Examenvragen leesvaardigheid Nederlands vmbo-kb

173 vragen over leesvaardigheid uit 8 centrale examens van 2018 tot en met 2024.

Kort antwoord

Leesvaardigheid komt in 8 van de 8 examens Nederlands vmbo-kb voor, met 173 vragen (64% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 1 (28 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over leesvaardigheid

Per examen de vragen over leesvaardigheid, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2024, tijdvak 1: Tekst 1 Wormenhotel

Opgavetekst

Lees eerst de opdracht in het boekje Examen VMBO-KB. Zoek daarna de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft de tekst dus niet eerst helemaal door te lezen. Let op: deze tekst bestaat uit vier bladzijden!

De worm

We kennen hem allemaal wel, alhoewel je hem niet zo vaak ziet: de regenworm, ook wel pier of aardworm genoemd. Wereldwijd zijn er 670 soorten regenwormen, waarvan 22 soorten in Nederland leven. Als het regent, komen ze de grond uit en kun je ze goed bekijken. Een regenworm ademt via de huid. Zo komt de zuurstof direct in de bloedbaan. Ook in zuurstofrijk water kunnen de wormen leven. Ze houden niet van licht en warmte.

De regenwormen zijn echte grondverbeteraars. Het zijn nuttige dieren. Wormen maken de grond gezond. Wil je een gezonde bodem in je tuin? Zorg dan dat de wormen het naar hun zin hebben. Je kunt ze ook een handje helpen door bijvoorbeeld een wormenhotel te maken.

Wat gebeurt er in een wormenhotel?

Een wormenbak of wormenhotel is een bak waarin wormen je groenafval verwerken tot handige compostkorrels en compostvocht (wormenthee). Compost is mest bestaande uit plantenresten en ander natuurlijk afval. De korrels hebben een rijke, complexe structuur vol micro-organismen die het bodemleven van je tuin een serieuze opkikker geven. Het vloeibare compostvocht dat de wormen maken, wordt ook wel wormenthee genoemd. Je kunt het gebruiken als voeding voor je planten.

Wat doen compostkorrels?

De compostkorrels zorgen ervoor dat de bodem al die voeding goed kan opnemen en ze niet wegstroomt na het sproeien of na een regenbui. Zo zorgt de compost voor een rijk, zelfregulerend bodemleven waarin ziektes en schimmels geen kans krijgen. Wormencompost is dus superieur aan gewone compost. De bijnaam is dan ook ‘zwart goud’.

Kant-en-klaar of zelf bouwen?

Het enige wat je voor een pot zwart goud in je eigen tuin nodig hebt, is een bak die je vult met biologische potgrond, twee handjes tijgerwormen (maximaal 500 gram) en daarna heel veel groenafval. Bij de bouwmarkt kun je kant-en-klare wormenhotels kopen. Zo zijn er grote houten varianten die je met je hele wijk kunt delen of kleinere plastic bakken die op een balkonnetje passen. Maar je kunt er natuurlijk ook zelf eentje bouwen.

Urbalive wormenbakAerobin 200Hungry binWormentoren
Prijs€ 164,50€ 199,00€ 344,00vanaf € 128,00
Afmeting (l × b × h in cm)50,5 × 38 × 60,5 cm51 × 51 × 11795 × 60 × 6546 × 46 × 49 of 68 (3 of 5 ringen)
Inhoud75 liter200 liter370 liter48 of 90 liter (3 of 5 ringen)
Wordt geleverd methennepmatje (tegen fruitvliegjes), schepje en lavagruis1 compostthermometer met 1 pluggat. Bak is ook te gebruiken als normaal compostvat. Extra benodigdheden: hennepmathennepmatje en lavagruis (voor PH-regulering). Levering met 1 kg compostwormen behoort tot mogelijkheid. Verzending gebeurt in luchtdoorlatende zak, zodat ze in goede conditie aankomen.

Compost of wormenhotel?

Het belangrijkste verschil tussen een composthoop en een wormenhotel is hoeveel werk het vergt en hoe snel je resultaat hebt. Een composthoop is veel werk, maar het composten gaat snel. Je kunt de compost meteen in de tuin gebruiken. Een wormenhotel is veel minder werk, maar het duurt ook een stuk langer voordat je compost hebt. Als je met een goed startpakket begint en daarna eens in de zoveel tijd naast je groenafval wat geplette eierdozen of ander ongebleekt karton in de bak gooit, dan houd je de wormen happy. Ze hebben vervolgens wel minstens zes maanden nodig om hun zwarte goud te produceren.

Tip Samen met je wijk kun je een groot wormenhotel delen. Informeer bij je gemeente of start samen met je buren een initiatief.

Maak je eigen wormenhotel

Voordat je gaat bouwen: In tegenstelling tot de normale composthoop die je juist het liefst in de zon zet zodat het lekker snel kan gaan broeien, bouw je de wormenbak het best in de schaduw. Wormen houden immers niet van warmte. De temperatuur in de bak mag niet hoger dan 30 °C worden. Niet zomaar elke worm is geschikt voor een wormenhotel. Gebruik tijgerwormen (Eisenia Fetida). Om ervoor te zorgen dat je wormen een vliegende start hebben, maak je een wormvriendelijke onderlaag. Die kan bestaan uit ongebleekte kartonnen snippers, geweekt in water en daarna uitgewrongen, gecombineerd met dorre bladeren of stro, kokosvezel, geweekt in water, of houtsnippers. Je kunt ook kant-en-klare startpakketten kopen voor je wormenhotel.

