Eindexamen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − Top 10 grootste multinationals, Opgave 2 − De ontwikkeling van Zuid-Afrika, Opgave 3 − Tuinbouw in het droogste gebied van Spanje, Opgave 4 − Het Ertsgebergte en het Elbsandsteingebirge, Opgave 5 − Toerisme in Laos, Opgave 6 − Filipijnen, Indonesië en Vietnam vergeleken, Opgave 7 − De Waal bij Tiel, Opgave 8 − Nederland Wereldstad.
Het centraal examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2 telt 31 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (6), verstedelijking (5) en endogene en exogene processen (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Globalisering | 1-4, 21, 23 | 6 |
| Verstedelijking | 7, 28-31 | 5 |
| Endogene en exogene processen | 12-15, 18 | 5 |
| Ontwikkelingsvraagstukken | 5-6, 16-17 | 4 |
| Weer en klimaat | 8-9, 19-20 | 4 |
| Landbouw en voedsel | 10-11 | 2 |
| Water en rivieren | 24-25 | 2 |
| Nederland: wonen en water | 26-27 | 2 |
| Kaartvaardigheden | 22 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over globalisering (19% van de vragen, gemiddeld 12%). Minder over energie en grondstoffen (0% van de vragen, gemiddeld 6%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 − Top 10 grootste multinationals
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1. De meeste multinationals in de ranglijst komen uit de oorspronkelijke triade. In bron 1 is ook het proces van global shift zichtbaar.
Vraag 1 2 punten
Toon aan dat in de spreiding van de tien grootste multinationals
- de oorspronkelijke triade zichtbaar is;
- het proces van global shift zichtbaar is.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de meeste multinationals in de top 10 van oorsprong uit de drie kerngebieden (Verenigde Staten / West- Europa / Japan) komen (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat in de top 10 multinationals uit de Verenigde Staten / uit de oorspronkelijke triade-landen zijn ingehaald door Chinese multinationals (1)
Gebruik bron 1. De Chinese multinationals in de ranglijst verwerken fossiele brandstoffen en grondstoffen.
Vraag 2 2 punten
Beredeneer dat in China juist dit soort multinationals de afgelopen decennia zijn gegroeid.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- China zich de afgelopen decennia heeft ontwikkeld op het gebied van de export van industriële producten (1)
- waar veel grondstoffen voor nodig zijn / waar veel energie voor nodig is (1)
Gebruik bron 1. Het Amerikaanse Walmart staat al jaren op de eerste plek in de ranglijst. Ook de komende jaren zal Walmart naar verwachting een hoge positie in de top 10 behouden. Dat komt onder andere door het brede assortiment en de relatief lage prijzen van de winkelketen.
Vraag 3 2 punten
Geef nog twee andere economische redenen waarom Walmart een hoge positie in de top 10 zal behouden.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste economische redenen zijn: − Walmart verkoopt producten / levensmiddelen waar vraag naar blijft bestaan. − Walmart heeft (vooral) vestigingen in kapitaalkrachtige en opkomende landen / in landen met een grote afzetmarkt. per juiste economische reden (1) (2)
Gebruik bron 1. Stelling: multinationals die gericht zijn op fossiele brandstoffen en grondstoffen zullen de komende decennia uit de top 10 verdwijnen.
Vraag 4 2 punten
Geef een argument vóór en een argument tegen deze stelling.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een juist argument vóór deze stelling is: (1) Landen zullen in toenemende mate overstappen op het gebruik van duurzame en groene energie / op recycling van reeds bestaande materialen.
- Een juist argument tegen deze stelling is: (1) Door (wereldwijde) welvaartsgroei / bevolkingsgroei zal de vraag naar fossiele brandstoffen / energie / grondstoffen hoog blijven.
Opgave 2 − De ontwikkeling van Zuid-Afrika
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de atlas. Stelling: Zuid-Afrika behoort op mondiale schaal tot de semi-perifere landen.
Vraag 5 3 punten
Geef
- twee economische kenmerken van Zuid-Afrika die deze stelling onderbouwen;
- een demografisch kenmerk van Zuid-Afrika dat deze stelling weerlegt.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste economische kenmerken die de stelling onderbouwen zijn: (2p)
- Zuid-Afrika heeft een hoog percentage mensen werkzaam in de dienstensector (65% in 2008).
- Zuid-Afrika heeft een groeiende economie (2,3% per jaar in de periode 2000 - 2008).
