Examenvragen investeren bedrijfseconomie vwo
52 vragen over investeren uit 13 centrale examens van 2021 tot en met 2026.
Investeren komt in 13 van de 14 examens bedrijfseconomie vwo voor, met 52 vragen (15% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 1 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over investeren
Per examen de vragen over investeren, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Opgave 3
Opgavetekst
In het najaar van 2025 meldt de NLD bank dat het resultaat over het eerste halfjaar van 2025 fors is gestegen ten opzichte van het eerste halfjaar van 2024. Het resultaat van de NLD bank is verbeterd doordat de opbrengsten zijn gestegen vanwege verbeterde marktomstandigheden en gedaalde kosten. De kosten van de NLD bank zijn gedaald doordat de analyse van het risico op wanbetaling bij kredietverlening is verbeterd.
In de media wordt er op gewezen dat spaarders een hoger rendement kunnen behalen door te beleggen in de aandelen van een bank. Voor beleggers geldt dat het dividendrendement op beleggingen in aandelen van banken al enkele jaren boven 7% ligt.
In onderstaande tabel zijn gegevens opgenomen van de NLD bank.
| verwacht resultaat 2025 voor belasting | € 2.800.000.000 | |
| maatschappelijk aandelenkapitaal | € 4.800.000.000 | |
| geplaatst aandelenkapitaal | € 1.796.000.000 | |
| nominale waarde per aandeel | € 2,00 | |
| verwachte pay-outratio1) | 45% | |
| tarieven vennootschapsbelasting 2025 | 19,0% | 0 - € 200.000 |
| 25,8% | over het meerdere | |
| beurskoers aandeel NLD bank | € 13,16 | op 1 januari 2025 |
| € 13,42 | op 31 december 2025 (verwachting) |
noot 1 De pay-outratio geeft aan welk deel van het resultaat na aftrek van vennootschapsbelasting aan de aandeelhouders beschikbaar wordt gesteld.
Vraag 15 3 punten
Bereken het verwachte dividendrendement over 2025 bij beleggen in de aandelen van de NLD bank.
Bekijk het antwoord
resultaat na belasting: $2.800.000.000 - 0{,}19 \times 200.000 - 0{,}258 \times (2.800.000.000 - 200.000) = 2.077.613.600$
aantal geplaatste aandelen: $\frac{1.796.000.000}{2} = 898.000.000$
dividend per aandeel: $\frac{0{,}45 \times 2.077.613.600}{898.000.000} = 1{,}04$
gemiddelde beurskoers: $\frac{13{,}16 + 13{,}42}{2} = 13{,}29$
dividendrendement: $\frac{1{,}04}{13{,}29} \times 100\% = 7{,}8\%$
Het hogere rendement van beleggen in aandelen van de NLD bank is een beloning voor het hogere risico dat de belegger loopt.
Vraag 16 2 punten
Leg uit dat het risico van beleggen in aandelen NLD hoger is dan het risico van sparen bij NLD. Betrek beide beleggingsvormen in het antwoord.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
Voor de aandeelhouders: 1 scorepunt. Aandeelhouders lopen het risico op waardedaling van de aandelen, of: Het is onzeker of / hoeveel dividend er beschikbaar wordt gesteld.
Voor de spaarders: 1 scorepunt. Spaarders ontvangen (meestal) interest op het spaargeld, of: Voor spaarders geldt het depositogarantiestelsel (de Nederlandse overheid staat garant voor maximaal € 100.000) / In geval van faillissement gaan spaarders voor aandeelhouders bij het verdelen van de boedel.
Aanvulling: Op pagina 13, bij vraag 16 moet het antwoord worden vervangen door: Voorbeelden van een juist antwoord zijn: Voor de aandeelhouders: 1. Aandeelhouders lopen het risico op waardedaling van de aandelen. Het is onzeker of / hoeveel dividend er beschikbaar wordt gesteld. Voor de spaarders: 1. Spaarders ontvangen (meestal) interest op het spaargeld. Voor spaarders geldt het depositogarantiestelsel (de Nederlandse overheid staat garant voor maximaal € 100.000). Of: In geval van faillissement gaan spaarders voor aandeelhouders bij het verdelen van de boedel: 2.
2026, tijdvak 2: Opgave 3
Opgavetekst
De vader en moeder van Femm zijn getrouwd in beperkte gemeenschap van goederen. Op 27 november 2023 overlijdt de vader van Femm op 93-jarige leeftijd. Femm en haar moeder zijn de enige erfgenamen. Het tijdens het huwelijk opgebouwde vermogen van de vader en moeder van Femm bestaat uit € 1.750.000 aan bezittingen en € 450.000 aan schulden.
Bij het bepalen van de hoogte van de erfbelasting heeft Femm te maken met een vrijstelling en met een tweetal belastingpercentages:
vrijstelling: € 25.187 erfbelasting:
- 10% over het deel van de erfenis tot en met € 152.368
- 20% over het deel van de erfenis boven € 152.368
In de periode 31 januari 2024 tot en met 31 augustus 2025 is het verloop van de beurskoers van de aandelen en de putopties Wager tegengesteld.
Vraag 13 2 punten
Leg uit dat de beurskoers van een putoptie Wager in deze periode stijgt als de beurskoers van het onderliggende aandeel daalt. Betrek de werking van een putoptie in het antwoord.

Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is:
- Een putoptie (Wager nv) geeft het recht om het onderliggende aandeel (Wager nv) te verkopen voor een vaste prijs (van € 17,50). (1)
- Als het aandeel (Wager nv) minder waard wordt, dan kan er meer winst (of minder verlies) behaald worden bij het uitoefenen van het optierecht (Wager nv). Er zullen meer beleggers de putoptie (Wager nv) willen kopen, waardoor de prijs stijgt. (1)
In de periode 31 augustus 2025 tot en met 31 december 2025 is de koers van het aandeel Wager stabiel.
Vraag 14 1 punt
Verklaar dat in deze periode de koers van de putoptie Wager daalt.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is:
Hoe dichter de expiratiedatum in zicht komt, hoe kleiner de kans dat de beurskoers van het aandeel nog onder de uitoefenprijs uitkomt. (Daardoor is de putoptie Wager nv steeds minder interessant om te bezitten en zal de beurskoers van de putoptie dalen richting € 0).
Femm besluit om op de laatste dag van februari 2025:
- van het uitoefenrecht van 40% van haar putopties gebruik te maken om 40% van haar aandelen Wager te verkopen;
- de overige 60% van haar putopties te verkopen tegen de beurskoers van de putopties op dat moment;
- de overige 60% van haar aandelen Wager aan te houden.
Op 31 december 2025 verkoopt Femm de overige 60% van haar aandelen Wager tegen de beurskoers op dat moment.
In 2024 en 2025 is er door Wager geen dividend uitgekeerd.
Vraag 15 3 punten
Bereken het resultaat in euro’s dat Femm in de periode 31 januari 2024 tot en met 31 december 2025 op haar beleggingen in opties en aandelen heeft behaald.
Bekijk het antwoord
- belegging: aantal gekochte aandelen = 50.000 = 2.500 stuks 20 50.000 + 2.500 x 3,50 = 58.750 (1)
- opbrengst: aandelen: 2.500 x 0,4 x 17,50 + 2.500 x 0,6 x 17,90 = 44.350 putopties: 2.500 x 0,6 x 10,25 = 15.375/59.725 totale opbrengst: belegging -/- 58.750 resultaat: € 975 (2)
Opmerking
Bij de tweede deelscore voor elke fout 1 scorepunt in mindering brengen.
2026, tijdvak 2: Opgave 5
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 en 5.
De Efteling bv is een pretpark in Kaatsheuvel met Stichting Natuurpark de Efteling als enige aandeelhouder.
In 2023 heeft de Efteling twee grote investeringen gedaan, namelijk de bouw van een nieuwe attractie (Danse Macabre) en de plaatsing van zonnepanelen om duurzame energie op te wekken.
Vraag 20 1 punt
Leg uit hoe de Efteling de investeringen in zonnepanelen kan terugverdienen.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is:
Door de investeringen in zonnepanelen kunnen de energiekosten dalen.
2025, tijdvak 1: Opgave 1
Opgavetekst
Eind 2022 is het nieuwe woord “graaiflatie” opgenomen in de woordenboeken. Graaiflatie betekent dat bedrijven de verkoopprijzen meer verhogen dan de toegenomen kosten. Graaiflatie zorgt voor een toename van de resultaatmarge. Ook bij Ahold Delhaize, het moederbedrijf van onder andere Albert Heijn en Gall & Gall, zou volgens sommige media sprake zijn van graaiflatie.
Ahold Delhaize boekte in 2022 een stijging van de omzet en het resultaat ten opzichte van 2021:
| getallen in miljoen euro’s, behalve het resultaat per aandeel | 2022 | 2021 |
|---|---|---|
| omzet | 86.984 | 75.601 |
| inkoopwaarde van de omzet | 63.689 | 54.916 |
| loonkosten | 12.674 | 11.179 |
| afschrijvingskosten | 3.433 | 3.007 |
| overige bedrijfskosten | 3.420 | 3.179 |
| totale bedrijfskosten | 83.216 | 72.281 |
| EBIT | 3.768 | 3.320 |
| financieringsresultaat | 555 | 515 |
| resultaat voor vennootschapsbelasting | 3.213 | 2.805 |
| resultaatmarge1) | ……. | 4,39% |
| resultaat voor vennootschapsbelasting per aandeel | € 3,25 | € 2,75 |
noot 1 (EBIT / omzet) x 100%
Ahold Delhaize voorziet in verschillende maatschappelijke behoeften.
Het beleggersrendement voor aandeelhouders van Ahold Delhaize kan door de aandeleninkoop stijgen.
Vraag 4 2 punten
Leg op twee manieren uit hoe de aandeleninkoop van Ahold Delhaize gunstig kan zijn voor het beleggersrendement van aandeelhouders van Ahold Delhaize.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- Door het inkopen van eigen aandelen kan het dividend per aandeel stijgen, (omdat het resultaat / dividend over minder aandelen verdeeld hoeft te worden).
- Door het inkopen van eigen aandelen stijgt de vraag naar aandelen en stijgt de beurskoers (en het koersresultaat).
- Door het inkopen van eigen aandelen is er minder aanbod van aandelen op de beurs waardoor de beurskoers stijgt (en daarmee het koersresultaat).
per juist toegelicht antwoord: 1
2025, tijdvak 1: Opgave 2
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.
Flohr en Femke zijn sinds 2009 samen eigenaar van Camping Vogelhof. Vogelhof verhuurt standplaatsen aan kampeerders, die hier hun eigen tent of caravan op kunnen plaatsen.
Bij de oprichting van Vogelhof hebben Flohr en Femke gekozen voor een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid, waarbij ze allebei eigen vermogen hebben ingebracht.
Informatiebron 1: Verhuurtarieven en bezetting van een standplaats bij Camping Vogelhof in 2024
Camping Vogelhof is open van maandag 1 april tot en met zondag 29 september.
aantal standplaatsen: 280
Er kunnen twee soorten boekingen worden gedaan:
- 1. weekboeking: een boeking van een week van maandag tot en met zondag
- 2. dagboeking: een boeking voor één dag.
Tarieven standplaats, exclusief 9% btw
| tarief | voorseizoen: 1 april tot en met 30 juni (13 weken) | hoogseizoen: 1 juli tot en met 25 augustus (8 weken) | naseizoen: 26 augustus tot en met 29 september (5 weken) |
|---|---|---|---|
| weekboeking | € 186 | € 300 | € 210 |
| dagboeking | € 30 | € 50 | € 35 |
Vroegboekersvoordeel: bij reservering en betaling vóór 1 januari 2024 wordt 5% korting gegeven (zogeheten vroegboekkorting).
Bezetting van de standplaatsen
| bezetting | voorseizoen: 1 april tot en met 30 juni (13 weken) | hoogseizoen: 1 juli tot en met 25 augustus (8 weken) | naseizoen: 26 augustus tot en met 29 september (5 weken) |
|---|---|---|---|
| gemiddeld aantal weekboekingen per week | 110 | 280 | 120 |
| gemiddeld aantal dagboekingen per week | 700 | 0 | 728 |
Informatiebron 2: Plattegrond van de camping (figuur bij vraag 9)
Herinrichting van het Toekanveld
Het volledige Toekanveld, bestaande uit 60 standplaatsen van elk 120 m2,wordt heringericht tot een terrein met nieuw aan te schaffen chalets (zie informatiebron 3).
De chaletplaatsen zullen een grootte hebben van 180 m2, waardoor er minder chalets op het Toekanveld kunnen worden geplaatst dan het huidige aantal standplaatsen.
Er worden alleen chalets aangeschaft van het type uit informatiebron 3.
Wat is er anders aan het Toekanveld na het herinrichten?
De chalets kunnen alleen per dag worden gehuurd voor € 160 per dag exclusief 9% btw. Dit geldt voor alle periodes in het jaar. Deze € 160 is inclusief alle bijkomende kosten zoals gas/water/licht en reserveringskosten, maar exclusief de verplichte eindschoonmaak van € 80 per verhuurperiode.
Na elke verhuurperiode zal er een eindschoonmaak plaatsvinden, waar een schoonmaker 40 minuten over doet.
Er wordt voor het huren van een chalet geen ‘vroegboekkorting’ gegeven.
Flohr en Femke gaan voor de chalets uit van een bezettingsgraad van 90% in alle 26 weken dat Vogelhof open is in 2025.
De verhuurperiode van de chalets is gemiddeld 4 dagen per keer.
Financieringplan van de chalets en inventaris
Het herinrichten van het Toekanveld, de aanschaf van de chalets en de inventaris worden als volgt gefinancierd:
- voor 40% met reeds aanwezige liquide middelen
- voor 60% met een lening bij de oom van Flohr als wordt voldaan aan de voorwaarden (zie informatiebron 4).
