Examenvragen voortplanting biologie vmbo-gl/tl
122 vragen over voortplanting uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Voortplanting komt in 18 van de 18 examens biologie vmbo-gl/tl voor, met 122 vragen (13% van alle examenvragen). Het meest in 2019, tijdvak 1 (11 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over voortplanting
Per examen de vragen over voortplanting, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Meikevers
Opgavetekst
Meikevers ondergaan in hun leven een metamorfose. De larven van meikevers heten engerlingen. In de afbeelding zie je de stadia van de metamorfose.
Een volwassen meikever eet bladeren van bomen zoals de beuk, wilg en zomereik. Natuurlijke vijanden van de volwassen meikever zijn: kikkers, kraaien en vleermuizen.
Een engerling eet wortels van gras en van andere tuinplanten. Natuurlijke vijanden van de engerling zijn: kraaien, mollen en zwijnen.
Engerlingen zitten tot hun derde levensjaar in de grond en komen als meikever in april of mei boven de grond. Eenmaal boven de grond zijn vrouwtjes na 10 tot 15 dagen geslachtsrijp. Het vrouwtje verspreidt een geur. Het mannetje neemt met voelsprieten de geur waar en gaat op zoek naar het vrouwtje om te paren.
Vraag 6 1 punt
Uit de informatie kun je afleiden dat twee levenskenmerken van de meikever `reageren op prikkels' en `voeden' zijn. Een ander levenskenmerk is pas vanaf het derde levensjaar aanwezig.
Welk ander levenskenmerk hebben meikevers, volgens de informatie, vanaf hun derde levensjaar?
Afbeelding van de stadia van de metamorfose van de meikever: engerling, pop en volwassen meikever. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
voortplanting
2026, tijdvak 1: Tussen de lakens
Opgavetekst
Sommige verliefde mensen brengen graag tijd met elkaar door tussen de lakens. Voorbehoedmiddelen kunnen daarbij goed van pas komen.
Op internet vind je websites met informatie over voorbehoedmiddelen. In de afbeelding worden drie websites weergegeven, elk met een beschrijving van een voorbehoedmiddel.
- website 1: 'Je plakt de eerste drie weken een pleister (in de vierde week verlaten bloed en slijmvlies via de vagina je lichaam).'
- website 2: 'Het is een dun hoesje van rubber, je draagt het tijdens de seks.'
- website 3: 'De eileiders worden onderbroken.'
Vraag 20 1 punt
In de afbeelding hierna zie je Mats en Merel en hun voortplantingsorganen. Op website 3 staat informatie over het voorbehoedmiddel van Merel.
Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken over gebeurtenissen in het lichaam van Merel.
Kruis in de tabel bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Bij Merel rijpen per maand één of meerdere eicellen in de eierstokken. | ||
| Bij Merel kunnen de zaadcellen de baarmoeder niet bereiken. |
Mats en Merel in bed, met een uitvergroting van de voortplantingsorganen van Merel. Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Bij Merel rijpen per maand één of meerdere eicellen in de eierstokken. | X | |
| Bij Merel kunnen de zaadcellen de baarmoeder niet bereiken. | X |
Vraag 21 1 punt
In de afbeelding zie je Robert en Bart en hun voortplantingsorganen. Zij hebben voor het eerst seksueel contact met elkaar. Ze gebruiken een condoom.
Noteer waartegen dit voorbehoedmiddel het verliefde stel beschermt.
Robert en Bart met een uitvergroting van hun voortplantingsorganen. Bekijk in Opgaven, pagina 9
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat ze beschermd zijn tegen (besmetting met) een soa.
Opmerking
Als de kandidaat noteert dat het voorbehoedmiddel een (ongewenste) zwangerschap voorkomt, geen scorepunt toekennen.
Vraag 22 1 punt
In de afbeelding zie je Iwan en Luana en hun voortplantingsorganen. Bij Iwan zijn na een operatie de zaadleiders afgesloten. Daardoor komt er bij een orgasme vocht zonder zaadcellen uit zijn penis.
Een orgaan dat vocht maakt, is de prostaat.
Noteer de naam van een ander orgaan dat vocht maakt dat uit de penis komt tijdens het orgasme van Iwan.
Iwan en Luana met een uitvergroting van hun voortplantingsorganen. Bekijk in Opgaven, pagina 9
Bekijk het antwoord
zaadblaasje(s)
2026, tijdvak 1: Ziekte van Milroy
Opgavetekst
De ziekte van Milroy is een erfelijke aandoening waarbij de lymfevaten zich niet goed ontwikkelen. Hierdoor hoopt zich veel vocht op in weefsels van het onderlichaam, met name in de onderbenen.
In de afbeelding zie je schematisch het weefsel in de onderbenen en drie typen transportvaten met aftakkingen.
Vraag 28 2 punten
Door de ziekte van Milroy kunnen er soms afwijkingen ontstaan aan de balzak en de urinebuis. In de afbeelding zie je het voortplantingsstelsel van een gezonde man. Vier delen zijn met letters aangegeven.
Noteer met welke letter de balzak en de urinebuis aangegeven worden.
Schrijf je antwoord zo op:
balzak: ........................
urinebuis:....................
Voortplantingsstelsel van een gezonde man, met vier delen aangegeven met letters. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
balzak: S
urinebuis: Q
2026, tijdvak 1: Toxoplasmose
Opgavetekst
Toxoplasmose is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een eencellig diertje, de toxoplasma-parasiet. Deze parasiet kan zich alleen voortplanten in de darmen van katachtigen. De eitjes van de parasiet worden verspreid door de ontlasting van katten.
In Nederland heeft ongeveer 40 procent van de bevolking antistoffen in het bloed tegen toxoplasmose. Besmetting is normaal gesproken ongevaarlijk. Voor zwangere vrouwen kan het wel gevolgen hebben voor het embryo. De parasiet kan via de placenta het embryo bereiken en een miskraam veroorzaken.
Vraag 32 1 punt
In de afbeelding zie je een schematische weergave van een embryo in de baarmoeder. Vier delen zijn met letters aangegeven.
Met welke letter is de placenta aangegeven?
Schematische weergave van een embryo in de baarmoeder, met vier delen aangegeven met letters. Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
2026, tijdvak 1: Duindoorn
Opgavetekst
De duindoorn is een struik die vooral voorkomt in open zandvlaktes zoals de duinen. Een groep duindoornstruiken is meestal ontstaan door wortelstokken.
In de herfst heeft de struik oranje bessen. Wanneer deze bessen gaan rotten, kan er alcohol ontstaan. Vogels zoals lijsters en spreeuwen eten van deze bessen. Soms worden ze dan dronken en kunnen niet meer goed vliegen. Ze zijn dan een makkelijke prooi voor vossen en roofvogels zoals de sperwer.
In de afbeelding zie je delen van de duindoorn met een aantal kenmerken. De struik heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen.
- grijskleurige bladeren met aan de bovenkant haartjes en aan beide kanten huidmondjes
- takken met doorns
- zeer kleine, groene, reukloze bloemen die of vrouwelijk of mannelijk zijn
- oranje bessen met zaden
Vraag 35 1 punt
De struik kan twee typen bloemen hebben. In de afbeelding worden delen van een bloem van een duindoorn aangegeven met de letters P en Q.
Welke letter geeft het voortplantingsorgaan aan van een duindoornstruik waaraan vruchten ontstaan? Leg je antwoord uit.
Delen van een bloem van een duindoorn, aangegeven met de letters P en Q. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
P, met een uitleg waaruit blijkt dat dit een vrouwelijke bloem / een stamper is.
Vraag 36 2 punten
Noteer op welke manieren de duindoorn zich geslachtelijk en ongeslachtelijk kan voortplanten.
Schrijf je antwoord zo op:
geslachtelijk door: ....................................................................................
ongeslachtelijk door: ................................................................................
Bekijk het antwoord
geslachtelijk door: bloemen/bessen/vruchten/zaden/geslachtscellen
ongeslachtelijk door: wortelstokken
2026, tijdvak 2: Prostaatvergroting
Opgavetekst
Meneer Muller gaat naar de huisarts omdat hij vaak moet plassen en plassen moeilijk gaat. De huisarts legt uit dat het normaal is dat bij oudere mannen de prostaat groter wordt.
De huisarts laat wat bloed afnemen bij meneer Muller voor onderzoek. Uit het onderzoek blijkt dat meneer Muller te veel PSA in zijn bloed heeft. De stof PSA wordt door de prostaatcellen gemaakt en samen met vocht aan het sperma toegevoegd tijdens een zaadlozing. Een hoog PSAgehalte in het bloed kan wijzen op een grote prostaat.
In de afbeelding zie je delen van het mannelijk voortplantingsstelsel en het uitscheidingsstelsel.

Vraag 17 1 punt
Als de prostaat groter wordt, kan dat plasproblemen geven. → Leg uit met behulp van de afbeelding dat een te grote prostaat plasproblemen kan geven.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juist antwoord:
− De prostaat kan de urinebuis dichtdrukken.
− De prostaat drukt tegen de blaas aan (waardoor het voelt alsof je moet plassen).
− De weg van de urine is door de prostaat heen, en die weg kan afgekneld worden.
Opmerking
Een juist antwoord gaat in op een aspect van de ligging van de prostaat ten opzichte van de urineblaas/urinebuis/urine.
Vraag 18 1 punt
In de afbeelding is deel P weergegeven. Deel P voegt ook vocht toe aan de zaadcellen tijdens een zaadlozing.
→ Noteer de naam van deel P.
Bekijk het antwoord
zaadblaasje(s)
Vraag 19 1 punt
PSA zorgt ervoor dat het sperma vloeibaar blijft, zodat de zaadcellen zich gemakkelijk kunnen bewegen.
→ Leg uit dat het voor een bevruchting nodig is dat de zaadcellen zich kunnen bewegen.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de zaadcellen door de baarmoeder/eileider moeten kunnen bewegen. / de zaadcellen de eicel moeten kunnen bereiken.
2026, tijdvak 2: Giftig bladgroen
Opgavetekst
Boer Schenk verbouwt aardappelen. Aardappelen zijn de knollen van de aardappelplant. In april doet hij de aardappelen in de grond. Uit elke aardappel groeit een plant waaraan nieuwe aardappelen worden gevormd. Na vier maanden kan boer Schenk deze aardappelen oogsten. Hoe groter de aardappelen zijn, hoe beter zijn oogst is.

Vraag 35 1 punt
Nieuwe aardappelplanten kunnen ontstaan uit de zaden in de bessen of uit de knollen van de aardappelplant.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
→ Kruis in de tabel aan van welke manier van voortplanting er sprake is.
| geslachtelijke voortplanting | ongeslachtelijke voortplanting | |
|---|---|---|
| een plant ontstaat uit een zaadje | ||
| een plant ontstaat uit een knol |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| geslachtelijke voortplanting | ongeslachtelijke voortplanting | |
|---|---|---|
| een plant ontstaat uit een zaadje | X | |
| een plant ontstaat uit een knol | X |
2026, tijdvak 2: Keizersnede
Opgavetekst
Soraya krijgt een keizersnede omdat bij haar een natuurlijke bevalling te risicovol is. Een keizersnede is een geboorte via een buikoperatie. In de afbeelding is het verloop van een keizersnede schematisch weergegeven.

