Examenvragen zenuwstelsel en hormonen biologie vmbo-gl/tl

113 vragen over zenuwstelsel en hormonen uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Zenuwstelsel en hormonen komt in 18 van de 18 examens biologie vmbo-gl/tl voor, met 113 vragen (12% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (8 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over zenuwstelsel en hormonen

Per examen de vragen over zenuwstelsel en hormonen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Reddende rugzak-ratten

Opgavetekst

Tijdens een aardbeving schudt de bodem zo hard dat een huis erdoor kan instorten. Het is daarna voor reddingswerkers een hele klus om overlevenden te vinden. Gedragsonderzoekers hebben ontdekt dat speciaal getrainde ratten overlevenden kunnen vinden. Ratten hebben een erg goede neus en snuffelen van nature overal.

In de afbeelding zie je zo'n getrainde rat; hij draagt een rugzak met een belletje. De rat vindt snuffelend zijn weg tussen het puin. Als hij de geur van een overlevende ruikt, trekt hij aan het belletje en keert dan terug naar de reddingswerker. De reddingswerker beloont de rat met iets lekkers.

Vraag 11 1 punt

Wat is de adequate prikkel waarmee de rat, volgens de informatie, de overlevende waarneemt?

  1. A geluid
  2. B geur
  3. C licht

Foto van een getrainde rat met een rugzak met een bel (belletje). Bekijk in Opgaven, pagina 5

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Door welke zenuwcellen worden impulsen van de huid naar het centraal zenuwstelsel geleid?

  1. A bewegingszenuwcellen
  2. B gevoelszenuwcellen
  3. C schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 15 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Gentherapie bij doofheid

Opgavetekst

Een mutatie in het DFNA9-gen veroorzaakt doofheid doordat bij mensen met deze mutatie de zintuigcellen in het oor hun taak niet meer kunnen uitvoeren. Dit gebeurt vanaf het 35ste levensjaar. In de afbeelding zie je een doorsnede van het oor. Vier delen zijn met letters aangegeven.

Vraag 23 2 punten

Noteer de naam en de letter van het deel van het oor waar de zintuigcellen van het gehoor liggen.

Schrijf je antwoord zo op:

naam: ......................................................................................................

letter: .......................................................................................................

Doorsnede van het oor, met vier delen aangegeven met letters. Bekijk in Opgaven, pagina 10

Bekijk het antwoord

naam: slakkenhuis

letter: S

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Er is gemeten vanaf welke geluidssterkte mensen van 50 jaar met en zonder de mutatie van het DFNA9-gen bepaalde toonhoogten kunnen horen. In het diagram zie je dit als de gemiddelde drempelwaarden van de geluidssterkte van het geluid (decibel) bij verschillende toonhoogtes (kHz).

Op de uitwerkbijlage staan drie uitspraken over dit diagram.

Kruis in de tabel bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

juistonjuist
Lage geluiden worden door mensen uit beide groepen vaak beter waargenomen dan hoge geluiden.
Geluiden onder de 20 decibel kunnen door mensen van 50 jaar, zonder de mutatie, niet waargenomen worden.
Een 50-jarige met de mutatie in het DFNA9-gen, kan geluiden van 4 kHz waarnemen vanaf 60 decibel.

Diagram met de gemiddelde drempelwaarden van de geluidssterkte (decibel) per toonhoogte (kHz), voor 50-jarigen met en zonder de mutatie in het DFNA9-gen. Bekijk in Opgaven, pagina 11

Bekijk het antwoord

de juist ingevulde tabel:

juistonjuist
Lage geluiden worden door mensen uit beide groepen vaak beter waargenomen dan hoge geluiden.X
Geluiden onder de 20 decibel kunnen door mensen van 50 jaar, zonder de mutatie, niet waargenomen worden.X
Een 50-jarige met de mutatie in het DFNA9-gen, kan geluiden van 4 kHz waarnemen vanaf 60 decibel.X

Vraag 24 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Gezond door je hond

Opgavetekst

Mensen met een hond hebben minder kans op een hartinfarct, blijkt uit onderzoek. Hondeneigenaren hebben minder last van overgewicht, te hoge bloeddruk of een te hoog cholesterol. Dit komt waarschijnlijk doordat ze meer bewegen dan een gemiddeld persoon zonder hond.

Bij het aaien van zijn hond, komt bij het baasje het hormoon oxytocine vrij uit de hypofyse. Oxytocine geeft onder andere een gelukkig gevoel. De bijnieren maken door de oxytocine minder van het stresshormoon cortisol aan.

Vraag 41 1 punt

Om te bepalen hoeveel van het stresshormoon cortisol aanwezig is bij mensen, wordt er bloedonderzoek gedaan.

Uit welk deel van het bloed kun je de hoeveelheid hormonen bepalen?

  1. A bloedplaatjes
  2. B bloedplasma
  3. C rode bloedcellen
  4. D witte bloedcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 2 punten

In de afbeelding zie je enkele hormoonklieren.

Noteer op de uitwerkbijlage de letter van de hormoonklier die oxytocine afgeeft en de letter van de hormoonklier die cortisol afgeeft.

hormoonklierletter
hormoonklier die oxytocine afgeeft
hormoonklier die cortisol afgeeft

Afbeelding van enkele hormoonklieren, aangegeven met letters. Bekijk in Opgaven, pagina 17

Bekijk het antwoord
hormoonklierletter
hormoonklier die oxytocine afgeeftP
hormoonklier die cortisol afgeeftS

Vraag 42 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Syndroom van Pendred

Opgavetekst

Is de goudjakhals een hoefganger, teenganger of zoolganger? A een hoefganger

B een teenganger C een zoolganger

Vlak na de geboorte van Aimee leek het alsof ze niet kon horen. Aimee kreeg daarom in het ziekenhuis een gehoortest. De verpleegkundige plakte elektroden op haar hoofd en speelde via een hoofdtelefoon verschillende geluiden af. Ze onderzocht hiermee of er hersenactiviteit was door de geluiden. Uit deze gehoortest bleek dat Aimee volledig doof is.

Uit verder onderzoek blijkt dat Aimee het syndroom van Pendred heeft. Door deze erfelijke aandoening werkt bij haar het slakkenhuis niet goed.

Afbeelding bij Syndroom van Pendred (opgaven-p6-1.webp).

Vraag 12 1 punt

Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken.

→ Kruis in de tabel bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

juistonjuist
Bij Aimee gaan er geen geluidsgolven door de gehoorgang.
Bij Aimee geven de gehoorbeentjes geen trillingen door.
Bekijk het antwoord

de juist ingevulde tabel:

juistonjuist
Bij Aimee gaan er geen geluidsgolven door de gehoorgang.X
Bij Aimee geven de gehoorbeentjes geen trillingen door.X

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Bij het syndroom van Pendred werkt het evenwichtsorgaan vaak ook niet goed waardoor duizeligheid ontstaat.

In de afbeelding zie je een doorsnede van het oor met daarin de delen P tot en met T.

Afbeelding bij vraag 13 (opgaven-p6-2.webp).
Bekijk het antwoord
  • slakkenhuis: S (1)
  • evenwichtsorgaan: Q (1)

Vraag 13 in het hele examen

→ Noteer de letters waarmee het slakkenhuis en het evenwichtsorgaan zijn aangegeven.

Schrijf je antwoord zo op:

slakkenhuis: .................................................................................................. evenwichtsorgaan: ........................................................................................

Vraag 14 1 punt

Bij iemand met het syndroom van Pendred wordt de schildklier groter dan normaal. Dat komt doordat een hormoonklier de schildklier blijft stimuleren om schildklierhormoon te maken.

Welke hormoonklier regelt de werking van de schildklier?

  1. A eilandjes van Langerhans
  2. B bijnier
  3. C hypofyse
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Blozen door alcohol

Opgavetekst

Sommige mensen gaan heel erg blozen na het drinken van alcohol. Ze worden dan rood in het gezicht en soms zelfs over hun hele lichaam. Dit komt doordat bij hen alcohol niet goed wordt afgebroken.

Of je alcohol goed kunt afbreken is erfelijk bepaald. De meeste mensen hebben het normale gen voor het enzym ALDH2. Bij hen wordt alcohol snel afgebroken door dit enzym. Er bestaat ook een variant van het gen voor ALDH2. Het enzym dat dan ontstaat, werkt veel minder goed. Voor de eigenschap ‘blozen na het drinken van alcohol’ bestaan de volgende genotypen en fenotypen:

  • homozygoot voor het normale gen: niet of nauwelijks blozen
  • heterozygoot: blozen
  • homozygoot voor de variant van het gen: heel erg blozen

Vraag 26 2 punten

Als iemand heel veel alcohol in het bloed heeft, stimuleert dat een gebied in de hersenen waardoor die persoon kotsmisselijk wordt. De bewegingen van de spieren rondom het verteringskanaal werken dan de maaginhoud naar boven: die persoon moet overgeven.

→ Noteer de naam van de bewegingen van het verteringskanaal. → In welk deel van het verteringskanaal komt de maaginhoud bij het overgeven als eerste?

Bekijk het antwoord
  • peristaltiek / peristaltische bewegingen (1)
  • (in) de slokdarm (1)

Vraag 26 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Keizersnede

Opgavetekst

Soraya krijgt een keizersnede omdat bij haar een natuurlijke bevalling te risicovol is. Een keizersnede is een geboorte via een buikoperatie. In de afbeelding is het verloop van een keizersnede schematisch weergegeven.

Afbeelding bij Keizersnede (opgaven-p16-1.webp).

Vraag 43 1 punt

Bij een ruggenprik wordt een verdovend middel ingespoten in het vocht rondom het ruggenmerg. Hierdoor zal Hali geen pijn in haar onderlichaam kunnen waarnemen.

Via welk type cellen worden pijnsignalen naar het ruggenmerg geleid?

  1. A via bewegingszenuwcellen
  2. B via gevoelszenuwcellen
  3. C via schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 43 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Snelle test voor infectieziekte

Opgavetekst

Aan de Technische Universiteit Eindhoven is een teststrookje ontwikkeld waarmee snel kan worden vastgesteld of een patiënt een bepaalde ziekte heeft, zoals HIV, griep of knokkelkoorts. Bij deze test brengt de arts een druppeltje bloed aan op een testpapier met lichtgevende eiwitten. De antistoffen in het bloed veranderen de kleur van het papier. Met een smartphone kan de arts de kleurverandering exact meten.

Afbeelding bij Snelle test voor infectieziekte (opgaven-p19-1.webp).

Vraag 52 1 punt

Een smartphone kan de kleur van het testpapier nauwkeuriger meten dan het menselijk oog.

Kan je de kleur van het testpapier waarnemen door de aanwezigheid van kegeltjes of van staafjes in het oog?

