Eindexamen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: BRICS en G7, Ontwikkelingen in de ruimtevaart, De uitbarsting van La Soufrière, Iceberg Alley, Het drielandenpunt Venezuela, Guyana en Brazilië, De fast fashion desert in Chili, Nationale regie op de ruimtelijke ordening.

Kort antwoord

Het centraal examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (7), weer en klimaat (7) en Nederland: wonen en water (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Globalisering1-2, 4-87
Weer en klimaat13-197
Nederland: wonen en water28-325
Endogene en exogene processen9-124
Ontwikkelingsvraagstukken21-244
Verstedelijking25-273
Bevolking en migratie31
Energie en grondstoffen201

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over weer en klimaat (22% van de vragen, gemiddeld 10%) en globalisering (22% van de vragen, gemiddeld 12%). Minder over water en rivieren (0% van de vragen, gemiddeld 9%) en verstedelijking (9% van de vragen, gemiddeld 17%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

BRICS en G7

Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

bron 1: De samenwerkingsverbanden BRICS en G7

BRICS is een samenwerkingsverband van tien landen die zich in een vergelijkbaar stadium van economische ontwikkeling bevinden. De naam is ontleend aan de eerste letters van de vijf landen die BRICS oorspronkelijk opgericht hebben. Op 1 januari 2024 werden Egypte, Ethiopië, Iran, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten ook lid van BRICS.

De economische en politieke invloed van de BRICS-landen neemt mondiaal toe. De groep presenteert zich als een alternatief voor gevestigde samenwerkingsverbanden zoals de G7.

De G7 is een samenwerkingsverband tussen zeven belangrijke industriële landen: Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Bij de bijeenkomsten van de G7 wordt de Europese Unie ook uitgenodigd.

bron 2: Top 10 landen met het hoogste bbp, in miljard dollar

in 2023in 2050 (verwacht)
Verenigde Staten28.781China49.853
China18.532Verenigde Staten34.102
Duitsland4.591... X ...28.021
Japan4.110Indonesië7.275
... X ...3.937Japan6.779
Verenigd Koninkrijk3.495Brazilië6.532
Frankrijk3.130Duitsland6.138
Brazilië2.331Mexico5.563
Italië2.328Verenigd Koninkrijk5.369
Canada2.242Rusland5.127

Gebruik bron 1.

De landen die het samenwerkingsverband G7 vormen zijn een homogenere groep dan de landen die het samenwerkingsverband BRICS vormen.

Vraag 1 2 punten

Geef een politiek kenmerk en een cultureel kenmerk van de G7-landen waaruit blijkt dat dit een homogenere groep landen is dan de groep landen die BRICS vormen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een politiek kenmerk is: de G7-landen zijn allemaal democratische (rechts)staten / landen met vrijheid van meningsuiting (terwijl bij BRICS ook landen horen met autoritaire / dictatoriale regimes).

Een voorbeeld van een cultureel kenmerk is: de G7-landen worden (in het algemeen / op Japan na) gekenmerkt door een Westerse cultuur / overwegend christelijke traditie (terwijl tussen de landen van BRICS grotere cultuurverschillen bestaan).

Gebruik bron 1.

De nieuwe BRICS-landen hebben vooral economische motieven om toe te treden tot BRICS. Saudi-Arabië en Iran hebben ook een motief vanuit een andere dimensie.

Vraag 2 1 punt

Geef vanuit een andere dimensie aan waarom deze landen toegetreden zijn tot BRICS.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is: Saudi-Arabië en Iran willen (met hun toetreding tot BRICS) hun politieke macht / culturele invloed uitbreiden (om tegenwicht te bieden aan de G7-landen).

Gebruik bron 2.

Vraag 3 2 punten

Geef aan

  • welk land in bron 2 met de letter X wordt weergegeven;
  • waardoor de demografische opbouw van dat land de komende decennia kan bijdragen aan een sterke stijging van het bbp tot 2050.
Bekijk het antwoord

India

Een voorbeeld van een juist antwoord is: India heeft (door het gedaalde vruchtbaarheidscijfer / de dalende groene druk) de komende decennia relatief veel mensen in de werkende leeftijdsklassen / een lage demografische druk.