Vraag 39 1 punt
In fase 3 in de afbeelding worden de placenta en navelstreng uit de baarmoeder verwijderd. Bij een natuurlijke bevalling is er ook een fase waarbij de placenta en navelstreng uit de baarmoeder worden verwijderd. → Noteer de naam van deze fase.
Bekijk het antwoord
nageboorte
Vraag 40 1 punt
Bij Soraya ligt de placenta voor de baarmoedermond. Een natuurlijke bevalling is bij haar niet mogelijk omdat de placenta dan zou kunnen losscheuren. Dit is risicovol voor haar en de baby.
→ Leg uit waardoor de placenta bij Soraya tijdens de ontsluiting zal losscheuren.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat dan de baarmoedermond opent (waaraan de placenta is gehecht).
De dag dat de baby verwacht wordt, noem je de uitgerekende datum. Soraya heeft haar uitgerekende datum met een hartje op de kalender aangegeven.

Vraag 41 1 punt
Sorayas keizersnede wordt precies drie weken voor de uitgerekende datum ingepland.
→ Noteer de datum waarop de keizersnede bij Soraya zal plaatsvinden.
Bekijk het antwoord
16 september (2026)
Ook Hali krijgt een keizersnede. Dit was niet gepland. Bij haar is een keizersnede nodig omdat de bevalling te lang duurt. De bewegingen van de baarmoederspieren zijn niet krachtig genoeg. Hali krijgt een ruggenprik zodat ze geen pijn voelt van de operatie.
Vraag 42 1 punt
Noteer de naam van de spierbewegingen van de baarmoeder die plaatsvinden tijdens de bevalling.
Bekijk het antwoord
(pers)weeën
2025, tijdvak 1: Hoofdluizen
Opgavetekst
Hoofdluizen zijn insecten die op het hoofd van mensen leven. Ze houden zich vast aan de haren en zuigen bloed uit de hoofdhuid. Als een hoofdluis bloed gaat zuigen, maakt hij een wondje in de huid. In het wondje spuit hij speeksel. Een stofje in het speeksel zorgt ervoor dat het bloed niet kan stollen en dat de hoofdluis bloed kan blijven zuigen.
Vraag 18 1 punt
In de afbeelding zie je de levenscyclus van de hoofdluis. De cyclus begint als het vrouwtje een bevrucht eitje aan een hoofdhaar vastplakt. Uit het eitje komt een kleine luis, die na 10 dagen volwassen is.
Over de levenscyclus van deze hoofdluis worden twee uitspraken gedaan:
- 1 De hoofdluis in stadium 3 heeft hetzelfde fenotype als in stadium 5.
- 2 Een lichaamscel van de hoofdluis in stadium 2 heeft hetzelfde aantal chromosomen als een lichaamscel in stadium 4.
Welk van deze uitspraken is juist of welke van deze uitspraken zijn juist?
Schema van de levenscyclus van de hoofdluis met de stadia 1 tot en met 5. Bekijk in Opgaven, pagina 7
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
2025, tijdvak 1: Problemen met resus
Opgavetekst
Chantal en Ronald verwachten een tweeling en bezoeken daarom de verloskundige. Chantal is resusnegatief en door het genotype van Ronald zijn al hun kinderen resuspositief. Omdat het verschil in bloedgroep problemen kan geven, krijgt haar bevalling extra aandacht.
Vraag 41 1 punt
De verloskundige doet een prenataal onderzoek bij Chantal. Met behulp van geluidsgolven bekijkt ze de foetussen.
Noteer de naam van deze manier van prenataal onderzoek.
Bekijk het antwoord
echo(scopie)
Vraag 42 1 punt
Op de monitor is te zien dat er vloeistof om de foetussen zit.
Noteer de naam van deze vloeistof.
Bekijk het antwoord
vruchtwater
Vraag 43 1 punt
Bij elk bezoek controleert de verloskundige de bloeddruk van Chantal. Een afwijkende bloeddruk is ongunstig voor de foetussen. Een afwijkende bloeddruk kan ontstaan als stoffen uit de placenta de slagaders laten vernauwen.
Gaat de bloeddruk omlaag of omhoog als de slagaders in Chantals lichaam vernauwen? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de bloeddruk omhoog gaat omdat (door het vernauwen van de slagaders) er minder ruimte voor het bloed is.
Vraag 44 1 punt
Je ziet de foetussen van Chantal in de afbeelding. Hierin zijn delen aangegeven met de letters P tot en met S.
Welke letter geeft het deel aan waar voedingsstoffen uitgewisseld worden tussen Chantal en de foetussen?
Afbeelding van de twee foetussen in de baarmoeder, met de delen P tot en met S aangegeven. Bekijk in Opgaven, pagina 17
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
2025, tijdvak 2: De erwtenplant
Vraag 5 1 punt
Tijdens de biologieles onderzoeken leerlingen verschillende delen van een erwtenplant. De cellen in het blad van de erwtenplant hebben 14 chromosomen. De geslachtscellen van de erwtenplant ontstaan door een bepaalde celdeling en hebben daardoor een ander aantal chromosomen. Wat is de naam van de celdeling waarbij de geslachtscellen ontstaan? En hoeveel chromosomen heeft een geslachtscel van een erwtenplant?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2025, tijdvak 2: Meerlingen
Vraag 15 1 punt
In Nederland vinden elk jaar ongeveer 200.000 geboortes plaats. Bij 2140 van die geboortes wordt een meerling (twee of meer baby’s tegelijk) geboren. Wat is de kans op een geboorte van een meerling in Nederland?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 16 1 punt
Er zijn genen die de kans op een meerling vergroten. Zo is er een gen dat ervoor zorgt dat de hypofyse meer van het hormoon FSH produceert. Dit hormoon stimuleert de rijping van eicellen. Ook is er een gen dat ervoor zorgt dat het orgaan waarin de eicellen rijpen, sterker reageert op het hormoon FSH. Noteer de naam van het orgaan waarin de eicel rijpt.
Bekijk het antwoord
- Noemt de eierstok(ken). (1p)
2025, tijdvak 2: Chlamydia bij schapen
Vraag 29 1 punt
Schapen kunnen besmet raken met de chlamydia-bacterie. Wanneer een zwanger schaap voor het eerst besmet raakt, kunnen de placenta en vruchtvliezen aangetast worden. Hierdoor kunnen haar lammetjes te vroeg of dood geboren worden. Het eerste jaar dat er een chlamydia-uitbraak in een kudde is, kunnen zwangere schapen van alle leeftijden daar last van hebben. In de volgende jaren zijn het vooral dieren die voor de eerste keer lammetjes krijgen. Noteer een functie van de placenta.
Bekijk het antwoord
- Noemt een functie van de placenta, bijvoorbeeld: filtert schadelijke stoffen uit het bloed van de moeder; het embryo van zuurstof voorzien; uitwisseling van stoffen tussen moeder en foetus. (1p)
Alleen 'bescherming' noemen levert geen scorepunt op.
Vraag 30 1 punt
Tijdens welke fase van de bevalling verlaat de placenta de baarmoeder?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2025, tijdvak 2: Onbeschermde seks
Vraag 48 1 punt
Irma vertelt aan een vriendin dat ze de avond ervoor seks met haar vriend had zonder voorbehoedsmiddel. Ze hadden afgesproken dat hij zijn penis zou terugtrekken vóór zijn orgasme, maar Irma denkt dat dit niet helemaal goed gegaan is. Bij een orgasme van een man verlaten zaadcellen de penis. Via welke genoemde organen verlaten de zaadcellen, in de juiste volgorde, het lichaam van de man?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 49 2 punten
Irma wil niet zwanger worden. Op een voorlichtingssite leest ze de volgende informatie: ‘Wil je een zwangerschap voorkomen na onveilige seks? Er zijn twee mogelijkheden: een morning-afterpil slikken óf een koperspiraaltje laten plaatsen in je baarmoeder. De morning-afterpil is een pil die de eisprong uitstelt. Een koperspiraaltje voorkomt een zwangerschap. Tot vijf dagen na de onveilige seks kun je een koperspiraaltje laten plaatsen in je baarmoeder. Dat kan minstens vijf jaar blijven zitten. Een koperspiraaltje bevat geen hormonen. Het koperspiraaltje zorgt ervoor dat zaadcellen niet kunnen bewegen en dat het baarmoederslijmvlies verandert. De huisarts brengt het koperspiraaltje in.’ Op de uitwerkbijlage staat een schema met processen die kunnen plaatsvinden in het vrouwelijke voortplantingsorgaan. Kruis bij elk proces aan of dit wel of niet wordt verhinderd door een koperspiraaltje. De processen zijn: bevruchting, eisprong en innesteling.
Bekijk het antwoord
- Kruist bij elk van de drie processen juist aan of het door een koperspiraaltje wordt verhinderd. (2p)
Drie juiste kruisjes: 2 punten. Twee juiste kruisjes: 1 punt. Minder dan twee juiste kruisjes: 0 punten. Het juiste antwoord is: bevruchting wordt verhinderd (wel), eisprong wordt niet verhinderd (niet), innesteling wordt verhinderd (wel).
Vraag 50 1 punt
Irma heeft ervoor gekozen om de morning-afterpil te nemen. Twee weken later vertelt ze haar vriendin dat ze niet zwanger is. Ze heeft geen zwangerschapstest gedaan. Leg uit waaraan Irma gemerkt heeft dat ze niet zwanger is.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Irma haar menstruatie heeft gehad. (1p)
2024, tijdvak 1: Koffie
Opgavetekst
Koffie
Koffie wordt gemaakt van heet water en gemalen koffiebonen. Koffiebonen zijn zaden van de koffieplant die zijn gedroogd en gebrand. Koffie bevat cafeïne. De cafeïne heeft een opwekkend effect.
De bloemen van een koffieplant hebben opvallende, witgekleurde kroonbladeren. Diep in de bloem zitten nectarklieren. Elke bloem bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen.
Na de bevruchting ontstaan er vruchten met elk twee zaden die na acht maanden rijp zijn. In die acht maanden verkleuren de vruchten van groen naar rood.
Vraag 11 1 punt
In welk deel van de bloem ontstaan de stuifmeelkorrels?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 4
| uitspraak | juist | onjuist |
|---|---|---|
| Het afknippen en stekken van meerdere takken van één moederplant is een manier van geslachtelijke voortplanting. | ||
| De nieuwe planten afkomstig van één moederplant hebben hetzelfde genotype. |
Vraag 13 1 punt
Koffieplanten worden vermeerderd door van één moederplant meerdere takken te knippen en te stekken. Deze takken krijgen dan wortels en groeien uit tot nieuwe koffieplanten. Na een aantal jaren kunnen van die nieuwe planten weer koffiezaden geoogst worden. Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken over deze manier van vermeerdering. Kruis bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Vult de tabel volledig juist in: de eerste uitspraak is onjuist en de tweede uitspraak is juist. (1p)
Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.
2024, tijdvak 1: In de baarmoeder
Opgavetekst
In de baarmoeder

