Examenvragen planten en fotosynthese biologie vmbo-gl/tl

56 vragen over planten en fotosynthese uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Planten en fotosynthese komt in 17 van de 18 examens biologie vmbo-gl/tl voor, met 56 vragen (6% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 3 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over planten en fotosynthese

Per examen de vragen over planten en fotosynthese, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Duindoorn

Opgavetekst

De duindoorn is een struik die vooral voorkomt in open zandvlaktes zoals de duinen. Een groep duindoornstruiken is meestal ontstaan door wortelstokken.

In de herfst heeft de struik oranje bessen. Wanneer deze bessen gaan rotten, kan er alcohol ontstaan. Vogels zoals lijsters en spreeuwen eten van deze bessen. Soms worden ze dan dronken en kunnen niet meer goed vliegen. Ze zijn dan een makkelijke prooi voor vossen en roofvogels zoals de sperwer.

In de afbeelding zie je delen van de duindoorn met een aantal kenmerken. De struik heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen.

  • grijskleurige bladeren met aan de bovenkant haartjes en aan beide kanten huidmondjes
  • takken met doorns
  • zeer kleine, groene, reukloze bloemen die of vrouwelijk of mannelijk zijn
  • oranje bessen met zaden

Vraag 37 1 punt

Noteer een kenmerk uit de informatie waaruit blijkt dat deze struik door de wind bestoven wordt.

Bekijk het antwoord

voorbeelden van een juist kenmerk:

  • geen geur
  • (zeer kleine) groene bloemen

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 38 1 punt

Noteer een kenmerk uit de informatie waaruit blijkt dat de bladeren van de duindoorn aangepast zijn om verdamping van water tegen te gaan.

Bekijk het antwoord

harige/smalle bladeren

Vraag 38 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Planten in de klas

Opgavetekst

Als er een groot aantal leerlingen in een klein klaslokaal is, wordt de luchtkwaliteit minder. Onderzoekers vragen zich af of planten in de klas kunnen helpen bij het verbeteren van de luchtkwaliteit.

Er wordt een onderzoek uitgevoerd tijdens schooltijd in vier klaslokalen op verschillende scholen. Eerst worden vier weken lang de waarden bijgehouden van de koolstofdioxide-concentratie en de hoeveelheid licht. Na deze periode plaatsen de onderzoekers planten in het klaslokaal en meten ze opnieuw vier weken lang dezelfde factoren. In de tabel zie je de resultaten van het onderzoek.

lokaalperiode 1 zonder plantenperiode 2 met plantenhoeveelheid licht
110461168weinig
215751275veel
312351273weinig
4921858veel

Gemiddelde concentratie koolstofdioxide tijdens schooltijd (ppm)*

*ppm = aantal deeltjes per miljoen deeltjes

Vraag 47 2 punten

De onderzoekers hebben tijdens het onderzoek de hoeveelheid licht in de lokalen bijgehouden, omdat dit van invloed kan zijn op de luchtkwaliteit.

Leg in twee stappen uit hoe in periode 2 de hoeveelheid licht van invloed is op de concentratie koolstofdioxide.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat:

  • planten licht nodig hebben (voor de fotosynthese).
  • door fotosynthese de koolstofdioxide-concentratie daalt.

Vraag 47 in het hele examen

Vraag 48 2 punten

In lokaal 2 was een duidelijke verbetering van de luchtkwaliteit te zien door de aanwezigheid van planten en veel licht.

Maak op de uitwerkbijlage een staafdiagram van de gemiddelde concentratie koolstofdioxide in lokaal 2 zonder planten en met planten.

Leeg rooster met een verticale as voor de gemiddelde concentratie koolstofdioxide (ppm), waarin het staafdiagram getekend moet worden. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 3

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juist diagram:

  • de verticale as is juist ingedeeld, en de staven hebben een correcte legenda of notatie op de x-as
  • de waarden zijn juist uitgezet als twee staven naast elkaar

Vraag 48 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Giftig bladgroen

Opgavetekst

Boer Schenk verbouwt aardappelen. Aardappelen zijn de knollen van de aardappelplant. In april doet hij de aardappelen in de grond. Uit elke aardappel groeit een plant waaraan nieuwe aardappelen worden gevormd. Na vier maanden kan boer Schenk deze aardappelen oogsten. Hoe groter de aardappelen zijn, hoe beter zijn oogst is.

Afbeelding bij Giftig bladgroen (opgaven-p14-1.webp).

Vraag 36 1 punt

De aardappelplant vervoert suikers vanuit de bladeren via de stengels naar de wortels. Daar worden de suikers als zetmeel in de knollen opgeslagen.

→ Noteer de naam van de vaten waarin suikers richting de wortels worden vervoerd.

Bekijk het antwoord

bastvaten

Vraag 36 in het hele examen

Dit jaar heeft boer Schenk last van coloradokevers. In de afbeelding zie je een aardappelplant met coloradokevers. Deze kevers en hun larven eten de groene stengels en bladeren van de aardappelplant. Als er een plaag is van deze kevers, kan de aardappeloogst mislukken.