De btw wordt niet meegefinancierd.
Personeel
Flohr en Femke hebben twee zzp’ers gevonden die in 2025 op de camping willen komen werken, voor maximaal 28 uur per persoon per week. Ze kunnen op elk moment van de week worden ingezet. Vogelhof betaalt de zzp’ers € 25 per gewerkt uur.
Informatiebron 3: De aan te schaffen chalets
Chalet type Home Sweet Home (afbeelding in de bijlage, pagina 6).
De aanschafprijs exclusief transport en installatiekosten van een chalet bedraagt € 63.500 exclusief 21% btw.
Voor het bepalen van de afschrijvingskosten van een chalet is verder van belang:
- transport en installatiekosten: € 5.500 exclusief 21% btw
- restwaarde: € 3.000 exclusief 21% btw
- levensduur: 15 jaar
- aanschafdatum: 1 januari 2025
- afschrijving: lineair
De aanschafprijs van de inventaris van een chalet bedraagt € 6.000 exclusief 21% btw:
- levensduur: 15 jaar
- restwaarde: 0
- aanschafdatum: 1 januari 2025
- afschrijving: lineair
Informatiebron 4: De lening bij de oom van Flohr
De voorwaarden van de lening bij de oom van Flohr zijn:
- een lening van maximaal € 2 miljoen
- ingangsdatum: 1 januari 2025
- looptijd: 15 jaar
- aflossing: lineair, halfjaarlijks op 30 juni en 31 december
- interestpercentage: 6% per jaar
- interestbetaling: halfjaarlijks achteraf op 30 juni en 31 december
Wanneer er niet wordt heringericht, dan is de verwachte bijdrage van het Toekanveld aan het resultaat over 2025 € 115.000 voordelig.
Vraag 13 5 punten
Analyseer of Flohr en Femke zullen besluiten tot het herinrichten en plaatsen van de chalets op het Toekanveld.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.
Invultabel ‘Voorwaarden herinrichten en plaatsen chalets Toekanveld’ met de rijen voorwaarde a, b en c, de opbrengst eindschoonmaak en de conclusie. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
| voorwaarde | toelichting / berekening | bedrag |
|---|---|---|
| voorwaarde a (vraag 9) | De financieringsbehoefte is € 1.800.000. Dit is minder dan € 2 miljoen, dus de financiering lukt. | |
| voorwaarde b (vraag 10) | Er is voor 42 uur personeel per week nodig (vraag 10) en er kan voor 28 x 2 = 56 uur per week personeel worden aangetrokken, dus de werving van het personeel lukt. | |
| voorwaarde c: omzet verhuur | 40 x 0,9 x 26 x 7 x 160 = | 1.048.320 |
| voorwaarde c: opbrengst eindschoonmaak | 63 x 26 x 80 = | 131.040 |
| voorwaarde c: verwachte bijdrage aan het resultaat over 2023 | 1.048.320 + 131.040 – 585.500 (vraag 12) = | 593.860 |
| conclusie | Dit is meer dan 3 x 115.000 = 345.000, dus er is voldaan aan voorwaarde c (of: 593.860 / 115.000 = 5,17 > 3, dus er is voldaan aan voorwaarde c) |
Aan alle drie de voorwaarden is voldaan: het herinrichten gaat door.
Aanvulling: Op pagina 10, bij vraag 13 moet bij de vijfde deelscore altijd 1 scorepunt worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord gegeven is, en ongeacht het gegeven antwoord. Toelichting: in de uitwerkbijlage is abusievelijk ‘2023’ vermeld waar dit ‘2025’ had moeten zijn. Hierdoor kan onduidelijkheid zijn ontstaan bij kandidaten waardoor het antwoord bij de laatste deelscore mogelijk niet gegeven kan worden.
2025, tijdvak 1: Opgave 4
Opgavetekst
Klaas Dane heeft in februari 2025 van de notaris bericht gekregen dat hij € 150.000 heeft geërfd van zijn neef Thom. Op de site van de Belastingdienst ziet hij onderstaande gegevens over de te betalen erfbelasting.
Vrijstellingen
| U bent: | bedrag van de vrijstelling |
|---|---|
| echtgenoot, geregistreerd of samenwonend partner | € 795.156 |
| kind, pleeg- of stiefkind | € 25.187 |
| kleinkind | € 25.187 |
| achterkleinkind | € 2.658 |
| kind met een beperking | € 75.546 |
| ouder | € 59.643 |
| overige erfgenaam | € 2.658 |
Tarieven erf- en schenkbelasting
| grootte schenking / waarde erfenis | partner, pleeg- of stiefkind en kind met een beperking | kleinkinderen en verdere afstammelingen | overige erfgenamen |
|---|---|---|---|
| € 0 – € 138.642 | 10% | 18% | 30% |
| het meerdere boven € 138.642 | 20% | 36% | 40% |
Klaas wil het bedrag van de erfenis na erfbelasting gebruiken als aanvulling op zijn pensioen. Hij wil met het ontvangen bedrag zo min mogelijk risico lopen en overweegt een aantal mogelijkheden:
- a het bedrag beleggen in aandelen Philips;
- b het bedrag beleggen in call opties Philips;
- c het bedrag beleggen in een beleggingsfonds dat bestaat uit de 25 meest verhandelde aandelen van naamloze vennootschappen op de effectenbeurs (AEX);
- d het bedrag op zijn spaarrekening zetten, waarbij in geval van een faillissement van de bank het spaargeld tot een bedrag van € 100.000 is gegarandeerd.
Vraag 18 1 punt
Zet de letters a tot en met d in de juiste volgorde van minst risicovol naar meest risicovol.
Bekijk het antwoord
d – c – a – b
2025, tijdvak 1: Opgave 5
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6.
Air France-KLM is ontstaan door een fusie van de Nederlandse KLM en het Franse Air France. De Franse en de Nederlandse staat zijn belangrijke aandeelhouders van het fusiebedrijf Air France-KLM.
In de jaren 2020 en 2021 werd de luchtvaartsector zwaar getroffen door de gevolgen van de coronacrisis. Zowel de Franse als Nederlandse staat steunden Air France-KLM door leningen te verstrekken en zich bovendien garant1) te stellen voor leningen van banken aan deze luchtvaartcombinatie.
noot 1 De overheid garandeert dat een lening wordt terugbetaald als de lener failliet gaat.
Informatiebron 5: Balansgegevens Air France-KLM (getallen x € 1 miljoen)
| 30 september 2022 | 31 december 2021 | |
|---|---|---|
| Vaste activa | 20.898 | 19.954 |
| Vlottende activa | 13.665 | 10.729 |
| waarvan liquide middelen | 8.264 | 6.658 |
| waarvan overig | 5.401 | 4.071 |
| Eigen vermogen | -/- 2.797 | -/- 3.816 |
| waarvan geplaatst aandelenkapitaal | 2.571 | 643 |
| waarvan overig | -/- 5.368 | -/- 4.459 |
| Lang vreemd vermogen | 22.775 | 22.773 |
| waarvan rentedragende verplichtingen | 10.659 | 11.274 |
| waarvan overig en leaseverplichtingen | 12.116 | 11.499 |
| Kort vreemd vermogen | 14.585 | 11.726 |
| waarvan rentedragende verplichtingen | 1.074 | 1.215 |
| waarvan overig en leaseverplichtingen | 13.511 | 10.511 |
Informatiebron 6: Gegevens betreffende de eigendomsverhouding en de uitgifte van de converteerbare obligatielening
Aandeelhouders van Air France-KLM met hun aandelenbelang als percentage van het totale aantal uitstaande aandelen van 625 miljoen op 17 november 2022:
| Franse staat | 28,6% |
| Nederlandse staat | 9,3% |
| containerbedrijf CMA CGM | 9,0% |
| Delta Airlines | 2,9% |
| China Eastern Airlines | 4,7% |
| medewerkers van Air France-KLM | 1,2% |
| overig | 43,4% |
| 100,0% |
De converteerbare obligatielening op 17 november 2022: er zijn 3.000 converteerbare obligaties met een nominale waarde van € 100.000 per stuk geëmitteerd. De opbrengst van de totale emissie bedraagt € 305,6 miljoen.
De eerste 3 jaar bedraagt de enkelvoudige interest op de converteerbare obligaties 6,5% per jaar. Daarna is de enkelvoudige interest gelijk aan de marktinterest plus een opslag van 1,3 procentpunt. De looptijd van de converteerbare obligatielening is 10 jaar. Het conversierecht geldt gedurende de gehele looptijd.
Ondanks dat de Nederlandse staat niet heeft deelgenomen, was de emissie van converteerbare obligaties een succes.
In 2023 steeg de beurskoers van Air France-KLM tot boven de conversiekoers en werd een groot deel van de converteerbare obligaties omgewisseld in aandelen. Maar niet álle converteerbare obligaties zijn omgewisseld in aandelen.
Vraag 26 1 punt
Geef een financiële reden waarom sommige beleggers er in deze situatie voor hebben gekozen hun obligaties niet te converteren.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is: het verwachte rendement op de obligaties (interest en/of koersresultaat) ligt volgens hen boven het verwachte rendement op aandelen (dividend en/of koersresultaat).
Opmerking: aan een verdere stijging van de aandelenkoers afwachten en dan pas overgaan tot conversie geen scorepunt toekennen.
2025, tijdvak 2: Opgave 1
Vraag 1 1 punt
Hasna heeft van 1 september 2017 tot en met 31 augustus 2021 bedrijfseconomie gestudeerd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Leg uit dat het volgen van een studie gezien kan worden als een investering.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat je nu geld betaalt voor de opleiding en daar in de toekomst een (hoger) inkomen of een uitdagendere baan voor hoopt te krijgen. (1p)
2025, tijdvak 2: Opgave 2
Opgavetekst
Informatiebron 1 Verwachte exploitatiekosten en exploitatie-uitgaven
Vervoer:
− Voor het vervoer van de hei-installatie naar de diverse bouwplaatsen is met een transportbedrijf een overeenkomst afgesloten. Er zijn afspraken gemaakt over:
− de loonkosten van de chauffeur: € 75 per uur
− een vergoeding voor vervoer: € 17,50 per kilometer
− In de maand mei zijn er heiwerkzaamheden gepland op 8 locaties. De hei-installatie moet eenmalig naar de locatie worden vervoerd en teruggebracht. Aan een retourrit besteedt een chauffeur gemiddeld 6 uur per locatie.
− In mei wordt in totaal 700 kilometer afgelegd voor vervoer van de hei-installatie.
− De totale kosten voor het vervoer van de hei-installatie worden betaald in de maand waarin die vervoerd wordt.
Brandstof:
− Bij het heien wordt per dag 500 liter brandstof verbruikt. De prijs per liter is € 2,02. In mei wordt er in totaal 22 dagen geheid. De brandstof wordt in de maand van verbruik betaald.
Verzekeringspremie:
− De premie voor bedrijfsverzekeringen wordt jaarlijks op 1 april voor een periode van 12 maanden vooruitbetaald. De maandelijkse verzekeringspremie vóór 1 april 2025 bedroeg € 1.500. Per 1 april 2025 wordt de jaarlijkse verzekeringspremie met 6% verhoogd voor het komende verzekeringsjaar.
− Naast bedrijfsverzekeringen moet ook de nieuwe hei-installatie per 1 juni 2025 worden verzekerd. De jaarlijkse premie is 0,5% van de aankoopprijs van € 1.495.000 en wordt op 31 mei 2025 voor de komende twaalf maanden vooruitbetaald.
Nettoloon en netto vakantiegeld:
− Vanaf 1 januari 2025 is het totale brutoloon, dus voor alle werknemers samen, gestegen tot € 26.250 per maand.
− Het nettoloon wordt maandelijks aan de werknemers uitbetaald. Het nettoloon wordt berekend door het brutoloon te verminderen met 40% loonheffing.
− Het vakantiegeld bedraagt 8% van het brutoloon over de voorafgaande 12 maanden en wordt jaarlijks in mei uitbetaald na inhouding van 40% loonheffing.
Overig:
De overige uitgaven zijn in april € 7.500 en in mei € 8.000.
Informatiebron 2 Balans met toelichting Beukers bv
| Debet | Bedrag | Totaal | Credit | Bedrag |
|---|---|---|---|---|
| Terrein | 150.000 | Geplaatst aandelenkapitaal | 40.000 | |
| Loods | 500.000 | Winstreserve | 80.000 | |
| Afschrijving loods | 406.250 | Resultaat lopend boekjaar | 45.000 | |
| 93.750 | Voorziening onderhoud | 36.945 | ||
| Hei-installatie | 600.000 | 4% Hypothecaire lening | 180.000 | |
| Afschrijving hei-installatie | 540.000 | Te betalen netto vakantiegeld | 12.180 | |
| 60.000 | Te betalen loonheffing | 42.525 | ||
| Inventaris | 41.500 | Te betalen interest 4% hypothecaire lening | 1.800 | |
| Afschrijving inventaris | 10.000 | |||
| 31.500 | ||||
| Bank | 103.200 | |||
| 438.450 | 438.450 |
Toelichting op de balans:
− Het boekjaar loopt van 1 januari tot en met 31 december.
− Op de hei-installatie wordt maandelijks 0,375% van de aanschafprijs min de restwaarde afgeschreven. De restwaarde bedraagt 5% van de aanschafprijs.
− De interest en aflossing op de 4% hypothecaire lening worden jaarlijks op 31 december achteraf betaald.
− Het te betalen netto vakantiegeld is het bruto vakantiegeld na aftrek van loonheffing van de afgelopen 10 maanden (1 juni 2024 tot en met 31 maart 2025).
− In de eerste maand van elk kwartaal wordt de loonheffing van het kwartaal daarvoor betaald.