Dit heb je nodig

  • drie plastic emmers/bakken (minimaal 2-3 liter) met één goede deksel
  • boormachine met twee boortjes: 10 mm en 20 mm
  • een wormvriendelijke onderlaag op basis van karton, kokosvezel of houtsnippers
  • een eerste laagje compost (bijvoorbeeld van de buren) of wat biologische potgrond
  • ongeveer 1 kg groente-, fruit- en tuinafval (gft-afval)
  • twee handjes tijgerwormen (maximaal 500 gram)

Wormenmenu

Wormen zijn iets kieskeuriger dan een reguliere composthoop. Voor een schone bak die niet stinkt en om ongedierte op afstand te houden, is het belangrijk om geen afval in de bak te gooien dat wormen moeilijk kunnen verteren.

Wel in de wormenbak

  • rauw organisch afval zoals schillen, klokhuizen, groenten, fruit, geplette eierschalen
  • koffiedik en theezakjes
  • klein gescheurd karton, papier en eierdozen
  • tuinafval (klein gemaakt en niet te veel in één keer)

Liever niet in de wormenbak

  • ui, knoflook, prei
  • gekookte groenten, rijst, pasta en aardappelen
  • brood en gebak

Niet in de wormenbak

  • vlees- en visresten
  • snijbloemen
  • zuivelproducten
  • vet, olie en boter
  • sauzen
  • afbreekbaar plastic (ook niet met OK compost-logo)
  • grof tuinafval
  • hondendrollen en kattenbakkorrels

Tip Bij strenge vorst kun je het wormenhotel afdekken met een deken of een laag bubbeltjesplastic.

Aan de slag

  • 1 Zet drie emmers naast elkaar van links naar rechts. Links wordt de bovenste emmer, midden de middelste emmer en rechts de onderste.
  • 2 Boor met de 20 mm-boor gaten in de zijkanten van de bovenste en middelste emmer. Boor met de 10 mm-boor gaatjes in de bodem van de bovenste en middelste emmer én een paar luchtgaatjes in de deksel. De onderste emmer laat je heel.
  • 3 Plaats de onderste, lege emmer op de plek waar je het wormenhotel wilt hebben.
  • 4 Zet de middelste emmer in de onderste. Vul de middelste emmer met laagjes wormvriendelijke onderlaag en compost (of potgrond). Wissel de laagjes af. Laat hierin de wormen vrij.
  • 5 Zet de bovenste emmer op de middelste emmer en vul deze met gft-afval. Zorg dat hij niet helemaal vol is.
  • 6 Doe als laatste de deksel met luchtgaatjes op de bovenste emmer. Je wormenhotel is klaar voor gebruik. Vul de bovenste emmer regelmatig met groenafval en na drie tot zes maanden zit de onderste emmer vol met mest.

naar een artikel van Francine Polis, Buitenleven, zomer 2022

Vraag 1 4 punten

Kruis in de uitwerkbijlage aan of de uitspraken juist of onjuist zijn.

Uitspraakjuistonjuist
In Nederland leven 22 soorten verschillende wormen.
Jim maakt een composthoop in zijn tuin. Koen maakt een wormenhotel in zijn tuin. Beiden hebben even snel compost.
De tijgerworm houdt van een warme, broeierige plek om zijn werk te doen.
Voor een wormenhotel kun je het best de wormensoort Eisenia Fetida gebruiken.
De wormentoren Aerobin 200 wordt geleverd met een hennepmat.
Ivar heeft een wormentoren met 3 ringen besteld. De inhoud van zijn toren is 90 liter.
Sanna wil een wormenhotel met minimaal 150 liter capaciteit en heeft maximaal 200 euro te besteden. De Aerobin 200 is de beste keuze.
Asha heeft een wormenhotel op haar balkon. Het gaat 's nachts hard vriezen. Ze kan haar wormenhotel het best afdekken met kranten.
Orlando gaat samen met zijn buurt een wormenhotel starten. Hij kan hiervoor informatie bij zijn gemeente inwinnen.
Bekijk het antwoord
Uitspraakjuistonjuist
In Nederland leven 22 soorten verschillende wormen.x
Jim maakt een composthoop in zijn tuin. Koen maakt een wormenhotel in zijn tuin. Beiden hebben even snel compost.x
De tijgerworm houdt van een warme, broeierige plek om zijn werk te doen.x
Voor een wormenhotel kun je het best de wormensoort Eisenia Fetida gebruiken.x
De wormentoren Aerobin 200 wordt geleverd met een hennepmat.x
Ivar heeft een wormentoren met 3 ringen besteld. De inhoud van zijn toren is 90 liter.x
Sanna wil een wormenhotel met minimaal 150 liter capaciteit en heeft maximaal 200 euro te besteden. De Aerobin 200 is de beste keuze.x
Asha heeft een wormenhotel op haar balkon. Het gaat 's nachts hard vriezen. Ze kan haar wormenhotel het best afdekken met kranten.x
Orlando gaat samen met zijn buurt een wormenhotel starten. Hij kan hiervoor informatie bij zijn gemeente inwinnen.x

indien negen antwoorden juist: 4

indien acht antwoorden juist: 3

indien zeven antwoorden juist: 2

indien zes antwoorden juist: 1

indien minder dan zes antwoorden juist: 0

Vraag 1 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 2 Waarom blijven sommige liedjes in je hoofd hangen?