Afbeelding bij vraag 37 (opgaven-p15-1.webp).

Vraag 37 2 punten

Als de bladeren van de plant zijn aangevreten, vormt deze plant alleen nog maar kleine aardappelen.

→ Leg in twee stappen uit waardoor de aardappelen klein blijven als de plant weinig bladeren heeft.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat

  • er in de plant minder fotosynthese plaatsvindt, / de plant minder glucose maakt, (1)
  • (waardoor) er minder zetmeel in de aardappelen komt. / er minder bouwstoffen/reservestoffen in de aardappelen komen. (1)

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 38 1 punt

Onderzoekers hebben een manier gevonden om de coloradokever te bestrijden. Ze hebben het DNA van aardappelplanten veranderd. Deze aardappelplanten maken daardoor bladgroenkorrels die giftig zijn voor de coloradokever.

Welke delen van de plant zijn giftig geworden door deze verandering in het DNA?

  1. A alleen de bladeren
  2. B alleen de bladeren en de stengels
  3. C alleen de bladeren en de wortels
  4. D de bladeren, de stengels en de wortels
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 38 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Plantenhormonen

Opgavetekst

Planten maken hormonen aan die de groei regelen. Abscisinezuur is zo'n hormoon, dit hormoon wordt gevormd in de wortels en bladeren van de plant. Abscisinezuur zorgt ervoor dat de huidmondjes sluiten in droge periodes om verdamping van water tegen te gaan. Een ander hormoon is giberelline. Dit hormoon beïnvloedt de groei door de celdeling in de stengel te stimuleren. Bovendien zorgt giberelline ervoor dat het reservevoedsel in een zaadje gebruikt wordt bij de kieming.

Vraag 4 1 punt

In de afbeelding zie je een schematische doorsnede van een blad. Hierin zijn delen aangegeven met de letters P tot en met S.

Welke letter geeft een huidmondje aan?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R
  4. D letter S

Schematische doorsnede van een blad met de delen P tot en met S. Bekijk in Opgaven, pagina 3

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Noteer de naam van het type vaten waarin abscisinezuur wordt getransporteerd vanuit de wortels naar de bladeren.

Bekijk het antwoord

houtvaten

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

In de afbeelding zie je een opengesneden zaadje van een boon. Hierin zijn delen aangegeven met de letters P, Q en R.

Welke letter geeft het deel aan waaruit het kiempje reservevoedsel haalt?

  1. A letter P
  2. B letter Q
  3. C letter R

Opengesneden zaadje van een boon met de delen P, Q en R. Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 7 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Pitrus

Opgavetekst

Pitrus is een plant die groeit langs de waterkant. De wortels staan vaak in het water. In de stengel van de pitrus zitten ruimtes die met lucht gevuld zijn. Via deze ruimtes krijgen de wortels zuurstof.

Vraag 31 1 punt

Hieronder zie je een schematische tekening van een wortel. Met twee pijlen is de richting aangegeven waarin de stoffen glucose en nitraat worden vervoerd.

Op de uitwerkbijlage staat een tabel.

Kruis voor elke pijl aan welke stof in die richting wordt vervoerd.

glucosenitraat
pijl P
pijl Q

Schematische tekening van een wortel met pijl P (omhoog) en pijl Q (omlaag). Bekijk in Opgaven, pagina 13

Bekijk het antwoord

De juist ingevulde tabel:

glucosenitraat
pijl PX
pijl QX

Opmerking

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.

Vraag 31 in het hele examen

2025, tijdvak 2: De erwtenplant

Vraag 6 1 punt

De erwtenplant maakt eiwitrijke zaden. Om deze eiwitten te maken, heeft de plant mineralen nodig. Nadat de plant de mineralen heeft opgenomen, worden ze vervoerd naar de vruchtbeginsels van de plant. Worden de mineralen opgenomen door de huidmondjes of door de wortelharen? En worden ze vervoerd door de houtvaten of door de bastvaten?

  1. A huidmondjes en houtvaten
  2. B huidmondjes en bastvaten
  3. C wortelharen en houtvaten
  4. D wortelharen en bastvaten
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 6 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Groente uit zee

Opgavetekst

Voedingswaarde per 100 gram

energie-waarde (kJ)eiwit (g)vet (g)voedingsvezels (g)water (g)mineraal kalium (mg)
avocado8161,919,54,372,5377
gekookte rijst6203,20,30,763,425
zalm78521,811,00,062,6489
zeewier106031,51,536,36,51730

Vraag 13 1 punt

In de tabel staan voedingsstoffen waaruit zeewier bestaat. Welke van deze voedingsstoffen worden door de zeewierplanten opgenomen uit de zee?