Lijngrafiek van de veranderingen van het baarmoederslijmvlies in een periode van 6 weken (42 dagen). Verticale as: dikte van het baarmoederslijmvlies. Horizontale as: dagen. De punten P, Q, R en S staan op de dagenas. De dikte neemt na P eerst af tot een dal en neemt daarna geleidelijk toe tot aan S.
Vraag 19 1 punt
Tijdens de menstruatie wordt het baarmoederslijmvlies afgebroken. Wat is de functie van het baarmoederslijmvlies?
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste functie van het baarmoederslijmvlies. (1p)
Voorbeelden van een juist antwoord: er vindt innesteling (van een bevruchte eicel) plaats; geeft voeding aan een ingenestelde eicel/embryo.
Vraag 20 1 punt
Kun je uit de afbeelding opmaken of er bevruchting heeft plaatsgevonden? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt ja, met een uitleg waaruit blijkt dat het baarmoederslijmvlies dik blijft / niet afgestoten wordt. (1p)
Bron 10

Afbeelding van het vrouwelijk voortplantingsstelsel (voorzijde) met de eierstokken, eileiders, baarmoeder en vagina. Onder de afbeelding staan de letters P / Q / R / S.
Bron 11

Afbeelding van het vrouwelijk voortplantingsstelsel (voorzijde) met de eierstokken, eileiders, baarmoeder en vagina. Onder de afbeelding staan de letters P / Q / R / S.
Bron 12

Afbeelding van het vrouwelijk voortplantingsstelsel (voorzijde) met de eierstokken, eileiders, baarmoeder en vagina. Onder de afbeelding staan de letters P / Q / R / S.
Vraag 21 1 punt
Op de uitwerkbijlage staan drie afbeeldingen van gebeurtenissen in het voortplantingsstelsel van de vrouw. Omcirkel de juiste letter uit de informatie bij elke afbeelding.
Bekijk het antwoord
- Omcirkelt bij de eerste afbeelding de letter P en bij de tweede afbeelding de letter Q. (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift: de derde afbeelding (onderste op de uitwerkbijlage) vervalt voor beoordeling. Het scorepunt geldt voor de juiste letters bij de eerste twee afbeeldingen: P bij de eerste en Q bij de tweede.
Bron 9

Tekening van het vrouwelijk voortplantingsstelsel in doorsnede. Naast de tekening staan de letters X, Y en Z, elk met een lijn naar een plek in het stelsel.
Vraag 22 1 punt
Met welke letter is in de afbeelding het deel aangegeven waar tijdens de menstruatie het baarmoederslijmvlies het lichaam verlaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2024, tijdvak 1: De fruitvlieg als proefdier
Opgavetekst
De fruitvlieg als proefdier
Thomas is laborant. Hij werkt met fruitvliegjes die hij gebruikt voor onderzoek naar allerlei erfelijke eigenschappen. Het is een geschikt proefdier, omdat Thomas in korte tijd veel generaties fruitvliegjes kan kweken. Een fruitvlieg heeft acht chromosomen in elke lichaamscel.
Bron 14

Vier stadia van de fruitvlieg van links naar rechts, met pijlen ertussen: ei, larve, pop en volwassen vlieg.
Vraag 26 1 punt
In de afbeelding zie je hoe een fruitvlieg zich ontwikkelt van een bevrucht ei tot een volwassen fruitvlieg. Het fenotype en het genotype van het bevruchte ei wordt vergeleken met dat van de volwassen fruitvlieg. Is tijdens de ontwikkeling van ei tot volwassen vlieg het fenotype veranderd of gelijk gebleven? En het genotype?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2024, tijdvak 1: De mannenpoli
Opgavetekst
De mannenpoli
Hans en zijn partner Karlijn gaan naar de mannenpoli in het ziekenhuis, omdat hij onder andere klachten ondervindt tijdens het vrijen. Als Hans een erectie krijgt, trekt zijn penis krom. Tijdens het onderzoek zegt de arts dat hij littekenweefsel in de penis voelt. Littekenweefsel is dikker dan normaal weefsel. Hij besluit een echo te maken om vast te stellen waar het littekenweefsel zich precies bevindt. Gedurende het bezoek aan de mannenpoli stellen Hans en Karlijn ook vragen over anticonceptiemethoden.
Bron 23

Mannelijk voortplantingsstelsel. De organen zijn aangegeven met de letters P, Q, R, S, T en U.
Bron 24
| omschrijving van de functie | letter | naam van het orgaan |
|---|---|---|
| slaat zaadcellen tijdelijk op | ||
| voegt vocht toe aan zaadcellen |
Vraag 39 2 punten
Op de uitwerkbijlage staan twee functies van organen omschreven die horen bij het mannelijk voortplantingsstelsel. Geef bij elke functie de letter en de naam van het bijbehorende orgaan.
Bekijk het antwoord
- Vult de rij 'slaat zaadcellen tijdelijk op' juist in: letter T en de bijbal. (1p)
- Vult de rij 'voegt vocht toe aan zaadcellen' juist in: letter Q en het zaadblaasje (zaadblaasjes). (1p)
Vraag 40 1 punt
Hans vertelt de arts dat hij ook moeite heeft met plassen. De arts stelt vast dat het littekenweefsel zich in de buurt van de urinebuis bevindt. Verklaar waardoor het littekenweefsel ervoor zorgt dat Hans moeilijker kan plassen.
Bekijk het antwoord
- Verklaart dat het littekenweefsel de urinebuis dichtdrukt of smaller maakt, waardoor er minder ruimte is om de urine naar buiten te laten stromen. (1p)
Vraag 41 1 punt
Hans en Karlijn willen geen kinderen meer. Op de poli stellen ze vragen over sterilisatie. Na het gesprek over de sterilisatie bespreken Hans en Karlijn wat er verandert aan de zaadlozing. Hans zegt dat er na de operatie geen zaadcellen meer gemaakt worden waardoor hij onvruchtbaar is. Karlijn zegt dat er na de operatie geen testosteron meer gemaakt wordt waardoor Hans onvruchtbaar is. Wie heeft gelijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2024, tijdvak 2: Voortplanting bij de reuzenpanda
Opgavetekst
Bron 4

Tekening van een plantencel met de letters P, Q, R en S bij de delen van de cel.
Vraag 5 1 punt
In tabel 3 staan de levensfases van de panda. Met welke levensfases van de mens zijn de fases 2 en 5 van de panda te vergelijken? Schrijf je antwoord zo op: fase 2: ... fase 5: ...
Bekijk het antwoord
- Noemt voor fase 2 de baby en voor fase 5 de puber(teit) (1p)
Alleen als beide antwoorden juist zijn 1 scorepunt toekennen.
2024, tijdvak 2: Een bevalling
Opgavetekst
A

Foetus in de baarmoeder, houding A.
B

Foetus in de baarmoeder, houding B.
C

Foetus in de baarmoeder, houding C.
Vraag 21 1 punt
Mandy is zwanger. De verloskundige onderzoekt hoe de foetus in de baarmoeder ligt. Zij zegt dat de foetus in de meest voorkomende houding ligt voor een natuurlijke bevalling. Wat is de meest voorkomende houding van een foetus vlak voor een natuurlijke bevalling?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 22 1 punt
Voor de ontsluiting krijgt Mandy weeën. Deze weeën zijn samentrekkingen van bepaalde spieren. Deze samentrekkingen zijn onbewuste bewegingen. Van welke spieren zijn dit de samentrekkingen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 23 1 punt
Hormonen geven bepaalde prikkels waardoor weeën ontstaan. Wat is de naam van deze prikkels?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 24 1 punt
De foetus is omhuld door vruchtvliezen. Om de geboorte mogelijk te maken, zullen deze vruchtvliezen breken. Op welk moment zullen de vruchtvliezen meestal breken?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 25 1 punt
Direct na de geboorte van de baby krijgt Mandy weeën om de nageboorte op gang te brengen. Leg uit wat er bij de nageboorte gebeurt.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de placenta, de navelstreng en/of de vruchtvliezen uit de baarmoeder worden verwijderd (1p)
Vraag 26 1 punt
De baby krijgt de naam Luna. Joris, de partner van Mandy, heeft ontslag genomen en blijft thuis om Luna op te voeden en te verzorgen. Joris vindt dat heel normaal. Maar de ouders van Joris vinden dat Mandy vooral voor Luna moet zorgen. 25 jaar geleden, toen Joris nog een baby was, werd hij vooral verzorgd door zijn moeder. Wat is er nu anders?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2024, tijdvak 2: Vogellijm
Vraag 33 1 punt
Vogellijm heeft óf alleen mannelijke bloemen óf alleen vrouwelijke bloemen. Uit de vruchtbeginsels ontstaan witte bessen. Ontstaan de bessen van vogellijm uit vrouwelijke bloemen of uit mannelijke bloemen? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Noemt vrouwelijke bloemen, met een uitleg waaruit blijkt dat vruchten ontstaan uit een vruchtbeginsel (of uit een stamper) (1p)
2023, tijdvak 1: Te vroeg geboren
Opgavetekst
Te vroeg geboren
Een zwangerschap duurt gemiddeld 39 weken. Soms worden baby’s te vroeg of extreem vroeg geboren. Deze baby’s kunnen verschillende gezondheidsproblemen krijgen.
Baby’s geboren in Nederland in 2016
| 2016 | duur van de zwangerschap | aantal geboren baby’s |
|---|---|---|
| over tijd geboren | langer dan 42 weken | 3.155 |
| op tijd geboren | van 37 t/m 42 weken | 154.358 |
| te vroeg geboren | van 33 t/m 36 weken | 8.754 |
| extreem vroeg geboren | van 23 t/m 32 weken | 2.828 |
| totaal aantal geboren baby’s | 169.095 |
Vraag 7 1 punt
In de tabel (zie de bron) zie je hoeveel baby’s er in 2016 in Nederland werden geboren en hoelang de zwangerschap duurde. Hoeveel procent van deze baby’s is extreem vroeg geboren?
Bekijk het antwoord
- 1,67% / 1,7% / 2% (1p)
Bron 4

