Examenvragen zenuwstelsel en hormonen biologie vmbo-kb

52 vragen over zenuwstelsel en hormonen uit 7 centrale examens van 2018 tot en met 2024.

Kort antwoord

Zenuwstelsel en hormonen komt in 7 van de 7 examens biologie vmbo-kb voor, met 52 vragen (15% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 1 (10 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over zenuwstelsel en hormonen

Per examen de vragen over zenuwstelsel en hormonen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2024, tijdvak 1: Meerkeuzevragen

Opgavetekst

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Er is sprake van normale situaties en gezonde organismen, tenzij anders vermeld.

De Afrikaanse pinguïn

Afrikaanse pinguïns hebben een zwarte rug en een witte buik. Het lichaam is bedekt met gladde veren. De kop is zwart met een smalle witte band boven de ogen. Direct boven de ogen hebben ze een roze vlek, waar een netwerk van bloedvaten onder de huid te zien is. Deze vlek is belangrijk voor de temperatuurregeling van de pinguïn. Afrikaanse pinguïns zijn viseters.

De slak

Op de kop van de slak zitten vier sprieten. Met deze sprieten kan een slak prikkels waarnemen uit zijn omgeving. De bovenste twee sprieten bevatten zintuigcellen om te kunnen zien en de onderste twee sprieten bevatten zintuigcellen om geuren mee te kunnen waarnemen.

In de afbeelding hieronder zijn verschillende organen van de slak te zien, zoals de ademholte en het hart.

Vraag 13 1 punt

Wat is de adequate prikkel voor de zintuigcellen in de bovenste twee sprieten?

Zijaanzicht van een slak met de organen darmen, hart, ademholte, maag en mond; de bovenste en onderste sprieten zijn aangewezen. Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord

licht

Opmerking

Aan het antwoord ‘zien’ geen scorepunt toekennen.

Vraag 13 in het hele examen

Een loopoor

Een middenoorontsteking kan ontstaan doordat bacteriën vanuit de keelholte naar het middenoor gaan. Door een ontsteking kan pus ontstaan. Wanneer er te veel pus is, kan er een gaatje in het trommelvlies komen. De pus kan dan het oor uit, dit heet een loopoor. Bij sommige kinderen kunnen in het trommelvlies buisjes geplaatst worden, zodat de pus gemakkelijk het middenoor uit kan via de gehoorgang.

Vraag 16 1 punt

In welk deel van het oor worden de buisjes geplaatst?

  1. A in deel P
  2. B in deel Q
  3. C in deel R
  4. D in deel S

Doorsnede van het oor met de aanduidingen P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 16 in het hele examen

De boa constrictor

De boa constrictor is een slang die jaagt op dieren zoals ratten. Bij het opsporen van een prooi speelt geur een belangrijke rol. De slang neemt geurdeeltjes waar met het orgaan van Jacobson, dat in de mond ligt. Dit orgaan is een holte met zintuigcellen. Deze zintuigcellen worden geprikkeld door de geurdeeltjes en geven impulsen af die naar het centraal zenuwstelsel worden geleid. Als een boa constrictor zijn prooi gevangen heeft, zal hij de prooi gaan wurgen. Na het wurgen eet de boa constrictor de prooi op.

Vraag 21 1 punt

Bij een boa constrictor is de verwerking van impulsen hetzelfde als bij de mens.

Waar worden de impulsen verwerkt zodat de boa constrictor de geur bewust waarneemt?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in het orgaan van Jacobson
  4. D in de tong
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Via welk type zenuwcellen gaan de impulsen van de zintuigcellen naar het centrale zenuwstelsel?

  1. A via bewegingszenuwcellen
  2. B via gevoelszenuwcellen
  3. C via schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Wout is net geboren. De verloskundige vertelt zijn ouders dat een bepaald deel van het oog nog verder moet ontwikkelen. Dit deel is aangegeven met de letter P in de afbeelding.

Hoe heet dit deel van het oog?

  1. A harde oogvlies
  2. B hoornvlies
  3. C netvlies
  4. D vaatvlies

Doorsnede van het oog met de aanduiding P op de binnenste laag aan de achterkant van het oog. Bekijk in Opgaven, pagina 11

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 25 in het hele examen

Als je schrikt door een bijensteek, gaat de bijnier een bepaald hormoon maken. Door toename van dit hormoon in je bloed komt er onder andere meer glucose in je bloed.