Stelling: China is over 30 jaar de grootste geopolitieke speler op het wereldtoneel.

Vraag 4 3 punten

Geef

  • een economisch argument vóór deze stelling;
  • een politiek argument vóór deze stelling;
  • een demografisch argument tegen deze stelling.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste economische argumenten vóór de stelling zijn:

  • China zal dan het hoogste bbp ter wereld hebben.
  • China heeft de laatste decennia veel geïnvesteerd (in grondstoffen) in andere landen (en dat zal zich in de toekomst uitbetalen).

Voorbeelden van juiste politieke argumenten vóór de stelling zijn:

  • China heeft zijn politieke / militaire invloed de laatste jaren sterk uitgebreid.
  • Het politieke systeem in China is in de mogelijkheid om snel / daadkrachtig / slagvaardig besluiten te nemen.

Uit het demografische argument tegen de stelling moet blijken dat de bevolkingsomvang van China de komende decennia (sterk) zal gaan dalen / China (sterk) zal vergrijzen.

Ontwikkelingen in de ruimtevaart

Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.

bron 3: Raketlanceringen naar de ruimte

Het ruimtetijdperk begon in 1957 met een door de Sovjet-Unie gelanceerde raket. Deze onbemande raket bracht de eerste satelliet de ruimte in: de Sputnik. Inmiddels zijn ruimtevaarttechnologie en satellietdata voor overheden onmisbaar geworden op het gebied van infrastructuur, klimaat, wetenschap en veiligheid. Naast deze niet-commerciële toepassingen zijn er ook steeds meer commerciële activiteiten in de ruimte zoals telecommunicatie via satellieten en ruimtetoerisme.

bron 4: Budget voor raketlanceringen per land en van de Europese Unie in 2021 (in miljoenen dollars) (figuur, zie de figure-verwijzing bij vraag 7)

Gebruik bron 3.

Vraag 5 3 punten

Toon met bron 3 aan dat in het ruimtetijdperk

  • de mondiale geopolitieke situatie in de periode 1960 - 1990 te herkennen is;
  • een overgang plaatsvindt naar een multipolaire wereld;
  • de rol van staten veranderd is.
Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in de periode 1960 - 1990 streden om de (hegemoniale / geopolitieke) macht in de wereld.

Uit het antwoord moet blijken dat de dominante positie van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in het aantal raketlanceringen afgenomen is / er nu meerdere landen zijn met een aanzienlijk aandeel in het aantal raketlanceringen.

Uit het antwoord moet blijken dat de rol van staten / overheden afgenomen is, doordat raketten steeds vaker worden gelanceerd door commerciële bedrijven.

Opmerking: Aan een antwoord dat bij de eerste deelscore alleen verwijst naar de Koude Oorlog geen scorepunt toekennen.

Gebruik bron 3.

Satellieten dragen bij aan tijdruimtecompressie.

Vraag 6 2 punten

Geef hiervan twee verschillende voorbeelden, elk op een ander schaalniveau.

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord bevat de volgende elementen:

  • Een voorbeeld vanuit verbeterde / snellere communicatie gekoppeld aan een schaalniveau.
  • Een voorbeeld vanuit verbeterd / sneller transport gekoppeld aan een ander schaalniveau.

Een voorbeeld van een juist antwoord is:

  • Door satellietcommunicatie is overal ter wereld / ook ver op zee (ook in gebieden zonder internetaansluiting) communicatie mogelijk.
  • Door satellietdata kan met navigatiesystemen sneller / makkelijk binnenlands vervoer / transport plaatsvinden.

Gebruik bron 4 en het kaartenkatern.

Europa heeft een gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma. In Azië ligt zo'n gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma minder voor de hand.

Vraag 7 2 punten

Geef twee redenen waarom een gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma in Azië minder voor de hand ligt.