Doorsnede van de buik van een zwangere vrouw met een foetus in de baarmoeder. De letter P staat bij het weefsel aan de rand van de baarmoeder.
Vraag 8 1 punt
Een extreem vroege geboorte kan gebeuren als een foetus niet goed groeit. In de afbeelding (zie de bron) zie je een foetus in de buik van de moeder, met deel P aangegeven. Leg uit welke rol deel P heeft bij de groei van de foetus.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat de foetus via deel P voedingsstoffen / bouwstoffen / zuurstof van zijn moeder krijgt (1p)
2023, tijdvak 1: De penis
Opgavetekst
De penis
In de puberteit krijgt een jongen voor het eerst een zaadlozing. Bij seksuele opwinding wordt zijn penis stijf. Bij de zaadlozing wordt een bepaalde verbinding afgesloten, zodat er geen sperma in de blaas terechtkomt.
Vraag 14 1 punt
Als de penis stijf wordt, vult een deel van de penis zich met bloed (zie de tekst). Geef de naam van dit deel.
Bekijk het antwoord
- (Het) zwellichaam / (de) zwellichamen (1p)
Bron 15

Schematische doorsnede van de organen van het mannelijke voortplantingsstelsel. De blaas ligt bovenin en de penis onderin. Vier plaatsen zijn met de letters P, Q, R en S aangegeven.
Vraag 15 1 punt
In de afbeelding (zie de bron) zie je de organen van het mannelijke voortplantingsstelsel. Vier plaatsen zijn met letters aangegeven. Met welke letter is de plaats aangegeven waar tijdens de zaadlozing de verbinding afgesloten wordt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2023, tijdvak 1: Transgender personen
Opgavetekst
Transgender personen
Mensen worden een transgender persoon genoemd als ze mannelijke geslachtsorganen hebben maar zich vrouw voelen, of als ze vrouwelijke geslachtsorganen hebben maar zich man voelen. Transgender personen die als man geboren zijn, kunnen zich met vrouwelijke geslachtshormonen laten behandelen. Daardoor krijgen ze geleidelijk aan vrouwelijke geslachtskenmerken. Met medicijnen remmen ze de productie van mannelijke geslachtshormonen af.
Hieronder zie je welke effecten de behandeling heeft en na hoeveel tijd het maximale effect bereikt is.
Effecten van de behandeling
| effect | maximaal effect bereikt na |
|---|---|
| De spiermassa neemt af. | 1 tot 2 jaar |
| De borsten groeien. | 2 tot 3 jaar |
| De heupen worden breder. | 2 tot 3 jaar |
| De aanmaak van zaadcellen wordt minder. | meer dan 3 jaar |
Vraag 38 1 punt
Heeft een behandeling met vrouwelijke geslachtshormonen invloed op de primaire of op de secundaire geslachtskenmerken (zie de tekst en de tabel)?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
De operatie
Soms laat een transgender persoon zich aan de geslachtsorganen opereren. De mannelijke geslachtsdelen worden dan zo veranderd dat ze lijken op vrouwelijke geslachtsdelen. De operatie gaat als volgt:
1 Er wordt een holte gemaakt tussen de endeldarm en de urinebuis.
2 De teelballen en delen van de penis worden verwijderd.
3 Van de penishuid wordt een vagina gemaakt.
4 Van de balzak worden schaamlippen gemaakt.
5 Van de eikel wordt een ander deel gemaakt.
Vraag 39 1 punt
Soms laat een transgender persoon zich aan de geslachtsorganen opereren (zie de tekst met de vijf stappen van de operatie). Bij de operatie wordt van de eikel een vrouwelijk deel gemaakt dat dezelfde functie heeft als de eikel. Geef de naam van het deel dat bij een vrouw dezelfde functie heeft als de eikel.
Bekijk het antwoord
- (De) clitoris / (de) kittelaar (1p)
2023, tijdvak 2: Tweelingen
Opgavetekst
Bron 9
| groep 1 | groep 2 | groep 3 | groep 4 | |
|---|---|---|---|---|
| frequentie | 30% van de eeneiige tweelingen | 67% van de eeneiige tweelingen | 3% van de eeneiige tweelingen | 100% van alle twee-eiige tweelingen |
| situatie in de baarmoeder | geen gezamenlijke vruchtvliezen | één gezamenlijk vruchtvlies | twee gezamenlijke vruchtvliezen | geen gezamenlijke vruchtvliezen |
| bevruchte eicel splitste zich | 1-3 dagen na bevruchting | 3-5 dagen na bevruchting | 8-12 dagen na bevruchting | niet |
Informatie over tweelingen
Vraag 11 1 punt
Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Noteer in de tabel hoeveel zaadcellen nodig zijn voor een bevruchting die tot een eeneiige tweeling leidt, en hoeveel zaadcellen nodig zijn voor een bevruchting die tot een twee-eiige tweeling leidt.
| Aantal zaadcellen nodig | |
|---|---|
| eeneiige tweeling | |
| twee-eiige tweeling |
Bekijk het antwoord
- Volledig juist ingevuld: eeneiige tweeling 1 zaadcel; twee-eiige tweeling 2 zaadcellen. (1p)
Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel 1 punt.
Bron 8

Schematische tekening van de vrouwelijke voortplantingsorganen. Drie plaatsen zijn met een letter aangegeven: P wijst naar het uiteinde van de eileider aan de bovenkant, Q naar de eierstok en R naar de baarmoeder.
Vraag 12 1 punt
In de afbeelding zie je een schematische tekening van de vrouwelijke voortplantingsorganen. Drie plaatsen zijn aangegeven met een letter. Als een bevruchte eicel zich na de deling splitst, ontstaat er een eeneiige tweeling. Welke letter in de afbeelding geeft de plaats aan waar de eicel is bevrucht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 13 1 punt
Karin bevalt van twee meisjes. Ze praat met haar man Ronald over de baby's. Op de uitwerkbijlage staan twee uitspraken van Karin en Ronald. Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
| Uitspraak | Juist | Onjuist |
|---|---|---|
| Omdat het twee meisjes zijn, weten we zeker dat het een eeneiige tweeling is. | ||
| Als het een eeneiige tweeling is, hebben de twee meisjes hetzelfde genotype. |
Bekijk het antwoord
- Volledig juist ingevuld: eerste uitspraak onjuist, tweede uitspraak juist. (1p)
Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel 1 punt. Juist: uitspraak 2. Onjuist: uitspraak 1.
2023, tijdvak 2: Brandnetels en vlinders
Opgavetekst
Brandnetels en vlinders
De brandnetel is een veel voorkomende vaste plant. De brandnetel heeft mannelijke en vrouwelijke planten. De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit vele kleine groene bloemetjes. De mannelijke planten hebben pluimen met kleine onopvallende bloemen. Als je zo'n pluim een tikje geeft, valt er veel stuifmeel uit. In de herfst sterven de stengels en bladeren af en overwintert de plant met alleen de ondergrondse worteldelen. Uit deze worteldelen groeien in de lente meerdere nieuwe planten met stengels, bladeren en bloemen.
De brandnetel is een belangrijke plant voor een aantal vlindersoorten zoals de kleine vos. Deze vlinders leggen hun eitjes op de onderkant van de bladeren van brandnetels. De groenbruine rupsen die uit de eitjes zijn gekomen eten de bladeren van de brandnetel. De rupsen worden veel gevangen door vogels zoals koolmezen die de rupsen aan hun jongen voeren. Rupsen die niet gevangen worden gaan zich verpoppen. Na de verpopping voeden de vlinders zich met nectar van de bloemen van de vlinderstruik.
Vraag 20 1 punt
Op welke manier(en) plant de brandnetel zich voort?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2023, tijdvak 2: Melkvee houden
Opgavetekst
Tabel 1 Gedragselementen
| Gedragselement | afkorting | fase 1 | fase 2 | fase 3 |
|---|---|---|---|---|
| ruikt/likt aan andere koeien | RL | ja | ja | nee |
| bespringt andere koeien | KB | ja | nee | nee |
| blijft staan als ze door een andere koe wordt besprongen | ST | nee | ja | nee |
| loopt weg als ze door een andere koe wordt besprongen | WL | ja | nee | ja |
| eet gras | ET | ja | nee | ja |
| ligt op het gras | LG | ja | ja | ja |
Melkvee houden
Teun is melkveehouder. Hij heeft geen stieren en bestelt daarom sperma om zijn koeien mee te bevruchten. Dat sperma brengt hij in het geslachtsorgaan van de koe met behulp van een rietje. Dit wordt kunstmatige inseminatie genoemd.
Teun let goed op het gedrag van zijn koeien om te bepalen in welke fase van de voortplantingscyclus zij zich bevinden. Het beste moment voor de kunstmatige inseminatie is de fase waarin een koe blijft stilstaan als ze wordt besprongen door een andere koe. Dit wordt de sta-reflex genoemd. De eisprong vindt plaats tijdens fase 3.
In tabel 1 zie je de gedragselementen waar Teun op let. Ook wordt aangegeven welk gedrag in welke fase voorkomt. In tabel 2 zie je een weergave van een observatie van 10 minuten. Tijdens deze observatie is elke 20 seconden het waargenomen gedrag van Lily21 weergegeven.
Vraag 48 1 punt
Zal Lily21 bevrucht raken als Teun bij Lily21 direct na de observatie kunstmatige inseminatie toepast? Leg je antwoord uit met behulp van de informatie.
Bekijk het antwoord
- Nee, met een uitleg waaruit blijkt dat Lily21 nog in fase 1 zit / nog geen sta-reflex vertoont. (1p)
In het correctievoorschrift staat 'Lilly21'; de koe heet Lily21. Dit is een tikfout in het correctievoorschrift.
Bron 19

Schematische tekening van een koe met de voortplantingsorganen. Een hand voelt via de endeldarm, en een rietje met sperma wordt via de geslachtsopening ingebracht. Het rietje is getekend tot het punt waar het uitkomt.
Vraag 50 1 punt
Tijdens de kunstmatige inseminatie voelt Teun met zijn hand in de endeldarm van de koe of het rietje op de juiste plek terechtkomt (zie de afbeelding). De namen en functies van de voortplantingsorganen van koeien zijn hetzelfde als bij mensen.
Geef de naam van het deel waar het rietje in uitkomt.
Bekijk het antwoord
- (De) baarmoeder / baarmoedermond. (1p)
Bron 20