Vraag 32 1 punt

In de afbeelding zie je het hormoonstelsel van een vrouw. Er worden twee organen aangewezen met de letters P en Q. Met welke letter wordt de bijnier aangegeven? En welk hormoon wordt door de bijnier aangemaakt?

orgaanmaakt het hormoon
APadrenaline
BPglucagon
CQadrenaline
DQglucagon
  1. A P, adrenaline
  2. B P, glucagon
  3. C Q, adrenaline
  4. D Q, glucagon

Silhouet van een vrouw met het hormoonstelsel; P wijst naar de alvleesklier en Q naar een orgaan boven op een van de nieren. Bekijk in Opgaven, pagina 15

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Welke lichamelijke verandering kan nog meer plaatsvinden na het vrijkomen van het hormoon uit de bijnieren?

  1. A De ademhaling wordt langzamer.
  2. B De bloedvaten worden wijder.
  3. C De hartslag wordt hoger.
  4. D De lichaamstemperatuur wordt lager.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 33 in het hele examen

De spin

Veel spinnen vangen in hun web insecten zoals muggen of bijen. Als een insect in een spinnenweb vliegt, gaat de spin eropaf. De spin spuit een giftige stof in het insect, dat daardoor verlamd wordt. De spin pakt het insect daarna in met hetzelfde spinsel waarmee hij zijn web maakt. Om de prooi later op te eten, bijt de spin een gaatje in het pakje en spuit er speeksel in. Het speeksel verteert het insect en de spin zuigt het pakje leeg.

Vraag 41 1 punt

Als de spin het gif bij de prooi ingespoten heeft, stopt een levenskenmerk bij de prooi.

Schrijf dit levenskenmerk op.

Bekijk het antwoord

reageren op prikkels / bewegen

Vraag 41 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Meerkeuzevragen

Opgavetekst

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

Een bionisch oor

Vincent is doof geboren. Als hij 11 maanden oud is, krijgt hij een bionisch oor. Het bionische oor vangt geluidstrillingen op en zet deze geluidstrillingen om in elektronische signalen. Een kabeltje zet deze signalen weer om in trillingen, zodat Vincent iets kan horen.

In de afbeelding zie je hoe een bionisch oor met een kabeltje verbonden is met het natuurlijke oor van Vincent.

Vraag 2 2 punten

Het kabeltje van het bionische oor eindigt in een bepaald deel van het natuurlijke oor.

Geef de naam en de functie van dit deel.

Schrijf je antwoord zo op:

Naam: ................................................................

Functie: ................................................................

Schematische weergave van een bionisch oor met het kabeltje en het natuurlijke oor, waarbij de delen P, Q, R en S zijn aangewezen. Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

Naam: slakkenhuis

Functie: het omzetten van trillingen / prikkels in impulsen

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

In een natuurlijk oor geven de gehoorbeentjes trillingen door.

Welk deel van het oor laat de gehoorbeentjes trillen?

  1. A deel P
  2. B deel Q
  3. C deel R
  4. D deel S

Schematische weergave van een bionisch oor met het kabeltje en het natuurlijke oor, waarbij de delen P, Q, R en S zijn aangewezen. Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Na de plaatsing van het bionische oor kan Vincent voor het eerst geluiden horen.

In welk deel van het centraal zenuwstelsel wordt hij zich bewust van het geluid?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de hersenstam
  3. C in de kleine hersenen
  4. D in het ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 48 2 punten

In de afbeelding zie je hormoonklieren P en Q. Tijdens het hardlopen geven deze twee klieren hormonen af. Deze hormonen zorgen ervoor dat glycogeen wordt omgezet in glucose.

Noteer de namen van deze hormonen.

Schrijf je antwoord zo op:

hormoon van klier P: ............................................

hormoon van klier Q: ............................................

Schematische tekening van de buikorganen met hormoonklier P (alvleesklier) en hormoonklier Q (bijnier) aangewezen. Bekijk in Opgaven, pagina 21

Bekijk het antwoord

hormoon van klier P: glucagon

hormoon van klier Q: adrenaline

Opmerking

Als de kandidaat glucagon en adrenaline verwisselt, in totaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 48 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Polio

Opgavetekst

Polio

Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door het poliovirus. Bij polio ontstaan in het ruggenmerg ontstekingen in zenuwcellen, waardoor verlammingen kunnen optreden, vooral in de benen.

Vraag 7 1 punt

Door de ontstekingen worden vooral zenuwcellen aangetast die impulsen vanuit het ruggenmerg naar spieren geleiden. Wat is de naam van deze zenuwcellen?