Staafdiagram met het budget voor raketlanceringen per land en van de Europese Unie in 2021 (in miljoenen dollars) (bron 4). Bekijk in Bijlage, pagina 5

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redenen zijn:

  • India / China / Japan hebben zelf voldoende financiële mogelijkheden om een ruimtevaartprogramma uit te voeren.
  • India en China / Japan en China zijn concurrenten van elkaar.
  • Kleinere / (Semi-)perifere landen in Azië hebben andere prioriteiten dan het opzetten van een gezamenlijk ruimtevaartprogramma.
  • De samenwerking in Azië / ASEAN is vooral gericht op economische integratie.

per juiste reden: 1

De laatste twintig jaar nemen ruimteactiviteiten toe. Zo bieden bedrijven als Virgin Galactic en Blue Origin vluchten voor toeristen naar de ruimte aan. Daarnaast is ook ruimtepuin een toenemend probleem.

Vraag 8 2 punten

Beredeneer waarom het reguleren van bijvoorbeeld ruimtetoerisme of het opruimen van ruimtepuin lastig is.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste redenering is:

  • In de ruimte bestaan geen staatkundige grenzen (tussen landen) / hebben landen geen territorium / De ruimte is van iedereen,
  • zodat er geen wetgeving in de ruimte is / landen (en bedrijven) vrij hun gang kunnen gaan.

De uitbarsting van La Soufrière

Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 8.

bron 5: De uitbarsting van La Soufrière op Saint Vincent

In april 2021 barstte op het Caribische eiland Saint-Vincent de vulkaan La Soufrière uit. De uitbarsting was zo krachtig dat de vulkanische assen tot in de straalstroom en zelfs tot in de stratosfeer werden geblazen. De dag voor de uitbarsting was een deel van de bevolking al met cruiseschepen geëvacueerd naar andere eilanden. Er vielen dan ook geen slachtoffers bij de uitbarsting.

bron 6: Vijf fasen in het ontstaan van explosief vulkanisme bij La Soufrière (in willekeurige volgorde)

  • a De oceanische korst neemt water op.
  • b De oceanische lithosfeer wordt door slab pull de mantel ingetrokken.
  • c De smelttemperatuur van gesteenten in de asthenosfeer gaat omlaag.
  • d Er ontstaat taai magma dat veel gas bevat.
  • e Water komt vrij uit de onderduikende plaat.

bron 7: Bathymetrische kaart Caribisch gebied (zeediepte)

bron 8: Midden-Amerika Tektoniek en vulkanisme

Gebruik de bronnen 5 tot en met 8.

In bron 6 staan de fasen in het ontstaan van de uitbarsting van La Soufrière in willekeurige volgorde beschreven.

Vraag 9 2 punten

Noteer de letters a tot met e uit bron 6 in de juiste volgorde op je antwoordblad.

Bekijk het antwoord

a-b-e-c-d

Opmerking: Als door het weglaten van een foutief geplaatste letter een verder foutloze reeks ontstaat, 1 scorepunt toekennen.

Gebruik bron 5.

Bij de uitbarsting van La Soufrière ontstonden hoge aswolken en pyroklastische stromen. Dankzij beleid dat gericht is op het voorkomen van schade als gevolg van natuurrampen vielen er geen slachtoffers.

Vraag 10 2 punten

Geef

  • een omschrijving van een pyroklastische stroom;
  • het begrip dat wordt gebruikt voor beleid waarmee schade als gevolg van natuurrampen voorkomen kan worden.
Bekijk het antwoord

Uit de omschrijving moet blijken dat een pyroklastische stroom een (heet) mengsel / (hete) wolk van vulkanisch materiaal is die bij een vulkaanuitbarsting (op hoge snelheid) van een vulkaanhelling stroomt.

hazard management

Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.

Na de uitbarsting van La Soufrière kwam veel vulkanisch as terecht in Barbados. Dat zou je gezien de overheersende winden in deze regio eigenlijk niet verwachten.

Vraag 11 2 punten

Beschrijf in twee stappen waardoor de vulkanische as toch in Barbados terecht kwam.