Tekening van een koe die ligt tijdens de geboorte. Het kalf komt half naar buiten: de kop en de voorpoten van het kalf zijn zichtbaar.
Vraag 51 1 punt
Na negen maanden begint de geboorte van het kalfje. Welke fase van de geboorte zie je in de afbeelding hierboven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 1: Seks in de huwelijksnacht
Opgavetekst
Seks in de huwelijksnacht
Esmeralda en Ronald trouwen op 25 mei. In de huwelijksnacht hebben ze geslachtsgemeenschap.
Twee weken later merkt Esmeralda dat ze niet ongesteld wordt. Normaal heeft ze een regelmatige cyclus van 28 dagen.
Esmeralda vermoedt dat ze zwanger is geworden. Ze koopt een zwangerschapstest. De test meet of het hormoon hCG in de urine van Esmeralda zit. Dit hormoon wordt door de placenta gemaakt.
Vraag 6 1 punt
Esmeralda en Ronald trouwen op 25 mei. Twee weken later merkt Esmeralda dat ze niet ongesteld wordt. Normaal heeft ze een regelmatige cyclus van 28 dagen. Op welke dag begon de laatste ongesteldheid van Esmeralda?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 7 1 punt
Een functie van geslachtsgemeenschap is voortplanting. Geef nog een functie van geslachtsgemeenschap.
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de volgende functies: de relatie tussen de partners versterken, plezier beleven, ontspanning. (1p)
Elk van de genoemde functies telt; één juiste functie is genoeg.
Bron 7
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| De placenta ontstaat voordat de bevruchte eicel innestelt. | ||
| De placenta ontstaat in de vagina. |
Vraag 8 1 punt
Esmeralda vermoedt dat ze zwanger is geworden. Ze koopt een zwangerschapstest. De test meet of het hormoon hCG in de urine van Esmeralda zit. Dit hormoon wordt door de placenta gemaakt. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met twee uitspraken over de placenta. Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beide uitspraken juist aangekruist: beide zijn onjuist. (1p)
Beide uitspraken zijn onjuist: kruisjes in de kolom onjuist, bij ‘De placenta ontstaat voordat de bevruchte eicel innestelt’ en bij ‘De placenta ontstaat in de vagina’.
Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
Bron 6

Schematische afbeelding van het vrouwelijke voortplantingsstelsel in doorsnede, met de letters P, Q, R, S en T.
Vraag 9 1 punt
Ook andere delen van het vrouwelijke voortplantingsstelsel maken hormonen. Hieronder zie je een schematische afbeelding van het vrouwelijke voortplantingsstelsel. Welke letter geeft een deel aan dat hormonen maakt?
Bekijk het antwoord
- Noemt de letter Q. (1p)
Vraag 10 1 punt
Esmeralda en Ronald zijn blij met de zwangerschap. Ze vragen zich af of hun kind een meisje of een jongen zal zijn. Op welk moment staat het geslacht van hun kind vast?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C en D
Volgens de tweede aanvulling op het correctievoorschrift zijn antwoord C (op het moment van bevruchting) en antwoord D (op het moment van innesteling) beide goed. Elk van die twee telt voor 1 scorepunt.
Vraag 11 1 punt
Noteer een prenataal onderzoek waarmee het geslacht van het ongeboren kind met zekerheid kan worden vastgesteld.
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de volgende onderzoeken: vruchtwaterpunctie, vlokkentest, NIPT of echo(grafie). (1p)
Volgens de tweede aanvulling op het correctievoorschrift telt echo(grafie) ook als juist onderzoek: voor ‘echo(grafie)’ 1 scorepunt toekennen.
2022, tijdvak 1: Dekhengst
Opgavetekst
Dekhengst
Een dekhengst is een mannelijk paard dat paardenfokkers gebruiken om hun vrouwelijke paarden (merries) zwanger te maken. Dit kan op natuurlijke wijze gebeuren door een paring van de dekhengst met een merrie, of door een kunstmatige bevruchting. Bij een kunstmatige bevruchting brengt een dierenarts het sperma van de dekhengst in de geslachtsopening van de merrie.
Bron 18

Tekening van enkele organen van een dekhengst, met de letters P, Q, R en S. Het label ‘nier’ staat linksboven; een zaadleider loopt van de nier naar het geslachtsdeel.
Vraag 28 1 punt
Het spermavocht van een dekhengst bevat veel fructose. Fructose is een koolhydraat met een vergelijkbare functie als glucose. Leg uit dat veel fructose in spermavocht de kans vergroot dat de zaadcellen de eicel bereiken.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat de zaadcellen energie uit de fructose kunnen halen om naar de eicel te zwemmen of bewegen. (1p)
2022, tijdvak 1: Korhoenders
Opgavetekst
Korhoenders
Korhoenders zijn vogels die in Nederland niet veel meer voorkomen. Bij korhoenders komen de geslachtschromosomen Z en W voor. Een vrouwtje heeft de chromosomen ZW en een mannetje heeft ZZ.
Bron 32
| de onbevruchte eicel | de zaadcel | |
|---|---|---|
| Chromosoom W was aanwezig in … | ||
| Chromosoom Z was aanwezig in … |
Vraag 43 1 punt
Uit een bevruchte eicel van een korhoen ontstaat een vrouwtje. Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Kruis in de tabel aan welke chromosomen in de geslachtscellen aanwezig waren, waaruit dit vrouwtje is ontstaan.
Bekijk het antwoord
- Beide kruisjes juist: chromosoom W in de onbevruchte eicel en chromosoom Z in de zaadcel. (1p)
Chromosoom W was aanwezig in de onbevruchte eicel: kruisje in die kolom. Chromosoom Z was aanwezig in de zaadcel: kruisje in die kolom.
Alleen voor een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
2022, tijdvak 2: Voortplanting bij kangoeroes
Opgavetekst
Voortplanting bij kangoeroes
Kangoeroes zijn zoogdieren die in Australië voorkomen. Een vrouwelijke kangoeroe heeft twee afzonderlijke baarmoeders en een vagina die uit drie delen bestaat. De embryo’s van kangoeroes worden onvolgroeid geboren. Ze kruipen dan naar de buidel van de moeder, waar ze zich verder ontwikkelen totdat ze volgroeid zijn. In die tijd voeden ze zich met melk uit de tepels in de buidel.
Vraag 30 1 punt
In het voortplantingsstelsel van mannelijke kangoeroes komen geen zaadblaasjes voor. Bij kangoeroes heeft de prostaat ook de functie die de zaadblaasjes bij mensen hebben. Welke functie is dat?
Bekijk het antwoord
- Noemt: produceren / toevoegen van vocht / voedingsstoffen (aan de zaadcellen). (1p)
Bron 12

Twee schematische tekeningen naast elkaar. Links: de geslachtsorganen van een vrouwelijke kangoeroe, met de letters P, Q en R en het deel vagina. Rechts: de geslachtsorganen van een mannelijke kangoeroe, met de letters S, T, U en V, en de delen urineleider, prostaat, penis en eikel.
Uitwerkbijlage, vraag 31
| Bewering | Letter |
|---|---|
| het deel waarin het embryo zich ontwikkelt | |
| het deel dat mannelijke geslachtscellen opslaat | |
| het deel waarin de eicellen bevrucht worden |
Vraag 31 2 punten
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met beweringen over drie delen van de geslachtsorganen van kangoeroes. Deze drie delen hebben dezelfde functie als bij mensen. In de tekeningen hierboven worden bepaalde delen van de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen met letters aangegeven. Noteer achter elke bewering de juiste letter. De beweringen zijn: het deel waarin het embryo zich ontwikkelt; het deel dat mannelijke geslachtscellen opslaat; het deel waarin de eicellen bevrucht worden.
Bekijk het antwoord
- Noteert bij elke bewering de juiste letter: het deel waarin het embryo zich ontwikkelt: R; het deel dat mannelijke geslachtscellen opslaat: U; het deel waarin de eicellen bevrucht worden: P. (2p)
Drie letters juist ingevuld: 2 punten. Twee letters juist ingevuld: 1 punt. Minder dan twee letters juist ingevuld: 0 punten.
Vraag 32 1 punt
Een vrouwelijke en een mannelijke kangoeroe paren. Eén dag na de paring vindt de ovulatie plaats en wordt de eicel bevrucht. Twintig dagen na de bevruchting vindt de innesteling plaats. Zeven dagen na de innesteling wordt het embryo geboren en kruipt het door de vagina naar de buidel. Na 180 dagen verlaat de jonge kangoeroe de buidel. Op 11 oktober heeft de paring plaatsgevonden. In welk weeknummer wordt het embryo geboren?
Bekijk het antwoord
- Noemt weeknummer 45. (1p)
2022, tijdvak 2: Antistoffen bij baby’s
Opgavetekst
Antistoffen bij baby’s
Tijdens de zwangerschap wordt een foetus beschermd tegen ziekteverwekkers door antistoffen die de zwangere vrouw aanmaakt. Na de geboorte krijgt de baby antistoffen binnen met de moedermelk. Een paar maanden nadat de borstvoeding gestopt is, verdwijnt de bescherming door deze antistoffen.
Uitwerkbijlage, vraag 39
| Uitspraak | Juist | Onjuist |
|---|---|---|
| Antistoffen worden aangemaakt door bloedplaatjes. | ||
| Alleen virusinfecties zetten het lichaam aan tot de vorming van antistoffen. | ||
| Antistoffen zijn ook aanwezig in weefselvloeistof. |
Bron 21

Afbeelding van een foetus in de baarmoeder van een vrouw. Deel R is met de letter R aangegeven.
Vraag 40 1 punt
Hieronder zie je een afbeelding van een foetus in de baarmoeder van een vrouw. Tijdens de zwangerschap bevinden zich antistoffen in de bloedvaten van deel R. Wat is de naam van deel R?
Bekijk het antwoord
- Noemt placenta / moederkoek. (1p)
2022, tijdvak 3: Hulp bij de voortplanting
Opgavetekst
Bron 3

Tekening van vrouwelijke voortplantingsorganen, met de letter P bij een van de organen.
Vraag 9 1 punt
Het kan zijn dat een man maar weinig gezonde zaadcellen in zijn sperma heeft. Een arts kan dan helpen om de kans op een bevruchting te verhogen. De arts verzamelt de gezonde zaadcellen uit het sperma van de man en brengt deze rechtstreeks in een bepaald voortplantingsorgaan van de vrouw. In de afbeelding is het orgaan waarin de zaadcellen dan terechtkomen aangegeven met P. Noteer de naam van orgaan P.
Bekijk het antwoord
- Noemt de baarmoeder. (1p)
Vraag 10 1 punt
Om de kans op een bevruchting zo groot mogelijk te maken, worden de verzamelde zaadcellen pas ingebracht als de vrouw vruchtbaar is. Wanneer is de kans op een bevruchting het grootst?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 3: Placenta
Opgavetekst
Bron 8