Opgavetekst

(1) “P-p-p-poker Face, p-p-poker Face.” Lady Gaga is een ster in het schrijven van refreinen die eeuwig in je hoofd blijven hangen. In muziektermen worden dit soort nummers ook wel oorwurmen genoemd. En daar heb je diverse soorten van. “In de muziek bestaan korte- en langetermijnoorwurmen”, legt muziekwetenschapper Ashley Burgoyne uit. Ze weet veel van muziek en werkt bij de Universiteit van Amsterdam. “Kortetermijnoorwurmen zijn nummers die je net op de radio hebt gehoord en die de komende dagen in je hoofd blijven hangen.” Wat maakt deze songs tot oorwurm?

(2) De eerste reden ligt voor de hand. “De kans is groot dat een nummer blijft hangen als je het net gehoord hebt.” Oké, en verder? In Engeland vroegen muziekwetenschappers 3000 mensen naar hun veelvoorkomende oorwurmen. Deze nummers vergeleken de onderzoekers met nummers die niet als oorwurm benoemd zijn, maar wel even populair waren.

(3) De oorwurmen onderscheidden zich van de ‘gewone’ liedjes door een over het algemeen sneller tempo en een makkelijk te herinneren melodie. “Bij de herkenbare melodieën moet je denken aan een gemiddeld nummer uit de Top 40. Popmuziek dus”, zegt Burgoyne. “Popmuziek is zeer populaire muziek. De meeste mensen luisteren naar popmuziek.”

(4) “I’m walking on sunshine, whoa” is een voorbeeld van een vrolijke kortetermijnoorwurm. “Muziek met een positieve lading brengt je tot een hogere gemoedstoestand en daardoor voel je je positiever”, vertelt Burgoyne. Maar zijn vrolijke liedjes altijd de nummers die makkelijker in je hoofd blijven hangen? En blijven songs eerder hangen als je vrolijk bent? “Nee, in principe is er sprake van hetzelfde fenomeen. Een triest liedje kan net zo goed blijven hangen als een vrolijk liedje.”

(5) Je kunt het volgens Burgoyne ook anders bekijken: “Er is een samenhang tussen vrolijke liedjes en een sneller tempo in de muziek. En een sneller tempo is een van de kenmerken van een kortetermijnoorwurm.” Op basis daarvan zou je kunnen zeggen dat positieve nummers iets makkelijker blijven hangen. “En aangezien muziek met een positieve lading je vrolijker maakt, zou je kunnen zeggen dat oorwurmen meer voorkomen als je vrolijk bent. Maar dit is nog niet wetenschappelijk bewezen”, vertelt Burgoyne.

(6) Naast de kortetermijnoorwurmen bestaan er ook langetermijnoorwurmen. “Dit zijn liedjes die je tientallen jaren later zelfs nog herkent”, vertelt Burgoyne. “Waarvan je denkt: ik heb geen idee wie de artiest is en welk liedje dit is. Maar ik heb het eerder gehoord en ik zing al mee.” Hoe dit precies werkt in het brein, blijft tot de dag van vandaag een raadsel.

(7) Volgens onderzoek van Burgoyne dragen verschillende kenmerken bij aan de herkenbaarheid. Om te beginnen is dat herhaling. Een korte herhaling van kleine motieven1) binnen een melodie is een belangrijk kenmerk voor een langetermijnoorwurm.

noot 1 motief: een muzikaal fragment van een paar noten

(8) Voor de langetermijnherinnering is het volgens Burgoyne verder belangrijk dat er een moment in het liedje is waar je de melodie hoort zonder al te veel begeleiding. “Dat zie ik ook terug in mijn onderzoeken. In een gemiddeld popliedje is de melodie de eerste keer redelijk simpel. De tweede keer hoor je al meer, de derde keer hoor je een tweede melodie gelijktijdig met de hoofdmelodie. De vierde keer hoor je plotseling een heel orkest. Je zou denken dat je je deze vierde keer het best herinnert, want die valt het meest op.” Uit onderzoek van Burgoyne blijkt dat juist de eerste en eenvoudigste melodie het snelst herkend wordt. De melodie moet voor een langetermijnoorwurm niet te verrassend zijn.

(9) Om je song goed te laten hangen, moet hij dus vooral erg gemiddeld en niet te opvallend zijn. Als laatste moet het nummer goed zingbaar zijn om te blijven hangen. Een nummer is volgens Burgoyne goed te zingen als het verschil tussen de hoogste en de laagste noot niet te groot is: “P-p-poker Face, p-p-poker Face”. Eén noot, dat is voor iedereen perfect te doen.

naar een artikel van Tijmen Koppelaar, Quest, 2 augustus 2021

Vraag 2 1 punt

Wat is volgens de tekst de definitie van een oorwurm?

  1. A een liedje dat door veel mensen wordt beluisterd
  2. B een liedje dat je net hebt gehoord
  3. C een liedje dat langere tijd in je hoofd blijft zitten
  4. D een liedje dat uit de Top 40 komt
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

In alinea 3 staat dat de oorwurmen zich onderscheidden van gewone liedjes. Welk antwoord betekent hetzelfde als deze zin?