  1. A bewegingszenuwcellen
  2. B gevoelszenuwcellen
  3. C schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Een anticonceptie-gel

Opgavetekst

Een anticonceptie-gel

Onderzoekers zijn bezig om een nieuw voorbehoedmiddel voor mannen te testen. Het nieuwe middel is een gel die een arts bij een man inspuit. De anticonceptie-gel blokkeert de zaadleiders, zodat de zaadcellen er niet doorheen kunnen. De man kan nog wel klaarkomen. De gel blijft in de zaadleiders zitten totdat de man weer vruchtbaar wil zijn. Dan kan een arts de ingreep terugdraaien.

In de afbeelding zie je het voortplantingsstelsel van een man.

Uitwerkbijlage, organen

deze twee organen produceren het zaadvocht:
bijbal
prostaat
teelbal
urineblaas
zaadblaasje

Vraag 23 1 punt

Nadat de anticonceptie-gel is geplaatst, maken de teelballen nog steeds hormonen aan. Over deze hormonen worden twee beweringen gedaan: 1 Deze hormonen beïnvloeden de secundaire geslachtskenmerken. 2 Nadat de gel geplaatst is, kunnen deze hormonen andere organen niet meer bereiken. Wat is juist?

  1. A geen van beide
  2. B alleen bewering 1
  3. C alleen bewering 2
  4. D bewering 1 en bewering 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Orka in de overgang

Opgavetekst

Orka in de overgang

Orka's zijn zoogdieren die in zee leven. Hun geslachtsorganen en hormoonklieren hebben dezelfde namen en functies als bij mensen. Vrouwelijke orka's worden geslachtsrijp als ze tussen de 6 en 10 jaar oud zijn. Een vrouwelijke orka kan wel 90 jaar worden, maar vanaf haar 30e jaar wordt de vruchtbaarheid minder en komt ze in de overgang. Vanaf ongeveer haar 40e jaar stopt de ovulatie.

Uitwerkbijlage, hormonen van deze klier regelen de vruchtbaarheid

welniet
bijnier
eierstok
hypofyse
schildklier

Vraag 44 2 punten

Als een vrouwelijke orka in de overgang komt, verandert de productie van hormonen die haar vruchtbaarheid regelen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met hormoonklieren. Kruis bij elke klier aan of hormonen van deze klier de vruchtbaarheid wel of niet regelen.

Bekijk het antwoord
  • Kruist bij bijnier 'niet', bij eierstok 'wel', bij hypofyse 'wel' en bij schildklier 'niet' aan (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: indien vier kruisjes juist ingevuld 2 punten; indien drie kruisjes juist ingevuld 1 punt; indien minder dan drie kruisjes juist ingevuld 0 punten. De juiste invulling: bijnier niet, eierstok wel, hypofyse wel, schildklier niet.

Vraag 44 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Horen wat er niet is

Opgavetekst

Horen wat er niet is

Sommige mensen hebben last van oorsuizen. Ze horen dan bijvoorbeeld een pieptoon, terwijl er geen geluidsbron in de omgeving is die een pieptoon maakt.

Bron 32

Figuur uit het examen

Tekening van het oor, met de letters P, Q, R, S en T bij delen van het oor.

Vraag 45 1 punt

In de afbeelding zie je het oor. Welke letter geeft het deel aan dat geluidsprikkels in impulsen omzet?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
  5. E letter T
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 45 in het hele examen

Vraag 46 1 punt

In welk deel van het centraal zenuwstelsel vindt de bewustwording van de pieptoon plaats?

  1. A in de hersenstam
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de grote hersenen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 46 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Allergisch voor huisdieren

Opgavetekst

Allergisch voor huisdieren

Sommige mensen zijn allergisch voor huisdieren zoals katten. Bepaalde cellen in hun bloed maken dan antistoffen tegen huidschilfers van de kat aan. Bij een allergische reactie kan het gebeuren dat de bloeddruk sterk daalt. Dit kan levensbedreigend zijn.

Bron 5

Figuur uit het examen

Tekening van een oog met wimpers, een ooglid en de letters P, Q, R en S (zie afbeelding).

Vraag 6 1 punt

Sommige mensen die allergisch zijn voor huisdieren krijgen last van tranende ogen. Welke letter in de afbeelding hierboven geeft het orgaan aan dat traanvocht produceert?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Schrik

Opgavetekst

Schrik

Richard loopt in het donker de trap af in zijn huis. Plotseling hoort hij een hard geluid. Richard schrikt. Klieren in zijn lijf geven adrenaline af aan zijn bloed. Enkele organen reageren op de adrenaline: Richard ademt sneller, zijn hartslag gaat omhoog en er wordt glucose aan het bloed afgegeven.