Balans Beukers bv per 31 maart 2025 (x € 1)
Vraag 7 2 punten
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Beukers bv is een onderneming in het midden- en kleinbedrijf (mkb) die heiwerkzaamheden (het aanbrengen van heipalen in de grond) in de bouw in Nederland uitvoert. Door verscherpte milieueisen overweegt de directie op 31 maart 2025 de huidige hei-installatie, die op diesel werkt, per 1 juni 2025 te vervangen door een elektrisch aangedreven hei-installatie. Voor deze nieuwe installatie moet op 1 juni 2025 € 1.495.000 worden betaald. Op 1 juni 2025 wordt de oude hei-installatie contant verkocht voor 120% van de verwachte boekwaarde van 1 juni 2025. De boekwaarde wordt berekend door de aanschafprijs van de hei-installatie te verminderen met de afschrijvingen (zie informatiebron 2). Bereken het bedrag dat Beukers ontvangt bij de verkoop van de oude hei-installatie op 1 juni 2025.
Bekijk het antwoord
- Berekent de opbrengst van de verkoop van de oude hei-installatie: (60.000 – 2 x 0,00375 x 600.000 x 0,95) x 1,20 = € 66.870. (2p)
Voor elke fout 1 scorepunt in mindering brengen.
Informatiebron 3 Subsidieregeling
Bedrijven kunnen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) subsidie aanvragen voor de aanschaf van nieuwe, emissieloze, elektrische bouwmachines.
De subsidie op de aankoop van nieuwe, emissieloze, elektrische bouwmachines bedraagt 50% van het verschil in prijs tussen een emissieloze, elektrische bouwmachine en een vergelijkbare bouwmachine met dieselmotor.
Subsidie
Voor de elektrisch aangedreven hei-installatie moet op 1 juni 2025 € 1.495.000 worden betaald. Een vergelijkbare diesel-aangedreven hei-installatie heeft een aanschafprijs van € 995.000.
Vraag 8 2 punten
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Beukers bv is een onderneming in het midden- en kleinbedrijf (mkb) die heiwerkzaamheden (het aanbrengen van heipalen in de grond) in de bouw in Nederland uitvoert. Door verscherpte milieueisen overweegt de directie op 31 maart 2025 de huidige hei-installatie, die op diesel werkt, per 1 juni 2025 te vervangen door een elektrisch aangedreven hei-installatie. Voor deze nieuwe installatie moet op 1 juni 2025 € 1.495.000 worden betaald. Beukers heeft een subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor de aanschaf van de nieuwe hei-installatie (zie informatiebron 3). De RVO is bereid om de datum van uitkering te vervroegen van 1 december 2025 naar 1 juni 2025. De subsidie die op 1 juni 2025 wordt uitgekeerd, is de contante waarde van het op 1 december 2025 uit te keren bedrag tegen 0,5% samengestelde interest per maand. Bereken de hoogte van de subsidie die op 1 juni 2025 wordt uitgekeerd. Rond het bedrag af op hele euro’s.
Bekijk het antwoord
- Berekent de subsidie: 0,50 x (1.495.000 – 995.000) = 250.000. (1p)
- Berekent de contante waarde van de subsidie: 250.000 x 1,005^-6 = € 242.630. (1p)
Er moet op hele euro’s zijn afgerond voor het toekennen van de tweede deelscore.
2025, tijdvak 2: Opgave 6
Opgavetekst
Zweedse vastgoedreus op omvallen
SBB, een van de grootste vastgoedverhuurders van Zweden, is in grote problemen gekomen door een te hoge schuldenlast en stijgende interestpercentages. Dat is slecht nieuws voor beleggers die in de afgelopen jaren massaal in aandelen van SBB hebben belegd.
SBB kocht de afgelopen jaren gemeentepanden zoals scholen en verzorgingstehuizen. Om het vastgoed te kunnen kopen, bouwde het bedrijf een aanzienlijke schuld van 7 miljard euro op, die voor een groot deel bestond uit kortetermijnleningen.
Volgens het bedrijf waren deze leningen aanvaardbaar, omdat er een stabiele inkomstenbron van betrouwbare huurders tegenover stond.
Door de lage interest en stijgende vastgoedprijzen maakte het bedrijf een spectaculaire groei door en steeg de koers van het aandeel SBB.
Toen in 2022 de interestpercentages echter snel begonnen te stijgen en vastgoedprijzen daalden, kwam het bedrijf in de problemen.
Fragment uit de krant van augustus 2023
Vraag 29 2 punten
In 2021 heeft Carson Johansson 10.000 aandelen van het Zweedse SBB gekocht en deze sindsdien aangehouden. Carson vraagt zich af wat de gevolgen van hogere interestkosten van SBB zijn voor de elementen waarmee het beleggersrendement van aandelen SBB wordt bepaald. Geef twee redenen waarom een toename van de interestkosten een ongunstig effect op het beleggersrendement van aandelen SBB kan hebben.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat hogere interestkosten leiden tot een lager resultaat en daardoor een lagere dividenduitkering (dividendrendement). (1p)
- Noemt dat hogere interestuitgaven leiden tot een slechtere liquiditeit of een lagere winstverwachting, waardoor de vraag naar het aandeel en de beurskoers dalen (koersresultaat). (1p)
Vraag 30 2 punten
Carson hoopt dat de koers van het aandeel SBB eind december 2023 op het dieptepunt staat en besluit de aandelen SBB aan te houden. Hij probeert zijn risico te beperken door opties SBB te kopen. Leg uit welk type opties Carson moet kopen om zijn risico te beperken.
Bekijk het antwoord
- Noemt putopties. (1p)
- Legt uit dat Carson de aandelen tegen de uitoefenprijs van de optie kan verkopen als ze verder dalen, en zo zijn verlies beperkt. (1p)
Het tweede scorepunt alleen toekennen als het eerste scorepunt is behaald.
2024, tijdvak 2: Opgave 2
Opgavetekst
Informatiebron 1 Gegevens over de kostprijs per bezorging in 2022 van Ilse Sushi
Aanschaf en afschrijving bezorgscooters
- De bezorgscooters zijn aangeschaft op 1 april 2020 voor € 4.235 per scooter inclusief 21% btw.
- De levensduur is 3 jaar.
- De restwaarde per bezorgscooter is € 500 exclusief 21% btw.
- Op de bezorgscooters wordt lineair per maand afgeschreven.
Verzekering, benzine en onderhoud (bedragen exclusief 21% btw)
- Een bezorgscooter dient all risk verzekerd te worden voor € 55 per maand.
- Met één liter benzine rijdt een bezorgscooter 20 kilometer. Een liter benzine kost gemiddeld € 1,50.
- Voor onderhoud wordt € 0,025 per kilometer gerekend.
Loonkosten bezorgers
Een bezorger werkt 4 uur per dag ongeacht het aantal klanten. De loonkosten van een bezorger zijn € 5,50 per uur. Er werken 400 bezorgers per dag voor Ilse Sushi. Ilse Sushi bezorgt in totaal 260 dagen per jaar.
Overige kosten
De overige kosten (helm, slot) zijn € 120 per scooter per jaar.
Normaal en begroot aantal kilometers
Per bezorging wordt gemiddeld 2 kilometer gereden.
| aantal bezorgingen | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 (verwacht) |
|---|---|---|---|---|
| normaal | 2.000.000 | 2.000.000 | 2.000.000 | 2.000.000 |
| begroot | 1.950.000 | 2.100.000 | 2.100.000 | 2.100.000 |
Vraag 13 1 punt
Ilse Sushi is een landelijke sushiketen bestaande uit 80 vestigingen. De zelfstandige bezorgdienst van Ilse Sushi, die belast is met het bezorgen van de sushi bij klanten thuis, maakt gebruik van bezorgscooters (zie informatiebron 1). In 2022 rijden er in totaal 200 bezorgscooters van Ilse Sushi door Nederland. Om de kosten van de bezorging te dekken, betaalt het hoofdkantoor € 1,75 per bezorging aan de bezorgdienst.
Het tegenvallende gerealiseerde resultaat over 2022 van de bezorgdienst wordt grotendeels veroorzaakt door het gebruik van de bezorgscooters. Het hoofdkantoor van Ilse Sushi is op zoek gegaan naar alternatieven voor de manier van bezorgen van sushi. Het oog is gevallen op elektrische bezorgscooters, Deliver e-scooters, die lagere kosten hebben en milieuvriendelijker zijn dan gewone bezorgscooters. Het hoofdkantoor van Ilse Sushi heeft de bezorgdienst medegedeeld dat alle 200 bezorgscooters per 1 januari 2023 vervangen zullen worden door 200 Deliver e-scooters. Een Deliver e-scooter kan zowel gekocht als geleased worden. Alle 200 Deliver e-scooters zullen worden geleased. Voor Ilse Sushi is het leasen van de e-scooters vanuit liquiditeitsoogpunt in het eerste jaar voordeliger dan kopen.
Leg uit waarom het leasen van de e-scooters vanuit liquiditeitsoogpunt in het eerste jaar voordeliger is dan kopen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de liquide middelen in het eerste jaar minder afnemen, omdat de uitgaven aan lease in het eerste jaar lager zijn dan de uitgaven van de totale investering (aankoop). (1p)
2024, tijdvak 2: Opgave 5
Opgavetekst
Informatiebron 3 DUO
Op de site van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) staat het maximale bedrag van de studiefinanciering:
| per maand, maximaal lenen | |
|---|---|
| totaal | € 1.011,50 |
De site van DUO vermeldt verder het volgende:
Lenen
- U kunt het maandelijkse bedrag dat u leent verhogen, verlagen of stopzetten.
- Na de opleiding moet u de gehele lening terugbetalen met interest.
- Als u leent bouwt u een studieschuld op. Als u een huis gaat kopen, kan de studieschuld meetellen in de berekening van het maximale hypotheekbedrag.
Aflossen
- Als uw studiefinanciering stopt, dan begint op 1 januari daarna de “aanloopfase”. Dit is een periode van 2 jaar waarin u nog niet hoeft af te lossen en interest hoeft te betalen. De interest loopt tijdens deze fase wel door.
- Na de aanloopfase start de aflosfase. Vanaf dat moment moet u maandelijks op de laatste dag van de maand aan DUO een bedrag terugbetalen, bestaande uit interest en aflossing.
- De aflosfase is maximaal 35 jaar.
Vraag 23 1 punt
Vanaf het studiejaar 2023-2024 geldt het nieuwe stelsel van studiefinanciering en krijgen studenten weer een basisbeurs. Helaas is dit voor student Job een paar jaar te laat. Hij valt nog volledig onder het oude leenstelsel (zie informatiebron 3). Job heeft na zijn middelbare school eerst een tussenjaar genomen. In dat jaar had hij enkele baantjes waaraan hij geld overhield voor zijn hobby: beleggen. Ook heeft hij overwogen om een webshop in kleding op te zetten, maar hij kreeg de financiering daarvan niet rond. Op 1 september 2018 schreef Job zich in voor de studie bedrijfskunde. Job ziet gelijkenissen tussen het volgen van een studie en het opzetten van een eigen bedrijf.
Leg uit dat zowel het volgen van een studie als het starten van een eigen bedrijf kunnen worden beschouwd als een investering.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat in beide gevallen de kosten voor de baten uitgaan: je moet nu iets opofferen, tijd of geld, voor een naar verwachting hoger inkomen / zinvoller werk in de toekomst. (1p)
Vraag 24 1 punt
Job heeft gedurende zijn studie elke maand maximaal geleend. Daarnaast heeft Job gedurende zijn studie een bijbaan gehad. Het bedrag dat hij niet nodig had voor zijn levensonderhoud en studie, reserveerde hij voor onvoorziene uitgaven. Vanwege het lage interestpercentage op een spaarrekening besloot hij om het gereserveerde bedrag te beleggen. Bij het beleggen van een deel van de studiebeurs ging Job uit van een positief hefboomeffect.
Wanneer is er bij de beleggingen van Job sprake van een positief hefboomeffect?
Bekijk het antwoord
- Noemt dat er sprake is van een positief hefboomeffect wanneer met de beleggingen een hoger rendement (RTV) wordt behaald dan de interestkosten van het bij DUO geleende bedrag (IVV). (1p)
2023, tijdvak 1: De Baddertobbe
Vraag 13 1 punt
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.
Jaap de Waard en zijn dochter Ineke starten samen per 1 april 2022 de onderneming De Baddertobbe. De Baddertobbe verhuurt mobiele hottubs (verwarmde bubbelbaden voor buiten) inclusief aanhangwagen. Het was Ineke opgevallen dat vooral jongeren hiervoor veel belangstelling hebben en een mobiele hottub graag mee op vakantie willen nemen.
De Baddertobbe waarvan Jaap en Ineke de eigenaren zijn, is geen rechtspersoon.
Jaap wil weten of zijn ingelegde vermogen in De Baddertobbe gedurende 1 april 2022 tot en met 31 maart 2023 meer rendement heeft opgeleverd dan wanneer het bedrag op de spaarrekening was blijven staan.
Leg uit of het door Jaap ingelegde vermogen in De Baddertobbe gedurende 1 april 2022 tot en met 31 maart 2023 meer rendement heeft opgeleverd dan wanneer het bedrag op een spaarrekening was blijven staan.
Bekijk het antwoord
- Geeft als antwoord dat het ingelegde vermogen meer rendement heeft opgeleverd dan een spaarrekening, want het rendement (28,47%) is groter dan 0,299%. (1p)
Het antwoord ja is juist: het rendement van Jaap uit vraag 12 (28,46%; het model noemt hier 28,47%) is groter dan het rendement van 0,299% op de spaarrekening uit informatiebron 2.
