Eindexamen aardrijkskunde vwo 2021, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Opmerking Alleen als twee indicatoren juist zijn, elk vanuit een andere dimensie,

1 scorepunt toekennen.

• uitspraak 1: juist uitspraak 2: juist uitspraak 3: onjuist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste andere oorzaken zijn: (1p)
  • (burger)oorlogen
  • onderdrukking / vervolging van bepaalde bevolkingsgroepen

• tijdens de eerste fase van economische ontwikkeling (juist) financiële mogelijkheden ontstaan om te emigreren (1)
• tijdens de fase die daarop volgt door meer werkgelegenheid / meer financiële mogelijkheden de emigratie afneemt (en immigratie toeneemt) (1)
• tijdens de laatste fase de economische ontwikkeling dusdanig gevorderd is dat een land een positief migratiesaldo krijgt (1)

• Washington D.C. een politieke wereldstad / de hoofdstad van een van de machtigste landen ter wereld is (1)
• waardoor er veel banen voor hoogopgeleiden zijn in internationaal georiënteerde instellingen / ngo's (zoals ambassades en de Wereldbank) (1)

• aziaten en hispanics (1)
• Voor migranten uit Azië en Latijns-Amerika is Los Angeles makkelijker te bereiken / ligt Los Angeles dichterbij dan Washington D.C. en New York (1)

Opmerking Voor een juiste beschrijving zonder het noemen van oosten en westen van Washington D.C. 1 scorepunt toekennen.

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste verschillen zijn: (1p)
  • Rosslyn ligt dichter bij het centrum van de stad dan veel andere edge cities in de Verenigde Staten.
  • Rosslyn is kleiner dan veel andere edge cities in de Verenigde Staten.

• ten zuid(westen) / voor de kust van Java en Sumatra subductie van de Indisch-Australische plaat onder de Chinese plaat plaatsvindt (1)
• waarbij de wegduikende / oceanische (Indische-Australische) plaat smelt en er magma omhoog komt (1)

• Krakatau (in 1883) explosief uitbarstte (oorzaak) (1)
• waardoor de top van de vulkaan is weggeblazen (en een krater in de zeebodem gevormd werd) (gevolg) (1)

• door de vulkaanuitbarsting aardverschuivingen / modderstromen ontstonden (1)
• die in zee stortten en het zeewater in beweging brachten (en uiteindelijk een tsunami ontstond) (1)
• Uit het antwoord moet blijken dat de tsunami niet voorafgegaan werd door een zware aardbeving (1)

• Juiste gebiedskenmerken zijn: − In de regio Pandeglang is de kustvlakte breder / vlakker dan in de regio Serang (waardoor de tsunami verder landinwaarts kwam). − In de regio Pandeglang ligt een V-vormige baai waar het water extra hoog werd opgestuwd. (1)

• Trans-Mongolische Lijn (1)
• foto a (1)

• a - Chabarovsk b - Omsk c - Ulan Ude d - Moskou indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

• op de plek van het Bajkalmeer de Euraziatische plaat uit elkaar wordt getrokken (1)
• en daar een langgerekt en diep weggezakt deel (een slenk / rift-vallei) ontstaan is (dat zich met water heeft gevuld) (1)

• boven het vasteland van Azië in de winter een hogedrukgebied ligt (1)
• en Vladivostok te maken krijgt met (aflandige) koude winden uit het noorden / de matigende invloed van (de relatief warme winden van) zee zeer beperkt is (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste gemeenschappelijk kenmerken vanuit de economische dimensie zijn: (1p)
  • Veel Zuid-Amerikaanse landen zijn middeninkomenslanden.
  • In veel Zuid-Amerikaanse landen is het economisch belang van de mijnbouw / landbouw groot.
• Juiste landen zijn: (1p)
  • Guyana
  • Suriname
  • Frans Guyana

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als twee landen juist genoemd zijn.

• ommuurde woonwijken / gated community's en sloppenwijken / favela's (1)
• Uit het antwoord moet blijken dat in de landbouw grote verschillen bestaan tussen (buitenlandse) landbouwbedrijven / grootgrondbezitters / latifundia (cashcrops) tegenover kleine zelfvoorzienende boeren (foodcrops) (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste kenmerken waaruit blijkt dat de mogelijkheden om tot verdere ontwikkeling te komen gunstig zijn: (2p)
  • Veel Zuid-Amerikaanse landen hebben de demografische transitie doorlopen / een gunstige bevolkingsopbouw gekregen. (sociaal- culturele dimensie)
  • De relatieve ligging van de landen in (het westen van) Zuid-Amerika is door global shift / het verschuiven van het mondiale economische zwaartepunt verbeterd. (economische dimensie)
  • Veel landen in Zuid-Amerika zijn rijk aan natuurlijke hulpbronnen / hebben omvangrijke aardolievoorraden. (dimensie natuur)
  • Veel landen in Zuid-Amerika hebben al langere tijd stabiele regeringen. (politieke dimensie)
• Juiste belemmeringen zijn: (1p)
  • Een aantal landen in Zuid-Amerika heeft te maken met instabiele regeringen / corruptie / bureaucratie / geweld. (politieke dimensie)
  • In veel landen in Zuid-Amerika is de economische ongelijkheid tussen bevolkingsgroepen groot. (economische dimensie)
  • In veel landen in Zuid-Amerika bestaat ongelijkheid op basis van etniciteit. (sociaal-culturele dimensie)

Opmerking Aan een juist kenmerk 1 scorepunt toekennen.

