Examenvragen planten en fotosynthese biologie vmbo-gl/tl
56 vragen over planten en fotosynthese uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Planten en fotosynthese komt in 17 van de 18 examens biologie vmbo-gl/tl voor, met 56 vragen (6% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 3 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over planten en fotosynthese
Per examen de vragen over planten en fotosynthese, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Duindoorn
Opgavetekst
De duindoorn is een struik die vooral voorkomt in open zandvlaktes zoals de duinen. Een groep duindoornstruiken is meestal ontstaan door wortelstokken.
In de herfst heeft de struik oranje bessen. Wanneer deze bessen gaan rotten, kan er alcohol ontstaan. Vogels zoals lijsters en spreeuwen eten van deze bessen. Soms worden ze dan dronken en kunnen niet meer goed vliegen. Ze zijn dan een makkelijke prooi voor vossen en roofvogels zoals de sperwer.
In de afbeelding zie je delen van de duindoorn met een aantal kenmerken. De struik heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen.
- grijskleurige bladeren met aan de bovenkant haartjes en aan beide kanten huidmondjes
- takken met doorns
- zeer kleine, groene, reukloze bloemen die of vrouwelijk of mannelijk zijn
- oranje bessen met zaden
Vraag 37 1 punt
Noteer een kenmerk uit de informatie waaruit blijkt dat deze struik door de wind bestoven wordt.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juist kenmerk:
- geen geur
- (zeer kleine) groene bloemen
Vraag 38 1 punt
Noteer een kenmerk uit de informatie waaruit blijkt dat de bladeren van de duindoorn aangepast zijn om verdamping van water tegen te gaan.
Bekijk het antwoord
harige/smalle bladeren
2026, tijdvak 1: Planten in de klas
Opgavetekst
Als er een groot aantal leerlingen in een klein klaslokaal is, wordt de luchtkwaliteit minder. Onderzoekers vragen zich af of planten in de klas kunnen helpen bij het verbeteren van de luchtkwaliteit.
Er wordt een onderzoek uitgevoerd tijdens schooltijd in vier klaslokalen op verschillende scholen. Eerst worden vier weken lang de waarden bijgehouden van de koolstofdioxide-concentratie en de hoeveelheid licht. Na deze periode plaatsen de onderzoekers planten in het klaslokaal en meten ze opnieuw vier weken lang dezelfde factoren. In de tabel zie je de resultaten van het onderzoek.
| lokaal | periode 1 zonder planten | periode 2 met planten | hoeveelheid licht |
|---|---|---|---|
| 1 | 1046 | 1168 | weinig |
| 2 | 1575 | 1275 | veel |
| 3 | 1235 | 1273 | weinig |
| 4 | 921 | 858 | veel |
Gemiddelde concentratie koolstofdioxide tijdens schooltijd (ppm)*
*ppm = aantal deeltjes per miljoen deeltjes
Vraag 47 2 punten
De onderzoekers hebben tijdens het onderzoek de hoeveelheid licht in de lokalen bijgehouden, omdat dit van invloed kan zijn op de luchtkwaliteit.
Leg in twee stappen uit hoe in periode 2 de hoeveelheid licht van invloed is op de concentratie koolstofdioxide.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat:
- planten licht nodig hebben (voor de fotosynthese).
- door fotosynthese de koolstofdioxide-concentratie daalt.
Vraag 48 2 punten
In lokaal 2 was een duidelijke verbetering van de luchtkwaliteit te zien door de aanwezigheid van planten en veel licht.
Maak op de uitwerkbijlage een staafdiagram van de gemiddelde concentratie koolstofdioxide in lokaal 2 zonder planten en met planten.
Leeg rooster met een verticale as voor de gemiddelde concentratie koolstofdioxide (ppm), waarin het staafdiagram getekend moet worden. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juist diagram:
- de verticale as is juist ingedeeld, en de staven hebben een correcte legenda of notatie op de x-as
- de waarden zijn juist uitgezet als twee staven naast elkaar
2026, tijdvak 2: Giftig bladgroen
Opgavetekst
Boer Schenk verbouwt aardappelen. Aardappelen zijn de knollen van de aardappelplant. In april doet hij de aardappelen in de grond. Uit elke aardappel groeit een plant waaraan nieuwe aardappelen worden gevormd. Na vier maanden kan boer Schenk deze aardappelen oogsten. Hoe groter de aardappelen zijn, hoe beter zijn oogst is.

Vraag 36 1 punt
De aardappelplant vervoert suikers vanuit de bladeren via de stengels naar de wortels. Daar worden de suikers als zetmeel in de knollen opgeslagen.
→ Noteer de naam van de vaten waarin suikers richting de wortels worden vervoerd.
Bekijk het antwoord
bastvaten
Dit jaar heeft boer Schenk last van coloradokevers. In de afbeelding zie je een aardappelplant met coloradokevers. Deze kevers en hun larven eten de groene stengels en bladeren van de aardappelplant. Als er een plaag is van deze kevers, kan de aardappeloogst mislukken.