2023, tijdvak 1: Verdonk nv
Opgavetekst
Balans Verdonk nv per 31 december 2022
| Debet | Bedrag | Credit | Bedrag |
|---|---|---|---|
| Licenties | 500.000 | Geplaatst aandelenkapitaal | 850.000 |
| Gebouwen | 1.200.000 | Reserves | 1.085.000 |
| Inventaris | 750.000 | Resultaat 2022 na winstbelasting | 50.000 |
| Voorraden | 1.075.000 | 3% Hypothecaire lening | 680.000 |
| Debiteuren | 698.000 | 5% Onderhandse lening | 800.000 |
| Crediteuren | 680.000 | ||
| Bank | 78.000 | ||
| Totaal | 4.223.000 | Totaal | 4.223.000 |
Toelichting op de balans
Het geplaatste aandelenkapitaal van Verdonk is als volgt verdeeld:
- preferent aandelenkapitaal € 250.000
- gewoon aandelenkapitaal € 600.000
De nominale waarde van een preferent aandeel is € 100; die van een gewoon aandeel € 25.
bedragen in euro
Vraag 20 2 punten
De heer H. Vrieling heeft op aanraden van een beleggingsadviesbureau een gewoon aandeel Verdonk nv gekocht. In het aankoopadvies stond dat het aandeel op de beurs sterk is ondergewaardeerd.
Na publicatie van het jaarverslag over 2022 vraagt hij zich in januari 2023 af of hij er wel goed aan gedaan heeft om gewone aandelen Verdonk te kopen. Om deze vraag te beantwoorden, wil hij het behaalde rendement op zijn aandelen Verdonk bepalen. Hij gaat hierbij uit van het dividendvoorstel over 2022 van de directie. Hij gaat hierbij uit van de onderstaande gegevens.
Voorstel directie verdeling resultaat 2022
De directie stelt voor het resultaat over 2022 na winstbelasting als volgt te verdelen:
- Per preferent aandeel wordt € 8 cashdividend ter beschikking gesteld;
- Per gewoon aandeel wordt € 0,50 aan dividend ter beschikking gesteld. Hiervan wordt € 0,425 in de vorm van stockdividend en € 0,075 per aandeel in contanten ter beschikking gesteld;
- De rest wordt gereserveerd.
Overige gegevens
De heer Vrieling koopt op 1 januari 2022 een aandeel Verdonk voor € 28,75 op de beurs. Hij verkoopt dit aandeel op 31 december 2022 voor € 26,35. De dividendbelasting is 15%. De gemiddelde beurskoers wordt berekend op basis van het ongewogen gemiddelde.
Bereken het totale beleggersrendement van de heer Vrieling op de gewone aandelen Verdonk in 2022 op basis van de gemiddelde beurskoers over 2022 in ten minste één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Berekent de gemiddelde beurskoers (28,75 + 26,35) / 2 = € 27,55 en het dividendrendement: 0,50 / 27,55 x 100% = 1,81%. (1p)
- Berekent het koersrendement: (26,35 − 28,75) / 27,55 x 100% = −8,71%, en het totale rendement op een gewoon aandeel: −6,90%. (1p)
Vraag 23 2 punten
De heer H. Vrieling heeft op aanraden van een beleggingsadviesbureau een gewoon aandeel Verdonk nv gekocht. In het aankoopadvies stond dat het aandeel op de beurs sterk is ondergewaardeerd.
Na publicatie van het jaarverslag over 2022 vraagt hij zich in januari 2023 af of hij er wel goed aan gedaan heeft om gewone aandelen Verdonk te kopen. Om deze vraag te beantwoorden, wil hij het behaalde rendement op zijn aandelen Verdonk bepalen. Hij gaat hierbij uit van het dividendvoorstel over 2022 van de directie. Hij gaat hierbij uit van de onderstaande gegevens.
Voorstel directie verdeling resultaat 2022
De directie stelt voor het resultaat over 2022 na winstbelasting als volgt te verdelen:
- Per preferent aandeel wordt € 8 cashdividend ter beschikking gesteld;
- Per gewoon aandeel wordt € 0,50 aan dividend ter beschikking gesteld. Hiervan wordt € 0,425 in de vorm van stockdividend en € 0,075 per aandeel in contanten ter beschikking gesteld;
- De rest wordt gereserveerd.
Overige gegevens
De heer Vrieling koopt op 1 januari 2022 een aandeel Verdonk voor € 28,75 op de beurs. Hij verkoopt dit aandeel op 31 december 2022 voor € 26,35. De dividendbelasting is 15%. De gemiddelde beurskoers wordt berekend op basis van het ongewogen gemiddelde.
Verdonk wil de liquiditeit op basis van de quick ratio op korte termijn verbeteren door het aantrekken van nieuw eigen vermogen door een openbare emissie van aandelen.
Leg uit dat het aantrekken van nieuw eigen vermogen door een openbare aandelenemissie negatieve gevolgen kan hebben voor het toekomstige beleggersrendement van de aandeelhouders van gewone aandelen. Betrek in het antwoord zowel de teller als de noemer.
Bekijk het antwoord
- Kent altijd 2 scorepunten toe, ongeacht het antwoord van de leerling. (2p)
Altijd 2 scorepunten, ongeacht of er een antwoord is en ongeacht het gegeven antwoord (tweede aanvulling: de vraagstelling is niet eenduidig). Het model noemt: de onderneming moet nieuwe aandelen uitgeven; door de uitgifte daalt het resultaat per aandeel / dividend per aandeel; hierdoor neemt de vraag naar aandelen af en kan de beurskoers dalen.
2023, tijdvak 2: Marloes
Vraag 1 2 punten
Marloes (35 jaar) is al ruim tien jaar docent maatschappijleer op een middelbare school. Ze heeft een individuele arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd en bouwt verplicht haar pensioen op bij het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds, ABP. Het verplicht deelnemen van de werknemer aan het pensioenfonds heeft volgens Marloes nadelen. Zij is het niet altijd eens met de samenstelling van de beleggingsportefeuille van haar pensioenfonds en zou om die reden liever zelf willen beleggen voor het opbouwen van haar pensioen. Ze begrijpt dat ze die keuze niet heeft en dat ook zelf beleggen nadelen kent.
Noem twee mogelijke redenen voor een lager rendement bij zelf beleggen voor het opbouwen van het pensioen vergeleken met zelf deelnemen in een pensioenfonds.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: Marloes heeft vergeleken met het pensioenfonds minder kennis van beleggen (waardoor het rendement lager zal zijn dan bij deelneming in een pensioenfonds). (1p)
- Noemt een tweede, andere juiste reden, bijvoorbeeld: bij zelf beleggen zijn er geen schaalvoordelen / zijn de kosten van beleggen hoger (waardoor het rendement lager is). (1p)
2023, tijdvak 2: Peel bv
Opgavetekst
Informatiebron 2 Wat is een borgstelling?
Een borgstelling is een zogenaamd persoonlijk zekerheidsrecht. De directeur-grootaandeelhouder (DGA) stelt zich met zijn privévermogen garant voor de terugbetaling van (een deel van) de financiering van de bv, als op enig moment zou blijken dat de bv niet aan haar terugbetalingsverplichting kan voldoen. De bank kan de DGA pas als privépersoon aanspreken als vaststaat dat de bv haar terugbetalingsverplichting niet nakomt.
Een persoonlijke borgstelling, af te geven door de ondernemer, is vaak het sluitstuk van een financieringsofferte. Bijna altijd zijn dan al diverse activa van de onderneming als zekerheid verstrekt en komt daarbovenop dus nog die persoonlijke borgstelling. Dat leidt nog wel eens tot ongenoegen en irritatie bij ondernemers. “Waarom moet dit? Vaak zal het antwoord van de bank zijn dat er persoonlijke betrokkenheid van de ondernemer moet zijn. ”In hoeverre gelooft u zelf in uw plan en bent u bereid zich daar persoonlijk aan te verbinden?”
Informatiebron 3 Balans Peel bv per 31 december 2021 (dus voor de aankoop van het pand en financiering ervan)
| Debet | Balans Peel bv per 31 december 2021 (getallen x € 1) | Credit | Balans Peel bv per 31 december 2021 (getallen x € 1) |
|---|---|---|---|
| Licentie¹ | 80.000 | Maatschappelijk aandelenkapitaal² | 1.000.000 |
| Aandelen in portefeuille | 700.000 | ||
| Voorraad | 400.000 | Geplaatst aandelenkapitaal | 300.000 |
| Debiteuren | 140.000 | Reserves | 95.000 |
| Liquide middelen | 55.000 | Crediteuren | 280.000 |
| totaal | 675.000 | totaal | 675.000 |
Toelichting op de balans:
noot 1 Licentie betreft de mogelijkheid om in Nederland te mogen verkopen.
noot 2 De nominale waarde van een aandeel is € 100.
Informatiebron 4 Begrote winst- en verliesrekening 2022 van Peel bv
| Post | Bedrag |
|---|---|
| omzet | 1.250.000 |
| inkoopwaarde van de omzet | 810.000 |
| afschrijvingskosten | ………….. |
| overige kosten | 287.050 |
| resultaat voor vennootschapsbelasting | ………….. |
Overzicht van de tarieven voor vennootschapsbelasting in 2022
| Voor het deel van het belastbare bedrag | Tarief |
|---|---|
| tot en met € 395.000 | 14,9% |
| boven € 395.000 | 25,0% |
Dividend en dividendbelasting
In deze casus wordt ervan uitgegaan dat de dividenduitkering en de dividendbelasting van 15% in hetzelfde jaar worden betaald als het behaalde resultaat.
Een organisatie die meer dan 5% aandelen in een andere organisatie bezit, is uitgezonderd van dividendbelasting. Dit betekent dat HUP dividend zonder aftrek van dividendbelasting ontvangt.
Vraag 7 1 punt
Peter en Eline zijn eigenaar van Peel bv en zijn ook in loondienst als directeur bij Peel. Peel is een bedrijf dat handelt in duurzame kleding. Peel heeft een licentie om de kleding in Nederland onder de naam Daily Peper te verkopen.
Zakelijk gaat het goed. Duurzame kleding is hip en wordt veel verkocht. Door de groei van het bedrijf is er meer opslagruimte nodig dan de ruimte die er nu is. Peel wil per 1 januari 2022 stoppen met huren en een pand kopen. Het pand dat Peel wil kopen, heeft een aankoopbedrag van € 505.000 inclusief bijkomende kosten. De WOZ-waarde van het pand is € 450.000. Peter en Eline onderzoeken twee mogelijkheden om het gehele aankoopbedrag te financieren en stellen hierbij randvoorwaarden.
Mogelijkheden:
a Afsluiten van een lening bij de Tredos bank aangevuld met een borgstelling. Peter en Eline stellen bij deze mogelijkheid als randvoorwaarde dat de borgstelling maximaal 6 jaar duurt.
b Emissie van aandelen aangevuld met een onderhandse lening. Peter en Eline stellen bij deze mogelijkheid als randvoorwaarde dat ze samen een meerderheidsbelang van 60% van de aandelen houden.
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.
Mogelijkheid a: afsluiten lening met borgstelling
Peter en Eline onderzoeken of voldaan kan worden aan hun randvoorwaarde dat de borgstellingen binnen 6 jaar komen te vervallen. De Tredos bank heft de borgstellingen pas op als de solvabiliteit boven de 140% is. De solvabiliteit wordt berekend door het totaalvermogen uit te drukken in een percentage van het totale vreemde vermogen.
Peter en Eline berekenen dat de borgstelling, uitgaande van enkele aannames, binnen 6 jaar vervalt. Peter en Eline gaan er hierbij vanuit dat:
- de lening in 20 jaar lineair wordt afgelost;
- het bedrag van crediteuren niet verandert
- de reserves toenemen met € 15.750
- het gekochte pand in 40 jaar lineair wordt afgeschreven tot een restwaarde van nul
- de afschrijving op de licenties € 10.000 per jaar is
- afgezien van de aankoop van het pand en de afschrijvingen de debetzijde van de balans in de toekomst niet zal veranderen.
Bereken de totale jaarlijkse afschrijvingen (zie informatiebron 3 en 4).
Bekijk het antwoord
- Berekent de totale jaarlijkse afschrijvingen: afschrijving pand 505.000 : 40 = 12.625, plus afschrijving licentie 10.000, totaal € 22.625. (1p)
2023, tijdvak 2: Belles Antiquités
Opgavetekst
Openingsbalans Belles Antiquités per 1 januari 2010 (getallen x € 1)
| Debet | Bedrag | Credit | Bedrag |
|---|---|---|---|
| Vaste activa | 44.000 | Geplaatst aandelenkapitaal | 30.000 |
| Voorraad | 50.000 | Banklening | 60.000 |
| Overig vlottende activa inclusief liquide middelen | 13.000 | Crediteuren | 17.000 |
| totaal | 107.000 | totaal | 107.000 |
Reserveringen vanaf 1 januari 2011
| 1 januari 2011 | 1 januari 2012 | 1 januari 2013 tot en met 1 januari 2022 |
|---|---|---|
| € 0 | € 9.000 + € 9.000 | jaarlijks € 9.000 |
Formuleblad Somformule meetkundige reeks
Voor beantwoording van vraag 21 is de volgende formule beschikbaar.
S = a \times \frac{r^n - 1}{r - 1}
Hierbij gebruikte symbolen:
S = som van de getallen in een meetkundige reeks
a = aanvangsterm van de meetkundige reeks
r = reden van de meetkundige reeks
n = aantal termen van de meetkundige reeks
Vraag 21 5 punten
Sinds 1 januari 2010 staat “Belles Antiquités”, een handelsonderneming in Frans antiek, ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Bij notaris Van Putten zijn toen de statuten opgesteld, waarin onder andere werd opgenomen:
- 3. Geplaatst kapitaal
a Bij de oprichting zijn 60.000 aandelen geplaatst, vertegenwoordigende een geplaatst kapitaal van € 30.000.
b In het geplaatste kapitaal wordt deelgenomen:
- door Nesrin Bardoel voor 40.000 aandelen
- door Dilan Zoughari voor 20.000 aandelen
De aandelen zijn niet in het openbaar te verhandelen.