  1. A eiwitten en mineralen
  2. B eiwitten en water
  3. C mineralen en water
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Kamerplanten

Vraag 38 1 punt

Veel mensen in Nederland hebben kamerplanten in huis staan. De Calathea is hier een voorbeeld van. De Calathea komt oorspronkelijk uit het tropische regenwoud van Venezuela. Het klimaat is daar het hele jaar grotendeels hetzelfde, met een constante temperatuur van boven de 20°C. In het tropische regenwoud leeft de Calathea in de schaduw op de bodem van een dichtbegroeid bos. Met welke abiotische factor moet je volgens de informatie rekening houden wanneer je de Calathea in de woonkamer zet?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een abiotische factor, bijvoorbeeld (hoeveelheid zon)licht, schaduw of temperatuur. (1p)

Vraag 38 in het hele examen

Vraag 39 1 punt

Kamerplanten staan vaak in een pot met daarin potgrond. Potgrond is een mengsel van compost en kunstmest. Compost bestaat vooral uit halfverteerd plantaardig materiaal. Leg uit dat het voor de groei van planten in je woonkamer goed is om de potgrond minimaal één keer per jaar te vernieuwen.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de plant voedingsstoffen uit de potgrond haalt, waardoor die voedingsstoffen opraken. (1p)

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

In de Calathea vinden stofwisselingsprocessen plaats, zoals fotosynthese en verbranding. Welk van de genoemde processen vindt bij de Calathea in het donker plaats en welke stof wordt daarbij uitgescheiden via de bladeren?

  1. A fotosynthese en koolstofdioxide
  2. B fotosynthese en zuurstof
  3. C verbranding en koolstofdioxide
  4. D verbranding en zuurstof
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 40 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Girafkevers

Opgavetekst

Girafkevers

Girafkevers zijn insecten met een zeer lange nek. De mannetjes hebben een langere en krachtigere nek dan de vrouwtjes. In de paartijd tonen de mannetjes hun krachtige nek om andere mannetjes te verjagen. Een vrouwtje dat in de buurt is, houdt de mannetjes in de gaten. Zij zal met het sterkste mannetje paren.
Na het paren vouwt het vrouwtje een blad, door in de bladnerf te bijten. Daarna rolt zij het blad op en legt ze een ei in het opgerolde blad. Het mannetje blijft in de buurt om andere insecten te verjagen. Als het ei is ingepakt, bijt het vrouwtje de bladsteel door. Hierdoor valt het blad met het ei erin op de bodem. Wanneer de larve uit het ei komt, voedt deze zich met het blad.

Bron 3

beschrijving van sociaal gedragtype sociaal gedrag
In de paartijd tonen de mannetjes hun krachtige nek om andere mannetjes te verjagen.
Het vrouwtje rolt het blad op en legt een ei in het opgerolde blad.

Vraag 6 1 punt

Een girafkever-vrouwtje bijt in de bladnerf waarna het blad opgerold kan worden. De nerf geeft stevigheid aan het blad. In de nerf zitten de houtvaten en bastvaten. Welke stoffen worden in deze twee typen vaten getransporteerd? Schrijf je antwoord zo op: houtvaten transporteren water met: ……………………………... bastvaten transporteren water met: ……………………………

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij de houtvaten mineralen/voedingszouten en bij de bastvaten suikers/glucose of organische stoffen. (1p)

Alleen 1 scorepunt toekennen wanneer bij beide typen vaten de stoffen juist zijn benoemd.

Vraag 6 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Koffie

Opgavetekst

Koffie

Koffie wordt gemaakt van heet water en gemalen koffiebonen. Koffiebonen zijn zaden van de koffieplant die zijn gedroogd en gebrand. Koffie bevat cafeïne. De cafeïne heeft een opwekkend effect.
De bloemen van een koffieplant hebben opvallende, witgekleurde kroonbladeren. Diep in de bloem zitten nectarklieren. Elke bloem bevat mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen.
Na de bevruchting ontstaan er vruchten met elk twee zaden die na acht maanden rijp zijn. In die acht maanden verkleuren de vruchten van groen naar rood.

Vraag 9 1 punt

In de tekst staan een aantal kenmerken van de koffieplant. Twee van deze kenmerken wijzen erop dat de koffieplant wordt bestoven door insecten. Schrijf deze twee kenmerken op.

Bekijk het antwoord
  • Noemt beide kenmerken: opvallende/(wit)gekleurde kroonbladeren en (diepgelegen) nectarklieren. (1p)

Alleen 1 scorepunt toekennen wanneer beide kenmerken juist zijn benoemd.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Het stuifmeel van een insectenbestuiver is verschillend van het stuifmeel van een windbestuiver. Benoem een eigenschap van het stuifmeel van een windbestuiver.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een eigenschap: het stuifmeel van een windbestuiver is licht(er) of niet plakkerig. (1p)

Wanneer een kandidaat noteert dat een windbestuiver veel stuifmeel maakt, het scorepunt niet toekennen.