- Het bnp per inwoner van Zuid-Afrika (7.144 Euro per inwoner in 2008) bevindt zich op mondiale schaal in de middenmoot.
- Juiste demografische kenmerken die de stelling weerleggen zijn: (1p)
- Zuid-Afrika heeft een hoog sterftecijfer (17‰ in 2010).
- Zuid-Afrika heeft een lage levensverwachting (45-55 jaar in 2010).
Opmerking Aan elk juist economisch kenmerk die de stelling onderbouwt 1 scorepunt toekennen.
Gebruik de atlas. Binnen het continent Afrika is Zuid-Afrika de laatste decennia uitgegroeid tot een van de economische koplopers.
Vraag 6 2 punten
Geef
- een liggingskenmerk van Zuid-Afrika dat hieraan heeft bijgedragen;
- een oorzaak vanuit de dimensie natuur die hieraan heeft bijgedragen.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een juiste oorzaak vanuit de dimensie natuur is: (1) Zuid-Afrika is rijk aan grond- en delfstoffen.
Gebruik de bronnen 1 en 2. Zuid-Afrika kent op zowel nationaal schaalniveau als op het schaalniveau van de stad een sterke ruimtelijke segregatie.
Vraag 7 4 punten
Beschrijf voor elk van deze schaalniveaus het spreidingspatroon waaruit deze ruimtelijke segregatie blijkt. Geef voor elk van deze schaalniveaus aan waardoor de ruimtelijke segregatie is ontstaan.
Bekijk het antwoord
- de blanke en gemengde bevolking in het westen van Zuid-Afrika wonen en de bevolking met een Indiase en Aziatische afkomst / de zwarte Afrikaanse bevolking voornamelijk in het oosten van Zuid-Afrika wonen (1)
- en dat deze ruimtelijke segregatie is ontstaan door de koloniale invloed / de ligging ten opzichte van de herkomstgebieden van deze etnische groepen (1)
- de blanke bevolking vooral in het centrum en/of in de suburbs van de steden woont en de zwarte Afrikaanse bevolking aan de randen van de steden (1)
- en dat deze ruimtelijke segregatie is ontstaan door sociaal-economische verschillen tussen deze etnische groepen (1)
Opgave 3 − Tuinbouw in het droogste gebied van Spanje
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en de kaartbladen 116 en 117. In de Tabernaswoestijn is de gemiddelde jaarlijkse neerslag een van de laagste van Spanje.
Vraag 8 2 punten
Leg dit uit met behulp van de overheersende windrichting in Spanje. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de (aanlandige) westenwinden een lange afstand over land moeten afleggen / verschillende bergketens moeten passeren (oorzaak) (1)
- waardoor de lucht veel vocht heeft verloren als die de Tabernaswoestijn bereikt (gevolg) (1)
Gebruik bron 2. Duizenden jaren geleden begon de Rambla de Tabernas zich in het landschap van de Tabernaswoestijn in te snijden. Hoewel het riviertje meestal droog staat, heeft het toch een diepe erosiegeul gevormd.
Vraag 9 2 punten
Leg dit uit met een neerslagkenmerk van dit gebied. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 2
Ontwikkelingskenmerken van een aantal landen, 2013 levens- 84 verwachting in jaren 82 4 80
78 Brunei
76 Vietnam 3 74 Cambodja Thailand 72 2 70 Filipijnen 68 Myanmar
66 1
64
62
60
0 10K 20K 30K 40K 50K 60K 70K 80K inkomen per persoon in $, aangepast aan inflatie en prijzen
De letter K staat voor 1.000. De omvang van elke cirkel staat voor de omvang van de bevolking in dat land. De verschillende kleuren staan voor de verschillende continenten.
Leefomgeving
Opgave 7
- De Waal bij Tiel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de neerslagintensiteit in de Tabernaswoestijn erg hoog is (oorzaak) (1)
- waardoor de geul ineens veel water moet afvoeren / de stroomsnelheid van de geul in een korte tijd sterk toeneemt (en de erosiekracht dus groot is) (gevolg) (1)
Gebruik bron 1 en kaartblad 89. De waterschaarste in Campo de Dalías is de laatste 30 jaar sterk toegenomen.