De openingsbalans van Belles Antiquités is hieronder gegeven.
De banklening werd verkregen onder de voorwaarde dat Belles Antiquités gedurende 7 jaar jaarlijks € 9.000 van het behaalde resultaat van het voorgaande jaar reserveert, voor het eerst op 1 januari 2011. Wanneer het resultaat in een jaar het niet toelaat hieraan te voldoen, wordt op 1 januari van het daaropvolgende jaar € 9.000 extra gereserveerd. Op het moment dat niet wordt voldaan aan deze voorwaarde, wordt het interestpercentage op de banklening direct aangepast.
Op 1 januari 2022 wil Dilan vanwege een zakelijk conflict uittreden als aandeelhouder van Belles Antiquités. Dilan wil zich door Nesrin laten uitkopen en wenst een overnamebedrag dat afhangt van:
1 de eindwaarde van het door Dilan ingebrachte deel van het eigen vermogen op 1 januari 2010. Beide partners hebben bij oprichting per aandeel hetzelfde bedrag betaald.
2 de eindwaarde van Dilans deel (zie 1.) van de reserveringen die in het verleden zijn gedaan van het resultaat van Belles Antiquités. Deze hadden immers ook als dividend kunnen worden uitgekeerd.
3 de bij 1 en 2 berekende bedragen die jaarlijks worden verhoogd met 6% samengestelde interest.
Belles Antiquités heeft alleen op 1 januari 2011 geen reservering kunnen doen, maar zich verder gehouden aan de voorwaarde van de bank om jaarlijks € 9.000 te reserveren. Belles Antiquités heeft behalve de door de bank opgelegde verplichte reserveringen in de jaren daarna niets meer gereserveerd. De reserveringen die vanaf 1 januari 2011 zijn gedaan, worden jaarlijks verhoogd met 6% samengestelde interest.
De reserveringen vanaf 1 januari 2011 staan in de bijgevoegde bron.
Bereken het bedrag dat Nesrin op 1 januari 2022 aan Dilan zal moeten betalen om Dilan uit te kopen (zie formuleblad).
Bekijk het antwoord
- Berekent het eigen vermogen-deel van Dilan op 1 januari 2010 (afspraak 1 en 3): 1/3 van 30.000 x 1,06^12 = 20.121,96. (1p)
- Berekent de winstreserveringen tot en met 2012 (afspraak 2 en 3): 1/3 deel van (9.000 + 9.000) x 1,06^10 = 10.745,09. (1p)
- Berekent de reserveringen 2013 tot en met 2022 met de somformule meetkundige reeks (a = 1; r = 1,06; n = 10; S = 13,18079494), 1/3 deel van 9.000 x 13,18079494 = 39.542,38. Of, bij stortingen tot en met 1 januari 2017: a = 1,06^5; r = 1,06; n = 5; S = 7,543701982; 1/3 deel van 9.000 x 7,543701982 = 22.631,11. (2p)
- Berekent de uitkoopsom: 20.121,96 + 10.745,09 + 39.542,38 = € 70.409,43. Bij de alternatieve berekening (stortingen tot en met 1 januari 2017): 20.121,96 + 10.745,09 + 22.631,11 = € 53.498,16. (1p)
2022, tijdvak 1: Opgave 2
Opgavetekst
Informatiebron 1 Bedrijfsmodel van Hiero, voorjaar 2021

Bedrijfsmodel van Hiero, voorjaar 2021: een canvas met negen vakken.
Strategische partners: − supermarkt Noor; − gemeente Den Bosch.
Kernactiviteiten: bezorgen van producten van supermarkt Noor.
Waardepropositie: − Via een app kunnen klanten boodschappen laten thuisbezorgen uit het volledige assortiment. − Klanten hoeven de deur niet uit. − Klanten die moeite hebben met de app kunnen maar 200 basisproducten uit een voorbedrukte lijst aanvinken. De lijst wordt opgehaald.
Klantrelaties via: − de app; − sociale media; − wijkkrant; − hulpverlening.
Klantsegmenten: − mensen die fysiek geen boodschappen kunnen of willen doen, zoals ouderen of zieken; − mensen die geen boodschappen willen doen, zoals werkende jonge professionals.
Inkomstenbronnen: − supermarkt Noor; − klanten; − gemeente Den Bosch.
Kanalen: − online bestellen; − bestellen via voorbedrukte lijst; − aan huis bezorgen.
Kosten: − servicekosten (voor inkoop en opslag) aan supermarkt Noor; − variabele transportkosten; − loonkosten; − afschrijvingskosten; − interestkosten.
Opbrengsten: − variabele vergoeding voor de bezorging van producten van supermarkt Noor; − vast bezorgtarief voor de klanten; − subsidie van de gemeente Den Bosch.
Informatiebron 4 Informatie over de Goupil bezorgauto’s

| Goupils | aanschafwaarde | restwaarde | verwijderingskosten accu einde looptijd | afschrijvingsduur |
|---|---|---|---|---|
| 2 stuks | € 22.000 per stuk | € 1.500 per stuk | € 500 per stuk | 6 jaar |
Hiero kon kiezen tussen twee lichte bezorgauto’s met dieselmotor of twee elektrische Goupil bezorgauto’s. Een autodealer heeft vóór de keuze de constante en de variabele kosten per bezorgauto met elkaar vergeleken en uitgedrukt in een grafiek, waarin niet de kosten zelf staan, maar het kostenverschil tussen beide auto’s.
Op de horizontale as staat het aantal te rijden kilometers met één auto per jaar. Op de verticale as staat het kostenverschil in euro’s. De lijn geeft het kostenverschil van de elektrische auto ten opzichte van de dieselauto aan dat hoort bij een bepaald aantal kilometers. In het verschil zijn de constante én de variabele kosten verrekend. Bij 0 gereden kilometers is de elektrische auto dus € 1.000 per jaar duurder dan de dieselauto.
| Kilometers | Kostenverschil |
|---|---|
| 0 | -1.000 |
| 10 | 0 |
| 15 | 500 |
Aanvullende gegevens: aantal kilometers 50 per bezorgauto per dag; aantal dagen in gebruik 300 per jaar; variabele kosten dieselauto € 0,14 per kilometer.
Vraag 9 1 punt
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Selma, Idris en Marijke zijn drie studenten van de opleidingen Bedrijfskunde en Food Business aan de HAS Hogeschool in Den Bosch. Ze besluiten begin 2021 om als studieopdracht een businessplan te maken voor een bezorgdienst van supermarktproducten. Ze willen samenwerken met de Bossche supermarktketen Noor én met de gemeente Den Bosch. Voor supermarkt Noor willen ze op commerciële basis producten aan de klanten van supermarkt Noor bezorgen en voor de gemeente willen ze steun bieden aan kwetsbare burgers die niet zelf boodschappen kunnen doen. Ze hebben twee opbrengsten: − Van supermarkt Noor en de klanten van supermarkt Noor zullen ze een vergoeding ontvangen voor het bezorgen van boodschappen. − Van de gemeente verwachten ze subsidie voor de geboden steun aan kwetsbare Bosschenaren. Ze noemen de bezorgdienst Hiero bv, met Selma, Idris en Marijke als aandeelhouders.
Exploitatiebegroting: Na de openingsbalans wordt voor Hiero een exploitatiebegroting gemaakt. Het boekjaar loopt van 1 april 2021 tot en met 31 maart 2022. In informatiebron 4 staan gegevens die nodig zijn voor de berekening van de verwachte kosten van de Goupils.
Vraag 9: Bereken de verwachte jaarlijkse totale afschrijvingskosten als gevolg van de aanschaf van de elektrische Goupils.
Bekijk het antwoord
- Berekent de totale jaarlijkse afschrijvingskosten: $\frac{(22.000 - (1.500 - 500)) \times 2}{6} = € 7.000$. (1p)
2022, tijdvak 1: Opgave 3
Vraag 13 1 punt
Sibel heeft een deel van haar spaargeld belegd in aandelen Swatch. Dit geeft een risico. Daarom heeft ze het risico op koersdaling afgedekt door te beleggen in opties Swatch met aandelen Swatch als onderliggende waarde.
Vraag 13: Noem een andere vermogenstitel waarin kan worden belegd, naast aandelen en opties.
Bekijk het antwoord
- Noemt obligatie als andere vermogenstitel. (1p)
Vraag 14 3 punten
Sibel heeft een deel van haar spaargeld belegd in aandelen Swatch. Dit geeft een risico. Daarom heeft ze het risico op koersdaling afgedekt door te beleggen in opties Swatch met aandelen Swatch als onderliggende waarde.
Risicobeperking: om zich in te dekken tegen een mogelijk verlies door daling van de beurskoers van de gekochte aandelen Swatch, heeft Sibel dit risico afgedekt door het kopen van (a). Hiermee heeft Sibel een (b) tegenover haar aandelen ingenomen. Het afdekken van dit risico wordt (c) genoemd.
Vraag 14: Geef aan wat er bij (a), (b) en (c) moet komen te staan. Kies bij (a) uit call–opties / put–opties; bij (b) uit shortpositie / longpositie; en vul bij (c) het juiste begrip in.
Bekijk het antwoord
- 1. put-opties
- 2. longpositie
- 3. hedgen / hedging / risicohedging
Grafiek Verwacht rendement van de optie Swatch

| Beurskoers | Rendement |
|---|---|
| 0 | 350 |
| 14 | 0 |
| 18 | -100 |
| 30 | -100 |
Vraag 15 2 punten
Sibel heeft een deel van haar spaargeld belegd in aandelen Swatch. Dit geeft een risico. Daarom heeft ze het risico op koersdaling afgedekt door te beleggen in opties Swatch met aandelen Swatch als onderliggende waarde.
In de grafiek kan het rendement van de belegging in de door Sibel gekochte opties worden afgelezen. Dit rendement is afhankelijk van de beurskoers van het onderliggende aandeel Swatch op het moment van het al dan niet gebruikmaken van het uitoefenrecht.
De optie heeft een uitoefenprijs van (d) en een optiepremie per onderliggend aandeel van (e).
Vraag 15: Welke bedragen moeten er bij (d) en (e) worden ingevuld? Motiveer de antwoorden.
Bekijk het antwoord
- Vult bij (d) een uitoefenprijs van € 18 in, met de motivering: vanaf deze aandelenkoers zal Sibel niet van haar uitoefenrecht gebruikmaken, omdat ze op de beurs meer kan krijgen dan de € 18 bij uitoefening van haar optierecht; het rendement is dan 100% verlies (de betaalde optiepremie). (1p)
- Vult bij (e) een optiepremie van € 4 per aandeel in, met een berekening: bij een beurskoers van € 14 is de totale winst € 0, dus $18 - 14 - e = 0$, zodat e = € 4. Of: bij een beurskoers van € 0 is het verwachte rendement +350%, en $\frac{18 - 4}{\text{belegging}} \times 100\% = 350\%$ met belegging = optiepremie = € 4. (1p)
Vraag 16 2 punten
Sibel heeft een deel van haar spaargeld belegd in aandelen Swatch. Dit geeft een risico. Daarom heeft ze het risico op koersdaling afgedekt door te beleggen in opties Swatch met aandelen Swatch als onderliggende waarde.
Op 1 januari 2022 koopt Sibel de 200 aandelen Swatch voor de dan geldende beurskoers van € 14,75 en tevens 2 opties (zie vraag 14a) van elk 100 onderliggende aandelen voor de bij vraag 15 bepaalde uitoefenprijs en optiepremie. Op de expiratiedatum is de beurskoers van het aandeel Swatch € 16,20. Sibel maakt op dat moment van het uitoefenrecht van de optie gebruik. Bij het bepalen van het rendement wordt een eventuele dividenduitkering buiten beschouwing gelaten.
Vraag 16: Bereken het rendement in procenten dat Sibel behaalt met haar beleggingen. Geef aan of het een voordelig/positief/+ of een nadelig/negatief/– rendement betreft.
Bekijk het antwoord
- Berekent het resultaat in euro’s: $200 \times (18 - 14{,}75 - 4) = -150$. (1p)
- Berekent het rendement: $\frac{-150}{3.750} \times 100\% = -4\%$, dus negatief (belegging $200 \times (14{,}75 + 4) = 3.750$). (1p)
Een rendement van –4% dat in één keer berekend wordt met $\frac{18 - 14{,}75 - 4}{14{,}75 + 4} \times 100\% = -4\%$ (dus negatief) levert ook de volle 2 punten op.
2022, tijdvak 1: Opgave 5
Opgavetekst
Informatiebron 7 Het idee van startup Klusstudent vof
Vind je klusstudent via Klusstudent! Hoe werkt het?
- 1. Plaats je klus in de app van Klusstudent: In enkele eenvoudige stappen plaats je een klus met het bedrag dat je ervoor wilt betalen. Hiermee nodig je de klusstudenten uit om te reageren.
- 2. Klusstudenten reageren: Geïnteresseerde klusstudenten reageren, vaak al binnen een dag, na het plaatsen van je klus.
- 3. Kies je klusstudent en kom met hem/haar in contact: Vergelijk de profielen van de klusstudenten die gereageerd hebben, maak een keuze en contacteer de klusstudent om de klus te bespreken.
- 4. Betaal achteraf: Na afloop van de uitvoering van de klus betaal je de klusstudent het afgesproken bedrag (de klusprijs).
- 5. Evalueer de klusstudent: Na afloop van de uitvoering van de klus en de betaling aan de klusstudent vul je in de app een korte evaluatie in, waarin je de klusstudent beoordeelt.