Vraag 10 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Vogellijm

Vraag 32 1 punt

Vogellijm is een plant die hoog in een boom op de takken leeft. Het is een parasiet: hij haalt water en voedingsstoffen uit de vaten van de boom waar hij in groeit. Als het zaad op een geschikte boom terechtkomt, kan het zaad gaan kiemen. Het worteltje groeit dan de boom in, op zoek naar bepaalde voedingsstoffen. Hoe komt een kiemend zaad aan voedingsstoffen om een worteltje te ontwikkelen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de voedingsstoffen uit het zaadje (de zaadlob) gehaald worden (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Noem de manier waarop zaden van planten met bessen meestal verspreid worden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt verspreiding door dieren of vogels (1p)

Vraag 34 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Een bloementaart

Opgavetekst

Een bloementaart

Karel leest in een kookboek dat je sommige bloemen kunt eten. Hij kiest een recept voor een bloementaart uit. Enkele van de benodigde ingrediënten staan hieronder.

  • 100 g roomboter
  • 150 mL melk
  • 300 g tarwemeel
  • 400 g bloemkool
  • 150 g pompoenpitten
  • gele kroonbladeren van zonnebloemen
  • paarse kroonbladeren van viooltjes
  • 1 citroen

Vraag 2 1 punt

Zitten in het recept (zie de bron) de kroonbladeren van insectenbloemen of van windbloemen? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • Insectenbloemen, met een uitleg waaruit blijkt dat de kroonbladeren in het recept opvallend of gekleurd zijn (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 2 punten

In het recept (zie de bron) staan onder meer roomboter, melk, tarwemeel, bloemkool, pompoenpitten, kroonbladeren van zonnebloemen en viooltjes, en een citroen. Noteer de drie ingrediënten uit dit recept die na bevruchting van de plant ontstaan zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noteert drie juiste ingrediënten: tarwe(meel), pompoenpit(ten), citroen (2p)

Drie juiste ingrediënten: 2 punten. Twee juiste ingrediënten: 1 punt. Minder dan twee juiste ingrediënten: 0 punten.

Vraag 3 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Brandnetels en vlinders

Opgavetekst

Brandnetels en vlinders

De brandnetel is een veel voorkomende vaste plant. De brandnetel heeft mannelijke en vrouwelijke planten. De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit vele kleine groene bloemetjes. De mannelijke planten hebben pluimen met kleine onopvallende bloemen. Als je zo'n pluim een tikje geeft, valt er veel stuifmeel uit. In de herfst sterven de stengels en bladeren af en overwintert de plant met alleen de ondergrondse worteldelen. Uit deze worteldelen groeien in de lente meerdere nieuwe planten met stengels, bladeren en bloemen.

De brandnetel is een belangrijke plant voor een aantal vlindersoorten zoals de kleine vos. Deze vlinders leggen hun eitjes op de onderkant van de bladeren van brandnetels. De groenbruine rupsen die uit de eitjes zijn gekomen eten de bladeren van de brandnetel. De rupsen worden veel gevangen door vogels zoals koolmezen die de rupsen aan hun jongen voeren. Rupsen die niet gevangen worden gaan zich verpoppen. Na de verpopping voeden de vlinders zich met nectar van de bloemen van de vlinderstruik.

Vraag 21 2 punten

Behoort de brandnetel tot insectenbestuivers of windbestuivers? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • Windbestuivers. (1p)
  • Uitleg: de bloemen zijn klein en onopvallend / er valt veel stuifmeel uit. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 27 2 punten

Nitraat is een minerale voedingsstof die opgenomen wordt door planten. Bij een gebrek aan deze stof kleuren de bladeren van de brandnetel geel. Leg uit welke invloed gele bladeren hebben op de groei van de brandnetel.

Bekijk het antwoord
  • Gele bladeren bevatten geen bladgroenkorrels / kunnen geen energie uit zonlicht winnen. (1p)
  • Waardoor de brandnetel minder / niet groeit. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Medicijnresten in het oppervlaktewater

Vraag 40 1 punt

Medicijnresten hebben ook invloed op eencellige organismen zoals bacteriën en groene algen. Een onderzoeker bekijkt eencellige algen en bacteriën onder de microscoop. De algen hebben behalve de groene kleur nog een onderscheidend kenmerk. Welk kenmerk heeft een eencellige alg wel, maar een bacterie niet?

  1. A celkern
  2. B celmembraan
  3. C celwand
  4. D cytoplasma
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 40 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Zeearenden

Opgavetekst

Zeearenden

Zeearenden zijn grote roofvogels die in Nederland voorkomen in gebieden met veel water. In het schema hieronder staat waarmee zeearenden zich voeden.

algen → mosselen → eidereenden → zeearenden

Vraag 54 1 punt

Algen leggen energie vast in glucose. Wat is de energiebron die algen hiervoor gebruiken?

Bekijk het antwoord
  • Noemt zonlicht (zon, zonnestraling of (zon)licht). (1p)

Vraag 54 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Hennep als medicijn

Vraag 5 1 punt

Een hennepplant heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen. De mannelijke bloemen van hennep produceren heel veel stuifmeel dat glad en niet kleverig is. Uit deze gegevens kun je concluderen of hennepplanten nectar produceren. Produceren hennepplanten nectar? En zo ja, welke planten?