Kaart van het Caribisch gebied met onder meer Barbados, de Caribische Zee en Zuid-Amerika (schaal 1:25.000.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 14

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat

  • de vulkanische as (door de enorme kracht van de uitbarsting) hoger kwam dan de luchtlaag waarin de noordoostpassaat waait / de overheersende wind waait,
  • waardoor de vulkanische as (met de straalstroom mee) naar het oosten werd geblazen / niet (met de noordoostpassaat mee) in westelijke richting werd geblazen (en dus in Barbados terecht kwam).

Gebruik de bronnen 7 en 8 en het kaartenkatern.

Het niet-vulkanische Barbados ligt ten oosten van de vulkanische eilandenketen waarvan La Soufrière deel uitmaakt.

Vraag 12 3 punten

Beschrijf in drie stappen het ontstaan van het eiland Barbados. Begin je beschrijving met de plaattektonische situatie ter plekke.

Bathymetrische kaart van het Caribisch gebied met de zeediepte (bron 7). Bekijk in Bijlage, pagina 7

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat

  • bij / ten oosten van Barbados subductie plaatsvindt (van de Zuid-Amerikaanse plaat onder de Caribische plaat),
  • waarbij sedimenten van de onderduikende plaat (Zuid-Amerikaanse plaat) worden afgeschraapt
  • die accumuleren / ophopen / plooien tot boven de zeespiegel (en een eiland hebben gevormd).

Iceberg Alley

Bij deze opgave horen de bronnen 9 en 10.

bron 9: Iceberg Alley

In het oosten van Canada ligt Newfoundland. Elk jaar trekt de kust van Newfoundland veel bezoekers vanwege de honderden ijsbergen die in mei en juni in Iceberg Alley in zee voorbij drijven. De ijsbergen ontstaan als stukken ijs van gletsjers op Groenland afbreken. Om geen ijsbergen tegen te komen voer het schip de Titanic in 1912 ver ten zuiden van Iceberg Alley. Toch voer de Titanic tegen een ijsberg aan en zonk.

bron 10: Klimaatgrafieken van de vier aangegeven plaatsen op de kaart in bron 9 (in willekeurige volgorde)

Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.

Op de kaart in bron 9 staan met de cijfers 1 tot en met 4 vier plaatsen aangegeven. De klimaatgrafieken van deze plaatsen staan in bron 10.

Vraag 13 2 punten

Noteer de letters a tot en met d onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter het cijfer van de bijbehorende plaats.

Vier klimaatgrafieken (a tot en met d) van de vier plaatsen die op de kaart in bron 9 met de cijfers 1 tot en met 4 zijn aangegeven (bron 10). Bekijk in Bijlage, pagina 11

Bekijk het antwoord
  • a4
  • b2
  • c3
  • d1

indien vier juiste antwoorden: 2

indien drie of twee juiste antwoorden: 1

indien minder dan twee juiste antwoorden: 0

Gebruik bron 9.

Het is moeilijk te voorspellen of het aantal ijsbergen in Iceberg Alley als gevolg van opwarming van de aarde de komende twintig jaar zal toenemen of zal afnemen.

Vraag 14 2 punten

Geef een oorzaak waardoor het aantal ijsbergen door opwarming van de aarde

  • kan toenemen;
  • kan afnemen.
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste oorzaak waardoor het aantal ijsbergen kan toenemen, is: door temperatuurstijging zullen makkelijker / sneller stukken ijs van het landijs / een gletsjer afbreken en in zee terecht komen.

Voorbeelden van juiste oorzaken waardoor het aantal ijsbergen kan afnemen, zijn:

  • Door temperatuurstijging is er steeds minder landijs / zijn er minder gletsjers / bereiken gletsjers de zee niet meer.
  • Door temperatuurstijging zullen de ijsbergen al verder noordelijk gesmolten zijn.

Gebruik bron 9 en het kaartenkatern.

De Titanic zonk ten zuiden van Iceberg Alley op 42° noorderbreedte na een botsing met een ijsberg.

Vraag 15 1 punt

Geef aan waardoor ijsbergen hier zo ver zuidelijk kunnen komen.

Kaart van de klimaatgebieden en zeestromen van de aarde (schaal 1:90.000.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 13

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat ijsbergen (uit Groenland) worden getransporteerd door een koude zeestroom (waardoor de ijsbergen niet snel smelten).