Informatiebron 8 Verwachte opbrengsten en kosten voor Klusstudent
Verwachte opbrengsten in 2022
Klusstudent ontvangt een bemiddelingsvergoeding van de plaatsers van de klus. Deze betalen:
− een vast tarief van € 2 per klus
− een variabel tarief van 25% van de klusprijs
Paul en Osman verwachten voor 2022:
aantal geplaatste klussen per maand 300
gemiddelde klusprijs € 18,00
Verwachte kosten in 2022
− App: een goed werkende app is de basis voor het succes van Klusstudent. Er zal een app worden ontwikkeld. De afschrijvingskosten van de app zijn € 6.800 per jaar. Eens per kwartaal zal de app een update ondergaan, waarvoor naar verwachting op elke eerste dag van het kwartaal € 450 (vooruit)betaald zal worden. Deze uitgaven worden in het kwartaal van betaling ook als kosten geboekt.
− Personeel: Klusstudent wil van maandag tot en met zaterdag tussen 9.00 uur en 18.00 uur continu bereikbaar zijn voor contact via e-mail en sociale media. Omdat Paul en Osman door de week ook studeren, wordt er een medewerker ingehuurd die maandelijks € 500 zal kosten.
− Marketing: per klus zal 20% van de bemiddelingsvergoeding aan marketingactiviteiten worden uitgegeven.
− De overige kosten voor Klusstudent in 2022 worden geschat op € 3.000 en zijn constante kosten.
Vraag 25 1 punt
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 7 en 8. Ondanks het verwachte (geringe) positieve resultaat over 2022 heeft met name Paul zorgen over de samenstelling van de kosten. Onder bedrijfsrisico wordt verstaan: de mate waarin een afzetverandering gevolgen heeft voor het resultaat. Een van de maatregelen om het bedrijfsrisico te verlagen is gericht op het verlagen van de afschrijvingskosten.
Vraag 25: Wat moet worden ingevuld bij a en b om te komen tot een bedrijfseconomisch juiste zin?
Bekijk het antwoord
- 1. verhoging
- 2. verlenging
Antwoordopties bij a: verlaging of verhoging; bij b: verkorting of verlenging. Juist: a verhoging, b verlenging.
2022, tijdvak 2: Opgave 5
Vraag 22 1 punt
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6.
In deze opgave worden belastingen buiten beschouwing gelaten.
Grondstoffen zoals olie, goud en ijzererts worden op de wereldmarkt verhandeld door professionele grondstoffenhandelaren door middel van termijncontracten. Een termijncontract heeft overeenkomsten met een call-optie, maar er zijn ook verschillen.
Noem een verschil tussen een termijncontract en een call-optie.
Bekijk het antwoord
- Noemt een verschil. Voorbeelden van juiste antwoorden: Bij een call-optie is het niet verplicht om de onderliggende (financiële) waarde te kopen, bij een termijncontract wel. Of: De onderliggende waarde van een call-optie bestaat uit aandelen / financiële producten en de onderliggende waarde van een termijncontract kunnen ook grondstoffen / valuta’s zijn. (1p)
Formuleblad
Voor beantwoording van vraag 24 is de volgende formule beschikbaar:
somformule meetkundige reeks:
S = a \times \frac{r^{n} - 1}{r - 1}
hierbij gebruikte symbolen:
S = som van de getallen in een meetkundige reeks
a = aanvangsterm van de meetkundige reeks
r = reden van de meetkundige reeks
n = aantal termen van de meetkundige reeks
Vraag 24 2 punten
De rederij vraagt voor de huur van de olietanker een lager tarief per dag dan het maximale tarief dat OilExperts bereid is te betalen. Op 20 april 2020 wordt het contract voor de huur van de olietanker afgesloten tegen de volgende voorwaarden:
− OilExperts moet op elke twintigste dag van de maand $ 4.000.000 betalen aan de rederij, met ingang van 20 april 2020 en met de laatste betaling op 20 maart 2021.
− De mogelijkheid bestaat om deze huurbedragen in één keer te betalen op 20 april 2020, waarbij alle huurbedragen contant worden gemaakt naar deze datum, tegen een rekenrente van 0,5% per maand.
OilExperts maakt gebruik van deze laatste voorwaarde.
Bereken het bedrag dat OilExperts op 20 april 2020 aan de rederij betaalt (zie formuleblad).
Bekijk het antwoord
- Berekent de contante waarde van de huurbedragen: 4.000.000 x (1,005^-11 + 1,005^-10 + … + 1) = $ 46.708.106,91, ook te berekenen met de somformule van de meetkundige reeks (a = 1,005^-11, r = 1,005, n = 12) (2p)
Vraag 25 2 punten
Op 20 april 2020 worden de volgende bedragen afgehandeld door OilExperts:
− de koop van de 2 miljoen vaten olie
− het transport van de olie naar de kust en de overslag op de olietanker
− de contante waarde van de huur van de olietanker.
De som van deze drie bedragen (zie I bij vraag 26) moet door OilExperts gefinancierd worden. OilExperts twijfelt tussen financieren met eigen vermogen en financieren met vreemd vermogen: beide hebben voor- en nadelen. De financieel manager van OilExperts doet met betrekking tot het financieren met eigen vermogen vergeleken met financieren met vreemd vermogen twee uitspraken:
uitspraak 1: financieren met eigen vermogen kent fiscale voordelen vergeleken met financieren met vreemd vermogen.
uitspraak 2: financieren met eigen vermogen is beter voor de continuïteit van OilExperts dan financieren met vreemd vermogen.
Geef voor elke uitspraak aan of dit een juiste of onjuiste uitspraak is. Motiveer beide antwoorden.
Bekijk het antwoord
- Bewering 1 is onjuist, omdat door vreemd vermogen interestkosten toenemen en hierdoor het resultaat afneemt. Hierdoor moet er minder (vennootschaps)belasting betaald worden. De vergoeding voor eigen vermogen (dividend,) beïnvloedt het fiscaal belastbare resultaat niet (1p)
- Bewering 2 is juist, omdat door vreemd vermogen het faillissementsrisico toeneemt in tegenstelling tot financiering met eigen vermogen (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 12, bij vraag 25): de eerste deelscore luidt als hieronder beschreven, de eerdere formulering vervalt. Het is bij deze vraag in de opgave nog niet duidelijk wat de rechtsvorm van de organisatie is; het zou ook een eenmanszaak kunnen zijn.
Vraag 26 2 punten
Op 20 april 2020 worden de volgende bedragen afgehandeld door OilExperts:
− de koop van de 2 miljoen vaten olie
− het transport van de olie naar de kust en de overslag op de olietanker
− de contante waarde van de huur van de olietanker.
De som van deze drie bedragen (zie I bij vraag 26) moet door OilExperts gefinancierd worden. OilExperts zal echter (vanwege het ongunstige beursklimaat) het totaal te betalen bedrag op 20 april 2020 niet financieren door middel van eigen vermogen, maar door een plaatsing van een converteerbare obligatielening. Van deze converteerbare obligatielening is het volgende gegeven:
Voor de financiering van een totaalbedrag van ……(I)……….zal OilExperts op 20 april 2020 ………..(II)……..converteerbare obligaties tegen een emissiekoers van 107% plaatsen met een nominale waarde van 20 dollar per stuk en een interest van 3% per jaar. Deze converteerbare obligatielening heeft een looptijd van 1 jaar.
Op 20 april 2021 heeft de houder van deze converteerbare obligaties het recht om tegen inlevering van …….(III)…..converteerbare obligaties met een bijbetaling van …….(IV)……. 3 aandelen OilExperts te ontvangen.
Bereken het bedrag dat bij (I) en het aantal converteerbare obligaties dat bij (II) ingevuld moet worden. Rond bij (II) naar boven af op hele obligaties.
Bekijk het antwoord
- Bij (I): 2.000.000 x (-5 + 10) + 46.708.106,91 = $ 56.708.106,91 (1p)
- Bij (II): 56.708.106,91 / (20 x 1,07) = 2.649.911,53, naar boven afgerond 2.649.912 obligaties (1p)
Wanneer het euroteken in plaats van het dollarteken wordt gebruikt, worden geen scorepunten in mindering gebracht.
Vraag 27 2 punten
Alle converteerbare obligaties worden op 20 april 2021 omgewisseld in aandelen. De beurskoers van een aandeel OilExperts, met een nominale waarde van $ 50, is op dat moment $ 60.
Op 20 april 2021 heeft de houder van deze converteerbare obligaties het recht om tegen inlevering van ……(III)…… converteerbare obligaties met een bijbetaling van ……(IV)…… 3 aandelen OilExperts te ontvangen.
Hieronder staan twee combinaties (a en b) van getallen die bij (III) en (IV) ingevuld moeten worden, opdat alle converteerbare obligaties omgewisseld worden in aandelen:
a (III): 5 (IV): $ 40
b (III): 4 (IV): $ 110
Geef per combinatie aan of met deze getallen alle converteerbare obligaties omgewisseld worden in aandelen. Motiveer de antwoorden met behulp van een berekening.
Bekijk het antwoord
- Combinatie a: dit kan wel, want 5 x $ 20 + $ 40 < 3 x $ 60 (of: (5 x $ 20 + $ 40) : 3 = $ 46,67 < $ 60) (1p)
- Combinatie b: dit kan niet, want 4 x $ 20 + $ 110 > 3 x $ 60 (of: (4 x $ 20 + $ 110) : 3 = $ 63,33 > $ 60) (1p)
2022, tijdvak 3: Opgave 5
Opgavetekst
Informatiebron 6 Balansen en winst- en verliesrekening J.Bos Schilderwerken
Op de balans heeft Jan het eigen vermogen van de eenmanszaak gesplitst in drie delen: het door hemzelf ingebrachte vermogen, Reserves en Resultaat.
Balans vóór winstverdeling J. Bos Schilderwerken per 31 december (getallen x € 1)
| debet | 2021 | 2020 | credit | 2021 | 2020 |
|---|---|---|---|---|---|
| Werkplaats | 238.000 | 230.000 | Vermogen Jan Bos | 65.000 | 65.000 |
| Transportmiddelen | 70.000 | 90.000 | Reserves | 150.000 | 125.000 |
| Gereedschappen | 46.000 | 40.000 | Resultaat | 120.000 | 110.000 |
| Materialen | 17.000 | 15.000 | Voorzieningen | 31.000 | 21.000 |
| Debiteuren | 2.000 | 3.000 | 4% hypothecaire lening | 120.000 | 120.000 |
| Liquide middelen | 135.000 | 78.000 | Crediteuren | 22.000 | 15.000 |
| 508.000 | 456.000 | 508.000 | 456.000 |
Winst- en verliesrekening J. Bos Schilderwerken over 2021 (getallen x € 1)
| kosten | opbrengsten | ||
|---|---|---|---|
| inkoopwaarde gebruikte materialen | 240.000 | omzet | 900.000 |
| loonkosten | 420.000 | ||
| diverse kosten | 81.200 | ||
| afschrijvingskosten | 34.000 | ||
| interestkosten | 4.800 | ||
| resultaat | 120.000 | ||
| 900.000 | 900.000 |
Vraag 23 2 punten
Noem, in het algemeen, twee bedrijfseconomische redenen waarom overnamekandidaten bereid zijn om voor een bedrijf meer te betalen dan de intrinsieke waarde.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: de goede naam; het klantenbestand; de orderportefeuille; de komende winsten / kasstromen; goed geschoold personeel. (1p)
- Noemt een tweede juiste reden, bijvoorbeeld: de goede naam; het klantenbestand; de orderportefeuille; de komende winsten / kasstromen; goed geschoold personeel (een andere reden dan de eerste). (1p)
Vraag 25 3 punten
Maximumovernamesom
De zes werknemers willen maximaal 1,5 keer de intrinsieke waarde na resultaatverdeling van het bedrijf betalen. Ze gaan er van uit dat Jan het gehele resultaat over 2021 aan het bedrijf zal onttrekken en ze zijn dan bereid om maximaal € 322.500 te betalen voor de overname. Dat is 1,5 x de intrinsieke waarde na resultaatverdeling over 2021. Er is dus sprake van goodwill.
Na deze eerste ronde zien de standpunten er als volgt uit:
gemiddelde overnamesom € 360.000 (3 x 120.000)
minimumovernamesom Jan Bos € ...……… (vraag 22)
maximumovernamesom personeel € 322.500 (1,5 x intrinsieke waarde na resultaatverdeling)
Laat met een berekening zien of dit compromis voor beide partijen acceptabel is en de overname doorgaat. Het compromis is beschreven in vraag 24.
Bekijk het antwoord
- Berekent de eis van Jan: 360.000 + (120.000 − 50.000) = € 430.000, en stelt vast dat dit hoger is dan € 378.870,21. (1p)
- Berekent de eis van het personeel: 1,5 × (322.500 + 50.000) = € 397.500, en stelt vast dat de overnamesom van € 360.000 lager is dan € 397.500. (1p)
- Concludeert dat het compromis voor beide partijen acceptabel is en dat de overname doorgaat. (1p)
2021, tijdvak 1: Opgave 1
Formuleblad
Voor beantwoording van vraag 2 is de volgende formule beschikbaar.