  1. A dat de oorwurmen de gewone liedjes beïnvloeden
  2. B dat de oorwurmen de gewone liedjes veranderen
  3. C dat de oorwurmen overeenkomen met gewone liedjes
  4. D dat de oorwurmen verschillen van gewone liedjes
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Het liedje Poker Face van Lady Gaga is vooral een voorbeeld van een oorwurm, omdat

  1. A het een hoog tempo heeft.
  2. B het een popsong is.
  3. C het goed te zingen is.
  4. D het veel herhalingen bevat.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

De tekst maakt onderscheid tussen lange- en kortetermijnoorwurmen. In de uitwerkbijlage staan vijf kenmerken. Kruis in de uitwerkbijlage achter elk kenmerk het juiste antwoord aan.

Kenmerkkortetermijnoorwurmlangetermijnoorwurm
De melodie kun je na jaren nog neuriën.
Er zit tempo in het liedje.
Het liedje bevat herhaling.
Het liedje heb je net gehoord.
Het liedje is gemakkelijk te zingen.
Bekijk het antwoord
Kenmerkkortetermijnoorwurmlangetermijnoorwurm
De melodie kun je na jaren nog neuriën.x
Er zit tempo in het liedje.x
Het liedje bevat herhaling.x
Het liedje heb je net gehoord.x
Het liedje is gemakkelijk te zingen.x

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Welke alinea’s horen bij het deelonderwerp ‘langetermijnoorwurmen’? Noteer de nummers van de vier alinea’s in de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord

alinea’s 6, 7, 8 en 9

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Jayden, Kees, Mara en Sofie hebben de tekst gelezen en ze praten erover na. Wie heeft er gelijk?

  1. A Jayden: “Een kortetermijnoorwurm heeft te maken met tempo en een langetermijnoorwurm zing je na verloop van tijd nog altijd gemakkelijk mee.”
  2. B Kees: “Het moment waarop je het liedje hoort, bepaalt of je het liedje onthoudt en dan wordt het vanzelf een oorwurm. Iedereen weet bijvoorbeeld toch welk liedje hij hoorde toen hij verliefd werd?”
  3. C Mara: “Een langer liedje wordt vaak een langetermijnoorwurm en blijft daardoor langer in je hoofd hangen dan een kort liedje. Dat wordt vaak een kortetermijnoorwurm.”
  4. D Sofie: “Opvallende liedjes hebben een grotere kans om een oorwurm te worden. Dat zijn immers bijzondere liedjes en die blijven je lang bij.”
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Wat vindt de Efteling ervan dat haar muziek wordt gebruikt om mensen weg te jagen? De Efteling

  1. A heeft hier niet echt een mening over.
  2. B is er een beetje trots op.
  3. C vindt het een belediging.
  4. D ziet er de lol wel van in.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 12 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 3 Kröller-Müller Museum

Opgavetekst

Jouw tekening als toegangskaartje voor het Kröller-Müller Museum. Priceless. Kröller-Müller. Als trotse partner van het Kröller-Müller Museum nodigt Mastercard je uit om de kunstenaar in jezelf naar boven te halen. Kleur de lege vakjes met een sterretje in met een zwarte stift of penseel. Zo ontstaat een werkende QR-code, die je met je smartphone of tablet kunt scannen voor toegang. Ga op pad en vergelijk jouw tekening met de verzameling kunstwerken, schilderijen en tekeningen die zijn samengebracht in de Mooi oud tentoonstelling. Kijk voor meer informatie op priceless.com.

naar een advertentie van het Kröller-Müller Museum

Vraag 13 1 punt

In de advertentie staat: “Jouw tekening als toegangskaartje”. Welke tekening is hier bedoeld?

  1. A de advertentie die je afgebeeld ziet
  2. B de QR-code die je hebt ingekleurd
  3. C een illustratie die je ooit gemaakt hebt
  4. D jouw favoriete afbeelding in het museum

De advertentie met een QR-code die je zelf kunt inkleuren. Bekijk in Bijlage, pagina 9

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

In de advertentie staat dat je jouw tekening moet vergelijken met de verzameling kunstwerken. Waar moet je naartoe om jouw tekening te vergelijken?

  1. A naar de site priceless.com
  2. B naar het kantoor van Mastercard
  3. C naar het Kröller-Müller Museum
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Als je op de pagina Kröller-Müller.nl naar het woord Priceless zoekt, kom je bij deze tekst:

Mastercard is de nieuwste partner van het Kröller-Müller Museum

1 juli 2021

Mastercard is de nieuwe partner van Kröller-Müller Museum, Stedelijk Museum Amsterdam, Kunsthal Rotterdam en Museum Het Rembrandthuis. Door het organiseren van fysieke en digitale Priceless Experiences voor kaarthouders zet Mastercard zich als partner van de kunst- en cultuursector in om kunst breed toegankelijk te maken.

Waarom is Mastercard een interessante partner voor het Kröller-Müller Museum?

  1. A Kröller-Müller en Mastercard kunnen samen een groot publiek bereiken.
  2. B Mastercard kan in het museum nieuwe klanten gaan werven.
  3. C Priceless Experience verdient veel aan de verkoop van kaartjes en daar profiteert het museum ook van.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 17 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 4 Lego-astronaut kan ook prima vrouw zijn

Opgavetekst

(1) Lego begint een campagne om genderstereotypes te doorbreken. Meisjes kunnen worden wat ze willen – maar dat moet vooral hun omgeving nog duidelijk worden gemaakt.