Gebruik het kaartenkatern.

Door het smelten van de ijskap op Groenland kan de thermohaliene circulatie in de Atlantische Oceaan beïnvloed worden.

Vraag 16 3 punten

Beschrijf in drie stappen welke invloed het smelten van de Groenlandse ijskap kan hebben op de thermohaliene circulatie in de Atlantische Oceaan.

Kaart van de klimaatgebieden en zeestromen van de aarde (schaal 1:90.000.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 13

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat door het smelten van de ijskap

  • de hoeveelheid zoetwater (met een lagere dichtheid) in het zeewater toeneemt / het zoutgehalte in het zeewater lager wordt,
  • waardoor het zeewater moeilijker naar de bodem zinkt
  • en de circulatie van zeestromen / de warme Golfstroom in de Atlantische Oceaan zal vertragen / afzwakken / verplaatsen.

Het drielandenpunt Venezuela, Guyana en Brazilië

Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.

bron 11: Geologische kaart van Brazilië (figuur, zie de figure-verwijzing bij vraag 17)

bron 12: De Roraima tafelberg

Mount Roraima is met een hoogte van 2.810 meter de hoogste tafelberg ter wereld. De tafelberg ligt op het drielandenpunt van Venezuela, Guyana en Brazilië.

bron 13: Goudafzettingen in een deel van Zuid-Amerika (figuur, zie de figure-verwijzing bij vraag 20)

Gebruik bron 11 en het kaartenkatern.

Hieronder staan drie uitspraken over bron 11.

Uitspraak 1: in het mondingsgebied van de Amazone liggen jongere sedimenten aan de oppervlakte dan in de bovenloop.

Uitspraak 2: in de Chapada Diamantina en de Sa. do Espinhaço, in het oosten van Brazilië, ligt vooral zandsteen aan de oppervlakte.

Uitspraak 3: de Amazone heeft zich ingesneden in het Precambrisch schild.

Vraag 17 2 punten

Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Geologische kaart van Brazilië (bron 11). Bekijk in Bijlage, pagina 12

Bekijk het antwoord
  • uitspraak 1: juist / onjuist
  • uitspraak 2: onjuist
  • uitspraak 3: juist

indien drie juiste antwoorden: 2

indien twee juiste antwoorden: 1

indien minder dan twee juiste antwoorden: 0

Gebruik het kaartenkatern.

Ten zuiden van het drielandenpunt van Venezuela, Guyana en Brazilië ligt de Guyanasavanne. In dit gebied valt in de periode oktober - maart weinig neerslag.

Vraag 18 2 punten

Beschrijf in twee stappen waardoor in de Guyanasavanne in deze periode weinig neerslag valt. Begin je beschrijving met het verschuiven van de ITCZ.

Kaarten van luchtdruk en wind voor januari, maart, juli en september. Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 12

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat

  • in de periode oktober - maart de ITCZ ten zuiden van de Guyanasavanne / het Hoogland van Guyana ligt,
  • waardoor de Guyanasavanne (als het gebied onder invloed van de noordoostpassaat staat) aan de lijzijde van het Hoogland van Guyana / van het omliggende gebergte komt te liggen.

Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.

Het plateau van de Roraima tafelberg heeft een uniek ecosysteem waar planten- en diersoorten leven die nergens anders in Zuid-Amerika voorkomen.

Vraag 19 2 punten

Leg uit dat juist hier zo'n uniek ecosysteem ontstaan is. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Staatkundige kaart van Zuid-Amerika (schaal 1:25.000.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 7

Bekijk het antwoord

Uit de uitleg moet blijken dat

  • de Roraima tafelberg een geïsoleerde / moeilijk toegankelijke ligging heeft, (oorzaak)
  • waardoor planten- en diersoorten op het plateau van de Roraima tafelberg zich zonder invloeden van buitenaf konden ontwikkelen / uit andere gebieden zich niet op het plateau van de Roraima tafelberg konden vestigen. (gevolg)

Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.