Vraag 37 2 punten
Als de bladeren van de plant zijn aangevreten, vormt deze plant alleen nog maar kleine aardappelen.
→ Leg in twee stappen uit waardoor de aardappelen klein blijven als de plant weinig bladeren heeft.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat
- er in de plant minder fotosynthese plaatsvindt, / de plant minder glucose maakt, (1)
- (waardoor) er minder zetmeel in de aardappelen komt. / er minder bouwstoffen/reservestoffen in de aardappelen komen. (1)
Vraag 38 1 punt
Onderzoekers hebben een manier gevonden om de coloradokever te bestrijden. Ze hebben het DNA van aardappelplanten veranderd. Deze aardappelplanten maken daardoor bladgroenkorrels die giftig zijn voor de coloradokever.
Welke delen van de plant zijn giftig geworden door deze verandering in het DNA?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
2025, tijdvak 1: Plantenhormonen
Opgavetekst
Planten maken hormonen aan die de groei regelen. Abscisinezuur is zo'n hormoon, dit hormoon wordt gevormd in de wortels en bladeren van de plant. Abscisinezuur zorgt ervoor dat de huidmondjes sluiten in droge periodes om verdamping van water tegen te gaan. Een ander hormoon is giberelline. Dit hormoon beïnvloedt de groei door de celdeling in de stengel te stimuleren. Bovendien zorgt giberelline ervoor dat het reservevoedsel in een zaadje gebruikt wordt bij de kieming.
Vraag 4 1 punt
In de afbeelding zie je een schematische doorsnede van een blad. Hierin zijn delen aangegeven met de letters P tot en met S.
Welke letter geeft een huidmondje aan?
Schematische doorsnede van een blad met de delen P tot en met S. Bekijk in Opgaven, pagina 3
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 5 1 punt
Noteer de naam van het type vaten waarin abscisinezuur wordt getransporteerd vanuit de wortels naar de bladeren.
Bekijk het antwoord
houtvaten
Vraag 7 1 punt
In de afbeelding zie je een opengesneden zaadje van een boon. Hierin zijn delen aangegeven met de letters P, Q en R.
Welke letter geeft het deel aan waaruit het kiempje reservevoedsel haalt?
Opengesneden zaadje van een boon met de delen P, Q en R. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
2025, tijdvak 1: Pitrus
Opgavetekst
Pitrus is een plant die groeit langs de waterkant. De wortels staan vaak in het water. In de stengel van de pitrus zitten ruimtes die met lucht gevuld zijn. Via deze ruimtes krijgen de wortels zuurstof.
Vraag 31 1 punt
Hieronder zie je een schematische tekening van een wortel. Met twee pijlen is de richting aangegeven waarin de stoffen glucose en nitraat worden vervoerd.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis voor elke pijl aan welke stof in die richting wordt vervoerd.
| glucose | nitraat | |
|---|---|---|
| pijl P | ||
| pijl Q |
Schematische tekening van een wortel met pijl P (omhoog) en pijl Q (omlaag). Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
De juist ingevulde tabel:
| glucose | nitraat | |
|---|---|---|
| pijl P | X | |
| pijl Q | X |
Opmerking
Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.
2025, tijdvak 2: De erwtenplant
Vraag 6 1 punt
De erwtenplant maakt eiwitrijke zaden. Om deze eiwitten te maken, heeft de plant mineralen nodig. Nadat de plant de mineralen heeft opgenomen, worden ze vervoerd naar de vruchtbeginsels van de plant. Worden de mineralen opgenomen door de huidmondjes of door de wortelharen? En worden ze vervoerd door de houtvaten of door de bastvaten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2025, tijdvak 2: Groente uit zee
Opgavetekst
Voedingswaarde per 100 gram
| energie-waarde (kJ) | eiwit (g) | vet (g) | voedingsvezels (g) | water (g) | mineraal kalium (mg) | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| avocado | 816 | 1,9 | 19,5 | 4,3 | 72,5 | 377 |
| gekookte rijst | 620 | 3,2 | 0,3 | 0,7 | 63,4 | 25 |
| zalm | 785 | 21,8 | 11,0 | 0,0 | 62,6 | 489 |
| zeewier | 1060 | 31,5 | 1,5 | 36,3 | 6,5 | 1730 |
Vraag 13 1 punt
In de tabel staan voedingsstoffen waaruit zeewier bestaat. Welke van deze voedingsstoffen worden door de zeewierplanten opgenomen uit de zee?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2025, tijdvak 2: Kamerplanten
Vraag 38 1 punt
Veel mensen in Nederland hebben kamerplanten in huis staan. De Calathea is hier een voorbeeld van. De Calathea komt oorspronkelijk uit het tropische regenwoud van Venezuela. Het klimaat is daar het hele jaar grotendeels hetzelfde, met een constante temperatuur van boven de 20°C. In het tropische regenwoud leeft de Calathea in de schaduw op de bodem van een dichtbegroeid bos. Met welke abiotische factor moet je volgens de informatie rekening houden wanneer je de Calathea in de woonkamer zet?