Vraag 10 2 punten
Beredeneer deze toename met kaartblad 89.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- door de toetreding van Spanje tot de gemeenschappelijke markt van Europa de handel in / de vraag naar Spaanse tuinbouwproducten sterk is toegenomen (1)
- en dat voor de productie hiervan veel zoet water nodig was (waardoor er waterschaarste is ontstaan) (1)
Waterschaarste vormt een bedreiging voor de tuinbouw in Campo de Dalías. Voor de toekomst van Campo de Dalías is het belangrijk dat bij de winning van zoet water aan twee eisen voldaan wordt: a Er moet sprake zijn van een hernieuwbare waterbron. b Met de winning van het water moet het milieu zo min mogelijk aangetast worden. Bij het ontzilten van zeewater wordt aan beide eisen voldaan.
Vraag 11 3 punten
Geef
- een reden waarom ontzilting van zeewater voldoet aan eis a;
- een reden waarom ontzilting van zeewater in dit gebied voldoet aan eis b;
- twee andere manieren waarop men in Campo de Dalías aan zoet water kan komen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een juiste reden waarom ontzilting van zeewater in dit gebied voldoet aan eis b is: (1) Campo de Dalías is (vanwege het klimaat) geschikt om met zonne- energie / zonnepanelen zeewater te ontzilten.
- Juiste manieren om aan zoet water te komen zijn: (1p)
- water gebruiken uit stuwmeren
- op lokaal schaalniveau regenwater opvangen
- grondwater oppompen
- zoet water importeren
Opmerking De derde deelscore dient alleen toegekend te worden als twee juiste manieren om aan zoet water te komen genoemd zijn.
Opgave 4 − Het Ertsgebergte en het Elbsandsteingebirge
in Duitsland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de atlas. Het Ertsgebergte en het Elbsandsteingebirge zijn ontstaan tijdens een van de plooiingsfases in het Paleozoïcum. Het Ertsgebergte kreeg zijn naam rond 1500 toen hier de ertsen zilver en tin werden gevonden.
Vraag 12 2 punten
Geef
- de naam van de plooiingsfase waarin deze gebergtes zijn ontstaan;
- het geologisch verschijnsel dat samenhangt met het vóórkomen van deze ertsen.
Bekijk het antwoord
- Hercynische plooiingsfase (1)
- vulkanisme (1)
Gebruik de bronnen 1 en 2. Het Elbsandsteingebirge op de grens van Duitsland en Tsjechië ligt ten oosten van het Ertsgebergte. In het Elbsandsteingebirge komen gesteenten uit de drie hoofdgroepen van gesteenten voor.
Vraag 13 2 punten
Noteer de drie hoofdgroepen van gesteenten op je antwoordblad. Schrijf achter elke hoofdgroep een gesteentesoort uit bron 2 die daarbij hoort.
Bron 2
Ontwikkelingskenmerken van een aantal landen, 2013 levens- 84 verwachting in jaren 82 4 80
78 Brunei
76 Vietnam 3 74 Cambodja Thailand 72 2 70 Filipijnen 68 Myanmar
66 1
64
62
60
0 10K 20K 30K 40K 50K 60K 70K 80K inkomen per persoon in $, aangepast aan inflatie en prijzen
De letter K staat voor 1.000. De omvang van elke cirkel staat voor de omvang van de bevolking in dat land. De verschillende kleuren staan voor de verschillende continenten.
Leefomgeving
Opgave 7
- De Waal bij Tiel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste combinaties zijn: − metamorf gesteente: gneis / leisteen − stollingsgesteente: graniet − sedimentgesteente: zandsteen indien drie combinaties juist (2) indien twee combinaties juist (1) indien minder dan twee combinaties juist (0) (2)
Gebruik de bronnen 1 en 2. Het Elbsandsteingebirge bestaat uit dikke lagen zandsteen die later zijn geërodeerd en verweerd.
Vraag 14 2 punten
Beschrijf het ontstaan van het zandsteen in het Elbsandsteingebirge.
Bekijk het antwoord
- (tijdens het Krijt) in een (ondiepe) zee lagen zand werden afgezet / sedimenteerden (1)
- die door de druk / door het gewicht van de hogere lagen / van de latere afzettingen tot zandsteen zijn samengedrukt (1)
Gebruik bron 2 en de atlas. De vier blokdiagrammen in bron 2 laten de ontstaansgeschiedenis van het Elbsandsteingebirge zien. De blokdiagrammen laten in willekeurige volgorde de geologische situatie zien tijdens het Krijt, het Paleogeen (Tertiair), het Pleistoceen en de situatie nu.