En bevinden deze zintuigcellen zich vooral in de gele vlek of juist daaromheen?

waarnemen doorplaats
Akegeltjesin de gele vlek
Bkegeltjesom de gele vlek heen
Cstaafjesin de gele vlek
Dstaafjesom de gele vlek heen
  1. A kegeltjes; in de gele vlek
  2. B kegeltjes; om de gele vlek heen
  3. C staafjes; in de gele vlek
  4. D staafjes; om de gele vlek heen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 52 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Een trage maag

Opgavetekst

Carola heeft een trage maag. De zenuwen die haar centraal zenuwstelsel met haar maag verbinden, sturen minder impulsen waardoor de peristaltiek van de maag verstoord is. Voedsel blijft ongeveer drie uur in de maag van een gezond persoon. Bij Carola blijft het voedsel langer in de maag, waardoor zij zich altijd vol voelt. Carola heeft vaak last van maagzuur en laat veel boeren.

De maag is opgebouwd uit drie lagen: de spierlaag, de bindweefsellaag met bloedvaten en de slijmvlieslaag met maagsapkliertjes. Je ziet de drie lagen in de afbeelding.

Vraag 12 1 punt

Carola voelt zich door haar trage maag altijd vol. In welk deel van de hersenen vindt bewustwording van haar volle maag plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de hersenstam
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 12 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Nijlpaard Hasana

Opgavetekst

Nijlpaard Hasana is in 2019 in een dierentuin in Emmen overleden. Na haar overlijden bleek dat er iets bijzonders met dit nijlpaard was. Van buiten had ze de kenmerken van een vrouwtje en ze gedroeg zich als een vrouwtje. In haar lichaam vond de dierenarts geen baarmoeder en eierstokken maar wel delen van het mannelijke voortplantingsstelsel. Hasana was de helft van een tweeling, wat bij nijlpaarden heel zeldzaam is. De dierenarts denkt dat de mannelijke delen in het lichaam van Hasana het gevolg zijn van de tijd die ze samen met haar tweelingbroer in de baarmoeder doorbracht. Tijdens de embryonale ontwikkeling werd Hasana blootgesteld aan de mannelijke geslachtshormonen van haar tweelingbroertje.

Vraag 27 1 punt

Hasana's broertje maakte veel mannelijke geslachtshormonen. Door welke hormoonklier worden de mannelijke geslachtshormonen gemaakt?

Bekijk het antwoord

teelbal/zaadbal

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Over Hasana worden twee uitspraken gedaan. In elke uitspraak is een woord weggelaten.

  • 1 Hasana had ......... geslachtskenmerken van een man.
  • 2 Hasana had ......... in haar lichaam.

Wat moet worden ingevuld in zin 1 en in zin 2?

in zin 1in zin 2
Aprimaireeileiders
Bprimairezaadleiders
Csecundaireeileiders
Dsecundairezaadleiders
  1. A in zin 1 primaire, in zin 2 eileiders
  2. B in zin 1 primaire, in zin 2 zaadleiders
  3. C in zin 1 secundaire, in zin 2 eileiders
  4. D in zin 1 secundaire, in zin 2 zaadleiders
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 28 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Energiedrank

Opgavetekst

Op de school van Roy en Melissa is het drinken van energiedrank verboden. Ze vinden de volgende informatie op internet:

"Energiedrank is een koolzuurhoudende drank met veel suiker en een hoger gehalte aan cafeïne dan andere frisdranken met cafeïne. Cafeïne veroorzaakt een hogere hartslag, een hogere bloeddruk, een versnelde ademhaling en zorgt ervoor dat de reactiesnelheid hoger is. Bij een te hoge inname van cafeïne kunnen er gezondheidsproblemen ontstaan."

Vraag 35 1 punt

Cafeïne uit de energiedrank heeft invloed op orgaanstelsels. Noteer de namen van twee orgaanstelsels waarop cafeïne volgens de informatie invloed heeft.

Bekijk het antwoord

twee van de volgende orgaanstelsels:

  • ademhalingsstelsel
  • bloedvatenstelsel
  • zenuwstelsel

Opmerking

Wanneer een leerling enkel een orgaan noemt en/of het woord 'stelsel' niet gebruikt, geen scorepunt toekennen.

Aanvulling: de lijst wordt vervangen door: twee van de volgende orgaanstelsels: ademhalingsstelsel, bloedvatenstelsel, zenuwstelsel, spierstelsel.

Vraag 35 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Vingerdier

Opgavetekst

Het vingerdier leeft in de bossen van Madagaskar. Vingerdieren gaan in het donker op zoek naar insectenlarven. Ze kloppen op bomen en luisteren naar het geluid van de bewegende larven onder de boomschors. Als een vingerdier een larve hoort, dan peutert hij met zijn lange vingers de larve uit de boom.

Vraag 52 2 punten

De delen van het oor van een vingerdier hebben dezelfde namen en functies als bij de mens. Het vingerdier hoort een larve onder de boomschors. In het schema hieronder zie je de weg die het geluid aflegt, van de oorschelp tot het slakkenhuis.

oorschelp → ...1... → ...2... → gehoorbeentjes → slakkenhuis

Welk deel hoort op plaats 1 en welk deel hoort op plaats 2 te staan?

Schrijf je antwoord zo op:

op plaats 1: .....................................................................................................

op plaats 2: .....................................................................................................

Bekijk het antwoord

op plaats 1: gehoorgang

op plaats 2: trommelvlies

Vraag 52 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Oogpracticum

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Schematische tekening van het oog van een schaap, van buiten gezien. Aangegeven zijn de pupil en de iris. Het buitenste, witte deel heeft een vraagteken.

Vraag 1 1 punt

Bas en Kaya doen tijdens de biologieles een practicum over de bouw van het oog. Ze hebben de opdracht gekregen om het oog van een schaap te ontleden. Ze bekijken eerst de buitenkant van het oog en maken een schematische tekening, die je hieronder ziet. Het deel waarvan ze de naam niet weten, is aangegeven met een vraagteken. Noteer de naam van het buitenste, witte deel van het oog dat is aangegeven met het vraagteken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het harde oogvlies. (1p)

Het antwoord 'oogwit' levert geen scorepunt op.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Bas en Kaya doen tijdens de biologieles een practicum over de bouw van het oog. Het valt hen op dat de pupil van het schapenoog heel groot is. Ze praten over de werking van de pupilreflex. Bas zegt dat de kringspieren in de iris ontspannen zijn als een pupil groot is. Kaya zegt dat een pupil in het donker groter wordt. Wie heeft gelijk?

  1. A geen van beiden
  2. B alleen Bas
  3. C alleen Kaya
  4. D zowel Bas als Kaya
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Bas en Kaya snijden het oog open en halen de lens eruit. Bas houdt de lens dicht bij een krant. Hij kan door de lens de letters scherp zien. Nu beweegt hij de lens wat verder van de krant af. Om het beeld scherp te houden, zou de vorm van de lens moeten veranderen. Moet de lens uit het schapenoog dan boller of platter worden? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • De lens moet platter worden, met een uitleg waaruit blijkt dat de afstand tot de krant groter wordt. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Het oor van de kat

Opgavetekst

Bron 6

Figuur uit het examen

Schematische weergave van het gehoororgaan van een kat, met de oorschelp en het trommelvlies. De delen P, Q, R en S zijn met letters aangegeven.

Vraag 18 1 punt

Doofheid komt bij witte katten vaker voor dan bij gekleurde katten. In de afbeelding is het gehoororgaan van een kat schematisch weergegeven met daarin de delen P tot en met S. Welke letter geeft het deel aan dat zintuigcellen bevat voor geluiden?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In welk deel van het centraal zenuwstelsel vindt bewuste waarneming van geluid plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de hersenstam
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Bron 7

Figuur uit het examen

Foto van een kat met elektroden op de kop en draden, naast een apparaat met een computerscherm. Op het scherm is een golvende lijn te zien.

Vraag 20 1 punt

Met een gehoortest kan een onderzoeker bepalen of een kat doof is. De kat wordt onder narcose gebracht en er worden elektroden aangebracht op de kop van de kat. De kat krijgt via oordopjes geluiden afgespeeld. Als de kat de geluiden waarneemt, gaat op het computerscherm de lijn omhoog en omlaag. Op het scherm in de afbeelding zie je de resultaten van de gehoortest van een witte kat. Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken. Kruis bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Uitspraak 1: Bij een kat die kan horen, worden geluidsprikkels omgezet in impulsen. Uitspraak 2: Bij de kat in de afbeelding, die een gehoortest ondergaat, bereiken de geluidssignalen de hersenen.

Bekijk het antwoord
  • Kruist bij beide uitspraken 'juist' aan. (1p)

Beide uitspraken zijn juist. Alleen een volledig juist ingevulde tabel levert het scorepunt op.

Vraag 20 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Maagverkleining

Opgavetekst

Bron 11

Figuur uit het examen

Schematische weergave van de maag en de dunne darm, voor en na de maagverkleining. Voor de operatie: de maag met de twaalfvingerige darm en de dunne darm. Na de operatie: een maagzakje, de restmaag en de dunne darm die aan het maagzakje is vastgemaakt. De legenda: een pijl voor voedsel en een pijl voor spijsverteringssap.

Vraag 34 1 punt

Het 'hongerhormoon' wordt vanuit de maag naar de hersenen vervoerd via het bloed. Door welk deel van het bloed wordt dit hormoon vervoerd?

  1. A door de bloedplaatjes
  2. B door de rode bloedcellen
  3. C door de witte bloedcellen
  4. D door het bloedplasma
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Clickertraining

Opgavetekst

Clickertraining

Een clicker is een doosje met een metalen plaatje dat een click-geluid maakt. Hondentrainers gebruiken deze clicker bij het trainen van honden.
Eerst leert de hond dat er na de click altijd een beloning volgt. Daarna leert hij bijvoorbeeld om te gaan zitten.
Zodra de hond gaat zitten hoort hij een click en weet hij dat er een beloning volgt.

Vraag 2 1 punt

In welk deel van het centraal zenuwstelsel vindt de bewustwording plaats bij het horen van de click?

  1. A grote hersenen
  2. B kleine hersenen
  3. C hersenstam
  4. D ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 2 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Koffie

Opgavetekst

Koffie

Koffie wordt gemaakt van heet water en gemalen koffiebonen. Koffiebonen zijn zaden van de koffieplant die zijn gedroogd en gebrand. Koffie bevat cafeïne. De cafeïne heeft een opwekkend effect.
De bloemen van een koffieplant hebben opvallende, witgekleurde kroonbladeren. Diep in de bloem zitten nectarklieren. Elke bloem bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen.
Na de bevruchting ontstaan er vruchten met elk twee zaden die na acht maanden rijp zijn. In die acht maanden verkleuren de vruchten van groen naar rood.