Somformule meetkundige reeks:
S = a \times \frac{r^{n} - 1}{r - 1}
Hierbij gebruikte symbolen:
S = som van de getallen in een meetkundige reeks
a = aanvangsterm van de meetkundige reeks
r = reden van de meetkundige reeks
n = aantal termen van de meetkundige reeks
Vraag 2 2 punten
Julie en August zijn in 2002 getrouwd op huwelijkse voorwaarden en hebben op 1 maart 2003 een tweeling gekregen. Het huwelijk houdt geen stand en ze besluiten om per 1 maart 2021 te scheiden. De afspraken met betrekking tot partneralimentatie zijn: - Omdat Julie een hoger inkomen heeft dan August, moet Julie aan August, gedurende 5 jaar, maandelijks € 150 partneralimentatie betalen (in totaal dus 60 betalingen). - Dit bedrag wordt steeds op elke eerste dag van de maand betaald, waarbij de eerste betaling op 1 maart 2021 is. De wet staat toe dat Julie alle te betalen partneralimentatie in één keer aan August betaalt. Hiervoor wordt de contante waarde van alle partneralimentatieverplichtingen per 1 maart 2021 berekend, op basis van een rekenrente van 0,2% samengestelde interest per maand. Bereken per 1 maart 2021 de contante waarde van alle partneralimentatieverplichtingen van Julie aan August (zie formuleblad).
Bekijk het antwoord
- Berekent de contante waarde per 1 maart 2021 van de 60 betalingen van € 150 met de somformule van de meetkundige reeks (a = 1, r = 1,002^-1, n = 60): 150 x 56,5996 = € 8.489,94 (2p)
Aan elk antwoord groter dan of gelijk aan € 9.000 (60 x € 150) worden geen scorepunten toegekend. Het beoordelingsmodel gebruikt a = 1, r = 1,002^-1 en n = 60, met S = 56,5996 en 150 x 56,5996 = € 8.489,94.
2021, tijdvak 1: Opgave 5
Informatiebron 6 Eigenschappen aandelen ADX-beurs
| volatiliteit | koers/winstverhouding 1) | |
|---|---|---|
| Anton nv | hoog | hoog |
| Bernard nv | hoog | hoog |
| Cornelis nv | hoog | laag |
| Dirk nv | hoog | laag |
| Eduard nv | laag | laag |
| Ferdinand nv | laag | laag |
| Gerard nv | laag | hoog |
| Hendrik nv | laag | hoog |
noot 1 beurskoers op 1 januari 2021 / EBIT per aandeel over 2020
Vraag 23 2 punten
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 8. In deze opgave blijven de belastingen en transactiekosten buiten beschouwing. Stijn Verhulst heeft de afgelopen jaren een aardig spaarsaldo opgebouwd op zijn spaarrekening. Omdat de interestvergoeding op zijn spaarrekening erg laag is, wil hij dit geld aanwenden om te beleggen in aandelen. Bij de keuze van het aandeel dat hij wil kopen heeft Stijn twee criteria opgesteld. Het aandeel moet: - 'relatief goedkoop' / ondergewaardeerd zijn - een gelijkmatig koersverloop hebben. Stijn heeft met betrekking tot deze criteria informatie van een aantal aandelen op de ADX-beurs opgezocht (zie informatiebron 6). Noem de aandelen die voldoen aan beide criteria van Stijn. Motiveer het antwoord en betrek hierbij beide criteria.
Bekijk het antwoord
- Motiveert met beide criteria: een aandeel moet een lage volatiliteit hebben en een lage koers/winstverhouding (1p)
- Noemt Eduard nv en Ferdinand nv (1p)
Beoordelingsmodel: een aandeel moet een lage volatiliteit hebben en een lage koers/winstverhouding. Aandelen Eduard nv en Ferdinand nv voldoen aan deze criteria.
Vraag 24 2 punten
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 8. In deze opgave blijven de belastingen en transactiekosten buiten beschouwing. Stijn Verhulst heeft de afgelopen jaren een aardig spaarsaldo opgebouwd op zijn spaarrekening. Omdat de interestvergoeding op zijn spaarrekening erg laag is, wil hij dit geld aanwenden om te beleggen in aandelen. Een professionele belegger adviseert Stijn om, naast de aandelen van vraag 23, aandelen in Jacobsen nv te kopen. Zijn verwachting is dat de beurskoers van dit aandeel gaat stijgen, echter het risico bestaat altijd dat de beurskoers juist gaat dalen. Om dit koersrisico af te dekken, kan Stijn naast het aandeel Jacobsen ook putopties Jacobsen kopen. Stijn heeft in de positie van aandeelhouder andere rechten dan in de positie van optiehouder. Noem twee rechten die een aandeelhouder wel heeft en een optiehouder niet.
Bekijk het antwoord
- Noemt zeggenschap of stemrecht (1p)
- Noemt het recht op (dividend) (1p)
Informatiebron 7 Informatie over een aandeel Jacobsen en een putoptie Jacobsen
| aandeel Jacobsen | putoptie Jacobsen 2) | |
|---|---|---|
| beurskoers per 1 januari 2021 | € 12 | |
| uitoefenprijs | € 11,50 | |
| afloopdatum (expiratiedatum) | 31 december 2021 | |
| optiepremie | € 0,30 per onderliggend aandeel | |
| verwacht beschikbaar dividend over 2021 | 5% van de gemiddelde beurskoers in 2021 1) |
noot 1 Hierbij wordt uitgegaan van een gelijkmatige ontwikkeling van de beurskoers over 2021.
noot 2 Een putoptie Jacobsen heeft 100 aandelen Jacobsen als onderliggende waarde.
Vraag 25 1 punt
Hiervoor heeft Stijn informatie verzameld over het aandeel Jacobsen en een putoptie Jacobsen (zie informatiebron 7). Stijn vraagt de professionele belegger waar de hoogte van de optiepremie van een putoptie van afhankelijk is. De professionele belegger antwoordt dat hoe verder de afloopdatum (expiratiedatum) van de putoptie in de toekomst ligt, hoe hoger de optiepremie van de putoptie is. Leg dit antwoord van de professionele belegger uit.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat hoe verder de afloopdatum ligt, hoe groter de kans is dat de uitoefenprijs een keer boven de beurskoers plus optiepremie komt, dus hoe groter de kans op winst bij uitoefenen van de putoptie (1p)
Beoordelingsmodel: hoe verder de afloopdatum, hoe groter de kans op winst bij uitoefenen van de putoptie, omdat de kans dat de uitoefenprijs een keer boven de beurskoers plus optiepremie komt dan groter is.
Vraag 26 5 punten
Stijn berekent wat het verwachte resultaat in euro's over 2021 is, indien hij per 1 januari 2021: a 100 aandelen Jacobsen koopt of b 100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen koopt. Hiervoor heeft Stijn informatie verzameld over het aandeel Jacobsen en een putoptie Jacobsen (zie informatiebron 7). Bij het bepalen van het verwachte resultaat houdt Stijn rekening met twee scenario's: - een bestcase-scenario: de beurskoers van een aandeel Jacobsen zal in 2021 met 8% stijgen; - een worstcase-scenario: de beurskoers van een aandeel Jacobsen zal in 2021 met 15% dalen. Onder 'resultaat' verstaat Stijn het bedrag in euro's van de koersresultaten en het dividend. Bereken het verwachte resultaat over 2021, wanneer a Stijn alleen 100 aandelen Jacobsen koopt en b Stijn 100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen koopt. Stijn zal de putoptie tot de afloopdatum in bezit houden. Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.
Bekijk het antwoord
- Resultaat van 100 aandelen Jacobsen: bij een stijging van 8% € 158,40 en bij een daling van 15% € -124,50 (2p)
- Resultaat van 100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen bij een stijging van 8%: € 128,40 (1p)
- Resultaat van 100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen bij een daling van 15%: € -24,50 (2p)
Beoordelingsmodel. 100 aandelen, stijgend 8%: 100 x 12 x 0,08 = 96,00 plus dividend 100 x 0,05 x (12 + 12 x 1,08) / 2 = 62,40; totaal 158,40. 100 aandelen, dalend 15%: 100 x 12 x (-0,15) = -180 plus dividend 100 x 0,05 x (12 + 12 x 0,85) / 2 = 55,50; totaal -124,50. Met putoptie (premie 0,30 x 100 = 30): stijgend 158,40 - 30 = 128,40; dalend: 100 x (11,50 - 0,85 x 12) = 130, dus -124,50 + 130 - 30 = -24,50.
Informatiebron 8 Relatie tussen beurskoers Jacobsen en resultaat in situatie a en situatie b

Lijngrafiek. Horizontale as: beurskoers (in euro's) aandeel Jacobsen 31 december 2021, van € 8 tot € 15. Verticale as: resultaat (in euro's), van -€ 400,00 tot € 500,00. Situatie a (doorlopende lijn, 100 aandelen Jacobsen) begint bij een beurskoers van € 8 onder de -€ 300, snijdt de nullijn rond een beurskoers van € 11,40 en eindigt bij € 15 boven de € 300. Situatie b (gestippelde lijn, 100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen) blijft bij beurskoersen tot € 11,50 nagenoeg op -€ 30 en ligt daarboven steeds € 30 onder situatie a.
Vraag 27 2 punten
Stijn heeft de invloed van de beurskoers op 31 december 2021 op het resultaat in situatie a (100 aandelen Jacobsen) en b (100 aandelen Jacobsen én 1 putoptie Jacobsen) grafisch weergegeven (zie informatiebron 8). Leg uit dat uit de grafiek in informatiebron 8 de volgende algemene financiële regel blijkt: 'hoe hoger het risico van effecten, des te hoger de potentiële winsten en verliezen'.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat bij alleen 100 aandelen Jacobsen het resultaat bij een hogere beurskoers hoger is dan bij de combinatie met de putoptie, maar bij een lagere beurskoers het verlies groter is (het hogere risico), met verwijzing naar de grafiek (2p)
Een van de twee formuleringen uit het CV is voldoende voor 2 punten: (a) bij alleen 100 aandelen Jacobsen wordt een hoger risico gelopen; de doorlopende lijn ligt bij een lagere beurskoers lager en bij een hogere beurskoers hoger dan de gestippelde lijn; of (b) het resultaat bij alleen aandelen ligt hoger dan bij aandelen én putopties, maar het verlies kan ook groter zijn.
2021, tijdvak 2: Opgave 1
Vraag 1 2 punten
De creditzijde van de balans per 1 januari 2019 van Duijff Diervoeders nv uit Castenray ziet er als volgt uit (getallen x € 1): Maatschappelijk aandelenkapitaal 900.000; Aandelen in portefeuille 300.000; Geplaatst aandelenkapitaal 600.000; Agioreserve 2.000.000; Algemene Reserve 3.750.000; Voorzieningen 820.000; Langlopende leningen 5.500.000; Kortlopende leningen 930.000; totaal 13.600.000.
Verder is gegeven: de nominale waarde van een aandeel is € 2,50; de beurskoers van een aandeel per 1 januari 2019 is € 25; de intrinsieke waarde van een aandeel per 1 januari 2019 is € 26,46.
Vraag 1: Geef een mogelijke oorzaak dat de beurskoers van een aandeel afwijkt van de intrinsieke waarde per aandeel. Betrek in het antwoord zowel de beurskoers als de intrinsieke waarde per aandeel.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de beurskoers is gebaseerd op toekomstverwachtingen, bijvoorbeeld dat men verwacht dat het resultaat in de toekomst tegenvalt, en/of op sentiment en speculatie (1p)
- Noemt dat de intrinsieke waarde is gebaseerd op het heden / de balansdatum (1p)
2021, tijdvak 2: Opgave 2
Opgavetekst
Informatiebron 1 Showrooming

Mensen gebruiken winkels steeds vaker om een product te bekijken en te proberen, maar kopen het uiteindelijk in een webshop. Dit noemen we showrooming en vormt voor winkeliers een serieus probleem.
In de VS zijn 500 mensen naar hun laatste niet-dagelijkse aankoop (zoals schoenen, kleding of elektronica) gevraagd. Wat bleek? Een kwart had zich schuldig gemaakt aan 'showrooming'.
De reden ligt voor de hand: online denken de consumenten goedkoper uit te zijn. Naar verwachting zal dit in Nederland niet veel anders zijn, al is het lastig in te schatten hoe vaak het gebeurt.
Bij de tekst hoort een cartoon: een verkoper bij een tv van 55 inch met de tekst 'sale $700', en klanten die op hun telefoon zien dat dezelfde tv bij Amazon $659 kost.
Het concurrentiemodel van Porter

Schema met in het midden 'mate van competitie'. Daaromheen vier vakjes met een pijl naar het midden: boven 'onderhandelingspositie leveranciers', links 'dreiging nieuwe toetreders', rechts 'dreiging door substituten' en onder 'onderhandelingspositie kopers'.
Vraag 6 4 punten
Financieringsbehoefte. Voor de aankoop en verbouwing van deze vier vestigingen moet er naar schatting van 2021 tot en met 2025 maandelijks op de laatste dag van de maand een bedrag van € 250.000 per keer worden betaald aan aannemers. De eerste betaling is op 31 januari 2021 en de laatste betaling is op 31 december 2025. Moeten er naar schatting de volgende eenmalige grotere betalingen voor de aankoop van bedrijfspanden worden gedaan: op 1 januari 2021: € 2.000.000; op 1 januari 2023: € 3.000.000; op 1 januari 2025: € 5.000.000.
Vanwege de lage rentestand wordt al het geld dat nodig is om alle bovenstaande toekomstige betalingen te kunnen doen in één keer aangetrokken op 1 januari 2021. Van deze betalingen wordt de contante waarde per 1 januari 2021 berekend. De verwachte gemiddelde marktrente van 0,02% samengestelde interest per maand wordt hierbij als rekenrente gebruikt.
Voor beantwoording van vraag 6 is de volgende formule beschikbaar (formuleblad): somformule meetkundige reeks $S = a \times \frac{r^n - 1}{r - 1}$ met S = som van de getallen in een meetkundige reeks, a = aanvangsterm, r = reden en n = aantal termen.
Vraag 6: Toon met behulp van een berekening aan dat, afgerond op een veelvoud van € 1.000, de contante waarde van de toekomstige betalingen op 1 januari 2021 in totaal afgerond € 24.847.000 is (zie formuleblad).