Bekijk het antwoord
- Noemt een abiotische factor, bijvoorbeeld (hoeveelheid zon)licht, schaduw of temperatuur. (1p)
Vraag 39 1 punt
Kamerplanten staan vaak in een pot met daarin potgrond. Potgrond is een mengsel van compost en kunstmest. Compost bestaat vooral uit halfverteerd plantaardig materiaal. Leg uit dat het voor de groei van planten in je woonkamer goed is om de potgrond minimaal één keer per jaar te vernieuwen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de plant voedingsstoffen uit de potgrond haalt, waardoor die voedingsstoffen opraken. (1p)
Vraag 40 1 punt
In de Calathea vinden stofwisselingsprocessen plaats, zoals fotosynthese en verbranding. Welk van de genoemde processen vindt bij de Calathea in het donker plaats en welke stof wordt daarbij uitgescheiden via de bladeren?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2024, tijdvak 1: Girafkevers
Opgavetekst
Girafkevers
Girafkevers zijn insecten met een zeer lange nek. De mannetjes hebben een langere en krachtigere nek dan de vrouwtjes. In de paartijd tonen de mannetjes hun krachtige nek om andere mannetjes te verjagen. Een vrouwtje dat in de buurt is, houdt de mannetjes in de gaten. Zij zal met het sterkste mannetje paren.
Na het paren vouwt het vrouwtje een blad, door in de bladnerf te bijten. Daarna rolt zij het blad op en legt ze een ei in het opgerolde blad. Het mannetje blijft in de buurt om andere insecten te verjagen. Als het ei is ingepakt, bijt het vrouwtje de bladsteel door. Hierdoor valt het blad met het ei erin op de bodem. Wanneer de larve uit het ei komt, voedt deze zich met het blad.
Bron 3
| beschrijving van sociaal gedrag | type sociaal gedrag |
|---|---|
| In de paartijd tonen de mannetjes hun krachtige nek om andere mannetjes te verjagen. | |
| Het vrouwtje rolt het blad op en legt een ei in het opgerolde blad. |
Vraag 6 1 punt
Een girafkever-vrouwtje bijt in de bladnerf waarna het blad opgerold kan worden. De nerf geeft stevigheid aan het blad. In de nerf zitten de houtvaten en bastvaten. Welke stoffen worden in deze twee typen vaten getransporteerd? Schrijf je antwoord zo op: houtvaten transporteren water met: ……………………………... bastvaten transporteren water met: ……………………………
Bekijk het antwoord
- Noemt bij de houtvaten mineralen/voedingszouten en bij de bastvaten suikers/glucose of organische stoffen. (1p)
Alleen 1 scorepunt toekennen wanneer bij beide typen vaten de stoffen juist zijn benoemd.
2024, tijdvak 1: Koffie
Opgavetekst
Koffie
Koffie wordt gemaakt van heet water en gemalen koffiebonen. Koffiebonen zijn zaden van de koffieplant die zijn gedroogd en gebrand. Koffie bevat cafeïne. De cafeïne heeft een opwekkend effect.
De bloemen van een koffieplant hebben opvallende, witgekleurde kroonbladeren. Diep in de bloem zitten nectarklieren. Elke bloem bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen.
Na de bevruchting ontstaan er vruchten met elk twee zaden die na acht maanden rijp zijn. In die acht maanden verkleuren de vruchten van groen naar rood.
Vraag 9 1 punt
In de tekst staan een aantal kenmerken van de koffieplant. Twee van deze kenmerken wijzen erop dat de koffieplant wordt bestoven door insecten. Schrijf deze twee kenmerken op.
Bekijk het antwoord
- Noemt beide kenmerken: opvallende/(wit)gekleurde kroonbladeren en (diepgelegen) nectarklieren. (1p)
Alleen 1 scorepunt toekennen wanneer beide kenmerken juist zijn benoemd.
Vraag 10 1 punt
Het stuifmeel van een insectenbestuiver is verschillend van het stuifmeel van een windbestuiver. Benoem een eigenschap van het stuifmeel van een windbestuiver.
Bekijk het antwoord
- Noemt een eigenschap: het stuifmeel van een windbestuiver is licht(er) of niet plakkerig. (1p)
Wanneer een kandidaat noteert dat een windbestuiver veel stuifmeel maakt, het scorepunt niet toekennen.
2024, tijdvak 2: Vogellijm
Vraag 32 1 punt
Vogellijm is een plant die hoog in een boom op de takken leeft. Het is een parasiet: hij haalt water en voedingsstoffen uit de vaten van de boom waar hij in groeit. Als het zaad op een geschikte boom terechtkomt, kan het zaad gaan kiemen. Het worteltje groeit dan de boom in, op zoek naar bepaalde voedingsstoffen. Hoe komt een kiemend zaad aan voedingsstoffen om een worteltje te ontwikkelen?