  1. A ja, alleen de planten met mannelijke bloemen
  2. B ja, alleen de planten met vrouwelijke bloemen
  3. C ja, de planten met mannelijke bloemen en de planten met vrouwelijke bloemen
  4. D nee
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Fytoplasma’s

Opgavetekst

Fytoplasma’s

Fytoplasma’s zijn bacteriën die in bastvaten van planten kunnen leven. Ze voeden zich met stoffen die door de bastvaten stromen.

Fytoplasma’s hebben geen celwand, maar verder hebben ze dezelfde bouw als andere soorten bacteriën. Net als andere soorten bacteriën hebben fytoplasma’s alleen één cirkelvormig chromosoom. Ze planten zich voort door tijdens de celdeling het chromosoom te verdubbelen, zodat de dochtercellen die hierbij ontstaan weer een cirkelvormig chromosoom hebben.

Vraag 27 1 punt

Welke stoffen stromen door bastvaten? En in welke richting stromen die stoffen?

  1. A Water en glucose stromen van de bladeren naar de wortels.
  2. B Water en glucose stromen van de wortels naar de bladeren.
  3. C Water en mineralen stromen van de bladeren naar de wortels.
  4. D Water en mineralen stromen van de wortels naar de bladeren.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Bomen

Vraag 5 1 punt

Om nieuwe bossen of parken aan te planten, worden zo veel mogelijk boomsoorten gebruikt die in Nederland van oudsher voorkomen. Boomkwekers verzamelen zaden van deze boomsoorten, die ze vervolgens laten ontkiemen. In welk deel van een bloem ontwikkelen zich zaden?

  1. A in een kroonblad
  2. B in een meeldraad
  3. C in een stamper
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

Zaden bevatten energierijke stoffen. Om te kunnen ontkiemen, moeten de zaden ook stoffen uit de omgeving opnemen. Welke twee stoffen zijn dat?

  1. A glucose en koolstofdioxide
  2. B glucose en water
  3. C glucose en zuurstof
  4. D koolstofdioxide en water
  5. E koolstofdioxide en zuurstof
  6. F water en zuurstof
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 6 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Een determineertabel

Opgavetekst

Een determineertabel

In een boek over planten die in het water leven, staat een determineertabel. Hieronder staat een deel van deze tabel.

NrKenmerkVolgende stap of plant
1aAlle bladeren van de plant bevinden zich onder water2
1bDe plant heeft bladeren boven en/of op het water5
2aDe blaadjes hebben een gladde randwaterpest
2bDe blaadjes hebben geen gladde rand3
3aDe blaadjes zijn veervormigaarvederkruid
3bDe blaadjes zijn niet veervormig4
4aHet plantje stinkt als je het stuk wrijftkranswier
4bHet plantje stinkt niet als je het stuk wrijfthoornblad
5aDe plant heeft bladeren die op het water drijven6
5bDe plant heeft bladeren die boven het water uitsteken7
6aDe bladeren zijn klein en rondkikkerbeet
6bDe bladeren zijn lang en smalfonteinkruid
7aDe bladeren zijn pijlvormigpijlkruid
7bDe bladeren zijn lang en smalkrabbenscheer

Vraag 8 1 punt

In een boek over planten die in het water leven, staat een determineertabel. Kikkerbeet en krabbenscheer zijn planten met witte bloemen, maar hun bladeren verschillen duidelijk van vorm. Beschrijf met behulp van de determineertabel een ander verschil tussen deze twee planten. Schrijf je antwoord zo op: kikkerbeet: ... krabbenscheer: ...

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft een ander verschil met behulp van de determineertabel: kikkerbeet: de bladeren drijven op het water; krabbenscheer: de bladeren steken boven het water uit. (1p)

Alleen aan een volledig juist antwoord 1 scorepunt toekennen.

Vraag 8 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Verwelkingsziekte

Vraag 11 1 punt

Bij tomatenplanten komt een ziekte voor die door een schimmel wordt veroorzaakt. De schimmel dringt via de wortels de tomatenplant binnen en verstopt vaten. De bladeren krijgen daardoor een gebrek aan water en worden slap. Welke verstopping zorgt ervoor dat de bladeren gebrek aan water krijgen?

  1. A alleen een verstopping van de bastvaten
  2. B alleen een verstopping van de houtvaten
  3. C een verstopping van de bastvaten en van de houtvaten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Een cel uit een wortelhaar van een tomatenplant en een cel van de schimmel worden met elkaar vergeleken. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met de kolommen bladgroenkorrels, celkern en celwand, en de rijen cel uit een wortelhaar en cel van de schimmel. Kruis voor elke cel alle delen aan die deze cel heeft.

Bekijk het antwoord
  • Cel uit een wortelhaar: kruist celkern en celwand aan en bladgroenkorrels niet. (1p)
  • Cel van de schimmel: kruist celkern en celwand aan en bladgroenkorrels niet. (1p)

Cel uit een wortelhaar: kruis aan bij celkern en celwand, niet bij bladgroenkorrels. Cel van de schimmel: kruis aan bij celkern en celwand, niet bij bladgroenkorrels.