Bron 6

productmg cafeïne per kopje / glas
filterkoffie85
espressokoffie65
instantkoffie60
thee30
cola18

Vraag 14 2 punten

Koffie bevat het stimulerende middel cafeïne. Wie regelmatig te veel cafeïne binnenkrijgt, kan last krijgen van rusteloosheid waardoor het moeilijk is om in slaap te vallen. In de tabel staat het gehalte cafeïne van een aantal dranken weergegeven. Bert zal slaapproblemen krijgen als hij op een dag meer dan 300 mg cafeïne binnenkrijgt. Hij drinkt ’s ochtends drie kopjes espresso, ’s middags twee kopjes thee en ’s avonds een glas cola. Zal Bert volgens de informatie slaapproblemen krijgen? Leg je antwoord uit met een berekening.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de cafeïne van de drie dranken juist: 3 × 65 = 195 mg, 2 × 30 = 60 mg en 18 mg, samen 273 mg. (1p)
  • Geeft een bijpassende uitleg: Bert krijgt minder dan 300 mg cafeïne binnen en krijgt dus geen slaapproblemen. (1p)

Bij een antwoord zonder onderbouwing op basis van de berekening, het tweede scorepunt niet toekennen.

Vraag 14 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Naar de tandarts

Opgavetekst

Naar de tandarts

Tandbederf begint met gaatjes in tanden en kiezen. Kleine gaatjes kunnen na uitboren van het tandbeen worden gerepareerd met een vulling. Bij een dieper gat in een kies of een tand kan een ontsteking in de holte van het tandbeen ontstaan. Zo’n ontsteking moet eerst door de tandarts worden gestopt. De tandarts boort dan door het tandbeen en maakt de tandholte leeg. De tandholte wordt dan ontsmet en daarna opgevuld met een grotere vulling.

Vraag 17 1 punt

Bij diepe gaatjes boort de tandarts door het tandbeen en maakt de tandholte leeg. Bij de behandeling worden zenuwen geraakt. Waar bevinden zich de zenuwen?

  1. A alleen in het tandbeen
  2. B alleen in de tandholte
  3. C in beide
  4. D in geen van beide
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 17 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Hormoonklieren werken samen

Opgavetekst

Hormoonklieren werken samen

Twee hormoonklieren zijn de hypofyse en de schildklier. De hypofyse maakt het hormoon TSH. TSH beïnvloedt de schildklier. De schildklier maakt schildklierhormoon, dat de verbranding in de cellen van het lichaam stimuleert.

Bron 16

Figuur uit het examen

Omtrek van het lichaam van een mens (voorzijde). Vijf plekken zijn aangegeven met een letter: P en Q bovenin het lichaam, R, S en T lager bij de heup en het been.

Vraag 27 2 punten

In de afbeelding zie je de omtrek van het lichaam van een mens waarin vijf plekken zijn aangegeven met een letter. Welke letter geeft de plek aan waar de hypofyse zich bevindt? En welke letter geeft de plek aan waar de schildklier zich bevindt? Schrijf je antwoord zo op: hypofyse: letter ….. schildklier: letter ……

Bekijk het antwoord
  • Noemt letter P voor de hypofyse. (1p)
  • Noemt letter Q voor de schildklier. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Hormonen worden naar alle delen van het lichaam vervoerd. Hoe heet het orgaanstelsel dat hiervoor zorgt?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het bloedvatenstelsel. (1p)

Als de kandidaat 'bloedsomloop' noteert, het scorepunt niet toekennen.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

Dit proces is weergegeven in het volgende schema. Wat moet er op de plaatsen (1) en (2) worden ingevuld? Schrijf je antwoord zo op: plaats (1): …………………………… plaats (2): ……………………………

Bekijk het antwoord
  • 1. zuurstof
  • 2. water

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

In het schema zie je hoe het hormoon TSH de werking van de schildklier beïnvloedt: glucose + …(1)… → energie + koolstofdioxide + …(2)…. Als de hypofyse meer TSH aanmaakt, ontstaat er meer koolstofdioxide in de cellen van het lichaam. Leg dat uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat er bij meer TSH meer schildklierhormoon wordt aangemaakt. (1p)
  • Legt uit dat meer schildklierhormoon leidt tot meer verbranding, waarbij koolstofdioxide ontstaat. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Luipaardgekko

Opgavetekst

Luipaardgekko

De luipaardgekko is een reptiel dat in Azië voorkomt, en in Nederland worden ze als huisdier gehouden. Het dier heeft een brede kop met grote ogen. Het lichaam is plat en heeft een lengte van ongeveer 20 centimeter inclusief staart.
Een luipaardgekko jaagt ’s nachts op kleine dieren.
De ogen zijn grijsgroen van kleur en hebben een spleetachtige, verticale pupil. Jonge luipaardgekko’s hebben een gele lichaamskleur met donkergrijze tot zwarte banden op de rug, die verandert naarmate ze ouder worden in bruingeel met vlekken. Dit is de kleur die in het wild voorkomt en wordt wildkleur genoemd. Wildkleur wordt veroorzaakt door een dominant gen.
In gevangenschap worden soms luipaardgekko’s geboren met een wit-grijze kleur. Deze kleur wordt blizzard genoemd.
Een luipaardgekko heeft 38 chromosomen in de lichaamscellen.

Vraag 51 1 punt

Als een luipaardgekko gaat jagen verandert de pupil-opening. Wordt de pupil-opening groter of kleiner? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt dat de pupil-opening groter wordt, met een uitleg waaruit blijkt dat er zoveel mogelijk licht op het netvlies moet komen, omdat de luipaardgekko 's nachts jaagt. (1p)

Vraag 51 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Pijn

Vraag 28 1 punt

Bij een val worden de pijnprikkels vanuit de zenuwuiteinden van de 'pijnzintuigen' in de huid doorgegeven naar het centraal zenuwstelsel. Waar in de huid liggen deze zenuwuiteinden?

  1. A in de hoornlaag
  2. B in de kiemlaag
  3. C in de lederhuid
  4. D in het onderhuids bindweefsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

Bron 9

Figuur uit het examen

Afbeelding van het menselijk lichaam met het centraal zenuwstelsel en de zenuwbanen. De letter P wijst een deel van het centraal zenuwstelsel aan. Ook aangegeven: waar kalmerende middelen, sterke pijnstillers, zwakke pijnstillers en lokale verdoving werken.

Vraag 29 1 punt

In de afbeelding zie je waar pijnbestrijdende middelen werken. Sterke pijnstillers stoppen de impulsoverdracht van de zenuwcellen in het centraal zenuwstelsel. De impulsoverdracht wordt gestopt bij deel P. Welk deel van het centraal zenuwstelsel is aangegeven met de letter P?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het ruggenmerg (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Alcoholconsumptie

Vraag 43 1 punt

Mensen die alcohol hebben gedronken, hebben een verminderde coördinatie van hun bewegingen. In welk deel van het centrale zenuwstelsel vindt de coördinatie van bewegingen plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de hersenstam
  4. D in het ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 43 in het hele examen

Vraag 46 1 punt

Alcohol remt de aanmaak van ADH, een hormoon dat wordt uitgescheiden door de hypofyse. Normaal stuurt dit hormoon de nieren aan, zodat er niet te veel water via de urine het lichaam verlaat. Via welke route komt het hormoon ADH bij de nieren?

  1. A via de dunne darmwand
  2. B via de urinebuis
  3. C via een lymfevat
  4. D via een slagader
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 46 in het hele examen

Bron 15

Figuur uit het examen

Afbeelding van het hormoonstelsel in het menselijk lichaam, met de letters P, Q, R en S bij de organen en klieren.

Vraag 47 1 punt

Je ziet hier een afbeelding van het hormoonstelsel. Welke letter wijst de hypofyse aan?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 47 in het hele examen

Vraag 48 1 punt

Pubers zijn nog niet helemaal volgroeid, waardoor alcohol drinken voor hen schadelijker is dan voor volwassenen. Hoe komt dat?

  1. A Bij pubers is het evenwichtsorgaan nog niet volledig ontwikkeld.
  2. B Bij pubers is het immuunsysteem nog niet volledig ontwikkeld.
  3. C Bij pubers is het orgaan dat alcohol afbreekt nog niet volledig ontwikkeld.
  4. D Bij pubers zijn de hersenen nog niet volledig ontwikkeld.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 48 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Intersekse

Vraag 51 2 punten

Elsa is geboren met alle primaire vrouwelijke geslachtskenmerken. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met geslachtskenmerken. Kruis bij elk geslachtskenmerk aan of het na de puberteit aanwezig is bij Elsa.
Geslachtskenmerken: baarmoeder, brede heupen, clitoris, teelballen.

Bekijk het antwoord
  • Kruist aan: baarmoeder en clitoris wel aanwezig, brede heupen en teelballen niet aanwezig (2p)

Vier kruisjes juist ingevuld: 2 punten. Drie of twee kruisjes juist ingevuld: 1 punt. Minder dan twee kruisjes juist ingevuld: 0 punten.

Vraag 51 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Dwerggroei bij katten

Opgavetekst

Dwerggroei bij katten

Als een kat zich niet goed ontwikkelt en delen van het lichaam te klein blijven, wordt dat dwerggroei genoemd. Een voorbeeld hiervan is het kattenras Munchkin, waarbij de katten zeer korte poten hebben in verhouding tot hun lichaam (zie de afbeelding). Dwerggroei kan verschillende oorzaken hebben.

Bron 8

Figuur uit het examen

Foto van een kat van het kattenras Munchkin, met zeer korte poten in verhouding tot het lichaam.

Vraag 4 1 punt

Dwerggroei kan ontstaan doordat de hypofyse en de schildklier minder goed werken (zie de tekst en de foto). Geef de naam van het orgaanstelsel waar de hypofyse en de schildklier bij horen.

Bekijk het antwoord
  • (Het) hormoonstelsel (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Wespenallergie

Opgavetekst

Wespenallergie

Door een steek van een wesp krijg je een gifstof in je lichaam. Er ontstaat daardoor een pijnlijk gezwel. Bij sommige mensen veroorzaakt een wespensteek een allergische reactie. Bij een allergische reactie kunnen er vele rode bultjes op de huid ontstaan. Ook kan een allergische reactie leiden tot een astma-aanval of een opgezwollen keel.
Bij een allergische reactie reageren witte bloedcellen op het gif van de wesp door antistoffen te maken. Hierbij komt de stof histamine vrij. Histamine zorgt ervoor dat de bloedvaten wijder worden. Door histamine laten de wanden van de haarvaten ook meer vocht door naar het weefsel, waardoor de rode bultjes en zwellingen ontstaan.
Je ziet een afbeelding waarin de drie stappen van de allergische reactie schematisch zijn getekend met antigenen, antistoffen en witte bloedcellen.

Bron 18

Figuur uit het examen

Drie stappen (stap 1, stap 2 en stap 3) van de allergische reactie, schematisch getekend. In stap 1 zit een grote grijze vorm met kleine symbolen aan de rand, en daaronder een witte bloedcel. In stap 2 liggen losse Y-vormige symbolen bij de witte bloedcel, met een pijl. In stap 3 zitten Y-vormige symbolen aan de grote grijze vorm.

Symbolen op de uitwerkbijlage

Symbolen op de uitwerkbijlage

Tabel met in de linker kolom drie symbolen en daarnaast de kolommen antigeen, antistof en witte bloedcel. De symbolen zijn afbeeldingen: van boven naar beneden een klein hoekig symbool, een grijze cel met kern en een Y-vormig symbool. De andere vakken zijn leeg.

