het voormalig stationspostkantoor is (als architectonisch fraai gebouw) een blikvanger voor het Modekwartier / past bij de architectuur van de wijk (1)
• en dat draagt bij aan het aantrekken van (creatieve) modebedrijfjes / hoogopgeleide/kapitaalkrachtige bewoners en klanten (1)

• Juiste redenen zijn: − In wijken die niet bestaan uit arbeiderswoningen, maar uit bijvoorbeeld flats, komen ontwikkelingen zoals die van het Modekwartier in Klarendal niet van de grond. − Voor de ontwikkeling van een Modekwartier (zoals in Klarendal) moet een wijk dicht tegen de binnenstad aanliggen en dat is voor veel wijken niet het geval. − Niet elke wijk heeft een kunstacademie in de nabijheid. per juiste reden (1) (2)