Tekening van een foetus in de baarmoeder.
Vraag 25 1 punt
In de afbeelding zie je een foetus. Via de placenta kan de foetus stoffen die uit zijn lichaam verwijderd moeten worden, aan het bloed van de zwangere vrouw afgeven. De vrouw scheidt die stoffen dan uit. Op de uitwerkbijlage staat dezelfde afbeelding. Kleur met een pen in die afbeelding alleen de placenta in.
Bekijk het antwoord
- Kleurt alleen de placenta volledig in. (1p)
De placenta is volledig ingekleurd en de navelstreng niet.
Alleen voor de volledig ingekleurde placenta 1 scorepunt. Als ook de navelstreng is ingekleurd, geen scorepunt toekennen.
Vraag 26 1 punt
Via de placenta kan de foetus stoffen die uit zijn lichaam verwijderd moeten worden, aan het bloed van de zwangere vrouw afgeven. De vrouw scheidt die stoffen dan uit. Noem een stof die afkomstig is van de foetus en die de zwangere vrouw uitscheidt.
Bekijk het antwoord
- Noemt een stof die afkomstig is van de foetus en die de zwangere vrouw uitscheidt. (1p)
Voorbeelden van een juiste stof: koolstofdioxide, ureum, water.
Vraag 27 2 punten
Een zwangere vrouw drinkt alcohol. Deze alcohol komt via de placenta in de hersenen van haar foetus terecht. De alcohol gaat daarbij door vier orgaanstelsels. Op de uitwerkbijlage staan deze orgaanstelsels: bloedvatenstelsel van de foetus, bloedvatenstelsel van de zwangere vrouw, verteringsstelsel van de zwangere vrouw en zenuwstelsel van de foetus. Geef met de nummers 1 t/m 4 aan in welke volgorde de alcohol door deze orgaanstelsels gaat.
Bekijk het antwoord
- Zet de vier orgaanstelsels met de nummers 1 t/m 4 in de juiste volgorde. (2p)
Verteringsstelsel van de zwangere vrouw 1, bloedvatenstelsel van de zwangere vrouw 2, bloedvatenstelsel van de foetus 3, zenuwstelsel van de foetus 4.
Puntentabel: vier nummers juist 2 punten; drie of twee nummers juist 1 punt; minder dan twee nummers juist 0 punten. Juiste volgorde: verteringsstelsel van de zwangere vrouw 1, bloedvatenstelsel van de zwangere vrouw 2, bloedvatenstelsel van de foetus 3, zenuwstelsel van de foetus 4.
2022, tijdvak 3: Ontwikkeling van de zaadcellen
Vraag 29 1 punt
Ali en Anastasia praten over de ontwikkeling van de zaadcellen. Ali zegt dat de zaadcellen in de zaadblaasjes gemaakt worden. Anastasia zegt dat de cellen in de wand van een zaadblaasje twee keer zo veel chromosomen hebben als de zaadcellen. Wie heeft gelijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2021, tijdvak 1: Cassave
Opgavetekst
Cassave
Boer Winston verbouwt op zijn land cassaveplanten (zie afbeelding 1). De knollen van deze plant worden cassave genoemd en zijn voedzaam (zie afbeelding 2). Om cassave te oogsten trekt boer Winston de planten uit de grond en haalt de knollen eraf. Na de oogst kiest hij sterke stammen en hakt die in stukken van 15 cm. Deze stukken steekt hij weer in de grond, waar ze uitgroeien tot nieuwe cassaveplanten.
Vraag 30 1 punt
Boer Winston vermeerdert de cassaveplanten ongeslachtelijk om de voedingswaarden van de knollen constant te houden. Leg uit waardoor bij ongeslachtelijke voortplanting de kans groot is dat de voedingswaarden van de cassave in elke generatie constant blijven.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat bij ongeslachtelijke voortplanting geen combinatie van erfelijke eigenschappen van twee ouders plaatsvindt, of dat de erfelijke eigenschappen van de moederplant behouden blijven (1p)
Afbeelding 1 en afbeelding 2

Afbeelding 1 (links): tekening van een cassaveplant met bladeren en een tros met bloemen of vruchten. Afbeelding 2 (rechts): foto van cassaveplanten met de knollen die uit de grond komen.
Vraag 31 1 punt
Kan de cassaveplant zich in het wild geslachtelijk voortplanten? Leg je antwoord uit met behulp van afbeelding 1 en 2.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt ja, met een uitleg waaruit blijkt dat cassaveplanten volgens afbeelding 1 bloemen, vruchten of zaden hebben (1p)
2021, tijdvak 1: Een poster over voortplanting
Opgavetekst
Een poster over voortplanting
Amber maakt tijdens de biologieles een poster over het mannelijke en vrouwelijke voortplantingsstelsel. Bepaalde organen heeft ze met letters aangegeven. Bij sommige delen heeft ze een kaartje met de functie geplakt. In de afbeelding zie je de poster waaraan ze werkt.
Bron 34

Poster met twee tekeningen. Links het vrouwelijke voortplantingsstelsel met de letters P, Q, R, S en T. Rechts het mannelijke voortplantingsstelsel met de letters U, V, W en X. Op de tekening staan de kaartjes slaat urine op, vult zich met bloed, gevoelig voor seksuele prikkeling en maakt geslachtscellen. Onderaan liggen de kaartjes gevoelig voor seksuele prikkeling, maakt geslachtscellen en maakt slijm, en één leeg kaartje.
Vraag 43 1 punt
Op het lege kaartje wil Amber de functie van deel U noteren. Wat moet ze op dit kaartje schrijven?
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste functie, zoals maakt (zaad)vocht of voegt voedingsstoffen toe (1p)
Voor het antwoord ‘maakt sperma’ geen scorepunt toekennen.
Vraag 44 1 punt
Amber moet nog drie kaartjes bij de afbeelding van het vrouwelijke lichaam plakken. Welk kaartje hoort bij het deel met de letter T?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 45 1 punt
Amber praat met Joris over haar poster. Amber zegt dat menstruatiebloed het lichaam via deel S verlaat. Joris zegt dat in deel Q een foetus kan ontwikkelen. Wat is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 46 1 punt
Drie delen van het mannelijke voortplantingsstelsel zijn V, W en X. Welke delen vervoeren zaadcellen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2021, tijdvak 2: Piercing
Opgavetekst
Piercing
Bij het zetten van een piercing wordt een gaatje in de huid gemaakt om een ring of staafje te plaatsen. Piercings kunnen in verschillende delen van het lichaam worden aangebracht. Na het piercen is de doorboorde huid nog enige tijd gevoelig.
Uitwerkbijlage
| bloedplaatjes | rode bloedcellen | witte bloedcellen | |
|---|---|---|---|
| bloed laten stollen | |||
| de infectie bestrijden |
Vraag 10 1 punt
Sommige vrouwen kiezen voor een piercing in de navel, schaamlippen of tepels. Welke van de genoemde delen zijn een primair geslachtskenmerk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 2: De menstruatiecyclus
Opgavetekst
De menstruatiecyclus

Cirkeldiagram van de menstruatiecyclus met de dagen 1 tot en met 28 op de buitenring. Op de ring en bij de dagen staan de letters T (bij dag 1), S (bij dag 23), R (bij dag 19), P (bij dag 10) en Q (bij dag 14). Binnen de ring staan tekeningen van eicellen en follikels in verschillende stadia.
Uitwerkbijlage
| letter | |
|---|---|
| begin van de menstruatie | |
| ovulatie |
Vraag 15 2 punten
Marit vindt op internet een afbeelding van de menstruatiecyclus, die ze voor een schoolopdracht wil gebruiken. Vijf dagen zijn met letters aangegeven. Marit wil een legenda bij de afbeelding maken. Ze wil daarin ‘begin menstruatie’ en ‘ovulatie’ opschrijven. Welke letter geeft het begin van de menstruatie aan? Welke letter geeft de ovulatie aan? Noteer je antwoorden op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Letter T bij het begin van de menstruatie. (1p)
- Letter Q bij de ovulatie. (1p)
Uitwerkbijlage
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Marit moet de anticonceptiepil alleen nemen op de dagen dat ze buikpijn heeft. | ||
| De anticonceptiepil beïnvloedt de werking van de eierstokken. |
Vraag 16 1 punt
Marit heeft tijdens haar menstruatie vaak buikpijn. Sinds ze de anticonceptiepil gebruikt, zijn deze klachten minder geworden. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met twee uitspraken over de anticonceptiepil. Kruis bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Uitspraak 1 is onjuist en uitspraak 2 is juist; beide zijn goed aangekruist. (1p)
Alleen een volledig juist ingevulde tabel krijgt het scorepunt (correctievoorschrift, opmerking bij vraag 16). Juist: uitspraak 2. Onjuist: uitspraak 1.
2021, tijdvak 2: Bijen en cafeïne
Opgavetekst
Bijen en cafeïne
Bijen voeden zich met nectar die ze uit bloemen halen. Als ze een bron van nectar gevonden hebben, geven ze de informatie over deze bron aan andere bijen door. Ze doen dit door middel van een bijendans.
Veel planten maken nectar om bijen te lokken. Onderzoekers hebben ontdekt dat sommige planten nectar met cafeïne maken.
Vraag 28 1 punt
Waarvoor willen planten bijen lokken?
Bekijk het antwoord
- Voor de bestuiving (voortplanting). (1p)
2021, tijdvak 2: Alfalfa
Opgavetekst
Alfalfa
Abdel en Els willen voor biologie een proefje met alfalfa doen. Op internet vinden ze de volgende informatie:
Alfalfa is een kiemgroente. Het zaaien van alfalfa is gemakkelijk. De zaadjes kunnen in het licht of in het donker ontkiemen. De kiemplantjes kunnen al na zes dagen gegeten worden. Alfalfa is gezond en zit vol eiwitten, mineralen en vitamines.
Abdel en Els laten 50 alfalfazaadjes in het donker ontkiemen en 50 alfalfazaadjes in het licht. In het donker blijven de kiemplantjes wit, in het licht worden ze groen.
Alfalfa

Foto van een grote hoeveelheid alfalfakiemplantjes, dicht op elkaar.
Vraag 42 1 punt
Abdel en Els laten enkele kiemplantjes in de schooltuin verder groeien. In september zien ze dat de planten zaden gemaakt hebben. Hebben de alfalfaplanten zich geslachtelijk of ongeslachtelijk voortgeplant? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Geslachtelijk, met een uitleg waaruit blijkt dat zaden alleen bij geslachtelijke voortplanting ontstaan. (1p)
2021, tijdvak 3: Een blaasontsteking
Opgavetekst
Bron 1

Zijaanzicht van de onderbuik, links een man en rechts een vrouw. Bij de man wijzen de letters Q, R, S en T naar organen: Q naar de urineblaas, R naar de prostaat.
Vraag 1 1 punt
Een blaasontsteking komt bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. In de afbeelding zie je enkele organen in de onderbuik van een man en van een vrouw. Leg met behulp van de afbeelding uit dat vrouwen een grotere kans hebben om blaasontsteking te krijgen dan mannen.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg moet blijken dat de urinebuis van een vrouw dichter bij de anus ligt (dan die van een man) of dat de urinebuis van een vrouw korter is (dan die van een man). (1p)
Vraag 2 1 punt
Bij veel mannen wordt de prostaat groter als ze ouder worden. De prostaat drukt dan tegen de urineblaas. Dit kan tot gevolg hebben dat de blaas niet goed leeg raakt bij het plassen. Dit vergroot de kans op een blaasontsteking. In de afbeelding hierboven geven letters enkele organen van de man aan. Welke letter geeft de prostaat aan?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 3: Een gordeldier
Vraag 8 1 punt
Het negenbandig gordeldier is een zoogdier dat in Noord-Amerika leeft en in de zomer paart. De innesteling van de embryo's gebeurt pas in november. Dit wordt een uitgestelde innesteling genoemd. De jongen worden in het voorjaar geboren. Leg uit wat voor het gordeldier een voordeel is van een uitgestelde innesteling.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg moet blijken dat zo de geboorte wordt uitgesteld totdat de omstandigheden gunstiger zijn. (1p)
2021, tijdvak 3: Een EUG
Opgavetekst
Bron 9