Per juiste regel 1 punt. Een regel is juist als de kruisjes precies bij celkern en celwand staan en niet bij bladgroenkorrels.

Vraag 12 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Jongen voeren

Vraag 31 1 punt

Honingzuigers zijn kleine vogels die voornamelijk van nectar leven. Met hun lange snavel en buisvormige tong zuigen ze de nectar uit een bloem. Planten lokken honingzuigers met nectar. Leg uit welke functie dit heeft voor de plant.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat honingzuigers voor de bestuiving zorgen. (1p)

Vraag 31 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Koolstofdioxide in planten

Opgavetekst

Bron 8

Figuur uit het examen

Dwarsdoorsnede van een blad. Letters: P wijst naar de bovenste laag, Q naar de cellen eronder, R naar een vaatbundel, S naar de onderste laag en T naar een opening aan de onderkant van het blad.

Vraag 12 1 punt

Via deel T wordt koolstofdioxide opgenomen. Wat is de naam van deel T?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het huidmondje (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Koolstofdioxide en water worden door planten omgezet in glucose. In welke cellen kan deze omzetting plaatsvinden?

  1. A alleen in de cellen P en Q
  2. B alleen in de cellen P en R
  3. C alleen in de cellen P en S
  4. D alleen in de cellen Q en R
  5. E alleen in de cellen Q en S
  6. F alleen in de cellen R en S
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Een deel van de gemaakte glucose wordt naar de wortels vervoerd. Leg uit waardoor wortelcellen zelf geen glucose kunnen maken uit koolstofdioxide en water.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat wortelcellen geen zonlicht krijgen, of geen bladgroenkorrels hebben (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Door welke vaten vindt transport van glucose naar de wortels plaats?

  1. A alleen door bastvaten
  2. B alleen door houtvaten
  3. C door bastvaten en door houtvaten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Cassave

Opgavetekst

Cassave

Boer Winston verbouwt op zijn land cassaveplanten (zie afbeelding 1). De knollen van deze plant worden cassave genoemd en zijn voedzaam (zie afbeelding 2). Om cassave te oogsten trekt boer Winston de planten uit de grond en haalt de knollen eraf. Na de oogst kiest hij sterke stammen en hakt die in stukken van 15 cm. Deze stukken steekt hij weer in de grond, waar ze uitgroeien tot nieuwe cassaveplanten.

Vraag 25 1 punt

De wortels van cassaveplanten slaan reservestoffen op. Ze hebben ook nog andere functies. Noem één andere functie.

Bekijk het antwoord
  • Noemt één andere functie van de wortel, zoals de plant stevig in de grond vastzetten, voedingszouten opnemen of water opnemen (1p)

Vraag 25 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Alfalfa

Opgavetekst

Alfalfa

Abdel en Els willen voor biologie een proefje met alfalfa doen. Op internet vinden ze de volgende informatie:

Alfalfa is een kiemgroente. Het zaaien van alfalfa is gemakkelijk. De zaadjes kunnen in het licht of in het donker ontkiemen. De kiemplantjes kunnen al na zes dagen gegeten worden. Alfalfa is gezond en zit vol eiwitten, mineralen en vitamines.

Abdel en Els laten 50 alfalfazaadjes in het donker ontkiemen en 50 alfalfazaadjes in het licht. In het donker blijven de kiemplantjes wit, in het licht worden ze groen.

Alfalfa

Alfalfa

Foto van een grote hoeveelheid alfalfakiemplantjes, dicht op elkaar.

Vraag 39 2 punten

Schrijf twee abiotische factoren op die voor de ontkieming van alfalfazaden nodig zijn.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste abiotische factor: temperatuur (warmte), water of zuurstof. (1p)
  • Een tweede, andere juiste abiotische factor: temperatuur (warmte), water of zuurstof. (1p)

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

Leg uit waardoor de kiemplantjes in het licht groen worden.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat de kiemplantjes bladgroenkorrels aanmaken (voor de fotosynthese). (1p)

Vraag 40 in het hele examen

Vraag 41 1 punt

Aan de wortels van de kiemplantjes ontstaan wortelharen. Wat is de functie van wortelharen?

  1. A het kiemplantje in de grond vastzetten
  2. B mineralen opnemen
  3. C reservestoffen opslaan
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 41 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Een droge omgeving

Vraag 40 1 punt

De bladeren van planten die in een droge omgeving leven, hebben vaak eigenschappen die beschermen tegen waterverlies. Enkele eigenschappen die deze bladeren kunnen hebben, zijn: 1 een dikke waslaag op de opperhuid, 2 een groot bladoppervlak, 3 haartjes op de opperhuid, 4 veel huidmondjes per vierkante millimeter. Welke twee van deze eigenschappen beschermen een plant tegen verlies van water?