Voorkomen van een allergische reactie

Er zijn twee mogelijkheden om zo’n allergische reactie na een wespensteek te voorkomen:
1 Noodpen: Met een noodpen kan na een wespensteek adrenaline worden geïnjecteerd. Adrenaline vernauwt de bloedvaten en zorgt dat de luchtwegen wijder worden.
2 Immuuntherapie: Door steeds een beetje meer wespengif toe te dienen, wordt het afweersysteem minder gevoelig gemaakt. Het lichaam went er langzaam aan en het immuunsysteem zal minder heftig gaan reageren wanneer iemand gestoken wordt door een wesp. De immuuntherapie duurt 3 tot 5 jaar.

Vraag 22 1 punt

Adrenaline wordt ook in het lichaam gemaakt. Door welke hormoonklier wordt adrenaline gemaakt?

  1. A door de alvleesklier
  2. B door de bijnieren
  3. C door de hypofyse
  4. D door de schildklier
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Adrenaline beïnvloedt het bloedvatenstelsel en het ademhalingsstelsel (zie de bron). Geef de naam van nog een orgaanstelsel dat door adrenaline beïnvloed wordt en noteer welke invloed adrenaline op dat orgaanstelsel heeft. Schrijf je antwoord zo op: orgaanstelsel: ........ / invloed adrenaline: ........

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander orgaanstelsel dat door adrenaline beïnvloed wordt, bijvoorbeeld het spierstelsel of het spijsverteringstelsel (1p)
  • Noemt de invloed van adrenaline op dat genoemde orgaanstelsel, bijvoorbeeld: versterkt de activiteit van de spieren / het glucosegehalte van het bloed wordt verhoogd (1p)

Volgens de aanvulling op het correctievoorschrift (vraag 23) telt elk juist ander orgaanstelsel dat door adrenaline beïnvloed wordt, met de bijbehorende invloed. Het bloedvatenstelsel en het ademhalingsstelsel zijn in de vraag al genoemd en tellen niet mee.

Vraag 23 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Transgender personen

Opgavetekst

Transgender personen

Mensen worden een transgender persoon genoemd als ze mannelijke geslachtsorganen hebben maar zich vrouw voelen, of als ze vrouwelijke geslachtsorganen hebben maar zich man voelen. Transgender personen die als man geboren zijn, kunnen zich met vrouwelijke geslachtshormonen laten behandelen. Daardoor krijgen ze geleidelijk aan vrouwelijke geslachtskenmerken. Met medicijnen remmen ze de productie van mannelijke geslachtshormonen af.
Hieronder zie je welke effecten de behandeling heeft en na hoeveel tijd het maximale effect bereikt is.

Effecten van de behandeling

effectmaximaal effect bereikt na
De spiermassa neemt af.1 tot 2 jaar
De borsten groeien.2 tot 3 jaar
De heupen worden breder.2 tot 3 jaar
De aanmaak van zaadcellen wordt minder.meer dan 3 jaar

Vraag 40 1 punt

Transgender personen remmen met medicijnen de productie van mannelijke geslachtshormonen af (zie de tekst). Na zo’n operatie is het niet meer nodig om medicijnen te gebruiken die de productie van mannelijke geslachtshormonen afremmen. Leg uit waardoor dit niet meer nodig is.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat er na de operatie geen teelballen meer zijn (die mannelijke geslachtshormonen maken) (1p)

Vraag 40 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Uv-straling

Opgavetekst

Uv-straling

Als je gaat zonnen, kan je huid verbranden door de uv-straling van de zon. Pigmentcellen houden een deel van de uv-straling tegen.

Vraag 44 1 punt

Als je lang in de zon zit, krijg je het warm. Leg uit op welke manier je huid ervoor zorgt dat je lichaam weer afkoelt.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat de huid het lichaam afkoelt door zweetproductie / het verwijden van bloedvaten (1p)

Vraag 44 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Bescherming bij het lassen

Opgavetekst

Bescherming bij het lassen

Theo is lasser. Met een lasapparaat kan hij twee stukken metaal met elkaar verbinden. Tijdens het lassen ontstaan hoge temperaturen, giftige gassen en fel licht.
Speciale kleding beschermt Theo tegen brandwonden. Een afzuigkap voorkomt dat hij schadelijke gassen inademt. Een laskap voorkomt dat het felle licht zijn netvlies beschadigt.

Bron 39

Figuur uit het examen

Doorsnede van het oog met de letters P, Q, R, S en T. Elke letter wijst naar een ander deel van het oog.

Vraag 45 1 punt

Een laskap beschermt Theo tegen het felle licht (zie de tekst). In de afbeelding (zie de bron) zie je een doorsnede van het oog. Welke letter geeft het deel aan dat Theo met zijn laskap beschermt?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
  5. E letter T
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 45 in het hele examen

Vraag 46 2 punten

Als de huid tijdens het lassen onvoldoende beschermd wordt, kunnen brandwonden ontstaan. Bij een tweedegraads-brandwond is de huid verbrand tot en met de lederhuid. Daardoor raken onder andere zintuigen in de huid beschadigd. Noem twee zintuigen in de huid.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een zintuig in de huid: drukzintuig, koudezintuig, pijnzintuig / zenuwuiteinde, tastzintuig of warmtezintuig (1p)
  • Noemt een tweede, ander zintuig in de huid: drukzintuig, koudezintuig, pijnzintuig / zenuwuiteinde, tastzintuig of warmtezintuig (1p)

Per juist, verschillend zintuig 1 punt.

Vraag 46 in het hele examen

2023, tijdvak 2: In de achtbaan

Vraag 6 2 punten

Terwijl Demi wacht, zetten haar zintuigen prikkels om in impulsen. Op de uitwerkbijlage staan twee delen van zintuigen in een tabel.
Noteer voor elk deel de adequate prikkel.

Deel van zintuigAdequate prikkel
netvlies
geurslijmvlies
Bekijk het antwoord
  • Netvlies: (felgekleurd) licht. (1p)
  • Geurslijmvlies: geur (van de poffertjes). (1p)

Per juiste prikkel 1 punt.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 3

Figuur uit het examen

Schematische tekening van het oor, met het buitenoor, het middenoor en het binnenoor. Vier delen zijn met een aanwijslijn en een letter aangegeven: P, Q, R en S, boven de tekening van links naar rechts.

Vraag 7 1 punt

Als Demi in de achtbaan ondersteboven hangt, geeft een zenuw informatie door aan haar hersenen over de veranderde houding van haar lichaam. In de afbeelding hieronder zie je een schematische tekening van het oor. Vier delen zijn met een letter aangegeven. Welk deel maakt impulsen als de houding van Demi verandert?

  1. A deel P
  2. B deel Q
  3. C deel R
  4. D deel S
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Een deel van de achtbaan gaat door een hal die bijna donker is. In de hal ziet Demi alleen nog vaag de omtrek van de mensen in het wagentje voor haar. In het netvlies zitten verschillende typen zintuigcellen. De activiteiten van deze zintuigcellen worden met elkaar vergeleken. Welke beschrijving geldt in een donkere ruimte?

  1. A De kegeltjes maken de meeste impulsen.
  2. B De staafjes maken de meeste impulsen.
  3. C De kegeltjes en de staafjes maken evenveel impulsen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Demi is misselijk geworden door de achtbaan. Het braakcentrum in haar hersenstam stuurt impulsen naar de spieren van haar maag. De maagspieren knijpen zich daarna samen. Door welke typen zenuwcellen worden deze impulsen van de hersenstam naar de maag geleid?

  1. A door schakelcellen
  2. B door bewegingszenuwcellen
  3. C door gevoelszenuwcellen
  4. D door schakelcellen en bewegingszenuwcellen
  5. E door schakelcellen en gevoelszenuwcellen
  6. F door gevoelszenuwcellen en bewegingszenuwcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 9 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Suiker tegen de pijn?

Vraag 17 1 punt

Veel kinderen huilen omdat de prik pijn doet. In welk onderdeel van het centraal zenuwstelsel vindt de bewustwording van de pijn plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de hersenstam
  3. C in de kleine hersenen
  4. D in het ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Artsen willen onderzoeken of de waarneming van pijn beïnvloed kan worden door het drinken van water met suiker. Ze verdelen kinderen die voor een vaccinatie komen, in twee groepen. De artsen geven één groep kinderen vlak voor de vaccinatie water met suiker te drinken. Wat geven de artsen aan de kinderen van de andere groep?

  1. A vruchtensap
  2. B water
  3. C water met suiker
  4. D water met zout
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Albinisme bij mensen

Opgavetekst

Bron 13

Figuur uit het examen

Stamboom van twee ouders (vader en moeder) en hun twee kinderen. Jorrit is het gekleurde vierkant: hij heeft albinisme. Rik is het niet-gekleurde vierkant.

Bron 15

Figuur uit het examen

Schematische doorsnede van het oog. De letter Q wijst naar het voorste deel van het oog, bij de ooglens.

Vraag 44 1 punt

Bij een kleine groep van mensen met albinisme lijken de ogen rood-grijs van kleur. Het vaatvlies weerkaatst rood licht, bij mensen met albinisme wordt dit weerkaatste rode licht doorgelaten omdat deel Q geen pigment bevat.
Geef de naam van deel Q.

Bekijk het antwoord
  • Iris / regenboogvlies. (1p)

Vraag 44 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Oorproblemen bij katten

Opgavetekst

Oorproblemen bij katten

Marek heeft op internet de volgende informatie gevonden over oorproblemen bij katten:

Oormijten zijn kleine spinachtige beestjes die in de gehoorgang van de kat kunnen leven. Ze voeden zich daar met oorsmeer, huidschilfers en weefselvocht. De aanwezigheid van de mijten zorgt voor irritatie van de gehoorgang.

Katten kunnen een oorontsteking krijgen nadat bacteriën vanuit de luchtwegen het middenoor van de kat zijn binnengedrongen. Zo’n ontsteking wordt meestal pas opgemerkt als de zenuwen in het middenoor aangetast zijn. Dan kan de kat een hangend oor krijgen.

Op latere leeftijd kunnen katten doof worden, doordat delen van het oor niet meer goed werken.

Bron 2

Figuur uit het examen

Schematische tekening van een kattenoor, met de oorschelp en het trommelvlies benoemd. De letters P, Q, R, S, T en U wijzen delen van het oor aan.

Vraag 1 1 punt

In de afbeelding hieronder zie je een schematische tekening van een kattenoor. De namen en de functies van de delen zijn hetzelfde als bij mensen. Met welke letter is in de afbeelding een plaats aangegeven waar oormijten leven?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de letter P. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Bron 3

letternaam

Vraag 3 2 punten

Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Noteer in die tabel de letters uit de afbeelding en de bijbehorende namen van twee delen die doofheid bij katten kunnen veroorzaken, als deze delen niet goed meer werken.