Bekijk het antwoord
- Berekent de contante waarde van de 60 betalingen van € 250.000 met de somformule (a = 1 / 1,0002^60, r = 1,0002, n = 60): 250.000 x 59,63550805 = € 14.908.877,01 (2p)
- Berekent de contante waarden van de eenmalige betalingen (2.000.000 + 3.000.000 / 1,0002^24 = 2.985.635,94 + 5.000.000 / 1,0002^48 = 4.952.234,42), telt die op tot € 24.846.747,37 en rondt af op € 24.847.000 (2p)
Opmerking: aan elk deelantwoord groter dan 15.000.000 geen scorepunten toekennen; aan elk deelantwoord groter dan 10.000.000 (de eenmalige betalingen zonder discontering) geen scorepunten toekennen.
2021, tijdvak 2: Opgave 5
Opgavetekst
Informatiebron 5 Gegevens over het bedrijf van Paul en de aardappelmarkt
naam van de boerderij: de Pieper
rechtsvorm: eenmanszaak
eigenaar: Paul van Haperen
omvang: 12 hectare, waarvan ieder jaar twee derde deel in gebruik is en een derde deel niet gebruikt wordt om de grond niet uit te putten
Opbrengsten
- De jaarlijkse oogst varieert tussen de 35 en 60 ton aardappels (1 ton = 1.000 kilo) per hectare. De gemiddelde oogst is 50 ton aardappels per hectare.
- De verkoopprijs voor de teler wordt uitgedrukt in euro per ton aardappels en varieerde de afgelopen jaren tussen € 150 en € 300 per ton. De gemiddelde verkoopprijs is € 220 per ton aardappels.
Kosten met betrekking tot het deel van de grond waarop aardappels verbouwd worden
- Per 1 ton aardappeloogst is 100 kilo zaaigoed nodig à € 30 per 100 kilo.
- Grond- en gewasbewerking door loonwerkers kost jaarlijks € 2.000 per hectare.
- Overige kosten zijn jaarlijks € 15.200.
Informatiebron 6 Gegevens over het door Paul gekochte termijncontract
Paul heeft zestien termijncontracten gekocht en daarmee het recht om zijn hele verwachte oogst op de leverdatum te mogen verkopen tegen de uitoefenprijs via de EPX.
leverdatum: donderdag 26 november 2020
| aantal contracten | aankoopprijs per contract | hoeveelheid ton per contract | uitoefenprijs per ton |
|---|---|---|---|
| 16 | € 300 | 25 | € 220 |
Informatiebron 7 Verwacht resultaat bij een gemiddelde oogst, met een gekocht termijncontract, bij verschillende marktprijzen
| marktprijs per ton in € | 210 | 220 | 230 | 240 |
|---|---|---|---|---|
| opbrengsten: oogst | ||||
| opbrengsten: termijncontract | ||||
| kosten: oogst (vraag 21) | ||||
| kosten: termijncontract | ||||
| verwacht resultaat | 40.000 | 40.000 | 44.000 | 48.000 |
De berekeningen zijn niet ingevuld, wel het verwachte resultaat.
Vraag 23 1 punt
Opgave 5. Aankoop termijncontract. Paul koopt via de EPX een termijncontract met voor hem een gegarandeerde minimumprijs (zie informatiebron 6). Paul vraagt zich eerst af of hij na de koop van dit termijncontract nog wel bij elke marktprijs zijn gewenste minimale resultaat van € 42.000 kan behalen (zie informatiebron 7 en de bijbehorende grafiek staat in de uitwerkbijlage die hoort bij vraag 25). Hieruit blijkt dat dit niet lukt met het gekochte termijncontract.
Vraag 23: Dit termijncontract kan het beste vergeleken worden met:
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 26 2 punten
Opgave 5. Paul wil uit de aardappelteelt jaarlijks een resultaat van minimaal € 42.000 behalen. Paul heeft een termijncontract gekocht met een gegarandeerde minimumprijs en daarna een termijncontract verkocht met een vastgestelde maximumprijs (zie vraag 24 en 25).
Vraag 26: Voldoet de situatie met beide termijncontracten aan de eis van Paul van een resultaat van € 42.000? Motiveer het antwoord.
Bekijk het antwoord
- Antwoord: ja, de situatie met beide termijncontracten voldoet (1p)
- Motivatie: het gegarandeerde resultaat is hoger dan € 42.000 (zie vraag 24: het resultaat is minimaal 43.200; lijn (2) blijft boven € 42.000) (1p)
2021, tijdvak 3: Opgave 2
Opgavetekst
Informatiebron 1 Bedrijfsmodel van Wagenaar
2010 tot en met 2014: magazijn- en opslagruimte
Wagenaar biedt webshops de mogelijkheid om magazijn- en opslagruimte te huren om hun voorraden extern op te slaan.
Vanaf 2015: magazijn- en opslagruimte-e-fulfillment
E-fulfillment bij Wagenaar houdt in dat Wagenaar webshops de mogelijkheid biedt om:
- 1. magazijn- en opslagruimte te huren.
- 2. de gehele afhandeling (inslag, opslag, orderpicken en verzenden) van hun voorraden uit te besteden aan Wagenaar. Wagenaar heeft hierbij een samenwerkingsovereenkomst met PostNL afgesloten. Het verwerken van de retour verzonden producten is ook onderdeel van e-fulfillment.
- 3. hun voorraden bedrijfseconomisch over te laten nemen door Wagenaar, door die voorraden op de balans van Wagenaar op te nemen (= off-balance halen bij de klanten van Wagenaar).
Wagenaar heeft bij het besluit om het bedrijfsmodel te veranderen een onderzoek uit 2014 gebruikt. De belangrijkste onderdelen uit dit onderzoek waren:
- De pakketmarkt groeit in hoog tempo. De voornaamste reden is dat consumenten steeds meer online kopen via webshops.
- Ook stellen consumenten steeds hogere eisen aan de bezorging van de producten: “vandaag besteld, morgen in huis” is de standaard geworden.
- Webshops worden snel groter en zullen veel moeten investeren in magazijnruimte en personeel om aan de groeiende vraag en stijgende eisen van de consumenten te kunnen voldoen.
Vraag 14 2 punten
De investeringen in het semi-automatisch orderpicksysteem en de software leiden tot een toename van de afschrijvingskosten.
Bereken de verwachte toename van de afschrijvingskosten over 2021 als gevolg van het plan van Wagenaar (zie informatiebron 4).
Bekijk het antwoord
- Berekent de afschrijving van het orderpicksysteem inclusief installatie: 544.500 / 1,21 x 0,75 / 10 = € 33.750 (aanschafwaarde exclusief btw, lineair tot 25% van de aanschafwaarde in 10 jaar). (1p)
- Berekent de afschrijving van de software: 36.300 / 1,21 / 10 = € 3.000, en komt op een totale toename van de afschrijvingskosten van € 36.750. (1p)
Vraag 15 3 punten
Wagenaar zal het plan per 1 januari 2021 uitvoeren indien door het plan: de gewenste waarde van de PI over 2021 naar verwachting wordt behaald én de verwachte afname van de loonkosten over 2021 van de orderpickers groter is dan de verwachte toename van de overige bedrijfskosten en financieringskosten over 2021.
Zal Wagenaar het plan per 1 januari 2021 uitvoeren? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening.
Bekijk het antwoord
- Berekent de verwachte afname van de loonkosten orderpickers in 2021: 876.000 - 440.960 = 435.040. (1p)
- Berekent de verwachte toename van de interestkosten en afschrijvingskosten in 2021: 13.590,72 + 36.750 = 50.340,72, en vergelijkt die met 435.040. (1p)
- Concludeert dat Wagenaar het plan uitvoert, omdat de afname van de loonkosten groter is én de gewenste PI van € 1,50 naar verwachting wordt behaald (vraag 12). (1p)
2021, tijdvak 3: Opgave 3
Opgavetekst
Reissom per leerling
| jaar | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|
| indexcijfer reissom per leerling | 98,68 | 102,37 | 101,32 | 107,89 | |
| reissom per leerling in euro’s | 375,00 | 389,00 | 385,00 | (vraag 16) |
Vraag 17 2 punten
De leerlingen die in augustus 2019 in vwo 4 zijn gestart, zijn in 2021 op examenreis geweest. Met ingang van 31 augustus 2019 hebben de leerlingen elke maand op de laatste dag van de maand € 10 op een speciaal voor deze reis geopende spaarrekening gestort. De laatste stortingen vonden plaats op 31 oktober 2021. De spaarrekening vergoedde maandelijks 0,15% samengestelde interest, die steeds op de laatste dag van de maand werd bijgeschreven.
Bereken per leerling de eindwaarde per 1 november 2021 van de maandelijkse stortingen door een leerling (zie formuleblad).
Bekijk het antwoord
- Berekent de eindwaarde van de 27 maandelijkse stortingen van € 10 met de somformule van de meetkundige reeks (a = 1, r = 1,0015, n = 27): 10 x (1 + 1,0015 + … + 1,0015^26) = € 275,33. (2p)
Vraag 18 2 punten
De leerlingen die in augustus 2019 in vwo 4 zijn gestart, zijn in 2021 op examenreis geweest. Voor deze reis ontvangt de school Europese subsidie. Hiermee kan een deel van de reissom betaald worden. Het grootste deel wordt betaald door de leerlingen zelf.
De totale reissom (aantal leerlingen x antwoord op vraag 16) is door de school op 1 november 2021 aan LOTTRAVEL overgemaakt. Met ingang van 31 augustus 2019 hebben de leerlingen elke maand op de laatste dag van de maand € 10 op een speciaal voor deze reis geopende spaarrekening gestort. De laatste stortingen vonden plaats op 31 oktober 2021. De spaarrekening vergoedde maandelijks 0,15% samengestelde interest, die steeds op de laatste dag van de maand werd bijgeschreven.
Op dezelfde spaarrekening is op 1 september 2020 door de school uit de subsidiepot een bedrag bijgestort, zodat op 1 november 2021 exact de betaling aan LOTTRAVEL gedaan kon worden. Er zijn 56 leerlingen die in 2019 begonnen zijn met sparen en in 2021 zijn meegegaan op examenreis. Doubleurs en instromers worden buiten beschouwing gelaten.
Bereken het bedrag dat de school op 1 september 2020 op de spaarrekening heeft bijgestort.
Bekijk het antwoord
- Berekent het bedrag dat op 1 september 2020 is bijgestort: (410 - 275,33) x 56 / 1,0015^14 = € 7.384,92. (2p)
2021, tijdvak 3: Opgave 6
Opgavetekst
Quick ratio en de maatregel op de eerste dag van het kwartaal
| quick ratio op eerste dag van het kwartaal | directe maatregel op eerste dag van het kwartaal | direct resultaat van de maatregel |
|---|---|---|
| < 0,9 | verbeteren liquiditeit | quick ratio moet stijgen tot 0,9 |
| 0,9 > 1,4 | geen acties | niet van toepassing |
| > 1,4 | verlagen liquiditeit | quick ratio moet dalen tot 1,4 |
Uitwerkbijlage Uitwerkbijlage bij vraag 27
| maatregel | wel / geen verbetering quick ratio | motivatie |
|---|---|---|
| a | ||
| b | ||
| c |
Vraag 30 2 punten
Het terugkopen van eigen aandelen door Sensios heeft positieve gevolgen voor de aandeelhouders van Sensios.
Noem een positief gevolg voor de aandeelhouders van Sensios die hun aandelen behouden. Motiveer het antwoord.
Bekijk het antwoord
- Noemt een positief gevolg voor de aandeelhouders die hun aandelen behouden: het dividend per aandeel stijgt (bij gelijkblijvend totaal dividend), de beurskoers stijgt, de intrinsieke waarde per aandeel stijgt, of de zeggenschap per geplaatst aandeel stijgt. (1p)
- Motiveert dit: door het terugkopen zijn er minder geplaatste aandelen. (1p)
Hoe vaak investeren in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 15-16 | 2 | 9% |
| 2026, tijdvak 2 | 13-15, 20 | 4 | 16% |
| 2025, tijdvak 1 | 4, 13, 18, 26 | 4 | 16% |
| 2025, tijdvak 2 | 1, 7-8, 29-30 | 5 | 17% |
| 2024, tijdvak 2 | 13, 23-24 | 3 | 11% |
| 2023, tijdvak 1 | 13, 20, 23 | 3 | 14% |
| 2023, tijdvak 2 | 1, 7, 21 | 3 | 11% |
| 2022, tijdvak 1 | 9, 13-16, 25 | 6 | 27% |
| 2022, tijdvak 2 | 22, 24-27 | 5 | 22% |
| 2022, tijdvak 3 | 23, 25 | 2 | 8% |
| 2021, tijdvak 1 | 2, 23-27 | 6 | 23% |
| 2021, tijdvak 2 | 1, 6, 23, 26 | 4 | 15% |
| 2021, tijdvak 3 | 14-15, 17-18, 30 | 5 | 19% |
In 13 van de 14 ingedeelde examens bedrijfseconomie vwo staat een vraag over investeren, samen 52 vragen (15% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 1: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 12% van de vragen over investeren, daarvoor 17%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.
Oefenen met investeren
Maak de 15 nieuwste examenvragen over investeren online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2024, 2023, 2022 en 2021). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over investeren
Andere onderwerpen bedrijfseconomie vwo
Investeren op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen bedrijfseconomie vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op bedrijfseconomie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt investeren voor in het eindexamen bedrijfseconomie vwo?
In de 14 ingedeelde examens van 2021 tot en met 2026 gaan 52 vragen over investeren, 15% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 13 van die examens.
In welk examen bedrijfseconomie vwo stonden de meeste vragen over investeren?
In het examen van 2022, tijdvak 1, met 6 vragen: 9, 13-16, 25.
Hoe oefen ik examenvragen over investeren?
Op deze pagina staan alle vragen over investeren met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.