In Guyana en Suriname worden gouddeeltjes gewonnen. Deze gouddeeltjes komen oorspronkelijk uit goudaders die ontstonden bij de vorming van het Hoogland van Guyana.

Vraag 20 3 punten

Beschrijf in drie stappen waardoor gouddeeltjes in Guyana en Suriname terecht gekomen zijn. Begin je beschrijving met het ontstaan van goudaders.

Kaart met goudafzettingen in een deel van Zuid-Amerika (bron 13). Bekijk in Bijlage, pagina 13

Bekijk het antwoord

De juiste beschrijving moet de volgende drie stappen bevatten:

  • Goudaders ontstaan bij (langzame / partiële) stolling van magma.
  • Door exogene krachten / verwering en/of erosie worden (de bovenliggende gesteenten en) deze goudaders afgebroken tot gouddeeltjes.
  • De gouddeeltjes worden door rivieren (naar Guyana en Suriname) getransporteerd (waarbij de gouddeeltjes worden afgezet).

De fast fashion desert in Chili

Bij deze opgave hoort bron 14.

bron 14: De Atacamawoestijn: fast fashion desert

Een van de droogste plekken ter wereld, de Atacamawoestijn, wordt tegenwoordig ook wel de fast fashion desert genoemd. Chileense handelaren kopen in centrumlanden onverkochte en afgedankte kleding op en verschepen deze kleding naar de haven van Iquique. Een groot deel van deze geïmporteerde kleding blijkt niet geschikt voor verkoop en wordt illegaal gedumpt in de Atacamawoestijn. Veel landen in Zuid-Amerika beschermen met een invoerverbod hun eigen textielproductie, maar Chili is een van de weinige landen die de invoer van kleding accepteert.

Foto: Gedumpte kleding in de Atacamawoestijn

Gebruik bron 14.

In Chili wordt beleid gevoerd op basis van een liberale grondwet die stamt uit de dictatoriale periode in de jaren 70 en 80.

Vraag 21 3 punten

Geef aan

  • waarom neoliberaal beleid bijgedragen kan hebben aan het ontstaan van de fast fashion desert;
  • waarom neoliberaal beleid sociaaleconomische ongelijkheid kan vergroten.
  • met welke indicator inkomensongelijkheid wordt weergegeven.

Foto van gedumpte kleding in de Atacamawoestijn (bij bron 14). Bekijk in Bijlage, pagina 14

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is: bij neoliberaal beleid legt de overheid bedrijven relatief weinig regels op (zodat handelaren eenvoudig afgedankte kleding kunnen opkopen / dumpen).

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:

  • Bij neoliberaal beleid kunnen (sociale) voorzieningen voor een deel van de bevolking (door marktwerking) minder toegankelijk / betaalbaar worden.
  • Bij neoliberaal beleid zijn belastingen (relatief) laag (zodat de welvaartverschillen zullen toenemen).

gini-coëfficiënt / Lorenzcurve

Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.

De fast fashion desert is ontstaan door ruimtelijke afwenteling.

Vraag 22 2 punten

Toon met bron 14 aan dat hierbij op twee verschillende schaalniveaus sprake is van ruimtelijke afwenteling.

Staatkundige kaart van Zuid-Amerika (schaal 1:25.000.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 7

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moeten blijken dat

  • Chili de nadelige gevolgen ondervindt van de consumptie van kleding in andere (vooral centrum)landen
  • en de kleding binnen Chili in een afgelegen / perifeer gebied wordt gedumpt.

Vraag 23 1 punt

Geef aan van welke andere vorm van afwenteling ook sprake is.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat er sprake is van afwenteling in tijd / het lang duurt voordat alle kleding vergaan is.

Gebruik bron 14.

Gezien de positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem inneemt, zou je niet verwachten dat handelaren in Chili afgedankte kleding opkopen.

Vraag 24 1 punt

Geef aan waarom het opkopen van afgedankte kleding niet meer past bij de positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem inneemt.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat Chili geen perifeer land meer is / tegenwoordig een semi-perifeer land is (en geen meer geld zou hoeven te verdienen aan het opkopen van afgedankte kleding).