  1. A 1 en 2
  2. B 1 en 3
  3. C 1 en 4
  4. D 2 en 3
  5. E 2 en 4
  6. F 3 en 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 40 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Biologische mais

Vraag 45 1 punt

Net als andere biologische producten wordt biologische mais geteeld zonder gebruik van allerlei chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Gebruikt een maisplant glucose voor de opbouw van maiskorrels? En gebruikt de plant hiervoor minerale zouten?

  1. A geen glucose en geen minerale zouten
  2. B alleen glucose
  3. C alleen minerale zouten
  4. D glucose en minerale zouten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 45 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Blauwalgen

Opgavetekst

Blauwalgen

Blauwalgen zijn bacteriën die zich bij warm weer snel vermeerderen in water met veel voedingsstoffen. Hierdoor ontstaat er een dikke en stinkende groene laag op het water.

Blauwalgen bevatten bladgroen. Hierdoor kunnen ze aan fotosynthese doen.

Vraag 7 2 punten

Het schema hieronder stelt de fotosynthese voor: ...(1)… + water + lichtenergie → glucose + …(2)… Wat moet op plaats 1 en op plaats 2 ingevuld worden om het schema compleet te maken?

Bekijk het antwoord
  • Plaats 1: koolstofdioxide (CO2) (1p)
  • Plaats 2: zuurstof (O2) (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Ayşe en Danny onderzoeken slootwater met daarin blauwalgen. Ze gebruiken hiervoor vier bekerglazen en vier waterbaden, elk ingesteld op een andere temperatuur: 15 °C, 25 °C, 35 °C en 45 °C. Ze zetten in elk waterbad één bekerglas met 50 mL slootwater. Na enkele dagen bepalen ze in elk bekerglas de hoeveelheid blauwalgen per milliliter. Noteer de onderzoeksvraag die bij dit onderzoek past.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste onderzoeksvraag waaruit blijkt dat Ayşe en Danny de invloed van de temperatuur op de hoeveelheid blauwalgen (in slootwater) onderzoeken (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2019, tijdvak 1: De zwarte populier

Opgavetekst

Beschrijving van de zwarte populier

hoogtetot 35 meter
leeftijdkan 100 tot 150 jaar oud worden
bloeitijdmaart - april
voortplanting
verspreiding zadendoor de wind

Vraag 44 1 punt

Timo maakt voor een biologie-opdracht een beschrijving van de zwarte populier (zie de tabel). Timo vraagt zich af of de populier zich geslachtelijk voortplant. Is uit bovenstaande beschrijving van Timo af te leiden of de populier zich geslachtelijk kan voortplanten? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • Ja: uit de beschrijving is af te leiden dat de populier zich geslachtelijk kan voortplanten, met een uitleg waaruit blijkt dat in de tabel staat dat er een bloeitijd is / dat er zaden zijn (1p)

Vraag 44 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Eucalyptusbomen

Vraag 10 1 punt

Wetenschappers in Australië zoeken naar nieuwe manieren om uit te vinden of er ergens goud in de bodem zit. Ze hebben ontdekt dat eucalyptusbomen goud uit de bodem kunnen opnemen. Dit goud is terug te vinden in de bladeren van die bomen. Hoe komen deze gouddeeltjes vanuit de wortels in de bladeren terecht?

  1. A alleen via bastvaten
  2. B alleen via houtvaten
  3. C zowel via bastvaten als via houtvaten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Er zijn meer dan 700 soorten eucalyptusbomen, waarvan de meeste alleen in Australië voorkomen. Er zijn eucalyptussoorten met een dikke waslaag op de bladeren en soorten met een dunne waslaag. Welke van die soorten zijn beter aangepast aan een droge omgeving, die met een dikke of die met een dunne waslaag op de bladeren? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • De soorten met een dikke waslaag, met een uitleg waaruit blijkt dat een dikke waslaag beter beschermt tegen vochtverlies (dan een dunne waslaag) (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Bron 8

Figuur uit het examen

Foto van eucalyptusbloemen. De kroonbladeren zijn niet gekleurd; het opvallende deel bestaat uit een groot aantal witte of fel gekleurde meeldraden.

Vraag 12 2 punten

De bloemen van sommige eucalyptussoorten hebben geen gekleurde kroonbladeren, maar ze vallen op door een groot aantal witte of fel gekleurde meeldraden (zie de afbeelding). Deze meeldraden hebben, naast hun normale functie, ook de functie die gekleurde kroonbladeren bij andere bloemen hebben. Noem de twee functies van de meeldraden van eucalyptusbloemen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt: stuifmeel produceren (1p)
  • Noemt: insecten of dieren lokken (voor bestuiving) (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Een experiment

Opgavetekst

Bron 9

Figuur uit het examen

Tekening van de opstelling: een plant met de wortels in een hoge glazen cilinder met water en voedingszouten, en een muis onder een stolp. Een slangetje verbindt beide ruimtes.

Bron 10

Figuur uit het examen

Schema van de proefopstelling: links een plant, rechts een muis. Pijl 1 wijst van de plant naar de muis; pijl 2 wijst van de muis naar de plant.