Bekijk het antwoord
  • Noteert twee van de volgende combinaties van letter en juiste naam: Q gehoorbeentjes/hamer, T slakkenhuis, S gehoorzenuw. (2p)

In de tabel staan twee regels met een letter en de bijbehorende naam, uit: Q gehoorbeentjes/hamer; T slakkenhuis; S gehoorzenuw.

Per juiste letter met de bijbehorende juiste naam 1 scorepunt. Juiste combinaties: Q gehoorbeentjes/hamer, T slakkenhuis, S gehoorzenuw. Twee juiste combinaties geven 2 punten.

Vraag 3 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Dekhengst

Opgavetekst

Dekhengst

Een dekhengst is een mannelijk paard dat paardenfokkers gebruiken om hun vrouwelijke paarden (merries) zwanger te maken. Dit kan op natuurlijke wijze gebeuren door een paring van de dekhengst met een merrie, of door een kunstmatige bevruchting. Bij een kunstmatige bevruchting brengt een dierenarts het sperma van de dekhengst in de geslachtsopening van de merrie.

Bron 18

Figuur uit het examen

Tekening van enkele organen van een dekhengst, met de letters P, Q, R en S. Het label ‘nier’ staat linksboven; een zaadleider loopt van de nier naar het geslachtsdeel.

Vraag 26 1 punt

In de afbeelding hieronder zie je een tekening van enkele organen van een dekhengst. De organen hebben dezelfde namen en functies als bij mensen. Noteer de naam en functie van orgaan R. Schrijf je antwoord zo op: naam: ........ functie: ........

Bekijk het antwoord
  • Naam: (urine)blaas en functie: opslag van urine. (1p)

Alleen voor een volledig juist antwoord 1 scorepunt toekennen.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Hormonen uit de hypofyse van een dekhengst stimuleren bepaalde organen om zaadcellen te produceren. Met welke letter is zo’n orgaan in de tekening aangegeven?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de letter S. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Oogwormen

Opgavetekst

Bron 38

Figuur uit het examen

Doorsnede van een oog met in het midden een oogworm (W-vormig) in het oog.

Vraag 50 1 punt

Er zijn vliegen die zich voeden met traanvocht van zoogdieren. Terwijl ze traanvocht opnemen, kunnen ze de zoogdieren besmetten met jonge oogwormen, die het oog binnendringen en daar jarenlang blijven leven. In de afbeelding hieronder zie je een oogworm in een oog. Het oog van zoogdieren heeft dezelfde namen en functies als bij mensen. Hoe heet het deel van het oog waarin de worm zich bevindt?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het glasachtig lichaam. (1p)

Vraag 50 in het hele examen

Vraag 51 1 punt

Oogwormen kunnen ook in andere delen van het lichaam voorkomen. Ze kunnen heel lang onder de huid verblijven. Soms kruipt zo’n worm door de huid heen naar buiten. In welke volgorde komt de worm door de lagen van de huid naar buiten?

  1. A hoornlaag – kiemlaag – lederhuid
  2. B hoornlaag – lederhuid – kiemlaag
  3. C kiemlaag – hoornlaag – lederhuid
  4. D kiemlaag – lederhuid – hoornlaag
  5. E lederhuid – hoornlaag – kiemlaag
  6. F lederhuid – kiemlaag – hoornlaag
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 51 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Bètablokkers

Opgavetekst

Bètablokkers

Bètablokkers worden voorgeschreven aan mensen met een te hoge bloeddruk en aan mensen met hartproblemen. Bètablokkers verlagen de hartslag en de bloeddruk.

Gemiddelde bloeddruk naar leeftijd en geslacht

Op het internet vind je de volgende informatie over bloeddruk. De bloeddruk wordt gemeten in mmHg.

Leeftijd (jaar)Gemiddelde bloeddruk mannen (in mmHg)Gemiddelde bloeddruk vrouwen (in mmHg)
30-39128115
40-49131120
50-59136127
60-69143137

Voor iedereen geldt: een bloeddruk hoger dan 140 mmHg is een te hoge bloeddruk.

Vraag 2 1 punt

De dokter geeft de patiënt deze informatie: “Bètablokkers blokkeren de inwendige prikkel van een bepaald hormoon. Dit hormoon heeft invloed op de werking van de hartspier. Daardoor wordt de hartslag lager en daalt de bloeddruk.” Van welk hormoon wordt de werking door bètablokkers geblokkeerd?

  1. A van adrenaline
  2. B van glucagon
  3. C van insuline
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 2 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Hennep als medicijn

Vraag 6 1 punt

In de onbevruchte vrouwelijke bloemen zit de stof CBD, waarvan medicijnen worden gemaakt. De stof CBD beïnvloedt de waarneming van pijn. In welk deel van de hersenen vindt de waarneming van pijn plaats?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de hersenstam
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Wit en bruin vet

Vraag 11 1 punt

Bruine vetcellen bevinden zich tussen de ribben, achter het sleutelbeen en bij de hormoonklier die in de hals tegen de luchtpijp ligt. Hoe heet deze hormoonklier?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de schildklier. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Bij afkoeling wordt vet in bruine vetcellen snel afgebroken om warmte te produceren. Deze afbraak wordt geregeld door een centrum in de hersenen. Als je huid afkoelt, worden zintuigcellen in de huid geprikkeld. Vervolgens geleiden zenuwcellen impulsen via het ruggenmerg naar dit centrum in de hersenen. Door welk type zenuwcel worden impulsen vanuit de huid naar het ruggenmerg geleid?

  1. A door bewegingszenuwcellen
  2. B door gevoelszenuwcellen
  3. C door schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Domesticatie

Opgavetekst

Domesticatie

Huisdieren stammen af van wilde voorouders. Door interactie met de mens zijn deze wilde dieren na vele generaties tam geworden en worden ze als huisdier gehouden. Dit proces wordt domesticatie genoemd.

Om het domesticatieproces na te bootsen is een experiment gedaan dat vijftig jaar duurde.

Voor dit experiment werden een aantal vossen gekruist. De minst agressieve nakomelingen werden geselecteerd om verder mee te kruisen. Vijftig jaar later, na negen generaties van selectie en kruisingen, was het gedrag duidelijk veranderd.

Vraag 25 1 punt

In de loop van de tijd waren bij de nakomelingen minder cellen die het hormoon adrenaline produceren. Waar wordt dit hormoon geproduceerd?

  1. A in de alvleesklier
  2. B in de bijnieren
  3. C in de hypofyse
  4. D in de schildklier
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Apen op Sumatra

Opgavetekst

Bron 24

Figuur uit het examen

Stamboom die de afstamming van apen weergeeft volgens de evolutietheorie, met de groepen halfapen, apen van de nieuwe wereld en apen van de oude wereld.

Vraag 49 1 punt

Spookdiertjes jagen ’s nachts. Ze hebben ogen met veel meer staafjes dan kegeltjes. Hebben staafjes een hogere of een lagere drempelwaarde voor licht dan kegeltjes? Of is de drempelwaarde gelijk?

  1. A een hogere drempelwaarde
  2. B een lagere drempelwaarde
  3. C een gelijke drempelwaarde
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 49 in het hele examen

Bron 25

Figuur uit het examen

Afbeelding van het oog van een spookdiertje. Vijf delen zijn met een nummer aangegeven.

Vraag 50 1 punt

De ogen van spookdiertjes bestaan uit delen met dezelfde namen en functies als bij mensen. Hieronder zie je een afbeelding van het oog. Vijf delen zijn met een nummer aangegeven. Welk nummer geeft het deel aan waarin de staafjes en kegeltjes zich bevinden? En wat is de naam van dit deel?

Bekijk het antwoord
  • Noemt nummer 5 en de naam netvlies / gele vlek. Alleen bij een volledig juist antwoord 1 punt. (1p)

Vraag 50 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Ontwikkeling van de zaadcellen

Vraag 28 1 punt

In een bepaald voortplantingsorgaan van de man ontstaan na meiose zaadcellen. De ontwikkeling van de zaadcellen wordt beïnvloed door hormonen die in een klier bij de hersenen worden gemaakt. Geef de naam van de hormoonklier bij de hersenen die de werking van dit mannelijke voortplantingsorgaan beïnvloedt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de hypofyse. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Botulisme

Bron 10

Figuur uit het examen

Tekening van een uitloper van een bewegingszenuwcel, met de letter P bij de pijl naar boven en de letter Q bij de pijl naar beneden.

Vraag 34 1 punt

Deze stof verstoort de impulsgeleiding van de bewegingszenuwcellen. In de afbeelding zie je een uitloper van een bewegingszenuwcel. In welke richting worden impulsen geleid in een bewegingszenuwcel?

  1. A alleen in richting P
  2. B alleen in richting Q
  3. C in richting P en in richting Q
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 34 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Hormoon FGF21

Opgavetekst

Hormoon FGF21

Onderzoekers hebben ontdekt dat het hormoon FGF21 de trek in suiker vermindert. Dit hormoon wordt in de lever gemaakt. Via het bloed komt FGF21 in de hersenen terecht.

Vraag 7 2 punten

In een laboratorium wordt bij muizen onderzoek gedaan naar de werking van FGF21. De wetenschappers willen weten of muizen gewicht verliezen als FGF21 twee weken lang aan hun voedsel wordt toegevoegd. Maak een werkplan voor zo’n onderzoek.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft dat bij één groep muizen FGF21 aan het voedsel wordt toegevoegd en bij een andere groep niet, onder gelijke omstandigheden (1p)
  • Beschrijft dat na twee weken het (gemiddelde) gewicht van de muizen in beide groepen met elkaar wordt vergeleken (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Hormoonklieren in de hersenen

Opgavetekst

Bron 24

Figuur uit het examen

Doorsnede van de hersenen met de labels epifyse en hypofyse. De letters P en Q wijzen naar twee delen van het centraal zenuwstelsel.

Vraag 32 2 punten

In de hersenen liggen drie hormoonklieren: de epifyse, de hypofyse en de hypothalamus. In de afbeelding zijn twee van deze klieren weergegeven. De letters P en Q in de afbeelding geven twee delen van het centraal zenuwstelsel aan. Hoe heten deze delen? Schrijf je antwoord zo op: P = ... Q = ...

Bekijk het antwoord
  • Noemt P = hersenstam (1p)
  • Noemt Q = kleine hersenen (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

De epifyse maakt het hormoon melatonine dat het slapen regelt. De productie van dit hormoon wordt beïnvloed door de hoeveelheid licht die op het netvlies valt. Vanuit het netvlies worden impulsen via delen van de hersenen naar de epifyse geleid. Door welke zenuwcellen worden deze impulsen dan geleid?

  1. A alleen door bewegingszenuwcellen
  2. B alleen door gevoelszenuwcellen
  3. C alleen door schakelcellen
  4. D door bewegingszenuwcellen en door gevoelszenuwcellen
  5. E door bewegingszenuwcellen en door schakelcellen
  6. F door gevoelszenuwcellen en door schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Jens doet twee uitspraken over hormonen uit de hypofyse: 1 Hormonen uit de hypofyse beïnvloeden de groei. 2 Hormonen uit de hypofyse beïnvloeden de menstruatiecyclus. Wat is juist?