Vraag 15 2 punten
Zet de vier blokdiagrammen in de juiste chronologische volgorde van vroeger naar later.
Bron 2
Ontwikkelingskenmerken van een aantal landen, 2013 levens- 84 verwachting in jaren 82 4 80
78 Brunei
76 Vietnam 3 74 Cambodja Thailand 72 2 70 Filipijnen 68 Myanmar
66 1
64
62
60
0 10K 20K 30K 40K 50K 60K 70K 80K inkomen per persoon in $, aangepast aan inflatie en prijzen
De letter K staat voor 1.000. De omvang van elke cirkel staat voor de omvang van de bevolking in dat land. De verschillende kleuren staan voor de verschillende continenten.
Leefomgeving
Opgave 7
- De Waal bij Tiel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De juiste volgorde is: d-b-a-c indien vier letters in de juiste volgorde (2) indien twee letters verwisseld (1) indien meer dan twee letters verwisseld (0) (2)
Opgave 5 − Toerisme in Laos
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas. Veel landen in Zuidoost-Azië hebben zich pas de laatste decennia ontwikkeld tot populaire vakantiebestemming.
Vraag 16 1 punt
Geef een politieke reden waarom veel landen in Zuidoost-Azië zich niet al eerder tot vakantiebestemming hebben ontwikkeld.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat veel landen in Zuidoost-Azië te maken hadden met (langdurige) politieke conflicten / onrust / oorlogen. (1)
Gebruik de atlas. Het aantal toeristen dat Laos bezoekt is in tegenstelling tot veel andere landen in Zuidoost-Azië relatief laag.
Vraag 17 3 punten
Geef hiervoor drie redenen, elk vanuit een andere dimensie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Juiste redenen zijn: − Laos ligt landlocked / heeft geen stranden / kustlijn (en dat is juist een toeristische trekpleister). (dimensie natuur) − De infrastructuur / bereikbaarheid is in Laos nog niet zo ver ontwikkeld als in veel andere landen in Zuidoost-Azië. (economische dimensie) − Laos is een relatief onbekende vakantiebestemming / heeft weinig (bekende) culturele trekpleisters / heeft weinig monumenten op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. (sociaal-culturele dimensie) − De mate van beheersing van corruptie is laag. / Laos is niet vrij wat betreft politieke rechten en burgerlijke vrijheden. / De kwaliteit van het rechtssysteem is slecht. / Laos kent een verhoogd risico op conflicten. (politieke dimensie) per juiste reden (1) (3)
Gebruik bron 1. Ten noorden van de hoofdstad Vientiane ligt Vang Vieng. Dit dorpje trekt door het bijzondere landschap met karstverschijnselen veel toeristen.
Vraag 18 2 punten
Geef
- de twee klimatologische voorwaarden voor het ontstaan van karstverschijnselen;
- nog een andere voorwaarde voor het ontstaan van karstverschijnselen.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- De twee juiste klimatologische voorwaarden zijn: (1p)
- een hoge temperatuur
- veel neerslag / de beschikbaarheid van veel water
- Juiste andere voorwaarden zijn: (1p)
- (makkelijk) oplosbaar gesteente (zoals kalksteen)
- lange tijdsduur
Gebruik de atlas. Laos heeft een droge en een natte periode. Tijdens de natte periode kan de hoeveelheid neerslag op lokale schaal sterk verschillen.
Vraag 19 2 punten
Geef aan
- waardoor de droge periode in Laos wordt veroorzaakt en waardoor de natte periode in Laos wordt veroorzaakt;
- waardoor de hoeveelheid neerslag in de natte periode op lokale schaal sterk kan verschillen.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Laos staat een gedeelte van het jaar (december - april) onder invloed van een hogedrukgebied / van aflandige winden / van dalende lucht (en heeft dan een droge periode) en een gedeelte van het jaar onder invloed van een lagedrukgebied / van de ITCZ / van aanlandige winden / van stijgende lucht (en heeft dan een natte periode) (1)
- Door het grillige reliëf ontstaan verschillen in neerslag tussen de loef- en de lijzijde van gebergten (1)
Opgave 6 − Filipijnen, Indonesië en Vietnam vergeleken
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en de atlas. In bron 1 staan van elk van de landen Filipijnen, Indonesië en Vietnam twee fysisch-geografische kenmerken.