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de voedingsstoffen uit het zaadje (de zaadlob) gehaald worden (1p)
Vraag 34 1 punt
Noem de manier waarop zaden van planten met bessen meestal verspreid worden.
Bekijk het antwoord
- Noemt verspreiding door dieren of vogels (1p)
2023, tijdvak 1: Een bloementaart
Opgavetekst
Een bloementaart
Karel leest in een kookboek dat je sommige bloemen kunt eten. Hij kiest een recept voor een bloementaart uit. Enkele van de benodigde ingrediënten staan hieronder.
- 100 g roomboter
- 150 mL melk
- 300 g tarwemeel
- 400 g bloemkool
- 150 g pompoenpitten
- gele kroonbladeren van zonnebloemen
- paarse kroonbladeren van viooltjes
- 1 citroen
Vraag 2 1 punt
Zitten in het recept (zie de bron) de kroonbladeren van insectenbloemen of van windbloemen? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Insectenbloemen, met een uitleg waaruit blijkt dat de kroonbladeren in het recept opvallend of gekleurd zijn (1p)
Vraag 3 2 punten
In het recept (zie de bron) staan onder meer roomboter, melk, tarwemeel, bloemkool, pompoenpitten, kroonbladeren van zonnebloemen en viooltjes, en een citroen. Noteer de drie ingrediënten uit dit recept die na bevruchting van de plant ontstaan zijn.
Bekijk het antwoord
- Noteert drie juiste ingrediënten: tarwe(meel), pompoenpit(ten), citroen (2p)
Drie juiste ingrediënten: 2 punten. Twee juiste ingrediënten: 1 punt. Minder dan twee juiste ingrediënten: 0 punten.
2023, tijdvak 2: Brandnetels en vlinders
Opgavetekst
Brandnetels en vlinders
De brandnetel is een veel voorkomende vaste plant. De brandnetel heeft mannelijke en vrouwelijke planten. De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit vele kleine groene bloemetjes. De mannelijke planten hebben pluimen met kleine onopvallende bloemen. Als je zo'n pluim een tikje geeft, valt er veel stuifmeel uit. In de herfst sterven de stengels en bladeren af en overwintert de plant met alleen de ondergrondse worteldelen. Uit deze worteldelen groeien in de lente meerdere nieuwe planten met stengels, bladeren en bloemen.
De brandnetel is een belangrijke plant voor een aantal vlindersoorten zoals de kleine vos. Deze vlinders leggen hun eitjes op de onderkant van de bladeren van brandnetels. De groenbruine rupsen die uit de eitjes zijn gekomen eten de bladeren van de brandnetel. De rupsen worden veel gevangen door vogels zoals koolmezen die de rupsen aan hun jongen voeren. Rupsen die niet gevangen worden gaan zich verpoppen. Na de verpopping voeden de vlinders zich met nectar van de bloemen van de vlinderstruik.
Vraag 21 2 punten
Behoort de brandnetel tot insectenbestuivers of windbestuivers? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Windbestuivers. (1p)
- Uitleg: de bloemen zijn klein en onopvallend / er valt veel stuifmeel uit. (1p)
Vraag 27 2 punten
Nitraat is een minerale voedingsstof die opgenomen wordt door planten. Bij een gebrek aan deze stof kleuren de bladeren van de brandnetel geel. Leg uit welke invloed gele bladeren hebben op de groei van de brandnetel.
Bekijk het antwoord
- Gele bladeren bevatten geen bladgroenkorrels / kunnen geen energie uit zonlicht winnen. (1p)
- Waardoor de brandnetel minder / niet groeit. (1p)
2023, tijdvak 2: Medicijnresten in het oppervlaktewater
Vraag 40 1 punt
Medicijnresten hebben ook invloed op eencellige organismen zoals bacteriën en groene algen. Een onderzoeker bekijkt eencellige algen en bacteriën onder de microscoop. De algen hebben behalve de groene kleur nog een onderscheidend kenmerk. Welk kenmerk heeft een eencellige alg wel, maar een bacterie niet?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2022, tijdvak 1: Zeearenden
Opgavetekst
Zeearenden
Zeearenden zijn grote roofvogels die in Nederland voorkomen in gebieden met veel water. In het schema hieronder staat waarmee zeearenden zich voeden.
algen → mosselen → eidereenden → zeearenden
Vraag 54 1 punt
Algen leggen energie vast in glucose. Wat is de energiebron die algen hiervoor gebruiken?
Bekijk het antwoord
- Noemt zonlicht (zon, zonnestraling of (zon)licht). (1p)
2022, tijdvak 2: Hennep als medicijn
Vraag 5 1 punt
Een hennepplant heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen. De mannelijke bloemen van hennep produceren heel veel stuifmeel dat glad en niet kleverig is. Uit deze gegevens kun je concluderen of hennepplanten nectar produceren. Produceren hennepplanten nectar? En zo ja, welke planten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2022, tijdvak 2: Fytoplasma’s
Opgavetekst
Fytoplasma’s
Fytoplasma’s zijn bacteriën die in bastvaten van planten kunnen leven. Ze voeden zich met stoffen die door de bastvaten stromen.