Bron 13

Figuur uit het examen

Tekening van een man met enkele hormoonklieren in zijn lichaam, aangegeven met de letters P, Q, R en S (zie afbeelding). P wijst naar een klier in het hoofd, Q naar een klier in de hals, R naar een klier bij de nier en S naar een klier in de buik.

Vraag 18 1 punt

In de afbeelding zie je enkele hormoonklieren in het lichaam van een man. Welke letter geeft een hormoonklier aan die adrenaline maakt?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Welk orgaan geeft in reactie op adrenaline glucose aan het bloed af?

  1. A de alvleesklier
  2. B de lever
  3. C de maag
  4. D de nier
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Leg uit waarvoor het nodig is dat er meer glucose in het bloed komt als iemand schrikt.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat de hersenen meer glucose nodig hebben om de situatie te begrijpen en te verwerken, of dat de spieren meer glucose nodig hebben om te kunnen vluchten of vechten. (1p)

Een van de twee uitleggen is voldoende.

Vraag 20 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Geluid

Opgavetekst

Geluid

Geluid

In de afbeelding zie je delen van het oor. De letters P en Q wijzen naar twee delen van het oor (zie afbeelding). Bij de afbeelding staan ook de labels gehoorbeentjes en gehoorzenuw.

Vraag 29 2 punten

In de afbeelding geven de letters P en Q twee delen van het oor aan. Hoe heten deze delen? Schrijf je antwoord zo op: P: ... Q: ...

Bekijk het antwoord
  • P: trommelvlies. (1p)
  • Q: slakkenhuis. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

De gehoorzenuw geleidt impulsen naar het centraal zenuwstelsel. Door welke uitlopers gaan deze impulsen?

  1. A door uitlopers van bewegingszenuwcellen
  2. B door uitlopers van gevoelszenuwcellen
  3. C door uitlopers van schakelzenuwcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

De gehoorzenuw geleidt impulsen naar het centraal zenuwstelsel. Daar worden de impulsen verwerkt, zodat je het geluid hoort. In welk deel van het centraal zenuwstelsel vindt deze verwerking plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de hersenstam
  3. C in de kleine hersenen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 31 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Goudplevieren

Opgavetekst

Goudplevieren

Goudplevieren
Afbeeldingen T. Piersma e.a., Goudplevieren en wilsterflappers, Fryske akademy/ KNNV, 2001

Goudplevieren zijn vogels die 's avonds op regenwormen jagen. Ze vinden hun prooi door een tijdje stil te staan en voorover te buigen. Hierna pikken ze een worm uit de grond.

(Foto van een goudplevier.)

Vraag 50 2 punten

De ogen van goudplevieren bevatten veel meer staafjes dan kegeltjes. Leg uit wat hiervan het voordeel is.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord blijkt dat staafjes gevoeliger zijn voor licht dan kegeltjes. (1p)
  • Uit het antwoord blijkt dat goudplevieren daardoor in het donker meer of beter kunnen zien. (1p)

Vraag 50 in het hele examen

Bron 31

Figuur uit het examen

Lijndiagram. Horizontale as: tijd die een goudplevier voorover gebukt staat, in seconden, van 0,0 tot 4,0. Verticale as: lengte van de gevangen regenworm, in cm, van 0 tot 9. De getekende lijn loopt van ongeveer 0,5 seconde en 2 cm omhoog tot ongeveer 4,0 seconden en 7 cm (zie afbeelding).

Vraag 51 1 punt

Er is een onderzoek gedaan naar het verband tussen de tijd dat een goudplevier voorover gebukt staat om een regenworm te kiezen en de lengte van de gevangen regenworm. In het diagram hieronder zie je de resultaten. Schrijf een conclusie uit de resultaten op die past bij het onderzoek.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een conclusie die past bij de resultaten, bijvoorbeeld: hoe langer een goudplevier voorover gebukt staat, hoe langer de worm is die hij vangt. (1p)

Vraag 51 in het hele examen

Bron 32

Figuur uit het examen

Gestapeld staafdiagram met twee staven: grasland en akkerland. Verticale as: activiteiten van getelde goudplevieren, van 0 tot 100. Legenda: voedsel zoeken, rusten, vliegen. Grasland: voedsel zoeken ongeveer 80, vliegen ongeveer 20. Akkerland: voedsel zoeken ongeveer 63, rusten ongeveer 35, vliegen ongeveer 2 (zie afbeelding).