Opmerking De derde deelscore (de belemmering) dient alleen gegeven te worden als het antwoord een andere dimensie vertegenwoordigt dan de antwoorden bij de eerste twee deelscores.

• actieve continentrand: a, b, f passieve continentrand: c, d, e indien zes antwoorden juist (2) indien vijf of vier antwoorden juist (1) indien minder dan vier antwoorden juist (0) (2)

• Juiste oorzaken zijn: − Het Andesgebergte heeft meer hoogteverschil dan de hooglanden van Brazilië en Guyana. − In het Andesgebergte ontspringen meer zijrivieren van de Amazone dan in de hooglanden van Brazilië en Guyana. − Het Andesgebergte is een jonger gebergte dan de hooglanden van Brazilië en Guyana. per juiste oorzaak (1) (2)

• Uit het antwoord moet blijken dat op deze breedte / zo dicht bij de evenaar in het algemeen veel neerslag valt / een lagedrukgebied ligt / de ITCZ ligt (en er dus geen (half)woestijnen liggen) (1)
• De overheersende windrichting in de Sechura is vanuit het (zuid)oosten (1)
• De Sechura ligt (dus) aan de lijzijde van het Andesgebergte (en heeft te maken met dalende / opwarmende luchtstromen / weinig neerslag) (1)
• Langs de kust bij de Sechura stroomt een koude zeestroom / de Peru- stroom / de Humboldt-stroom (waarboven een dalende luchtstroom ontstaat / de lucht niet opstijgt / weinig neerslag ontstaat) (1)

• Uit het antwoord moet blijken dat door de stedelijke ontwikkelingen in Zaandam / langs de Zaan een nog groter / aaneengesloten grootstedelijk gebied / een agglomeratie ontstaat. (1)

• Door de gestegen huizenprijzen in Amsterdam groeit het aantal rijkere mensen / gezinnen die op zoek zijn naar betaalbare woonruimte in de gemeente Zaanstad / in de nabijheid van Amsterdam (1)
• zodat in de gemeente Zaanstad het voorzieningenniveau / de belastinginkomsten op peil kan houden / verhogen (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste antwoorden op lokaal schaalniveau zijn: (1p)
  • Het Hembrugterrein bestaat uit een verzameling van oude industriegebouwen.
  • Het Hembrugterrein is een groen / bebost terrein.
  • Het Hembrugterrein ligt (op een gunstige plek) aan het water (waar meerdere waterwegen samenkomen).
• Juiste antwoorden op regionaal schaalniveau zijn: (1p)
  • Het Hembrugterrein ligt dicht bij het (vernieuwde) centrum van Zaandam.
  • Het Hembrugterrein ligt relatief dicht bij Amsterdam.

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• die de huidige (lager opgeleide) bewoners verdringen (en de sociaaleconomische bewonerssamenstelling in Poelenburg verandert) (1p)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Juiste antwoorden zijn: (1p)
  • De vaarroute werd door het afsnijden van de meander verkort / verbeterd.
  • Door het graven van deze geul werd de afvoercapaciteit van de Maas verbeterd.
• Juiste antwoorden zijn: (1p)
  • Hoogwatergeulen zorgen (bij hoge waterstanden) voor een verlaging van de waterstand in de hoofdgeul.
  • Hoogwatergeulen dragen bij aan hogere ecologische / recreatieve waarden.

• Heerewaarden en Rossum (1)
• Uit het antwoord moet blijken dat deze twee plaatsen (in tegenstelling tot Tiel en Dreumel) tussen de inlaat en de uitlaat van de hoogwatergeul liggen (1)

• stroomopwaarts al water wordt vastgehouden / opgeslagen / ruimte voor de rivier is gemaakt (oorzaak) (1)
• waardoor piekafvoeren / hoge waterstanden bij Heesselt en Varik minder vaak voorkomen (en het overstromingsrisico dus afgenomen is) (gevolg) (1)

• Heesselt en Varik bij een doorbraak van de dijk bij de hoogwatergeul in een klein gebied helemaal omsloten door water zouden komen te liggen (oorzaak) (1)
• waardoor het gebied snel zou vollopen / de inwoners van Heesselt en Varik niet snel genoeg geëvacueerd zouden kunnen worden (gevolg) (1)