Fytoplasma’s hebben geen celwand, maar verder hebben ze dezelfde bouw als andere soorten bacteriën. Net als andere soorten bacteriën hebben fytoplasma’s alleen één cirkelvormig chromosoom. Ze planten zich voort door tijdens de celdeling het chromosoom te verdubbelen, zodat de dochtercellen die hierbij ontstaan weer een cirkelvormig chromosoom hebben.
Vraag 27 1 punt
Welke stoffen stromen door bastvaten? En in welke richting stromen die stoffen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2022, tijdvak 3: Bomen
Vraag 5 1 punt
Om nieuwe bossen of parken aan te planten, worden zo veel mogelijk boomsoorten gebruikt die in Nederland van oudsher voorkomen. Boomkwekers verzamelen zaden van deze boomsoorten, die ze vervolgens laten ontkiemen. In welk deel van een bloem ontwikkelen zich zaden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 6 1 punt
Zaden bevatten energierijke stoffen. Om te kunnen ontkiemen, moeten de zaden ook stoffen uit de omgeving opnemen. Welke twee stoffen zijn dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
2022, tijdvak 3: Een determineertabel
Opgavetekst
Een determineertabel
In een boek over planten die in het water leven, staat een determineertabel. Hieronder staat een deel van deze tabel.
| Nr | Kenmerk | Volgende stap of plant |
|---|---|---|
| 1a | Alle bladeren van de plant bevinden zich onder water | 2 |
| 1b | De plant heeft bladeren boven en/of op het water | 5 |
| 2a | De blaadjes hebben een gladde rand | waterpest |
| 2b | De blaadjes hebben geen gladde rand | 3 |
| 3a | De blaadjes zijn veervormig | aarvederkruid |
| 3b | De blaadjes zijn niet veervormig | 4 |
| 4a | Het plantje stinkt als je het stuk wrijft | kranswier |
| 4b | Het plantje stinkt niet als je het stuk wrijft | hoornblad |
| 5a | De plant heeft bladeren die op het water drijven | 6 |
| 5b | De plant heeft bladeren die boven het water uitsteken | 7 |
| 6a | De bladeren zijn klein en rond | kikkerbeet |
| 6b | De bladeren zijn lang en smal | fonteinkruid |
| 7a | De bladeren zijn pijlvormig | pijlkruid |
| 7b | De bladeren zijn lang en smal | krabbenscheer |
Vraag 8 1 punt
In een boek over planten die in het water leven, staat een determineertabel. Kikkerbeet en krabbenscheer zijn planten met witte bloemen, maar hun bladeren verschillen duidelijk van vorm. Beschrijf met behulp van de determineertabel een ander verschil tussen deze twee planten. Schrijf je antwoord zo op: kikkerbeet: ... krabbenscheer: ...
Bekijk het antwoord
- Beschrijft een ander verschil met behulp van de determineertabel: kikkerbeet: de bladeren drijven op het water; krabbenscheer: de bladeren steken boven het water uit. (1p)
Alleen aan een volledig juist antwoord 1 scorepunt toekennen.
2022, tijdvak 3: Verwelkingsziekte
Vraag 11 1 punt
Bij tomatenplanten komt een ziekte voor die door een schimmel wordt veroorzaakt. De schimmel dringt via de wortels de tomatenplant binnen en verstopt vaten. De bladeren krijgen daardoor een gebrek aan water en worden slap. Welke verstopping zorgt ervoor dat de bladeren gebrek aan water krijgen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 12 2 punten
Een cel uit een wortelhaar van een tomatenplant en een cel van de schimmel worden met elkaar vergeleken. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met de kolommen bladgroenkorrels, celkern en celwand, en de rijen cel uit een wortelhaar en cel van de schimmel. Kruis voor elke cel alle delen aan die deze cel heeft.
Bekijk het antwoord
- Cel uit een wortelhaar: kruist celkern en celwand aan en bladgroenkorrels niet. (1p)
- Cel van de schimmel: kruist celkern en celwand aan en bladgroenkorrels niet. (1p)
Cel uit een wortelhaar: kruis aan bij celkern en celwand, niet bij bladgroenkorrels. Cel van de schimmel: kruis aan bij celkern en celwand, niet bij bladgroenkorrels.
Per juiste regel 1 punt. Een regel is juist als de kruisjes precies bij celkern en celwand staan en niet bij bladgroenkorrels.
2022, tijdvak 3: Jongen voeren
Vraag 31 1 punt
Honingzuigers zijn kleine vogels die voornamelijk van nectar leven. Met hun lange snavel en buisvormige tong zuigen ze de nectar uit een bloem. Planten lokken honingzuigers met nectar. Leg uit welke functie dit heeft voor de plant.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat honingzuigers voor de bestuiving zorgen. (1p)
2021, tijdvak 1: Koolstofdioxide in planten
Opgavetekst
Bron 8

Dwarsdoorsnede van een blad. Letters: P wijst naar de bovenste laag, Q naar de cellen eronder, R naar een vaatbundel, S naar de onderste laag en T naar een opening aan de onderkant van het blad.