Zijaanzicht van de vrouwelijke geslachtsorganen en de blaas, met de letters Q, R, S en T bij de organen.
Vraag 34 1 punt
Een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, een EUG, ontstaat als de innesteling van een embryo buiten de baarmoeder plaatsvindt. Meestal gebeurt dit in een eileider. Een EUG is heel gevaarlijk voor moeder en kind. Welke letter in de afbeelding geeft een orgaan aan waarin de innesteling bij een EUG meestal plaatsvindt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 3: Biologische maisplanten
Opgavetekst
Bron 18

Tekening van mannelijke maisbloemen, als inzet bij de maisplant. De meeldraden zijn lang en hangen buiten de bloem.
Vraag 47 1 punt
In de afbeelding zie je een maisplant. Op de top van de plant staat een pluim met mannelijke bloemen. Uit de bouw van de mannelijke bloemen kun je afleiden dat een maisplant bloemen met windbestuiving heeft. Noem een kenmerk van de meeldraden waaraan dat te zien is in de afbeelding.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de helmdraden of meeldraden lang zijn, of buiten de bloem hangen. (1p)
Vraag 48 1 punt
Hoe heet het deel van een maisbloem waaruit een maiskorrel groeit?
Bekijk het antwoord
- Noemt het vruchtbeginsel of de stamper. (1p)
Aan het antwoord 'zaadbeginsel' krijgt de leerling geen scorepunt.
2019, tijdvak 1: De axolotl
Opgavetekst
De axolotl
De axolotl is een amfibie die zijn hele leven eigenschappen van een larve (jonge amfibie) houdt. Hij heeft uitwendige kieuwen en een staartvin, waardoor hij goed aangepast is aan het leven in water.
De axolotl eet kleine diertjes, zoals watervlooien. Hij kan prooidieren alleen goed waarnemen als ze bewegen. Het dier heeft geen natuurlijke vijanden, behalve zijn soortgenoten.
Vraag 11 1 punt
Om een vrouwtje te lokken maakt een mannetje een soort dansje. Hierbij geeft hij geurstoffen af en gebruikt hij zijn staart om de geurstoffen naar het vrouwtje te waaieren. Hoe heet dit type voortplantingsgedrag?
Bekijk het antwoord
- Balts(gedrag) (1p)
Vraag 13 1 punt
Als een axolotl een poot verliest, groeit er op die plek vrijwel direct een klompje cellen. Alle cellen in dit klompje hebben dezelfde bouw. Vanuit dit klompje cellen groeit vervolgens een nieuwe poot, compleet met huid, spieren en bloedvaten. Bestaat het klompje cellen uit één type weefsel? En bestaat de nieuwe poot uit één type weefsel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 1: De zwarte populier
Opgavetekst
Beschrijving van de zwarte populier
| hoogte | tot 35 meter |
|---|---|
| leeftijd | kan 100 tot 150 jaar oud worden |
| bloeitijd | maart - april |
| voortplanting | |
| verspreiding zaden | door de wind |
Bron 26

Twee bloemen naast elkaar, getekend. Bij de linker bloem staat de aanduiding helmknop, bij de rechter bloem de aanduiding stempel. Onder de linker bloem staat letter P, onder de rechter bloem letter Q.
Vraag 45 1 punt
Zwarte populieren hebben óf alleen mannelijke óf alleen vrouwelijke bloemen. In de afbeelding zie je deze twee typen bloemen. In welk type bloem ontstaan de zaden? Noteer de letter en leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Noteert letter Q en legt uit dat dit de vrouwelijke bloem is (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 45: de opmerking bij dit antwoord vervalt. Het antwoord dat Q een stempel heeft, is juist en telt dus mee.
Vraag 46 1 punt
Zwarte populieren hebben windbestuiving. Noteer een kenmerk van bloemen met windbestuiving.
Bekijk het antwoord
- Een van de volgende kenmerken: onopvallende kroonbladeren / lange of uit de bloem stekende meeldraden / grote, veervormige of uit de bloem stekende stempels / droog of veel stuifmeel (1p)
2019, tijdvak 1: Nieuwe voorbehoedmiddelen
Opgavetekst
Nieuwe voorbehoedmiddelen
Mannen en vrouwen die geen kinderen willen, kunnen verschillende middelen gebruiken om een zwangerschap te voorkomen. Enkele van die middelen zijn: het condoom, de anticonceptiepil en het spiraaltje. Wetenschappers werken eraan om de keuze aan voorbehoedmiddelen uit te breiden.
Vraag 48 1 punt
In de tekst hierboven worden enkele veel gebruikte voorbehoedmiddelen genoemd. Noteer een andere betrouwbare manier waarop zowel mannen als vrouwen ervoor kunnen zorgen dat ze geen kinderen krijgen.
Bekijk het antwoord
- Een van beide: sterilisatie / onthouding (1p)
2019, tijdvak 1: Kunststofpropjes
Opgavetekst
Bron 28

Doorsnede van het voortplantingsstelsel van een man, met een deel van de buik. De letters P, Q, R en S wijzen organen of delen aan.
Kunststofpropjes
Er is een gel-achtige kunststof in ontwikkeling die in de zaadleiders gebracht kan worden. Daar ontstaan dan propjes die de afvoer van zaadcellen blokkeren. Bij een zaadlozing komt daardoor sperma zonder zaadcellen vrij. Als een man weer vruchtbaar wil zijn, spuit een arts een oplosmiddel in de zaadleiders waardoor de kunststofpropjes verdwijnen.
Vraag 49 1 punt
Hierboven is het voortplantingsstelsel van een man afgebeeld. Welke letter in de afbeelding geeft een orgaan aan waarin een kunststofpropje wordt aangebracht als voorbehoedmiddel?
Bekijk het antwoord
- Letter R (1p)
Vraag 50 1 punt
Na het aanbrengen van kunststofpropjes in de voortplantingsorganen van een man verandert de samenstelling van het sperma. Schrijf de naam op van een orgaan dat stoffen maakt die dan nog wél in het sperma aanwezig zijn.
Bekijk het antwoord
- Prostaat / zaadblaas(je)s (1p)
2019, tijdvak 1: SILCS
Opgavetekst
SILCS
SILCS is de afkorting van de naam van een nieuw type pessarium. Door de nieuwe vorm is het makkelijk in te brengen en blijft het goed zitten. De SILCS moet samen met een speciale gel gebruikt worden, die ervoor zorgt dat zaadcellen niet goed kunnen bewegen.
Bron 31

Doorsnede van het onderlichaam van een vrouw, met de letters P, Q, R, S en T bij organen en lichaamsdelen.
Vraag 51 1 punt
Een vrouw moet een SILCS zelf aanbrengen in haar lichaam. Welke letter in de afbeelding geeft de plaats aan waar een SILCS zich bevindt, als deze juist is aangebracht?
Bekijk het antwoord
- Letter R (1p)
Vraag 52 2 punten
Kasia gebruikt de SILCS volgens voorschrift. Leg uit op welke twee manieren de SILCS Kasia beschermt tegen zwangerschap.
Bekijk het antwoord
- De SILCS houdt zaadcellen tegen (1p)
- De gel in de SILCS remt de beweging van zaadcellen (1p)
2019, tijdvak 1: Microchip
Opgavetekst
Microchip
Artsen onderzoeken de werking van een microchip die ze in het onderhuids bindweefsel aanbrengen. De chip bevat een hormoon met dezelfde werking als het hormoon in de anticonceptiepil. Elke dag geeft de microchip een klein beetje hormoon af. De chip kan zestien jaar onder de huid werkzaam blijven, zeggen de artsen.
De microchip lijkt op een voorbehoedmiddel dat al jaren op de markt is, het implantatiestaafje. Zo’n staafje bevat eenzelfde hormoon als de chip. Het staafje wordt ook onder de huid aangebracht en kan daar maximaal drie jaar werkzaam blijven. Het implantatiestaafje geeft voortdurend hormoon af. Direct na het aanbrengen geeft het veel hormoon af, maar na verloop van tijd wordt dat steeds minder.
Vraag 53 1 punt
In de informatie staat dat een microchip hormoon afgeeft om een zwangerschap te voorkomen. Wat is de werking van dit hormoon?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 33

Doorsnede van de huid met een haarzakje, zweetklieren en bloedvaten. De letters P, Q, R en S wijzen lagen in de huid aan.
Vraag 54 1 punt
Hierboven zie je een doorsnede van de huid. Welke letter in de afbeelding geeft de laag aan waarin een microchip als voorbehoedmiddel wordt aangebracht?
Bekijk het antwoord
- Letter S (1p)
2019, tijdvak 2: Kruiden
Opgavetekst
Kruiden

In de keuken worden vaak kruiden gebruikt, zoals kruidnagels, peperkorrels en gember.
Kruidnagels zijn de bloemknoppen van de kruidnagelboom. Ze worden geoogst voordat de bloempjes open gaan. Na het drogen krijgen ze een bruine kleur.
Peperkorrels zijn de onrijpe groene bessen van de peperplant, die door drogen een zwarte kleur krijgen.
Gember zoals op de afbeelding is een stuk van de wortelstok van de gemberplant. Uit de wortelstokken kunnen nieuwe stengels groeien. De gemberplant heeft bloemen met een geel-paarse kleur.
De foto toont van links naar rechts kruidnagels, peperkorrels en gember.
Vraag 1 1 punt
Heeft er vóór de oogst van kruidnagels bevruchting plaatsgevonden in de bloemen van de kruidnagelboom? En heeft er vóór de oogst van de bessen bevruchting plaatsgevonden in de bloemen van de peperplant?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 2 1 punt
Kan de gemberplant zich geslachtelijk voortplanten? En kan de gemberplant zich ongeslachtelijk voortplanten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2019, tijdvak 2: Guanovleermuizen
Opgavetekst
Guanovleermuizen

Guanovleermuizen zijn insecteneters. Als ze op jacht zijn, stoten ze geluiden uit die door voorwerpen en organismen in de omgeving worden weerkaatst. De vleermuizen vangen de weerkaatste geluiden op en kunnen zo bepalen waar prooien zich bevinden (zie de afbeelding).
De afbeelding toont een vleermuis die geluid uitstoot (uitgestoten geluid) en het teruggekaatste geluid opvangt (teruggekaatst geluid), van een prooi in de buurt.
Vraag 17 1 punt
Vleermuizen zijn zoogdieren. De geboorte van vleermuizen bestaat uit dezelfde fasen als de geboorte bij mensen. Hoe heet de fase van de geboorte die aan de uitdrijving vooraf gaat?
Bekijk het antwoord
- Noemt ontsluiting of indaling (1p)
Vraag 18 1 punt
Na de uitdrijving volgt de nageboorte. Bij de nageboorte komt de navelstreng naar buiten. Geef de naam van een ander deel dat bij de nageboorte naar buiten komt.
Bekijk het antwoord
- Noemt vruchtvlies, vruchtvliezen of placenta (1p)
2019, tijdvak 2: Draagmoeder
Opgavetekst
Bron 12