Vraag 20 2 punten
Noteer de namen van de landen Filipijnen, Indonesië en Vietnam onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elk land de twee letters van de bijbehorende fysisch- geografische kenmerken.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Filipijnen: c - e Indonesië: b - d Vietnam: a - f indien zes antwoorden juist (2) indien vijf of vier antwoorden juist (1) indien minder dan vier antwoorden juist (0) (2)
De exportbestemming van producten uit Filipijnen, Indonesië en Vietnam is de laatste dertig jaar veranderd.
Vraag 21 2 punten
Geef aan
- welke verandering optreedt in de exportbestemming van producten uit Filipijnen, Indonesië en Vietnam;
- waardoor deze verandering optreedt.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat Filipijnen, Indonesië en Vietnam steeds meer producten exporteren naar China in plaats van naar de (oorspronkelijke) triade-landen / Japan / Verenigde Staten / West-Europa (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat China (in tegenstelling tot de (oorspronkelijke) triade-landen) een groeiende economie heeft (1)
Gebruik bron 2. In bron 2 is een verband te zien tussen de levensverwachting en het inkomen per persoon van een groot aantal landen. De cijfers 1 tot en met 4 horen in willekeurige volgorde bij de landen Indonesië, Laos, Maleisië en Singapore.
Vraag 22 2 punten
Noteer de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de naam van het juiste land.
Bron 2
Ontwikkelingskenmerken van een aantal landen, 2013 levens- 84 verwachting in jaren 82 4 80
78 Brunei
76 Vietnam 3 74 Cambodja Thailand 72 2 70 Filipijnen 68 Myanmar
66 1
64
62
60
0 10K 20K 30K 40K 50K 60K 70K 80K inkomen per persoon in $, aangepast aan inflatie en prijzen
De letter K staat voor 1.000. De omvang van elke cirkel staat voor de omvang van de bevolking in dat land. De verschillende kleuren staan voor de verschillende continenten.
Leefomgeving
Opgave 7
- De Waal bij Tiel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 Laos 2 Indonesië 3 Maleisië 4 Singapore indien vier antwoorden juist (2) indien drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Gebruik de atlas. Stel: een Nederlands kledingbedrijf wil zijn productie verplaatsen naar Filipijnen, Indonesië of Vietnam. Jij bent gevraagd een advies te schrijven over welk land daarvoor het meest geschikt is. Het kledingbedrijf stelt twee eisen aan het vestigingsland: a een betrouwbaar productieproces; b geminimaliseerde productiekosten.
Vraag 23 3 punten
Schrijf, in maximaal 100 woorden, dit advies aan het Nederlandse kledingmerk. Onderbouw je advies met een politieke en een economische indicator van de drie betrokken landen uit de atlas.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het maximale aantal woorden is een indicatie. Bij overschrijding geen punten aftrekken.
Opgave 7 − De Waal bij Tiel
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas. Stelling a: het dijkringgebied waarin Tiel ligt heeft een jaarlijks overstromingsrisico van 1 op 1.250 jaar. Stelling b: klimaatverandering draagt bij aan een onregelmatiger regiem van de Waal. Stelling c: het verval van de Waal tussen Nijmegen en Tiel bedraagt ongeveer 50 meter.
Vraag 24 2 punten
Noteer de letters a, b en c op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter of de stelling juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- a juist b juist c onjuist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 1. Langsdammen hebben ten opzichte van kribben een voordeel bij stap drie uit de drietrapsstrategie.
Vraag 25 2 punten
Leg dit uit. Je antwoord moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- langsdammen in de stroomrichting van een rivier liggen en kribben dwars op de stroomrichting van een rivier liggen (oorzaak) (1)
- waardoor langsdammen de waterafvoer bij hoogwater minder hinderen dan kribben (gevolg) (1)
Gebruik bron 1.
Vraag 26 2 punten
Geef twee oorzaken waardoor het eenvoudiger is om langsdammen in de binnenbocht van een rivier te bouwen dan in de buitenbocht.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste oorzaken zijn: − De binnenbocht van de rivier is ondieper dan de buitenbocht. − Rivieren stromen in de binnenbocht langzamer dan in de buitenbocht. per juiste oorzaak (1) (2)
Gebruik bron 1. Het belangrijkste doel van het programma Ruimte voor de Rivier is het verhogen van de veiligheid in het riviergebied. De langsdammen dragen daaraan bij.