Vraag 12 1 punt
Via deel T wordt koolstofdioxide opgenomen. Wat is de naam van deel T?
Bekijk het antwoord
- Noemt het huidmondje (1p)
Vraag 13 1 punt
Koolstofdioxide en water worden door planten omgezet in glucose. In welke cellen kan deze omzetting plaatsvinden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
Vraag 14 1 punt
Een deel van de gemaakte glucose wordt naar de wortels vervoerd. Leg uit waardoor wortelcellen zelf geen glucose kunnen maken uit koolstofdioxide en water.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat wortelcellen geen zonlicht krijgen, of geen bladgroenkorrels hebben (1p)
Vraag 15 1 punt
Door welke vaten vindt transport van glucose naar de wortels plaats?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2021, tijdvak 1: Cassave
Opgavetekst
Cassave
Boer Winston verbouwt op zijn land cassaveplanten (zie afbeelding 1). De knollen van deze plant worden cassave genoemd en zijn voedzaam (zie afbeelding 2). Om cassave te oogsten trekt boer Winston de planten uit de grond en haalt de knollen eraf. Na de oogst kiest hij sterke stammen en hakt die in stukken van 15 cm. Deze stukken steekt hij weer in de grond, waar ze uitgroeien tot nieuwe cassaveplanten.
Vraag 25 1 punt
De wortels van cassaveplanten slaan reservestoffen op. Ze hebben ook nog andere functies. Noem één andere functie.
Bekijk het antwoord
- Noemt één andere functie van de wortel, zoals de plant stevig in de grond vastzetten, voedingszouten opnemen of water opnemen (1p)
2021, tijdvak 2: Alfalfa
Opgavetekst
Alfalfa
Abdel en Els willen voor biologie een proefje met alfalfa doen. Op internet vinden ze de volgende informatie:
Alfalfa is een kiemgroente. Het zaaien van alfalfa is gemakkelijk. De zaadjes kunnen in het licht of in het donker ontkiemen. De kiemplantjes kunnen al na zes dagen gegeten worden. Alfalfa is gezond en zit vol eiwitten, mineralen en vitamines.
Abdel en Els laten 50 alfalfazaadjes in het donker ontkiemen en 50 alfalfazaadjes in het licht. In het donker blijven de kiemplantjes wit, in het licht worden ze groen.
Alfalfa

Foto van een grote hoeveelheid alfalfakiemplantjes, dicht op elkaar.
Vraag 39 2 punten
Schrijf twee abiotische factoren op die voor de ontkieming van alfalfazaden nodig zijn.
Bekijk het antwoord
- Een juiste abiotische factor: temperatuur (warmte), water of zuurstof. (1p)
- Een tweede, andere juiste abiotische factor: temperatuur (warmte), water of zuurstof. (1p)
Vraag 40 1 punt
Leg uit waardoor de kiemplantjes in het licht groen worden.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg moet blijken dat de kiemplantjes bladgroenkorrels aanmaken (voor de fotosynthese). (1p)
Vraag 41 1 punt
Aan de wortels van de kiemplantjes ontstaan wortelharen. Wat is de functie van wortelharen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 3: Een droge omgeving
Vraag 40 1 punt
De bladeren van planten die in een droge omgeving leven, hebben vaak eigenschappen die beschermen tegen waterverlies. Enkele eigenschappen die deze bladeren kunnen hebben, zijn: 1 een dikke waslaag op de opperhuid, 2 een groot bladoppervlak, 3 haartjes op de opperhuid, 4 veel huidmondjes per vierkante millimeter. Welke twee van deze eigenschappen beschermen een plant tegen verlies van water?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 3: Biologische mais
Vraag 45 1 punt
Net als andere biologische producten wordt biologische mais geteeld zonder gebruik van allerlei chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Gebruikt een maisplant glucose voor de opbouw van maiskorrels? En gebruikt de plant hiervoor minerale zouten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2019, tijdvak 1: Blauwalgen
Opgavetekst
Blauwalgen
Blauwalgen zijn bacteriën die zich bij warm weer snel vermeerderen in water met veel voedingsstoffen. Hierdoor ontstaat er een dikke en stinkende groene laag op het water.
Blauwalgen bevatten bladgroen. Hierdoor kunnen ze aan fotosynthese doen.
Vraag 7 2 punten
Het schema hieronder stelt de fotosynthese voor: ...(1)… + water + lichtenergie → glucose + …(2)… Wat moet op plaats 1 en op plaats 2 ingevuld worden om het schema compleet te maken?