  1. A geen van beide uitspraken
  2. B alleen uitspraak 1
  3. C alleen uitspraak 2
  4. D uitspraak 1 en uitspraak 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

Bron 25

De hypothalamus beïnvloedt onder andere de lichaamstemperatuur. Als de temperatuur van het bloed te laag wordt, maakt de hypothalamus meer van het hormoon TRH. Dit heeft tot gevolg dat de hypofyse meer van het hormoon TSH maakt. TSH zet de schildklier aan om meer van het schildklierhormoon thyroxine te produceren. De afbeelding geeft dit schematisch weer.

Bron 26

Figuur uit het examen
Legenda: + stimulering, − remming.

Schema: hypothalamus geeft TRH (+) aan de hypofyse; de hypofyse geeft TSH (+) aan de schildklier; de schildklier geeft thyroxine (+) aan de cellen. Thyroxine remt (−) de hypothalamus en de hypofyse.

Vraag 35 1 punt

Naar aanleiding van het schema in de afbeelding doet Nelly twee uitspraken: 1 Thyroxine remt de productie van TRH. 2 Als thyroxine de hypofyse remt, maakt de schildklier meer thyroxine. Wat is juist volgens het schema?

  1. A geen van beide uitspraken
  2. B alleen uitspraak 1
  3. C alleen uitspraak 2
  4. D uitspraak 1 en uitspraak 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Goed zien

Vraag 51 1 punt

Het oog bestaat uit verschillende lagen. Geef de naam van de laag waar lichtprikkels worden omgezet in impulsen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het netvlies (1p)

Vraag 51 in het hele examen

Vraag 52 1 punt

In de iris bevinden zich kringspieren en lengtespieren. Deze spieren regelen hoeveel licht het oog binnenkomt. Welke van de genoemde spieren trekken samen bij weinig licht? Wordt daardoor de pupil groot of klein?

  1. A kringspieren trekken samen, de pupil wordt groot
  2. B kringspieren trekken samen, de pupil wordt klein
  3. C lengtespieren trekken samen, de pupil wordt groot
  4. D lengtespieren trekken samen, de pupil wordt klein
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 52 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Mondademhaling

Opgavetekst

Mondademhaling

Reva en haar tweelingbroer Milan zijn bij de huisarts, omdat Reva een luchtweginfectie heeft. Reva heeft de gewoonte om door haar mond in te ademen. Haar broer Milan ademt meestal door zijn neus.

Vraag 3 1 punt

Doordat Reva minder vaak slikt dan Milan, gaat de buis van Eustachius bij haar minder vaak open. Geef een reden waarvoor het nodig is dat de buis van Eustachius regelmatig opengaat.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste reden, zoals: daardoor blijft de luchtdruk in de trommelholte gelijk aan de luchtdruk in de gehoorgang, of daardoor kan het trommelvlies beter trillingen doorgeven. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Piercing

Opgavetekst

Piercing

Bij het zetten van een piercing wordt een gaatje in de huid gemaakt om een ring of staafje te plaatsen. Piercings kunnen in verschillende delen van het lichaam worden aangebracht. Na het piercen is de doorboorde huid nog enige tijd gevoelig.

Uitwerkbijlage

bloedplaatjesrode bloedcellenwitte bloedcellen
bloed laten stollen
de infectie bestrijden

Vraag 7 1 punt

Tijdens het plaatsen van de piercing worden de pijnzintuigen in de huid van Marieke geprikkeld. De impulsen worden verwerkt in de grote hersenen, waardoor Marieke pijn voelt. Welk type zenuwcellen verwerkt de impulsen in de grote hersenen?

  1. A bewegingszenuwcellen
  2. B gevoelszenuwcellen
  3. C schakelcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 7 in het hele examen

Uitwerkbijlage

opperhuidlederhuid
drukzintuigen
pijnzintuigen

Vraag 8 2 punten

In de huid liggen drukzintuigen en pijnzintuigen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Kruis in de tabel voor beide typen zintuigen aan in welke laag of in welke lagen van de huid ze liggen.

Bekijk het antwoord
  • Drukzintuigen: een kruisje in de lederhuid (en niet in de opperhuid). (1p)
  • Pijnzintuigen: een kruisje in de opperhuid. Een kruisje in de lederhuid mag erbij, maar is niet nodig. (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 6, vraag 8): de pijnzintuigen liggen in de opperhuid; uitlopers in de lederhuid staan tussen haakjes. Een regel met de pijnzintuigen in de opperhuid is dus volledig goed, ook zonder kruisje in de lederhuid.

Vraag 8 in het hele examen

Oor

Oor

Foto van een oor van opzij, met een lijn vanaf deel P naar de buitenkant van het oor.

Vraag 9 1 punt

In de afbeelding hieronder zie je een deel van het oor met P aangegeven. De vriend van Marieke laat daar een piercing plaatsen. Geef de naam van deel P.

Bekijk het antwoord
  • De oorschelp. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Beerdiertjes

Opgavetekst

Beerdiertjes

Luuk zoekt voor biologie informatie over beerdiertjes (zie de afbeelding).

Luuk schrijft het volgende op:

Beerdiertjes zijn een halve millimeter groot. Ze hebben acht pootjes met klauwen. Ze hebben twee gevoelige plekjes op hun kop die dezelfde functie als ogen hebben. Ze leven in een vochtige omgeving.

Als het lange tijd droog is, rollen beerdiertjes zich op en stoppen ze met eten. Ze nemen dan ook minder zuurstof op. Bijna al hun lichaamsvocht verdwijnt via de huid. De beerdiertjes verschrompelen en lijken dood te zijn. Als ze in zo’n toestand zijn, kan de wind ze makkelijk meenemen naar een andere plek.

Beerdiertje

Beerdiertje

Foto van een beerdiertje van opzij gezien, op een ondergrond.

Vraag 11 1 punt

Wat is de adequate prikkel voor de twee gevoelige plekjes op de kop van de beerdiertjes?

Bekijk het antwoord
  • Licht. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2021, tijdvak 3: De ziekte van Dercum

Opgavetekst

Bron 2

Figuur uit het examen

Doorsnede van de huid met de lagen aangegeven met de letters Q, R, S en T. S is de dikke laag met haarzakjes en zweetklieren. T is de onderste laag, met vetweefsel.

Vraag 12 1 punt

De ziekte van Dercum is een zeldzame aandoening waarbij gezwellen ontstaan in het vetweefsel onder de huid. Zulke gezwellen worden lipomen genoemd en kunnen zeer pijnlijk zijn. Welke letter in de afbeelding geeft de laag aan waarin lipomen ontstaan bij de ziekte van Dercum?

  1. A letter Q
  2. B letter R
  3. C letter S
  4. D letter T
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Bij patiënten met deze ziekte kan kleding op de huid hevige pijn veroorzaken. De druk op de huid door de kleding veroorzaakt impulsen die via uitlopers van zenuwcellen naar het centraal zenuwstelsel gaan. Waar in het centraal zenuwstelsel worden deze impulsen verwerkt tot bewuste waarneming van de pijn?

  1. A in de grote hersenen
  2. B in de kleine hersenen
  3. C in de hersenstam
  4. D in het ruggenmerg
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Bij patiënten met deze ziekte kan kleding op de huid hevige pijn veroorzaken. De druk op de huid door de kleding veroorzaakt impulsen die via uitlopers van zenuwcellen naar het centraal zenuwstelsel gaan. Hoe heten de zenuwcellen die de impulsen vanuit de huid naar het centraal zenuwstelsel geleiden?

Bekijk het antwoord
  • Noemt gevoelszenuwcellen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Geluid

Vraag 24 1 punt

Mees luistert met oordopjes naar muziek. De geluidsprikkels worden via verschillende delen van het oor doorgegeven aan de gehoorzintuigcellen in het slakkenhuis. Enkele delen van het oor zijn: 1 de gehoorbeentjes, 2 de gehoorgang, 3 het trommelvlies. In welke volgorde geven deze delen de geluidsprikkels uit het oordopje door aan het slakkenhuis?

  1. A 1 - 2 - 3
  2. B 1 - 3 - 2
  3. C 2 - 1 - 3
  4. D 2 - 3 - 1
  5. E 3 - 1 - 2
  6. F 3 - 2 - 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 24 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Het Duane-syndroom

Opgavetekst

Bron 10

Figuur uit het examen

Dwarsdoorsnede van het oog, van boven gezien. Q wijst naar de oogspieren aan de buitenkant van de oogbol. R, S en T wijzen naar andere delen van het oog.

Vraag 35 1 punt

Iemand met het Duane-syndroom kan één of twee ogen niet goed opzij bewegen. Dit is het gevolg van een afwijking aan de zenuwen die impulsen afgeven aan de oogspieren. In de afbeelding zie je een dwarsdoorsnede van een oog, van boven gezien. Welke letter geeft een oogspier aan?

  1. A letter Q
  2. B letter R
  3. C letter S
  4. D letter T
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Krolse poezen

Opgavetekst

Bron 13

Figuur uit het examen
diagram.

Lijndiagram: hoeveelheid oestrogeen in het bloed (verticaal) tegen tijd in weken (horizontaal). Eerste periode, 14 uur licht per dag: drie duidelijke oestrogeenpieken, de laatste het hoogst. Tweede periode, 8 uur licht per dag: geen duidelijke pieken, de lijn blijft laag. Derde periode, 14 uur licht per dag: één duidelijke piek.

Vraag 42 1 punt

Als een poes bereid is om te paren, wordt ze krols genoemd. Krolsheid ontstaat als de voortplantingsorganen opeens veel meer van het geslachtshormoon oestrogeen gaan produceren. Dit wordt een oestrogeenpiek genoemd. Enkele biologen doen een experiment om te onderzoeken wat de invloed is van het aantal uren licht per dag op het optreden van oestrogeenpieken. Ze plaatsen een aantal poezen eerst zeven weken in een ruimte met veertien uur licht per dag, vervolgens twaalf weken in een ruimte met acht uur licht per dag en ten slotte weer in een ruimte met veertien uur licht per dag. Ze bepalen regelmatig de hoeveelheid oestrogeen in het bloed van de poezen. De resultaten staan in het diagram. De biologen trekken een conclusie uit de resultaten om antwoord te geven op hun onderzoeksvraag. Schrijf deze conclusie op.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste conclusie waaruit blijkt dat oestrogeenpieken wel optreden als er veertien uur licht per dag is (of als de dagen lang zijn), en niet als er acht uur licht per dag is (of als de dagen kort zijn). (1p)

Vraag 42 in het hele examen

Vraag 43 1 punt

Krolse poezen zijn erg onrustig en lopen vaak weg. Daarom laten sommige mensen de eierstokken van hun poes weghalen. Leg uit waardoor een poes niet meer krols wordt als haar eierstokken zijn weggehaald.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat er dan geen oestrogeen (geslachtshormoon) meer wordt geproduceerd. (1p)

Vraag 43 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Zingende muizen

Opgavetekst

Zingende muizen

Muizen maken zingende geluiden die mensen niet kunnen horen. De zang van mannetjesmuizen is eenvoudig, maar als ze urine van vrouwtjes ruiken, wordt hun zang ingewikkelder.