Uitwerkbijlage

Uitspraakjuistonjuist
Op akkerland zijn goudplevieren veiliger dan op grasland.
Op grasland zijn goudplevieren actiever dan op akkerland.

Vraag 52 1 punt

Ook is er een onderzoek gedaan naar de plaatsen waar goudplevieren zich bevinden en welk gedrag ze daar vertonen. De resultaten zie je in de afbeelding hieronder. Naar aanleiding van de afbeelding worden twee uitspraken gedaan. Deze uitspraken staan in de tabel op de uitwerkbijlage. Kruis bij elke uitspraak aan of hij juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • De tabel is volledig juist ingevuld: beide uitspraken zijn aangekruist als juist. (1p)

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen. Het juiste antwoord is: beide uitspraken zijn juist.

Vraag 52 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Smaak

Opgavetekst

Bron 4

Figuur uit het examen

Doorsnede van een smaakknop, een groepje smaakzintuigcellen in de tong, met de letters P, Q en R. Legenda: P = prikkelontvangende uitloper van de zintuigcel (smaakhaar), Q = zintuigcel, R = uitlopers van zenuwcellen.

Vraag 8 1 punt

In de afbeelding zijn onder andere uitlopers van bepaalde zenuwcellen weergegeven. Tot welk type zenuwcel behoren deze cellen?

  1. A tot de bewegingszenuwcellen
  2. B tot de gevoelszenuwcellen
  3. C tot de schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Wat is een adequate prikkel voor een smaakzintuigcel in de tong?

  1. A alleen gasvormige stoffen
  2. B alleen opgeloste stoffen
  3. C zowel gasvormige als opgeloste stoffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Trommelvliesbuisjes

Opgavetekst

Trommelvliesbuisjes

Trommelvliesbuisjes

Bij een middenoorontsteking bevindt zich vocht in de trommelholte. Als gevolg hiervan kan iemand met zo'n ontsteking minder goed horen. Als een kind regelmatig een middenoorontsteking heeft, wordt wel een trommelvliesbuisje geplaatst (zie de afbeelding). Door het buisje wordt vocht uit de trommelholte afgevoerd.

Afbeelding: links een doorsnede van het oor; rechts een detail van het trommelvlies met een trommelvliesbuisje, aangegeven met het label trommelvliesbuisje.

Vraag 10 1 punt

Bij een middenoorontsteking bevindt zich vocht in de trommelholte. Als gevolg hiervan kan iemand met zo'n ontsteking minder goed horen. Leg uit waardoor je minder goed kan horen, als zich vocht in de trommelholte bevindt.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat geluidstrillingen dan niet goed opgevangen / doorgegeven kunnen worden. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Als een kind regelmatig een middenoorontsteking heeft, wordt wel een trommelvliesbuisje geplaatst. Door het buisje wordt vocht uit de trommelholte afgevoerd. Hoe heet het deel van het oor waarin het vocht uit de trommelholte terechtkomt, als het afgevoerd wordt door een trommelvliesbuisje?

  1. A de buis van Eustachius
  2. B de gehoorgang
  3. C het slakkenhuis
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Een oogonderzoek

Opgavetekst

Bron 15

Figuur uit het examen

Schematische weergave van de bloedsomloop. Labels: arm (een ader in de arm, links) en lever (midden onder). Pijlen geven de stroomrichting van het bloed aan.

Vraag 33 1 punt

Voordat de foto's gemaakt worden, wordt een vloeistof in de ogen gedruppeld. Hierdoor worden de pupillen wijder. Trekken de kringspieren zich meer samen als de pupil wijder wordt? En trekken de lengtespieren zich dan meer samen?

  1. A alleen de kringspieren
  2. B alleen de lengtespieren
  3. C zowel de kringspieren als de lengtespieren
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

Bron 16

Figuur uit het examen

Schematische doorsnede van het oog, zonder letters of cijfers erin. De delen uit de vraag (het glasachtig lichaam, het hoornvlies en de lens) zijn hierin te herkennen.

Vraag 34 1 punt

De foto's worden met behulp van blauw flitslicht en met een speciale camera gemaakt. Het flitslicht gaat het oog binnen en verlicht de binnenkant van het oog. Enkele delen van het oog zijn: 1 het glasachtig lichaam, 2 het hoornvlies, 3 de lens. In welke volgorde passeert het flitslicht deze delen, voordat het op het netvlies valt?