(2) Ziet u een wetenschapper als een man of als een vrouw? Het antwoord op deze vraag in het onderzoek van Lego onder zevenduizend ouders en kinderen sprak boekdelen: 85 procent zag de wetenschapper als een man. En zulke percentages komen ook tevoorschijn als er gevraagd wordt naar atleten of ingenieurs.

(3) Dat moet anders, vindt Lego, dat vandaag op Wereldmeisjesdag de campagne Ready for Girls begint. Want wat ook blijkt uit het onderzoek: terwijl meisjes ouderwetse clichés gemakkelijk achter zich laten en vinden dat ze ook op voetbal kunnen, komt hun omgeving moeilijker mee. Meisjes worden – ook door ouders – nog altijd veel vaker aangemoedigd mee te doen met dansen, verkleedpartijtjes en koken en bakken. Jongens worden juist gestimuleerd te gaan programmeren, te bouwen of wetenschapsactiviteiten te doen. En ja, jongens worden ook vaker aangemoedigd om met lego te spelen.

(4) Lego wil dat zijn speelgoed niet langer als relevanter voor jongens wordt gezien en komt in actie tegen ‘schadelijke stereotypes en gendervooroordelen’. Met dat uitgangspunt kan inderdaad een nieuwe markt worden aangeboord, maar moet ook echt een verschil in meisjeslevens gemaakt worden. Lego-ambassadeur en astronaut Charlotte Pouwels hoopt dat in elk geval wel te kunnen doen, vertelt ze vanuit Madrid waar ze is voor haar werk bij de International Lunar Exploration Working Group van het European Space Agency (ESA). Ze hoopt ooit als eerste vrouw op een missie naar de maan of Mars te kunnen. Eerder greep ze mis bij de selectie voor zo’n ruimtereis.

(5) “Ik wil jonge meiden inspireren zich niet tegen te laten houden en te doen wat ze willen”, zegt Pouwels. “En vooral ook ouders te inspireren hun kinderen de vrijheid en het zelfvertrouwen te geven. Om ze niet in een richting te leiden, maar ook te stimuleren om hutten te bouwen en op judo te gaan.”

(6) Lego constateert dat meisjes als ze ouder worden meer last krijgen van de ‘eeuwenoude stereotypes’ die blijkbaar nog altijd springlevend zijn. Pouwels merkte ook dat er met het verstrijken van de jaren anders werd gereageerd op haar wens om astronaut te worden. “Als je kind bent, wordt er nog leuk gereageerd, later wordt gevraagd of er wel wat in te verdienen valt en of je dat nu echt moet doen.” Tijdens haar studie technische natuurkunde was Pouwels een van de tien vrouwen tussen tweehonderd mannen. “Tussen al die slimme jongens met slimme vragen was het best moeilijk om ook een vraag te stellen. Vrouwen schatten hun competenties lager in en hebben last van onzekerheid. Ik heb daar ook veel last van gehad. Het was mooi om te zien hoe alle vrouwen doorgingen, terwijl er van de tweehonderd mannen maar tachtig overbleven.”

(7) Pouwels hoopt dat meer speelgoedbedrijven een voorbeeld nemen aan Lego (en ja, er is ook een vrouwelijke astronaut in het assortiment). Maar de nadruk die nu op meisjes wordt gelegd, betekent niet dat er voor jongens geen winst te behalen valt. Lego constateert ook dat het voor hen lastiger is om typisch ‘meisjesspeelgoed’ ter hand te nemen. Maar liefst 72 procent van de jongens vreest te worden uitgelachen als ze dat doen, terwijl 42 procent van de meisjes bang is dat ze hetzelfde overkomt als ze met ‘jongensspeelgoed’ aan de slag gaan. “We maken ons ook zorgen over jongens”, laat het bedrijf weten. “Dat uiten we ook. Maar we zien dat lego als meer relevant voor jongens dan voor meisjes wordt gezien, terwijl de vaardigheden die met lego worden opgedaan relevant zijn voor alle kinderen.”

naar een artikel van Carla van der Wal, de Gelderlander, 11 oktober 2021

Vraag 20 1 punt

Alinea 2 en 3 gaan over een onderzoek dat Lego heeft gedaan. Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste conclusies uit dit onderzoek aan.

ConclusieKruis aan
Jongens en meisjes kunnen prima samen spelen.
Jongens spelen van nature vaker met lego dan meisjes.
Jongens willen vaker meisjesdingen doen.
Meisjes kiezen van nature eerder voor dansen of koken.
Meisjes mogen van hun omgeving niet bouwen.
Meisjes vinden het prima om jongensdingen te doen.
Meisjes wordt aangeleerd om meisjesdingen te doen.
Bekijk het antwoord
ConclusieKruis aan
Jongens en meisjes kunnen prima samen spelen.
Jongens spelen van nature vaker met lego dan meisjes.
Jongens willen vaker meisjesdingen doen.
Meisjes kiezen van nature eerder voor dansen of koken.
Meisjes mogen van hun omgeving niet bouwen.
Meisjes vinden het prima om jongensdingen te doen.x
Meisjes wordt aangeleerd om meisjesdingen te doen.x

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

In alinea 3 lees je informatie over ouderwetse clichés. Hoe staat Lego tegenover deze clichés?