Vraag 1 1 punt

Muizenoren bestaan uit delen met dezelfde namen en taken als mensenoren. De geluidsprikkels van de muizenzang worden bij muizen wel omgezet in impulsen, maar bij mensen niet. In welk deel van een muizenoor worden de geluidsprikkels omgezet in impulsen?

  1. A in het trommelvlies
  2. B in de gehoorbeentjes
  3. C in het slakkenhuis
  4. D in de gehoorzenuw
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

2019, tijdvak 1: De axolotl

Opgavetekst

De axolotl

De axolotl is een amfibie die zijn hele leven eigenschappen van een larve (jonge amfibie) houdt. Hij heeft uitwendige kieuwen en een staartvin, waardoor hij goed aangepast is aan het leven in water.

De axolotl eet kleine diertjes, zoals watervlooien. Hij kan prooidieren alleen goed waarnemen als ze bewegen. Het dier heeft geen natuurlijke vijanden, behalve zijn soortgenoten.

Vraag 12 1 punt

De axolotl houdt eigenschappen van een larve door een tekort aan jodium in het water. Door dit tekort kan de schildklier niet voldoende van de stof thyroxine maken. Hierdoor kan het dier zich niet volledig ontwikkelen. Tot welk orgaanstelsel behoort de schildklier?

  1. A tot het ademhalingsstelsel
  2. B tot het hormoonstelsel
  3. C tot het uitscheidingsstelsel
  4. D tot het verteringsstelsel
  5. E tot het zenuwstelsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Cafeïne

Opgavetekst

Cafeïne

Cafeïne

Staafdiagram. Verticale as: deel van de kinderen (%), van 0 tot 90. Horizontale as: koffie, thee, cola en energiedrank. Per drank drie staven, een per leeftijdsgroep: 2-5 jaar (donkergrijs), 6-12 jaar (lichtgrijs) en 13-17 jaar (grijs).

Vraag 17 1 punt

Cafeïne heeft invloed op de werking van een hormoon dat door de bijnieren wordt gemaakt. Toename van dit hormoon in het bloed heeft een versnelling van de ademhaling en van de hartslag tot gevolg. Wat is de naam van dit hormoon?

Bekijk het antwoord
  • Adrenaline (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Grauwe ganzen

Opgavetekst

Grauwe ganzen

Grauwe ganzen zijn vogels die in Nederland voorkomen. Als twee grauwe ganzen een broedpaar gevormd hebben, blijven ze de rest van hun leven bij elkaar. Een mannetje en een vrouwtje herkennen elkaar aan hun uiterlijk, gedrag en geluid.

Hieronder staat informatie over vier verschillende onderzoeken die met grauwe ganzen zijn gedaan.

Onderzoek 1
Het gedrag van een mannetje werd enkele jaren gevolgd. Zijn vrouwtje raakte zoek na een hevige storm. Het mannetje bleef een jaar alleen. Daarna vond hij een nieuw vrouwtje. Na anderhalf jaar kwam het eerste vrouwtje terug. Het mannetje vormde weer een broedpaar met zijn eerste vrouwtje en liet het nieuwe vrouwtje alleen.

Onderzoek 2
Van een ander broedpaar werd het vrouwtje weggehaald. Bij het mannetje nam het gehalte aan stresshormoon in het bloed sterk toe na het verdwijnen van het vrouwtje. Toen er een ander vrouwtje bij hem werd gezet, bleef het gehalte aan stresshormoon hoog. Pas toen zijn eigen vrouwtje na twee weken terugkwam, nam het gehalte snel af.

Onderzoek 3
Een gedragsonderzoeker zet enkele voerbakjes neer die dezelfde vorm hebben, maar van kleur verschillen. Eén bakje vult hij met voer, de andere blijven leeg. Al snel leren de ganzen in welk bakje voer zit. Ze lopen alleen nog op dat bakje af, ook als het op een andere plek staat of als het leeg is.

Onderzoek 4
Een onderzoeker haalt een ganzenvrouwtje weg als haar eieren uitkomen en zet een kip bij het nest. Na het uitkomen volgen de kuikens de kip overal heen. Ook als het ganzenvrouwtje na een halve dag terugkomt, blijven de kuikens de kip achterna lopen.

Uitwerkbijlage

juistonjuist
Uit de resultaten van beide onderzoeken blijkt dat de mannetjes van de twee broedparen hun vrouwtje na anderhalf jaar nog herkennen.
Uit de resultaten van beide onderzoeken blijkt dat het verdwijnen van de partner stress veroorzaakt bij het mannetje.

Vraag 30 1 punt

Uit de resultaten van onderzoek 3 blijkt dat de ganzen kleuren kunnen onderscheiden. Ze hebben, net als mensen, twee typen zintuigcellen in hun ogen met dezelfde namen en functies. Hoe heet het type zintuigcellen waarmee de ganzen kleuren kunnen zien?

Bekijk het antwoord
  • Kegeltjes (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Pijn bij vissen

Opgavetekst

Pijn bij vissen

Lisa wil weten of vissen pijn kunnen voelen. In een artikel leest ze dat vissen, net als mensen, zenuwuiteinden in de huid hebben die werken als pijnzintuigen.

Lisa leest over een experiment waarin een bioloog een groot aantal goudvissen heeft verdeeld in twee groepen. In de ene groep kregen de vissen een pijnstiller, in de andere groep niet. Die pijnstiller zorgt er in de grote hersenen voor dat impulsen uit de pijnzintuigen niet worden verwerkt. De bioloog prikkelde bij alle vissen de pijnzintuigen in de huid. In beide groepen reageerden de vissen door te gaan spartelen.

Vraag 33 2 punten

Het centraal zenuwstelsel van vissen bestaat uit vier delen met dezelfde namen en functies als bij mensen. Twee van die delen zijn het ruggenmerg en de grote hersenen. Geef de namen van de andere twee delen van het centraal zenuwstelsel.

Bekijk het antwoord
  • Hersenstam (1p)
  • Kleine hersenen (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Uit het feit dat de pijnstiller geen invloed heeft op de reactie van de vissen, leidt Lisa af dat het spartelen van de vissen een reflex is. Leg uit waardoor de pijnstiller geen invloed heeft op een reflex.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat de impulsen bij een reflex niet via de grote hersenen geleid worden (1p)

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Twee uur na het experiment is er een verschil in het gedrag van de vissen van beide groepen. De vissen die de pijnstiller hebben gekregen, gedragen zich normaal, zoals vóór het experiment. De vissen die geen pijnstiller hebben gekregen, gedragen zich onrustig. Lisa trekt hieruit de conclusie dat de vissen die geen pijnstiller kregen, tijdens het experiment pijn hebben waargenomen. Geef een argument dat de conclusie van Lisa ondersteunt.

Bekijk het antwoord
  • Ongeacht het gegeven antwoord 1 scorepunt toekennen (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 35: altijd 1 scorepunt, ongeacht of er wel of geen antwoord is gegeven en ongeacht het gegeven antwoord. Het antwoord in het model is geen argument maar een herhaling van de tekst waarop Lisa haar conclusie baseert.

Vraag 35 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Organen in de hals

Vraag 20 1 punt

Noteer de naam van een proces dat geregeld wordt door het schildklierhormoon.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist proces: verbranding, stofwisseling, groei of ontwikkeling (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

De werking van de schildklier wordt geregeld door een hormoon. Dat hormoon wordt door een hormoonklier bij de hersenen gemaakt. Geef de naam van deze hormoonklier bij de hersenen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de hypofyse (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Organen in de hals

Organen in de hals

In de afbeelding zie je enkele organen in de hals, waaronder de schildklier. De afbeelding toont onder meer het strottenhoofd en de luchtpijp; de schildklier is met een label aangegeven.

Vraag 22 2 punten

De schildklier behoort tot het hormoonstelsel. In de afbeelding zijn ook organen van andere orgaanstelsels weergegeven. Noteer twee andere orgaanstelsels waarvan delen in de afbeelding zijn weergegeven.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende orgaanstelsels waarvan delen in de afbeelding zijn weergegeven: ademhalingsstelsel, bloedvatenstelsel, bottenstelsel (skelet, geraamte) of spierstelsel (2p)

Per juist orgaanstelsel 1 scorepunt.

Vraag 22 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Melatonine

Opgavetekst

Melatonine

Melatonine is een hormoon dat het slapen beïnvloedt. Speciale cellen in het netvlies geven informatie aan de hersenen over de hoeveelheid licht in de omgeving. Hoe donkerder het wordt, des te meer melatonine de hersenen maken. Als de hoeveelheid melatonine in het bloed stijgt, worden mensen slaperig.

Bron 24

Figuur uit het examen

Doorsnede van een oog met de letters P, Q, R, S en T. De letters staan naast de afbeelding en wijzen naar delen van het oog.

Vraag 36 1 punt

In de afbeelding zie je een doorsnede van een oog. Welke letter geeft het deel aan waarin impulsen ontstaan die de productie van melatonine beïnvloeden?

Bekijk het antwoord
  • Noemt letter S (1p)

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 2 punten

Het netvlies bevat ook twee typen zintuigcellen die ervoor zorgen dat je kan zien. Noteer de namen van deze twee typen zintuigcellen en leg uit wat het verschil in functie is tussen deze twee typen zintuigcellen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de namen kegeltjes en staafjes (1p)
  • Noemt het verschil in functie: kegeltjes zorgen voor het zien van kleuren (staafjes niet), of staafjes hebben een lagere drempelwaarde en reageren bij een lagere lichtintensiteit dan kegeltjes (1p)

Voor andere verschillen tussen kegeltjes en staafjes, zoals ligging in het netvlies of verschillen in bouw, geen scorepunt toekennen.

Vraag 37 in het hele examen

Cafeïne en melatonine

Cafeïne en melatonine

Wetenschappers onderzoeken de invloed van cafeïne op de productie van melatonine in zwak licht en in fel licht. Ze voeren het onderzoek uit met een groot aantal proefpersonen, zes uur voordat die normaal naar bed zouden gaan.

De proefpersonen zitten in zwak licht of in fel licht en krijgen ieder een pil met cafeïne of eenzelfde pil zonder cafeïne:

  • groep 1: zit in zwak licht en krijgt een pil zonder cafeïne
  • groep 2: zit in zwak licht en krijgt een pil met cafeïne
  • groep 3: zit in fel licht en krijgt een pil zonder cafeïne
  • groep 4: zit in fel licht en krijgt een pil met cafeïne

De wetenschappers geven de resultaten weer in een staafdiagram. De verticale as is de tijd die het duurt voordat melatoninestijging plaatsvindt (uren), van 0 tot 2,0 met stappen van 0,5. De staven staan van links naar rechts voor groep 1, groep 2, groep 3 en groep 4.