Nationale regie op de ruimtelijke ordening

Bij deze opgave horen de bronnen 15 en 16.

bron 15: Verandering van de ruimtelijke inrichting tussen 1996 en 2015 in de Randstad (kaarten, zie de figure-verwijzing bij vraag 25)

Ypenburg, Oosterheem en Leidsche Rijn zijn VINEX-wijken.

bron 16: Twee toekomstscenario's voor de Randstad in 2050 (kaarten, zie de figure-verwijzing bij vraag 29)

Gebruik bron 15.

Tussen 1996 en 2015 was het ruimtelijk beleid ten aanzien van de Randstad gericht op concentratie.

Vraag 25 2 punten

Geef twee voorbeelden uit bron 15 waaruit deze concentratie blijkt, elk op een verschillend schaalniveau.

Kaarten van de verandering van de ruimtelijke inrichting in de Randstad tussen 1996 en 2015 (bron 15). Bekijk in Bijlage, pagina 16

Bekijk het antwoord

Juiste voorbeelden zijn:

  • VINEX-wijken (zoals Ypenburg) worden tegen bestaande steden aangebouwd. (lokaal schaalniveau)
  • De uitbreiding van glastuinbouw vindt vooral plaats op plekken waar al glastuinbouw is. (regionaal schaalniveau)
  • Landelijke gebieden (zoals het Groene Hart) worden onbebouwd gelaten. (nationaal / regionaal schaalniveau)

per juist voorbeeld, mits op verschillende schaalniveaus: 1

Opmerking: De schaalniveaus hoeven niet expliciet in het antwoord genoemd te worden.

Vraag 26 1 punt

Geef aan wat op internationaal schaalniveau het belangrijkste doel van het ruimtelijk beleid ten aanzien van de Randstad is.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat de Randstad internationaal met andere grootstedelijke gebieden in Europa moet kunnen concurreren.

Gebruik bron 15.

Tussen 1996 en 2015 zijn VINEX-wijken gebouwd. De komst van deze wijken heeft bijgedragen aan het ontstaan van ruimtelijke segregatie.

Vraag 27 3 punten

Beredeneer in drie stappen waarom VINEX-wijken bijgedragen hebben aan het ontstaan van ruimtelijke segregatie. Begin je redenering met een kenmerk van een VINEX-wijk.

Kaarten van de verandering van de ruimtelijke inrichting in de Randstad tussen 1996 en 2015 (bron 15). Bekijk in Bijlage, pagina 16

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste redenering is:

  • In VINEX-wijken staan vooral (dure) koopwoningen
  • waar met name mensen uit hogere inkomensgroepen / (jonge) tweeverdieners uit de stad naartoe verhuisden,
  • zodat mensen uit lagere inkomensgroepen geconcentreerd in de wijken in de stad bleven wonen (en er meer scheiding ontstond).

Gebruik bron 15 en het kaartenkatern.

In 2011 is voor de kust bij Den Haag in zee de Zandmotor aangelegd. De Zandmotor moest bijdragen aan het versterken van de duinen van de Nederlandse westkust.

Vraag 28 3 punten

Beschrijf in drie stappen dat de Zandmotor bijdraagt aan het versterken van de duinen van de Nederlandse westkust. Begin je beschrijving met de overheersende zeestroming voor de Nederlandse westkust.

Kaart van Midden-Nederland met onder meer de kust bij Den Haag (schaal 1:700.000). Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 10

Bekijk het antwoord

Een juiste beschrijving moet de onderstaande stappen bevatten:

  • De (zuid-noord gerichte) zeestroom erodeert de Zandmotor / transporteert zand van de Zandmotor naar het noorden.
  • Getijdewerking / Golven zorgen ervoor dat het (extra aangevoerde) zand op het strand wordt gelegd.
  • Wind zorgt ervoor dat het zand (vanaf het strand) bijdraagt aan (extra) duinvorming.

Gebruik bron 16.