Bekijk het antwoord
- Plaats 1: koolstofdioxide (CO2) (1p)
- Plaats 2: zuurstof (O2) (1p)
Vraag 8 1 punt
Ayşe en Danny onderzoeken slootwater met daarin blauwalgen. Ze gebruiken hiervoor vier bekerglazen en vier waterbaden, elk ingesteld op een andere temperatuur: 15 °C, 25 °C, 35 °C en 45 °C. Ze zetten in elk waterbad één bekerglas met 50 mL slootwater. Na enkele dagen bepalen ze in elk bekerglas de hoeveelheid blauwalgen per milliliter. Noteer de onderzoeksvraag die bij dit onderzoek past.
Bekijk het antwoord
- Een juiste onderzoeksvraag waaruit blijkt dat Ayşe en Danny de invloed van de temperatuur op de hoeveelheid blauwalgen (in slootwater) onderzoeken (1p)
2019, tijdvak 1: De zwarte populier
Opgavetekst
Beschrijving van de zwarte populier
| hoogte | tot 35 meter |
|---|---|
| leeftijd | kan 100 tot 150 jaar oud worden |
| bloeitijd | maart - april |
| voortplanting | |
| verspreiding zaden | door de wind |
Vraag 44 1 punt
Timo maakt voor een biologie-opdracht een beschrijving van de zwarte populier (zie de tabel). Timo vraagt zich af of de populier zich geslachtelijk voortplant. Is uit bovenstaande beschrijving van Timo af te leiden of de populier zich geslachtelijk kan voortplanten? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- Ja: uit de beschrijving is af te leiden dat de populier zich geslachtelijk kan voortplanten, met een uitleg waaruit blijkt dat in de tabel staat dat er een bloeitijd is / dat er zaden zijn (1p)
2018, tijdvak 1: Eucalyptusbomen
Vraag 10 1 punt
Wetenschappers in Australië zoeken naar nieuwe manieren om uit te vinden of er ergens goud in de bodem zit. Ze hebben ontdekt dat eucalyptusbomen goud uit de bodem kunnen opnemen. Dit goud is terug te vinden in de bladeren van die bomen. Hoe komen deze gouddeeltjes vanuit de wortels in de bladeren terecht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 11 1 punt
Er zijn meer dan 700 soorten eucalyptusbomen, waarvan de meeste alleen in Australië voorkomen. Er zijn eucalyptussoorten met een dikke waslaag op de bladeren en soorten met een dunne waslaag. Welke van die soorten zijn beter aangepast aan een droge omgeving, die met een dikke of die met een dunne waslaag op de bladeren? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- De soorten met een dikke waslaag, met een uitleg waaruit blijkt dat een dikke waslaag beter beschermt tegen vochtverlies (dan een dunne waslaag) (1p)
Bron 8

Foto van eucalyptusbloemen. De kroonbladeren zijn niet gekleurd; het opvallende deel bestaat uit een groot aantal witte of fel gekleurde meeldraden.
Vraag 12 2 punten
De bloemen van sommige eucalyptussoorten hebben geen gekleurde kroonbladeren, maar ze vallen op door een groot aantal witte of fel gekleurde meeldraden (zie de afbeelding). Deze meeldraden hebben, naast hun normale functie, ook de functie die gekleurde kroonbladeren bij andere bloemen hebben. Noem de twee functies van de meeldraden van eucalyptusbloemen.
Bekijk het antwoord
- Noemt: stuifmeel produceren (1p)
- Noemt: insecten of dieren lokken (voor bestuiving) (1p)
2018, tijdvak 1: Een experiment
Opgavetekst
Bron 9

Tekening van de opstelling: een plant met de wortels in een hoge glazen cilinder met water en voedingszouten, en een muis onder een stolp. Een slangetje verbindt beide ruimtes.
Bron 10

Schema van de proefopstelling: links een plant, rechts een muis. Pijl 1 wijst van de plant naar de muis; pijl 2 wijst van de muis naar de plant.
Vraag 15 1 punt
In de afbeelding zie je een opstelling voor een experiment. De opstelling staat in het licht. De plant staat met de wortels in water met voedingszouten en de muis krijgt voldoende voedsel. Koolstofdioxide en zuurstof kunnen zich door het slangetje over beide ruimtes verspreiden. In het schema hieronder geven twee pijlen een richting aan waarin koolstofdioxide en zuurstof zich in de proefopstelling verspreiden. Kruis in de tabel op de uitwerkbijlage aan welk gas zich voornamelijk in de richting van 1 verspreidt en welk gas zich voornamelijk in de richting van 2 verspreidt. De tabel heeft de kolommen koolstofdioxide en zuurstof, en de rijen voornamelijk in richting 1 en voornamelijk in richting 2.
Bekijk het antwoord
- Tabel volledig juist: voornamelijk in richting 1 zuurstof, voornamelijk in richting 2 koolstofdioxide (1p)
Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
Vraag 16 1 punt
In de proefopstelling (zie de afbeelding) staat de plant met de wortels in water met voedingszouten en krijgt de muis voldoende voedsel. Als de proefopstelling voor een langere tijd in het donker staat, gaan de plant en de muis uiteindelijk dood. Leg uit waardoor de organismen dan sterven.