Vraag 38 1 punt

Wetenschappers onderzoeken de invloed van cafeïne op de productie van melatonine in zwak licht en in fel licht (zie het diagram). De resultaten in de groepen 1 en 3 worden met elkaar vergeleken. Hoeveel uur later vindt de melatoninestijging plaats bij groep 3 dan bij groep 1?

Bekijk het antwoord
  • Noemt 1,5 uur (1p)

Vraag 38 in het hele examen

Vraag 39 1 punt

Leg uit dat je uit het diagram kunt afleiden dat de invloed van cafeïne in zwak licht groter is dan in fel licht.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat het verschil tussen groep 1 en groep 2 groter is dan het verschil tussen groep 3 en groep 4 (1p)

Vraag 39 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Haaien

Vraag 7 1 punt

Haaien kunnen goed zien. Een haaienoog heeft onder andere een hoornvlies, een ooglens en een netvlies met staafjes en kegeltjes. Uit de bouw van zo’n oog leiden biologen af dat haaien kleuren kunnen zien. Uit welke eigenschap van een haaienoog leiden ze dit af?

  1. A uit de aanwezigheid van een hoornvlies
  2. B uit de aanwezigheid van een ooglens
  3. C uit de aanwezigheid van kegeltjes in het netvlies
  4. D uit de aanwezigheid van staafjes in het netvlies
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 7 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Gapen

Opgavetekst

Bron 11

Figuur uit het examen

Echoscopische opname van een ongeboren baby.

Bron 12

Figuur uit het examen

Tekening van delen van het oor met de letters P, Q, R en S.

Vraag 27 1 punt

Lisa gaapt. Daardoor gaat haar buis van Eustachius open en verandert de luchtdruk in haar trommelholte. In de afbeelding hieronder zie je delen van het oor. Welke letter in de afbeelding geeft de buis aan die opengaat als Lisa gaapt?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 27 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Gevlekte hyena’s

Opgavetekst

Informatie 1 GH en gonadotrofinen

In de puberteit treden allerlei lichamelijke veranderingen op. Hierbij spelen hormonen uit de hypofyse een rol. Eén van die hormonen is GH, een groeihormoon. Dit hormoon zorgt ervoor dat kinderen tijdens de puberteit sneller gaan groeien. Zo’n snelle groei wordt een groeispurt genoemd. Andere hormonen die de hypofyse maakt, de gonadotrofinen, beïnvloeden de werking van de eierstokken en de zaadballen. Deze hormonen regelen de productie van zaadcellen, het rijpen van eicellen en het vrijkomen van rijpe eicellen uit de eierstokken. Ook stimuleren de gonadotrofinen de productie van geslachtshormonen in de eierstokken en in de zaadballen. Onder invloed daarvan ontstaat er haargroei onder de oksels en in de schaamstreek, worden bij jongens de penis en de balzak groter en worden meisjes ongesteld.

Vraag 32 1 punt

Hoe hoger een vrouwtje in rang staat, des te hoger is het gehalte aan testosteron in haar bloed. Als een dominant vrouwtje zwanger is, stijgt het testosterongehalte. Deze stof komt via de placenta in het bloed van de embryo’s terecht. Hierdoor vertonen de pasgeboren hyena’s in het nest al paringsgedrag. Wat is de inwendige prikkel voor dit paringsgedrag?

Bekijk het antwoord
  • Noemt testosteron / (geslachts)hormoon (1p)

Vraag 32 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Puberteit

Vraag 44 1 punt

GH en gonadotrofinen hebben invloed op processen in het lichaam. In een tabel op de uitwerkbijlage staan twee van die lichaamsprocessen: groeispurt en ovulatie. Kruis in deze tabel bij elk proces aan of dit volgens de informatie wordt beïnvloed door GH of door gonadotrofinen. De tabel heeft de kolommen GH en gonadotrofinen.

Bekijk het antwoord
  • Tabel volledig juist: groeispurt door GH en ovulatie door gonadotrofinen (1p)

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.

Vraag 44 in het hele examen

Vraag 48 2 punten

In tabel 1 van informatie 3 is te zien dat na de puberteit de energiebehoefte per dag afneemt. Dit heeft onder andere te maken met de afname van de productie van GH. Leg uit waardoor de energiebehoefte afneemt als de productie van GH afneemt.

Bekijk het antwoord
  • Door afname van GH neemt de groei af (1p)
  • Daardoor zijn minder energierijke stoffen nodig (1p)

Vraag 48 in het hele examen

Informatie 4 Het puberbrein

Tijdens de puberteit zijn de hersenen nog volop in ontwikkeling, met name delen zoals de frontale schors en de temporale schors (zie de afbeelding). Vooral het deel van de hersenen waarin zich lange uitlopers van zenuwcellen bevinden, neemt toe. Dit deel wordt de ‘witte stof’ genoemd. Veel pubers gaan laat naar bed en moeten weer vroeg op om naar school te gaan. Dit kan een slaaptekort tot gevolg hebben. Slaaptekort kan leiden tot stress. Bij stress neemt in de bijnieren de productie van het hormoon cortisol toe. Een hoog cortisolgehalte heeft een negatieve invloed op de ontwikkeling van de hersenen.

Bron 28

Figuur uit het examen

Tekening van het hoofd in zijaanzicht met de hersenen. De frontale schors en de temporale schors zijn met een lijn aangewezen.

Vraag 50 1 punt

Volgens informatie 4 zijn delen van het brein tijdens de puberteit nog volop in ontwikkeling, zoals de temporale en de frontale schors. Hoe heet het deel van de hersenen waarin zich de temporale schors bevindt?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de grote hersenen (1p)

Vraag 50 in het hele examen

Bron 29

Figuur uit het examen

Tekening van een menselijk lichaam (voorzijde) met de letters P, Q, R, S en T bij verschillende organen.

Vraag 51 1 punt

In informatie 4 wordt het hormoon cortisol genoemd. Welke letter in de afbeelding geeft een orgaan aan dat cortisol produceert?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S
  5. E letter T
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 51 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Katten

Vraag 1 1 punt

Katten jagen vaak in de schemering op muizen. Bij katten bevindt zich achter het netvlies een extra vlies, het tapetum. Het tapetum kaatst licht dat door het netvlies heen gegaan is, terug naar het netvlies. Hierdoor kunnen katten in de schemering beter zien dan mensen.

De ogen van katten hebben dezelfde twee typen zintuigcellen als mensen. Een kat heeft méér zintuigcellen van het type dat bij weinig licht prikkels kan verwerken. Hoe heet dit type zintuigcellen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt staafjes (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Katten jagen vaak in de schemering op muizen. Bij katten bevindt zich achter het netvlies een extra vlies, het tapetum. Het tapetum kaatst licht dat door het netvlies heen gegaan is, terug naar het netvlies. Hierdoor kunnen katten in de schemering beter zien dan mensen.

Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken over de terugkaatsing van licht in de ogen van katten. Kruis bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

  • 1. Door de terugkaatsing van licht wordt het gezichtsveld van katten groter.
  • 2. Door de terugkaatsing van licht wordt de drempelwaarde voor licht sneller bereikt.
Bekijk het antwoord
  • De tabel is volledig juist ingevuld: uitspraak 1 onjuist en uitspraak 2 juist (1p)

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen. Het juiste antwoord is: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist.

Vraag 2 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Slikken

Vraag 5 1 punt

Slikken is een reflex die optreedt als zintuigcellen achter op de tong geprikkeld worden. Om deze slikreflex te laten plaatsvinden, worden impulsen langs zenuwcellen geleid. Worden deze impulsen via bewegingszenuwcellen geleid? En worden ze via gevoelszenuwcellen geleid?

  1. A alleen via bewegingszenuwcellen
  2. B alleen via gevoelszenuwcellen
  3. C eerst via bewegingszenuwcellen en daarna via gevoelszenuwcellen
  4. D eerst via gevoelszenuwcellen en daarna via bewegingszenuwcellen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Hongerige fruitvliegen

Vraag 24 1 punt

Wetenschappers onderzoeken het bloed van twee groepen fruitvliegen. Groep 1 bestaat uit hongerige fruitvliegen. Groep 2 bestaat uit fruitvliegen die net gegeten hebben.

Vul op de uitwerkbijlage in de tabel per rij in of het gehalte in het bloed van groep 1 hoger of lager is dan bij groep 2. Het gaat om het glucosegehalte en het insulinegehalte.

Bekijk het antwoord
  • De tabel is volledig juist ingevuld: glucosegehalte en insulinegehalte beide lager dan bij groep 2 (1p)

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen. Juist: glucosegehalte lager dan bij groep 2; insulinegehalte lager dan bij groep 2.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Fruitvliegen maken insuline in bepaalde hersencellen. In welk orgaan bevinden zich de cellen die insuline produceren bij de mens?

  1. A in de alvleesklier
  2. B in de hypofyse
  3. C in de lever
  4. D in de schildklier
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Hoe vaak zenuwstelsel en hormonen in het examen komt

Vragen over zenuwstelsel en hormonen per centraal examen biologie vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 111, 15, 23-24, 41-42612%
2026, tijdvak 212-14, 26, 43, 52612%
2025, tijdvak 112, 27-28, 35, 52510%
2025, tijdvak 21-3, 18-20, 34714%
2024, tijdvak 12, 14, 17, 27-30, 51815%
2024, tijdvak 228-29, 43, 46-48, 51713%
2023, tijdvak 14, 22-23, 40, 44-46713%
2023, tijdvak 26-9, 17-18, 44713%
2022, tijdvak 11, 3, 26-27, 50-51611%
2022, tijdvak 22, 6, 11-12, 25, 49-50714%
2022, tijdvak 328, 3424%
2021, tijdvak 17, 32-35, 51-52713%
2021, tijdvak 23, 7-9, 11510%
2021, tijdvak 312-14, 24, 35, 42-43713%
2019, tijdvak 11, 12, 17, 30, 33-35713%
2019, tijdvak 220-22, 36-39715%
2018, tijdvak 17, 27, 32, 44, 48, 50-51714%
2018, tijdvak 21-2, 5, 24-25511%

In 18 van de 18 ingedeelde examens biologie vmbo-gl/tl staat een vraag over zenuwstelsel en hormonen, samen 113 vragen (12% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 8 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 13% van de vragen over zenuwstelsel en hormonen, daarvoor 12%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met zenuwstelsel en hormonen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over zenuwstelsel en hormonen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over zenuwstelsel en hormonen

Andere onderwerpen biologie vmbo-gl/tl

Zenuwstelsel en hormonen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt zenuwstelsel en hormonen voor in het eindexamen biologie vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 113 vragen over zenuwstelsel en hormonen, 12% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen biologie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over zenuwstelsel en hormonen?

In het examen van 2024, tijdvak 1, met 8 vragen: 2, 14, 17, 27-30, 51.

Hoe oefen ik examenvragen over zenuwstelsel en hormonen?

Op deze pagina staan alle vragen over zenuwstelsel en hormonen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.