De ruimtelijke ordening van Nederland is de afgelopen twintig jaar verschoven van een taak van de rijksoverheid naar een taak op een lager schaalniveau. Actuele vraagstukken hebben ertoe geleid dat de rijksoverheid de regie op de ruimtelijke ordening deels wil terugnemen. Het omgaan met wateroverlast en watertekorten is een voorbeeld van zo'n ruimtelijk vraagstuk.

Vraag 29 2 punten

Geef

  • op basis van bron 16 nog een ander voorbeeld van een ruimtelijk vraagstuk waarop de rijksoverheid de regie wil terugnemen;
  • de reden waarom de rijksoverheid de regie op dergelijke vraagstukken wil terugnemen.

Twee kaarten met toekomstscenario's voor de Randstad in 2050 (bron 16). Bekijk in Bijlage, pagina 17

Bekijk het antwoord

Juiste voorbeelden van actuele ruimtelijke vraagstukken zijn: het duurzaamheidsvraagstuk / leefbaarheidsvraagstuk / klimaatvraagstuk / woningnood

Uit het antwoord moet blijken dat deze ruimtelijke vraagstukken niet stoppen bij stads- / gemeente- / of provinciegrenzen (en ze dus beter op nationaal schaalniveau aangepakt kunnen worden).

Gebruik bron 16.

In bron 16 staan twee scenario's voor de inrichting van de Randstad in 2050. In scenario 'groen land' wordt de grondwaterstand in het veenweidegebied in het Groene Hart verhoogd.

Vraag 30 2 punten

Geef twee redenen om de waterstand in het veenweidegebied te verhogen.

Twee kaarten met toekomstscenario's voor de Randstad in 2050, waaronder 'groen land' (bron 16). Bekijk in Bijlage, pagina 17

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redenen zijn:

  • Een hogere grondwaterstand in het veenweidegebied gaat verdroging tegen.
  • Een hogere grondwaterstand in het veenweidegebied gaat bodemdaling tegen.
  • Een hogere grondwaterstand in het veenweidegebied gaat verzilting tegen.
  • Een hogere grondwaterstand in het veenweidegebied zorgt voor een toename van de biodiversiteit.
  • Een hogere grondwaterstand in het veenweidegebied vermindert de uitstoot van broeikasgassen / CO2.

per juiste reden: 1

Gebruik bron 16.

Het kustgebied is ook in de toekomst geschikt voor de opslag en winning van drinkwater.

Vraag 31 2 punten

Geef twee redenen waarom het kustgebied geschikt is voor de opslag en winning van drinkwater.

Twee kaarten met toekomstscenario's voor de Randstad in 2050 (bron 16). Bekijk in Bijlage, pagina 17

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redenen zijn:

  • Regenwater infiltreert in de (zandige) duinen / in het (onbebouwde) natuurgebied langs de kust.
  • Onder de duinen bevindt zich van nature een zoetwaterbel (die aangevuld kan worden met water van elders).
  • De duinen fungeren als natuurlijke zuivering van het water.

per juiste reden: 1

Gebruik bron 16.

In scenario 'groen land' is een oplossing bedacht voor de verhoogde piekafvoeren van de rivieren in het rivierengebied.

Vraag 32 2 punten

Geef

  • een voordeel van deze oplossing;
  • een nadeel van deze oplossing.

Twee kaarten met toekomstscenario's voor de Randstad in 2050, waaronder 'groen land' (bron 16). Bekijk in Bijlage, pagina 17

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist voordeel zijn:

  • Door stroomopwaarts water te bergen / extra ruimte te maken voor rivieren kan wateroverlast in stroomafwaarts gelegen (grootstedelijke) gebieden (zoals Rotterdam) voorkomen worden.
  • Er ontstaat meer ruimte voor natuur / recreatie.

Een voorbeeld van een juist nadeel is: als bewoonde gebieden / gebieden met economische activiteit onder water gezet worden, zal de schade aanzienlijk zijn / zullen bewoners gecompenseerd moeten worden.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Aardrijkskunde 2025, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Andere examens aardrijkskunde vwo

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1?

Het centraal examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (7), weer en klimaat (7) en Nederland: wonen en water (5).

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vwo/documenten/cse-1/vw-0131-a-25-1-c).

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vwo 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.