Vraag 15 1 punt

In de afbeelding zie je een opstelling voor een experiment. De opstelling staat in het licht. De plant staat met de wortels in water met voedingszouten en de muis krijgt voldoende voedsel. Koolstofdioxide en zuurstof kunnen zich door het slangetje over beide ruimtes verspreiden. In het schema hieronder geven twee pijlen een richting aan waarin koolstofdioxide en zuurstof zich in de proefopstelling verspreiden. Kruis in de tabel op de uitwerkbijlage aan welk gas zich voornamelijk in de richting van 1 verspreidt en welk gas zich voornamelijk in de richting van 2 verspreidt. De tabel heeft de kolommen koolstofdioxide en zuurstof, en de rijen voornamelijk in richting 1 en voornamelijk in richting 2.

Bekijk het antwoord
  • Tabel volledig juist: voornamelijk in richting 1 zuurstof, voornamelijk in richting 2 koolstofdioxide (1p)

Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

In de proefopstelling (zie de afbeelding) staat de plant met de wortels in water met voedingszouten en krijgt de muis voldoende voedsel. Als de proefopstelling voor een langere tijd in het donker staat, gaan de plant en de muis uiteindelijk dood. Leg uit waardoor de organismen dan sterven.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat er dan gebrek aan zuurstof ontstaat (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2018, tijdvak 2: De kokospalm

Opgavetekst

De kokospalm

De kokospalm

De kokospalm is een boom die in veel tropische en subtropische gebieden groeit en wel 30 meter hoog kan worden. De boom heeft mannelijke en vrouwelijke bloemen die in bundels vanuit de oksels van de bladeren groeien (zie de afbeelding). De vrouwelijke bloemen produceren nectar en hebben een zoete geur. De vruchten van de kokospalm worden kokosnoten genoemd.

Tekening van een kokospalm met de bundel bloemen (P), een mannelijke bloem (Q), een vrouwelijke bloem (R) en een kokosnoot (S).

Vraag 13 2 punten

De bloemen van de kokospalm worden zowel door de wind als door insecten bestoven. In de informatie hierboven kun je eigenschappen van de bloemen vinden die kenmerkend zijn voor beide manieren van bestuiven. Noem één eigenschap uit de informatie die wijst op insectenbestuiving. Noem ook één eigenschap uit de informatie die wijst op windbestuiving.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een eigenschap die wijst op insectenbestuiving: (productie van) nectar of (zoete) geur (1p)
  • Noemt een eigenschap die wijst op windbestuiving: uit de bloem stekende meeldraden (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Als een bloemsteel van een kokospalm wordt afgesneden, loopt er zoet sap uit. In dit sap zit veel glucose. Cellen van de kokospalm maken deze glucose met behulp van licht. Hoe heet het deel van een cel waarin dat gebeurt?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de bladgroenkorrel (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Bron 9

Figuur uit het examen

Tekening van een doorgesneden kokosnoot. Een lijn wijst naar het kiempje in de kokosnoot.

Vraag 15 1 punt

In de afbeelding zie je een doorgesneden kokosnoot. In de kokosnoot bevindt zich een kiempje. In welk deel van een bloem heeft dit kiempje zich na de bevruchting ontwikkeld?

  1. A in een helmknop
  2. B in een stempel
  3. C in een stuifmeelbuis
  4. D in een zaadbeginsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 15 in het hele examen

Hoe vaak planten en fotosynthese in het examen komt

Vragen over planten en fotosynthese per centraal examen biologie vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 137-38, 47-4848%
2026, tijdvak 236-3836%
2025, tijdvak 14-5, 7, 3148%
2025, tijdvak 26, 13, 38-40510%
2024, tijdvak 16, 9-1036%
2024, tijdvak 232, 3424%
2023, tijdvak 12-324%
2023, tijdvak 221, 27, 4036%
2022, tijdvak 15412%
2022, tijdvak 25, 2724%
2022, tijdvak 35-6, 8, 11-12, 31612%
2021, tijdvak 112-15, 2559%
2021, tijdvak 239-4136%
2021, tijdvak 340, 4524%
2019, tijdvak 17-8, 4436%
2018, tijdvak 110-12, 15-16510%
2018, tijdvak 213-1537%

In 17 van de 18 ingedeelde examens biologie vmbo-gl/tl staat een vraag over planten en fotosynthese, samen 56 vragen (6% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 3: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 7% van de vragen over planten en fotosynthese, daarvoor 6%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met planten en fotosynthese

Maak de 15 nieuwste examenvragen over planten en fotosynthese online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over planten en fotosynthese

Andere onderwerpen biologie vmbo-gl/tl

Planten en fotosynthese op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen biologie vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op biologie oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt planten en fotosynthese voor in het eindexamen biologie vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 56 vragen over planten en fotosynthese, 6% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen biologie vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over planten en fotosynthese?

In het examen van 2022, tijdvak 3, met 6 vragen: 5-6, 8, 11-12, 31.

Hoe oefen ik examenvragen over planten en fotosynthese?

Op deze pagina staan alle vragen over planten en fotosynthese met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.