Vraag 27 2 punten
Noteer op je antwoordblad nog twee andere doelen die met het programma Ruimte voor de Rivier worden nagestreefd. Geef voor elk doel aan op welke manier de langsdammen daaraan bijdragen.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Recreatie: Achter de langsdammen ontstaat een oevergeul waar (gescheiden van de beroepsvaart) veilig en rustig gerecreëerd kan worden (1)
- Natuurontwikkeling: De (ondiepe) oevergeul draagt bij aan een toename van de ecologische waarden / aan een dynamische rivier (1)
Opgave 8 − Nederland Wereldstad
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Wereldsteden en megasteden zijn beide groot, maar wereldsteden hebben ook nog andere kenmerken.
Vraag 28 2 punten
Geef twee kenmerken die wereldsteden wel hebben, maar megasteden niet.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste kenmerken zijn: − Wereldsteden fungeren (in tegenstelling tot megasteden) als mondiale knooppunten (en hebben veel relaties met andere (wereld)steden). − Wereldsteden oefenen (in tegenstelling tot megasteden) op politiek / economisch / cultureel terrein invloed uit op andere gebieden. per juist kenmerk (1) (2)
De Randstad ondervindt internationale concurrentie van grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs. De Randstad heeft een nadeel ten opzichte van deze grootstedelijke gebieden.
Vraag 29 1 punt
Geef aan welk nadeel dat is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de Randstad (in tegenstelling tot de grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs) geen bestuurlijke eenheid is. (1)
Gebruik bron 1. Het kaartbeeld van Tristate City kan bijdragen aan het promoten van Nederland en de Randstad als vestigingslocatie voor internationale bedrijven.
Vraag 30 2 punten
Geef twee manieren waarop het kaartbeeld hieraan bijdraagt.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste manieren waarop het kaartbeeld hieraan bijdraagt zijn: − De grote steden in Nederland / De stedelijke gebieden worden als één grote stad / eenheid gepresenteerd. − Nederland / De Randstad wordt in het model centraal / als het centrum van Tristate City afgebeeld. − Veel transportassen zijn op Nederland / de Randstad gericht. − De stedelijke netwerken in / nabij Nederland zijn in kleur weergegeven, terwijl de concurrerende grootstedelijke gebieden (als Londen, Parijs en Frankfurt) in grijs zijn afgebeeld. per juiste manier (1) (2)
Gebruik bron 1. De meningen over de bruikbaarheid van het model Tristate City lopen uiteen. Sommigen zien het als een nuttig model, maar er is ook kritiek.
Vraag 31 2 punten
Geef vanuit twee verschillende dimensies kritiek op het model.
Bron 1
Tristate City Over 10 jaar woont ongeveer 70% van de wereldbevolking in grote steden. Er zijn dan zo'n 60 wereldsteden met meer dan vijftien miljoen inwoners. De concurrentie tussen deze wereldsteden om internationale bedrijven en human capital aan te trekken is groot. De gedachte achter het kaartbeeld van Tristate City is om de steden in de Randstad, in Nederland, in België en in het grensgebied van Duitsland samen als één grote wereldstad af te beelden. Dit stedelijke gebied kan zo concurreren met andere grootstedelijke gebieden als Londen en Parijs, maar ook met andere stedelijke gebieden buiten Europa. Kaart van het model Tristate City
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste vormen van kritiek zijn: − De samenwerking tussen steden / provincies / regio's gaat op nationaal schaalniveau al moeizaam. De samenwerking met steden uit het buitenland is nog veel lastiger / moelijker te bewerkstelligen. (politieke dimensie) − De verschillen in welvaart / werkgelegenheid tussen steden en (plattelands)gebieden in Tristate City zijn groot. (economische dimensie) − Tristate City wordt neergezet als één homogene regio, maar in de praktijk zijn de verschillen tussen mensen en regio's op het gebied van onder andere taal, gebruiken en geloof groot. (sociaal-culturele dimensie) per juiste vorm van kritiek (1) (2)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Aardrijkskunde 2019, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2019/vwo/documenten/cse-2/vw-0131-a-19-2-o
Andere examens aardrijkskunde vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2?
Het centraal examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2 telt 31 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (6), verstedelijking (5) en endogene en exogene processen (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/vwo/documenten/cse-2/vw-0131-a-19-2-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vwo 2019, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.