  1. A 1 - 2 - 3
  2. B 1 - 3 - 2
  3. C 2 - 1 - 3
  4. D 2 - 3 - 1
  5. E 3 - 1 - 2
  6. F 3 - 2 - 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

Bron 17

Figuur uit het examen

Foto van de binnenkant van het oog, het netvlies met bloedvaten die vanuit het midden naar buiten lopen. Labels: blinde vlek (links, bij de plek waar de bloedvaten het netvlies binnenkomen) en gele vlek (rechts van de blinde vlek).

Vraag 35 1 punt

Op de onderstaande foto van de binnenkant van het oog zijn bloedvaten te zien en het netvlies met de gele vlek en de blinde vlek. In het netvlies liggen zintuigcellen: de kegeltjes en de staafjes. Liggen er kegeltjes in de blinde vlek? En liggen er kegeltjes in de gele vlek? Geef het met kruisjes aan in de tabel op de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • Tabel volledig juist ingevuld: in de blinde vlek liggen geen kegeltjes (nee), in de gele vlek liggen wel kegeltjes (ja). (1p)

Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel wordt één punt toegekend.

Vraag 35 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Glucose in het bloed

Opgavetekst

Bron 15

Figuur uit het examen

Lijndiagram: het glucosegehalte (%) op de verticale as tegen het tijdstip op de horizontale as, met de tijdstippen 1 tot en met 4. De lijn piekt bij tijdstip 1, kruist de horizontale lijn bij tijdstip 2, heeft een dal bij tijdstip 3 en is bij tijdstip 4 weer op het beginniveau.

Vraag 24 1 punt

Glucose in het bloed. Onderstaand diagram geeft de hoeveelheid glucose in het bloed van een proefpersoon weer.
24 Tussen tijdstip 1 en tijdstip 2 verandert de hoeveelheid glucose in het bloed. Dit komt doordat in het bloed de hoeveelheid van een bepaald hormoon toeneemt.
Welk hormoon is dat?

  1. A adrenaline
  2. B glucagon
  3. C insuline
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Glucose in het bloed. Niet alleen hormonen zijn van invloed op de hoeveelheid glucose in het bloed.
25 → Noem een andere oorzaak waardoor het glucosegehalte van het bloed kan afnemen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van deze oorzaken: verbranding, lichamelijke inspanning, opname van glucose door de lever, of opname van glucose door de spieren. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Bron 16

Figuur uit het examen

Tekening van de buikorganen. Letter P wijst naar de lever, Q naar de galblaas, R naar de maag en S naar de alvleesklier.

Vraag 26 1 punt

Glucose in het bloed. In de afbeelding zijn enkele organen met letters aangegeven.
26 Welke letter geeft het orgaan aan dat twee hormonen maakt die het glucosegehalte van het bloed regelen?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 26 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Reflexen

Vraag 30 1 punt

Reflexen. Twee reflexen bij de mens zijn de pupilreflex en de armreflex. Om de pupilreflex te laten plaatsvinden worden prikkels omgezet in impulsen.
30 → Hoe heten de cellen die prikkels omzetten in impulsen?

Bekijk het antwoord
  • Zintuigcellen (of staafjes of kegeltjes). (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Bron 17

Figuur uit het examen

Doorsnede van een oog met vier letters: P, Q, R en S. Elke letter wijst naar een ander deel van het oog.

Vraag 31 1 punt

Reflexen. In de afbeelding zie je een doorsnede van een oog. Enkele delen zijn met een letter aangegeven.
31 Welke letter geeft het deel aan waarin zich spieren bevinden die de pupil groter of kleiner kunnen maken?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 31 in het hele examen

Uitwerkbijlage

uitsprakenjuistonjuist
Als de omgeving donkerder wordt, wordt de pupil kleiner.
De pupilreflex beschermt het oog tegen te veel licht.

Vraag 32 1 punt

Reflexen. Over de pupilreflex worden twee uitspraken gedaan. Deze uitspraken staan in de tabel op de uitwerkbijlage.
32 → Geef bij elke uitspraak met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • De tabel is volledig juist ingevuld: 'Als de omgeving donkerder wordt, wordt de pupil kleiner' is onjuist, en 'De pupilreflex beschermt het oog tegen te veel licht' is juist. Alleen een volledig juiste tabel levert 1 punt op. (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Bron 19

Figuur uit het examen

Lijndiagram: de gemiddelde diameter van de pupil (mm) op de verticale as, van 5 tot 10 mm, tegen de leeftijd (jaar) op de horizontale as, van 0 tot 80. Er zijn zes meetpunten, bij 25, 35, 45, 55, 65 en 75 jaar. De diameter daalt van ongeveer 7,3 mm bij 25 jaar naar ongeveer 5,2 mm bij 75 jaar.