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg blijkt dat er dan gebrek aan zuurstof ontstaat (1p)
2018, tijdvak 2: De kokospalm
Opgavetekst
De kokospalm

De kokospalm is een boom die in veel tropische en subtropische gebieden groeit en wel 30 meter hoog kan worden. De boom heeft mannelijke en vrouwelijke bloemen die in bundels vanuit de oksels van de bladeren groeien (zie de afbeelding). De vrouwelijke bloemen produceren nectar en hebben een zoete geur. De vruchten van de kokospalm worden kokosnoten genoemd.
Tekening van een kokospalm met de bundel bloemen (P), een mannelijke bloem (Q), een vrouwelijke bloem (R) en een kokosnoot (S).
Vraag 13 2 punten
De bloemen van de kokospalm worden zowel door de wind als door insecten bestoven. In de informatie hierboven kun je eigenschappen van de bloemen vinden die kenmerkend zijn voor beide manieren van bestuiven. Noem één eigenschap uit de informatie die wijst op insectenbestuiving. Noem ook één eigenschap uit de informatie die wijst op windbestuiving.
Bekijk het antwoord
- Noemt een eigenschap die wijst op insectenbestuiving: (productie van) nectar of (zoete) geur (1p)
- Noemt een eigenschap die wijst op windbestuiving: uit de bloem stekende meeldraden (1p)
Vraag 14 1 punt
Als een bloemsteel van een kokospalm wordt afgesneden, loopt er zoet sap uit. In dit sap zit veel glucose. Cellen van de kokospalm maken deze glucose met behulp van licht. Hoe heet het deel van een cel waarin dat gebeurt?
Bekijk het antwoord
- Noemt de bladgroenkorrel (1p)
Bron 9

Tekening van een doorgesneden kokosnoot. Een lijn wijst naar het kiempje in de kokosnoot.
Vraag 15 1 punt
In de afbeelding zie je een doorgesneden kokosnoot. In de kokosnoot bevindt zich een kiempje. In welk deel van een bloem heeft dit kiempje zich na de bevruchting ontwikkeld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Hoe vaak planten en fotosynthese in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 37-38, 47-48 | 4 | 8% |
| 2026, tijdvak 2 | 36-38 | 3 | 6% |
| 2025, tijdvak 1 | 4-5, 7, 31 | 4 | 8% |
| 2025, tijdvak 2 | 6, 13, 38-40 | 5 | 10% |
| 2024, tijdvak 1 | 6, 9-10 | 3 | 6% |
| 2024, tijdvak 2 | 32, 34 | 2 | 4% |
| 2023, tijdvak 1 | 2-3 | 2 | 4% |
| 2023, tijdvak 2 | 21, 27, 40 | 3 | 6% |
| 2022, tijdvak 1 | 54 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 2 | 5, 27 | 2 | 4% |
| 2022, tijdvak 3 | 5-6, 8, 11-12, 31 | 6 | 12% |
| 2021, tijdvak 1 | 12-15, 25 | 5 | 9% |
| 2021, tijdvak 2 | 39-41 | 3 | 6% |
| 2021, tijdvak 3 | 40, 45 | 2 | 4% |
| 2019, tijdvak 1 | 7-8, 44 | 3 | 6% |
| 2018, tijdvak 1 | 10-12, 15-16 | 5 | 10% |
| 2018, tijdvak 2 | 13-15 | 3 | 7% |
In 17 van de 18 ingedeelde examens biologie vmbo-gl/tl staat een vraag over planten en fotosynthese, samen 56 vragen (6% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 3: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 7% van de vragen over planten en fotosynthese, daarvoor 6%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met planten en fotosynthese
Maak de 15 nieuwste examenvragen over planten en fotosynthese online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over planten en fotosynthese
Andere onderwerpen biologie vmbo-gl/tl
- Voortplanting
- Zenuwstelsel en hormonen
- Voeding en vertering
- Gedrag
- Erfelijkheid
- Afweer
- Bloedsomloop
- Ecologie
- Ademhaling
- Cellen
- Evolutie
- DNA en eiwitsynthese
Planten en fotosynthese op andere niveaus
- Examenvragen planten en fotosynthese biologie havo
- Examenvragen planten en fotosynthese biologie vmbo-bb
- Examenvragen planten en fotosynthese biologie vmbo-kb
- Examenvragen planten en fotosynthese biologie vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt planten en fotosynthese voor in het eindexamen biologie vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 56 vragen over planten en fotosynthese, 6% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.
In welk examen biologie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over planten en fotosynthese?
In het examen van 2022, tijdvak 3, met 6 vragen: 5-6, 8, 11-12, 31.
Hoe oefen ik examenvragen over planten en fotosynthese?
Op deze pagina staan alle vragen over planten en fotosynthese met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.