  1. A Lego ergert zich hieraan.
  2. B Lego kan zich hier volledig in vinden.
  3. C Lego staat hier onverschillig tegenover.
  4. D Lego wil dit veranderen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Lego ziet mogelijkheden om een nieuwe markt aan te boren. Hoe gaat Lego dat doen?

  1. A door alleen nog maar genderneutraal speelgoed te verkopen
  2. B door de markt te veroveren met jongensspeelgoed
  3. C door meer verkooppunten te realiseren
  4. D door stereotypen te doorbreken
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Welke conclusie kun je trekken uit het slot van de tekst?

  1. A Andere speelgoedbedrijven zien Lego als voorbeeld.
  2. B De vaardigheden die je met lego opdoet zijn vooral relevant voor jongens.
  3. C Lego wil zich minder richten op jongens en meer op meisjes.
  4. D Veel jongens vinden het nog lastig om met meisjesspeelgoed te spelen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Wat weet je zeker over Charlotte Pouwels? Kruis in de uitwerkbijlage de drie juiste antwoorden aan.

UitspraakKruis aan
Charlotte heeft gepleit voor een vrouwelijke Lego-astronaut.
Charlotte is een astronaut met ambities.
Charlotte maakt zich ook zorgen over jongens.
Charlotte werd geadviseerd om geen technische natuurkunde te studeren.
Charlotte werkt samen met Lego.
Charlotte wil een voorbeeld voor meisjes zijn.
Bekijk het antwoord
UitspraakKruis aan
Charlotte heeft gepleit voor een vrouwelijke Lego-astronaut.
Charlotte is een astronaut met ambities.x
Charlotte maakt zich ook zorgen over jongens.
Charlotte werd geadviseerd om geen technische natuurkunde te studeren.
Charlotte werkt samen met Lego.x
Charlotte wil een voorbeeld voor meisjes zijn.x

Vraag 25 in het hele examen

Lees eerst de volgende tekst, voordat je vraag 26 beantwoordt.

Lego Friends is lego voor meisjes. Dit is gemaakt in 2009 en is verkrijgbaar in Nederland sinds 2012. Lego lanceerde de nieuwe meisjesreeks in 2012 bij ons in Nederland. De reeks gaat over vijf normale meisjes met allemaal verschillende interesses. Zoals Olivia, die graag bij haar huis in de buurt is en houdt van wetenschap. Zo heb je ook Emma, dat is de fashionista van de friends, ze houdt van zich mooi maken, nieuwe ontwerpen maken, in haar auto rijden en karate beoefenen. Dan heb je Andrea, zij is de zangeres van de groep, ze heeft aanleg voor zingen, dansen, acteren, koken en zwemmen. Ook heb je Mia, de dierenliefhebber van de stad. Ze houdt van dieren verzorgen, goochelen, rondhangen op haar cruiseschip enzovoorts. En tot slot heb je Stephanie, zij doet zowat alles: voetbal, paardrijden, konijnen helpen, in haar auto rondhangen en nog veel meer. Ze leven samen met nog veel andere meisjes in Heartlake City.

Vraag 26 1 punt

Maakt Lego met Lego Friends ook gebruik van stereotypen?

  1. A Dat kun je op basis van deze tekst niet zeggen.
  2. B Ja, want Lego Friends poppetjes doen vooral meisjesdingen.
  3. C Nee, want meisjes spelen door Lego Friends wel met lego.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 26 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 5 Zwerfafvalkoningin Ingrid nog lang niet uitgeraapt

Opgavetekst

(1) Op een tafel in haar huis ligt de oogst van de afgelopen dagen uitgestald. Slippers, flesjes, snoepverpakkingen, jerrycans, een pizzadoos. Aan de variatie aan troep in haar woning lijkt geen einde te komen. Haar grijze container puilt meer dan uit na anderhalve week inzamelen langs het water de Beneden-Merwede, pal voor haar woning. Ingrid van Os, lachend: “De emmers die er bij mij niet meer in passen, breng ik naar mijn broer, want ik kan helaas geen tweede grijze container krijgen.”

(2) Haar inzamelwoede begon zo’n vijf maanden geleden, toen ze plots haar baan verloor. Hoewel Van Os daarvoor ook al afval raapte, werd ze na haar ontslag fanatieker. Elk item dat ze met een grijpstok uit de berm haalt, legt ze vast en ze registreert het in de afvalapp Litterati. Daarin wordt al van meer dan zes miljoen stukken zwerfafval bijgehouden wat het is en waar het lag. “Zo krijgt de gemeente een goed beeld van het probleem én kunnen producenten ook zien dat hun verpakkingen achterblijven als zwerfvuil. Het uiteindelijke doel is om hen te bewegen om hun verantwoordelijkheid te pakken en de verpakkingen aan te passen.”

(3) Van Os is op een missie: een missie om Papendrecht schoon te houden en de natuur te beschermen tegen de ‘menselijke slordigheid’. “Dieren sterven een hongerdood, omdat ze een stuk geknapte waterballon of een achtergebleven stuk plastic vuurwerk doorslikken en denken dat daarmee hun maag vol zit, terwijl ze wel degelijk behoefte hebben aan eten. Zeker vogels zijn dol op dat gekleurde materiaal. Dat zij dat spul in de natuur kunnen vinden is te wijten aan ons gedrag.”