Vraag 33 1 punt

Reflexen. Onderzoekers hebben de grootte van de pupil onderzocht bij een grote groep proefpersonen van verschillende leeftijden. De proefpersonen moesten twee minuten in het donker zitten. Daarna werd de diameter van hun pupil gemeten. In het diagram staan de resultaten van het onderzoek.
33 Tussen welke twee leeftijden neemt de gemiddelde diameter van de pupil het sterkst af volgens de gegevens?

  1. A tussen 25 en 35 jaar
  2. B tussen 35 en 45 jaar
  3. C tussen 45 en 55 jaar
  4. D tussen 55 en 65 jaar
  5. E tussen 65 en 75 jaar
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Reflexen. In de afbeelding geven pijlen de weg aan van impulsen die leiden tot een reflex van de arm. Hierbij zijn de zenuwuiteinden die gevoelig zijn voor pijnprikkels en drie typen zenuwcellen betrokken. De drie typen zenuwcellen zijn met letters aangegeven.
35 De impulsen die de armreflex laten optreden, worden door een deel van het centraal zenuwstelsel geleid.
→ Hoe heet dit deel van het centraal zenuwstelsel?

Bekijk het antwoord
  • Ruggenmerg. (1p)

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 1 punt

Reflexen. In de afbeelding geven pijlen de weg aan van impulsen die leiden tot een reflex van de arm. Hierbij zijn de zenuwuiteinden die gevoelig zijn voor pijnprikkels en drie typen zenuwcellen betrokken. De drie typen zenuwcellen zijn met letters aangegeven.
36 Welke letter in de afbeelding geeft een bewegingszenuwcel aan?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Reflexen. In de afbeelding geven pijlen de weg aan van impulsen die leiden tot een reflex van de arm. Hierbij zijn de zenuwuiteinden die gevoelig zijn voor pijnprikkels en drie typen zenuwcellen betrokken. De drie typen zenuwcellen zijn met letters aangegeven.
37 Reflexen hebben vaak een beschermende functie.
→ Geef aan waartegen de armreflex beschermt.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de armreflex beschermt tegen verwonding of beschadiging. (1p)

Vraag 37 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Eilandjes-transplantatie

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Schema van de transplantatie. Links een donor met de lever en de alvleesklier: de alvleesklier wordt uitgenomen en de eilandjes van Langerhans worden geisoleerd. Die worden ingespoten in de poortader van de ontvanger (rechts), waar ze blijven steken en hormonen produceren.

Vraag 1 1 punt

De getransplanteerde eilandjes blijven steken in de poortader. Daar produceren ze hormonen, die met het bloed worden meegevoerd. Door welk orgaan stroomt dit bloed als eerste vanuit de poortader?

  1. A door de alvleesklier
  2. B door de dunne darm
  3. C door de lever
  4. D door de maag
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Als het glucosegehalte van het bloed stijgt, maken de eilandjes van Langerhans meer van een bepaald hormoon. Onder invloed van dit hormoon daalt het glucosegehalte van het bloed. Dit wordt weergegeven in het volgende schema:
glucosegehalte van het bloed stijgt → de eilandjes maken meer …1… → …2… → glucosegehalte van het bloed daalt
Wat moet worden ingevuld bij 1 en bij 2?

  1. A bij 1: glucagon; bij 2: glucose wordt omgezet in glycogeen
  2. B bij 1: glucagon; bij 2: glycogeen wordt omgezet in glucose
  3. C bij 1: insuline; bij 2: glucose wordt omgezet in glycogeen
  4. D bij 1: insuline; bij 2: glycogeen wordt omgezet in glucose
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Kattenogen

Opgavetekst

Bron 5

Figuur uit het examen

Doorsnede van een kattenoog met een pupil bij weinig licht. Rondom de pupil lopen spieren (aangeduid met het woord spieren). De letter P wijst naar het deel van het oog rondom de pupil.