Tekening van de vrouwelijke voortplantingsorganen met een dunne buis. De buis, met het label 'buis', loopt van onderen de baarmoeder in. Het label 'bevruchte eicel' wijst naar een punt in de baarmoeder.
Vraag 23 1 punt
Draagmoederschap biedt een oplossing voor paren bij wie zwangerschap niet mogelijk is. In een laboratorium worden eicellen van een vrouw bevrucht door zaadcellen van haar man. Eén of twee bevruchte eicellen worden daarna, door een dunne buis, in het lichaam van een draagmoeder gebracht (zie de afbeelding). Hoe heet het orgaan waarin de bevruchte eicellen worden gebracht?
Bekijk het antwoord
- Noemt de baarmoeder (1p)
2019, tijdvak 2: De navelstreng
Opgavetekst
Bron 15

Dwarsdoorsnede van een navelstreng. Het label 'navelstrengader' wijst naar een ovale ader; de labels 'navelstrengslagaders' wijzen naar de twee ronde slagaders.
Vraag 29 1 punt
In de afbeelding zie je een dwarsdoorsnede van een navelstreng. Behoren alle cellen van de navelstreng tot één weefsel? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt nee, met een uitleg waaruit blijkt dat zich in de navelstreng cellen met verschillende vormen en functies bevinden (1p)
Nee, omdat de cellen tot verschillende weefsels behoren, met een uitleg waaruit blijkt dat zich in de navelstreng cellen bevinden met verschillende vormen en functies. Zonder uitleg 0 punten.
2018, tijdvak 1: Menstruatie
Opgavetekst
Bron 1

Doorsnede van het vrouwelijk voortplantingsstelsel in zijaanzicht. Met de letters P, Q en R worden drie delen aangewezen.
Vraag 1 1 punt
Veel vrouwen gebruiken tijdens de menstruatie maandverband of tampons om bloed en slijmvlies uit de baarmoeder op te vangen. Een tampon wordt in de vagina ingebracht. Welke letter in de afbeelding geeft het deel aan waarin een tampon wordt ingebracht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Kalender april tot en met september (herziene versie)

Kalender van april tot en met september. Per maand staan de weeknummers boven de datums, per dag van de week (ma t/m zo). Zie de afbeelding.
Vraag 2 1 punt
Frederike heeft op 20 juni de eerste dag van haar menstruatie. Ze heeft een regelmatige menstruatiecyclus van 28 dagen. Op 9 juli gaat ze twee weken op vakantie. Als haar cyclus regelmatig blijft, wanneer kan Frederike dan haar volgende menstruatie verwachten? Gebruik de kalender.
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2018, tijdvak 1: Kersenbomen
Opgavetekst
Bron 13

Doorsnede van de stamper van een kersenbloem. Aangewezen zijn een stuifmeelkorrel (bovenop de stempel) en een eicel (in het midden van de eierstok).
Vraag 29 1 punt
In de afbeelding hieronder zie je een doorsnede van de stamper van een kersenbloem. Heeft bij deze bloem bestuiving plaatsgevonden? En heeft er bevruchting plaatsgevonden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2018, tijdvak 2: Ivf-behandeling
Opgavetekst
Bron 3

Tekening van enkele organen van een vrouw in doorsnede. Vanuit de tekening wijzen de letters P, Q, R, S en T naar verschillende organen. P staat bovenaan, T onderaan.
Vraag 7 1 punt
Soms willen vrouwen zwanger worden, maar lukt dat niet op een natuurlijke manier. Deze vrouwen kunnen in aanmerking komen voor een ivf-behandeling. Bij een ivf-behandeling wordt een eicel buiten het lichaam van een vrouw bevrucht en daarna in een bepaald orgaan geplaatst.
In de afbeelding zie je enkele organen van een vrouw (P, Q, R, S en T). Geef de letter én de naam van het orgaan waarin een bevruchte eicel wordt geplaatst bij een ivf-behandeling. Schrijf je antwoord zo op: letter: ... naam: ...
Bekijk het antwoord
- Noemt de letter R en de naam baarmoeder (1p)
Alleen aan een volledig en juist antwoord 1 scorepunt toekennen.
Vraag 8 1 punt
Van een vrouw die in aanmerking wil komen voor een ivf-behandeling wordt de urine onderzocht. In de urine worden cellen met een celkern aangetroffen. Kunnen dit bacteriën zijn? En kunnen dit cellen van de vrouw zijn?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 9 1 punt
Als een vrouw ook na een ivf-behandeling niet zwanger raakt, kan het zijn dat haar baarmoederslijmvlies te dun is voor een zwangerschap. Leg uit waardoor een zwangerschap niet mogelijk is bij een vrouw met een te dun baarmoederslijmvlies.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat dan geen innesteling mogelijk is, of dat de placenta zich niet (voldoende) kan ontwikkelen (1p)
Vraag 10 1 punt
In het baarmoederslijmvlies bevinden zich onder andere bloedvaten en slijmvliescellen. Bestaat het baarmoederslijmvlies uit één type weefsel? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Antwoordt nee, met een uitleg waaruit blijkt dat niet alle cellen (in het baarmoederslijmvlies) eenzelfde vorm of functie hebben (1p)
2018, tijdvak 2: De kokospalm
Opgavetekst
De kokospalm

De kokospalm is een boom die in veel tropische en subtropische gebieden groeit en wel 30 meter hoog kan worden. De boom heeft mannelijke en vrouwelijke bloemen die in bundels vanuit de oksels van de bladeren groeien (zie de afbeelding). De vrouwelijke bloemen produceren nectar en hebben een zoete geur. De vruchten van de kokospalm worden kokosnoten genoemd.
Tekening van een kokospalm met de bundel bloemen (P), een mannelijke bloem (Q), een vrouwelijke bloem (R) en een kokosnoot (S).
Vraag 16 1 punt
Stuifmeel van een mannelijke bloem kan een vrouwelijke bloem van dezelfde kokospalm bevruchten. Hierna ontstaat een kokosnoot waaruit een jonge kokospalm kan groeien. Jaap en Yassin praten over het genotype van een kokospalm die op zo’n manier ontstaat. Jaap zegt dat het genotype van zo’n kokospalm altijd hetzelfde is als het genotype van de kokospalm waarvan hij afstamt. Yassin zegt dat het genotype van zo’n kokospalm een combinatie is van de genen van de stuifmeelkorrel en de genen van de eicel. Wie heeft of wie hebben gelijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2018, tijdvak 2: Thermotherapie
Opgavetekst
Gemiddeld gewicht van de prostaat bij verschillende leeftijden
Mannen kunnen op oudere leeftijd problemen krijgen met plassen doordat de prostaat groter wordt. Een vergrote prostaat kan behandeld worden met thermotherapie. Hierbij wordt via de opening van de penis een buisje ingebracht tot aan de prostaat. Via dit buisje worden microgolven uitgezonden die de prostaat verhitten. Hierdoor zal de prostaat kleiner worden.
In de tabel hieronder staan gegevens over het gemiddelde gewicht van de prostaat bij verschillende leeftijden.
| leeftijd mannen (jaar) | 1 | 12 | 25 | 70 |
|---|---|---|---|---|
| gewicht prostaat (gram) | 1 | 4 | 20 | 50 |
Bron 18

Zijaanzicht van het voortplantingsstelsel van een man. De letters P, Q, R, S, T en U wijzen naar verschillende delen. U wijst naar een deel onderaan de tekening.
Vraag 33 1 punt
In de afbeelding zie je het voortplantingsstelsel van een man. Via de opening van de penis wordt het buisje voor thermotherapie ingebracht in het deel dat is aangegeven met de letter U. Noteer de naam van dit deel.
Bekijk het antwoord
- Noemt urinebuis of plasbuis (1p)
Vraag 34 1 punt
Een functie van de prostaat is het maken van zaadvocht. Ook andere organen hebben als functie het maken van zaadvocht. Welke organen zijn dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Hoe vaak voortplanting in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 6, 20-22, 28, 32, 35-36 | 8 | 16% |
| 2026, tijdvak 2 | 17-19, 35, 39-42 | 8 | 15% |
| 2025, tijdvak 1 | 18, 41-44 | 5 | 10% |
| 2025, tijdvak 2 | 5, 15-16, 29-30, 48-50 | 8 | 16% |
| 2024, tijdvak 1 | 11, 13, 19-22, 26, 39-41 | 10 | 19% |
| 2024, tijdvak 2 | 5, 21-26, 33 | 8 | 15% |
| 2023, tijdvak 1 | 7-8, 14-15, 38-39 | 6 | 12% |
| 2023, tijdvak 2 | 11-13, 20, 48, 50-51 | 7 | 13% |
| 2022, tijdvak 1 | 6-11, 28, 43 | 8 | 15% |
| 2022, tijdvak 2 | 30-32, 40 | 4 | 8% |
| 2022, tijdvak 3 | 9-10, 25-27, 29 | 6 | 12% |
| 2021, tijdvak 1 | 30-31, 43-46 | 6 | 11% |
| 2021, tijdvak 2 | 10, 15-16, 28, 42 | 5 | 10% |
| 2021, tijdvak 3 | 1-2, 8, 34, 47-48 | 6 | 11% |
| 2019, tijdvak 1 | 11, 13, 45-46, 48-54 | 11 | 21% |
| 2019, tijdvak 2 | 1-2, 17-18, 23, 29 | 6 | 13% |
| 2018, tijdvak 1 | 1-2, 29 | 3 | 6% |
| 2018, tijdvak 2 | 7-10, 16, 33-34 | 7 | 15% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens biologie vmbo-gl/tl staat een vraag over voortplanting, samen 122 vragen (13% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2019, tijdvak 1: 11 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 15% van de vragen over voortplanting, daarvoor 12%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.
Oefenen met voortplanting
Maak de 15 nieuwste examenvragen over voortplanting online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over voortplanting
Andere onderwerpen biologie vmbo-gl/tl
- Zenuwstelsel en hormonen
- Voeding en vertering
- Gedrag
- Erfelijkheid
- Afweer
- Bloedsomloop
- Ecologie
- Planten en fotosynthese
- Ademhaling
- Cellen
- Evolutie
- DNA en eiwitsynthese
Voortplanting op andere niveaus
- Examenvragen voortplanting biologie havo
- Examenvragen voortplanting biologie vmbo-bb
- Examenvragen voortplanting biologie vmbo-kb
- Examenvragen voortplanting biologie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt voortplanting voor in het eindexamen biologie vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 122 vragen over voortplanting, 13% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen biologie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over voortplanting?
In het examen van 2019, tijdvak 1, met 11 vragen: 11, 13, 45-46, 48-54.
Hoe oefen ik examenvragen over voortplanting?
Op deze pagina staan alle vragen over voortplanting met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.