(4) Maandagavond werd Van Os in het Gelderse natuurreservaat Loowaard door de oprichters van de landelijke stichting GoClean beloond voor haar harde werk. In vijf maanden tijd raapte ze namelijk honderdduizend artikelen van straat; ruim 650 per dag. Met GoClean besprak ze de mogelijkheid om in Papendrecht een netwerk van afvalinzamelaars op te tuigen.

(5) Papendrecht kent namelijk zo’n 250 geregistreerde zwerfafvalpakkers (zappers). Het liefst van al ziet Van Os dat zij allemaal in een appgroep terechtkomen om met hen geraapte ‘trofeeën’ te delen. Succes maakt namelijk succes, is de gedachte. “Daarom is die app ook zo goed en zou ik graag willen dat meer zappers in Papendrecht daarvan gebruikmaken. Je kunt elk geraapte artikel namelijk een label meegeven, waardoor je een perfect overzicht krijgt van het werkelijke probleem.”

(6) Dat er een probleem is, is duidelijk als je alleen al kijkt naar het aantal stuks op de houten tafel in Van Os’ woning. De ene week 848, een paar weken later 3269 en dan weer ruim 2500 stukken troep. De gemeente Papendrecht ziet de beelden op de Facebookpagina van Ingrid van Os – die online Inge van Os heet – regelmatig voorbijkomen. “Wij steunen alle zwerfafvalrapers in Papendrecht en willen op korte termijn met Ingrid bekijken hoe we hen allemaal enthousiast kunnen maken de app inderdaad te gebruiken”, zegt Leni van Mourik namens de gemeente.

(7) Van Os kijkt ernaar uit. “Dit is een beetje uit de hand gelopen, maar het voelt goed om te doen. Alleen raap ik het afval niet uitsluitend op, zodat anderen het niet hoeven doen. Nee, het moet uiteindelijk wél leiden tot verandering in het gedrag van producenten. Daar is het om te doen.”

naar een artikel van Bas Boerma, Algemeen Dagblad, 2 augustus 2020

Vraag 27 1 punt

In alinea 1 staat informatie over Ingrid van Os. Welke uitspraak is waar? Ingrid van Os

  1. A eist een grotere container.
  2. B laat haar rommelige interieur zien.
  3. C showt haar verzameling zwerfafval.
  4. D vindt de omgeving rond haar huis een bende.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Welke informatie over zwerfafval staat volgens de tekst in de app Litterati? Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

InformatieKruis aan
de datum waarop het afval is gevonden
de kleur van het afval
de vindplek van het afval
het formaat van het afval
het soort afval
Bekijk het antwoord
InformatieKruis aan
de datum waarop het afval is gevonden
de kleur van het afval
de vindplek van het afvalx
het formaat van het afval
het soort afvalx

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Wie moeten er door de zwerfafvalapp Litterati vooral in actie komen?

  1. A consumenten
  2. B gemeenten
  3. C producenten
  4. D zappers
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Op welke vraag krijg je vooral antwoord in alinea 3?

  1. A Hoe brengt de mens de natuur schade toe?
  2. B Hoe ruimt de gemeente het afval in de natuur op?
  3. C Waarom eten vogels plastic?
  4. D Waarom gooien mensen afval in de natuur?
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Wat is de hoofdgedachte van de tekst? Ingrid van Os

  1. A heeft de steun van de gemeente Papendrecht en de organisatie GoClean.
  2. B heeft een nieuwe hobby gevonden door zwerfafval in te zamelen.
  3. C maakt duidelijk dat het zwerfafval een groot probleem is.
  4. D wil het zwerfafvalprobleem laten aanpakken door verantwoordelijken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 33 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Tekst 1 Portugal

Opgavetekst

Lees eerst de opdracht in het boekje Examen VMBO-KB. Zoek daarna de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft de tekst dus niet eerst helemaal door te lezen. Let op: deze tekst bestaat uit vier bladzijden!

Portugal

Zuid-Portugal is Algarve en Alentejo. De Algarve is de geroemde kuststreek. Een uur noordwaarts ligt de Alentejo, het best bewaarde geheim van Zuid-Portugal. Zes redenen om naar Portugal toe te gaan:

1. Streek vol kleuren

De Algarve is typisch Portugal, maar ook weer niet. Het klimaat is niet Atlantisch, maar eerder mediterraan. En het landschap is eerder Noord-Afrikaans dan Portugees. De Algarve is in de Moorse periode verrijkt met geometrisch opengewerkte schoorstenen, ze lijken op mini-minaretten. Daaromheen wemelen de kleuren: witte blokhuizen, rood-grijze heuvels, gele weidebloemen, violetkleurige jacarandabomen (bloei in mei) en – altijd – de blauwe zee.

2. 100 zandstranden

De Algarve heeft ruim 100 zandstranden die zich uitstrekken over een lengte van zo’n 200 kilometer. Ten westen van Faro (de grootste stad van de Algarve) vind je vooral dramatische kalkstenen kliffen, doorsneden met verrukkelijke kleine baaien. Onder en ten oosten van Faro bevinden zich de goudgele stranden, langzaam aflopend in zee, te midden van unieke vogelreservaten die je per boot kunt bezoeken.