Vraag 12 1 punt

In de afbeelding geeft P het deel van het oog aan dat rondom de pupil ligt. In dit deel bevinden zich de spieren die betrokken zijn bij de pupilreflex.
Geef de naam van P.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de iris of het regenboogvlies. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Bron 6

Figuur uit het examen

Drie vormen van een pupil, genummerd 1, 2 en 3 (van links naar rechts). Cijfer 1: een kleine ronde zwarte pupil. Cijfer 2: een horizontale, liggende spleet. Cijfer 3: een verticale, smalle spleet.

Vraag 13 1 punt

Als de ogen worden beschenen met een felle lamp worden de pupillen kleiner, doordat de spieren rondom de pupil samentrekken. Dit wordt de pupilreflex genoemd.
Hieronder staan drie verschillende vormen van een pupil. Welk cijfer geeft de vorm van de pupil van de kat in fel licht juist weer?

  1. A cijfer 1
  2. B cijfer 2
  3. C cijfer 3
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Bij de pupilreflex gaan er impulsen vanuit het oog via het centraal zenuwstelsel naar de spieren rondom de pupil.
Door welk deel van het centraal zenuwstelsel worden de impulsen geleid om de pupilreflex te laten optreden?

  1. A door de grote hersenen
  2. B door de hersenstam
  3. C door de kleine hersenen
  4. D door het ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Door welk soort zenuwcellen worden de impulsen vanuit het centraal zenuwstelsel naar de spieren rondom de pupil geleid?

  1. A door bewegingszenuwcellen
  2. B door gevoelszenuwcellen
  3. C door schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

Bron 7

Figuur uit het examen

Bovenaanzicht van een kattenkop met de graden 0 tot 360 in een cirkel om de kop. Met beide ogen wordt het bovenste grijze gebied gezien, van 290 graden via 0 graden naar 70 graden.

Vraag 16 1 punt

Om een prooi te kunnen vangen moet een kat goed afstanden kunnen schatten. De afstand kan het best geschat worden als de prooi met beide ogen tegelijk wordt gezien. Door de plaats van de ogen in de schedel kunnen katten een groot deel van hun gezichtsveld met beide ogen tegelijk zien (zie de afbeelding).
Hoeveel graden is het gezichtsveld dat een kat met beide ogen tegelijk kan zien volgens de afbeelding?

Bekijk het antwoord
  • Noemt 140 graden. (1p)

Accepteer 140, met of zonder het gradenteken.

Vraag 16 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Endometriose

Vraag 29 1 punt

Het slikken van de anticonceptiepil vermindert de buikpijn door endometriose. Hormonen uit deze pil remmen de opbouw van het slijmvlies in en buiten de baarmoeder.
Via welk orgaanstelsel bereiken hormonen het baarmoederslijmvlies in de buikholte?

  1. A via het bloedvatenstelsel
  2. B via het voortplantingsstelsel
  3. C via het zenuwstelsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 29 in het hele examen

Hoe vaak zenuwstelsel en hormonen in het examen komt

Vragen over zenuwstelsel en hormonen per centraal examen biologie vmbo-kb. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2024, tijdvak 113, 16, 21-22, 25, 32-33, 41815%
2023, tijdvak 12-4, 4848%
2022, tijdvak 17, 23, 44-46511%
2021, tijdvak 16, 18-20, 29-31, 50-521019%
2021, tijdvak 28-11, 33-35714%
2019, tijdvak 124-26, 30-33, 35-371021%
2018, tijdvak 11-2, 12-16, 29816%

In 7 van de 7 ingedeelde examens biologie vmbo-kb staat een vraag over zenuwstelsel en hormonen, samen 52 vragen (15% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 1: 10 vragen. In de examens van 2022 tot en met 2024 ging 12% van de vragen over zenuwstelsel en hormonen, daarvoor 18%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met zenuwstelsel en hormonen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over zenuwstelsel en hormonen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over zenuwstelsel en hormonen

Andere onderwerpen biologie vmbo-kb

Zenuwstelsel en hormonen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie vmbo-kb onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt zenuwstelsel en hormonen voor in het eindexamen biologie vmbo-kb?

In de 7 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2024 gaan 52 vragen over zenuwstelsel en hormonen, 15% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 7 van die examens.

In welk examen biologie vmbo-kb stonden de meeste vragen over zenuwstelsel en hormonen?

In het examen van 2021, tijdvak 1, met 10 vragen: 6, 18-20, 29-31, 50-52.

Hoe oefen ik examenvragen over zenuwstelsel en hormonen?

Op deze pagina staan alle vragen over zenuwstelsel en hormonen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.