3 x zeker doen

  • Portugezen zijn dol op markten. De voedselmarkt van Olhão (verrukkelijke vismarkt). Op zaterdag en zondag zijn er in de Algarve veel vlooienmarkten. Loulé (een groot Moors gebouw) en Lagos zijn vermaard. Barão de São João heeft een maandelijkse antiekmarkt.
  • Een bezoek aan Sagres, de uiterste zuidwestpunt van Europa, met het stoere Fortaleza de Sagres. Tien minuten noordwaarts ligt de Cabo de São Vicente, de ‘Slaapplaats van de Goden’. Het machtige rotsplateau in zee bruist van de legendes.
  • Een vroeg ochtendbezoek aan de Cromeleque dos Almendres, de mysterieuze megalietengroep (stenen monument) even buiten Évora. De dubbele cirkel van staande stenen werpt lange schaduwen. Waar komen zij vandaan? Wat is hun betekenis? Alentejo kent meer van deze geheimzinnige plekken!

meer info: visitportugal.com/nl

3. Tavira: het snoepje van de Algarve

Historisch Tavira is misschien wel de mooiste kuststad van de Algarve. Het is heerlijk om aan het einde van de middag langs de oevers van de Rio Gilão te wandelen, over de Ponte Romana (met maar liefst zeven bogen) en de promenades met palmen en adellijke huizen. Overal zijn kleine markten en schaduwrijke steegjes met een piekfijn assortiment aan restaurants. Tip: op tien minuten rijden ligt vissersplaatsje Santa Luzia. In het onvolprezen Casa do Polvo Tasquinha eet je de beste inktvis van de Algarve.

4. De juwelenkist van Lagos

Havenstad Lagos bezoek je voor de Antoniuskerk (een ‘juwelenkist’ met witblauwe tegelwanden) en de grandioze stranden pal voor de deur. Maar de grootste attractie ligt 2,5 km verder naar het zuiden: de Ponta da Piedade, met gele, rode en donkere rotsen, die als reuzenvingers oprijzen uit de zee en continu van kleur veranderen, van turquoise tot smaragdgroen.

maximumtemperatuurminimumtemperatuururen zonneschijn per dagdagen neerslag per maandhoeveelheid neerslag per maandwatertemperatuur
jan16°C9°C514●●●16°C
feb16°C9°C613●●●16°C
mrt18°C10°C712●●15°C
apr19°C11°C811●●16°C
mei21°C13°C108●17°C
juni24°C16°C115●19°C
juli27°C17°C121NIHIL20°C
aug27°C18°C112NIHIL21°C
sept26°C17°C95●21°C
okt22°C15°C710●●20°C
nov19°C12°C612●●●18°C
dec16°C10°C514●●●17°C
  • 0-5 mm = NIHIL
  • 6-30 mm = ●
  • 31-66 mm = ●●
  • 67-100 mm = ●●●
  • 101-200 mm = ●●●●
  • meer dan 200 mm = ●●●●●

5. De suizende rust van Alentejo

De Alentejo (spreek uit: ‘Alèngtéézzjoe’) boven de Algarve is de stille streek met dorpjes, tradities, ooievaars, klaprozen, kurkeiken en witte boerderijtjes met zwarte Alentejo-varkens. De lange kuststreek – met de spectaculaire wandelroute Rota Vicentina – telt liefst 56 stranden: meer binnenlands vind je nog zes unieke rivierstranden. En nog iets: de Alentejo produceert ook uitstekende, hippe wijnen met verrassende aroma’s, even speciaal als het landschap.

6. De koningin van de Alentejo

Évora, ‘koningin van de Alentejo’, is een stad om minstens een nacht te verblijven. Tussen de 14de-eeuwse muren vind je kronkelende straatjes en Romeinse ruïnes. Restaurants aan achterafpleinen serveren Alentejaanse gerechten. Tip: maak een autoroute van een dag langs de mooie vestingsteden Marvão en Monsaraz. Die als adelaarsnesten op de bergkam liggen, vlak bij de Spaanse grens.

MEER TIPS ZUID-PORTUGAL? Ga naar: anwb.nl/tipsportugal

3x leuk voor gezinnen

  • De beste stranden voor families vind je tussen Faro en de Spaanse grens. Want: aflopend zand, warme(re) zee, minder stroming en redelijk rustig.
  • Pak vanaf Tavira het romantische bootje naar eilandstrand Praia da Ilha de Tavira. Of neem bij Pedras d’el Rei het duintreintje naar het strand, voor een lunch bij de Blue Beach Bar in jaren 50-sfeer!
  • Een ballonvaart boven de Alentejo is een topper: zwijgend zweven boven eindeloze vlaktes. Bij Monsaraz kun je ’s nachts genieten van een sensationele, niet vervuilde sterrenhemel.

PRACHTIG PORTUGAL 10-daagse fly-drive Algarve en achterland

v.a. € 999,= p.p.

Lange zandstranden, kleine baaitjes, kip piri-piri of een vers visje. In deze reis combineer je de beroemde Algarve met het betoverende landschap. Hoe langer je ANWB-lid bent, hoe meer voordeel je krijgt.

Wat krijg je?

Vlieg rechtstreeks vanaf Rotterdam naar Faro en ontdek het zuiden van Portugal per huurauto. Vanaf Faro rijd je eerst naar Tavira, waar je verblijft in het viersterrenhotel Vila Galé Albacora. De tweede stop maak je in de streek Alentejo, waar je verblijft in Vila Galé Clube de Campo, omringd door wijngaarden. Ten slotte eindig je in de Algarve in het stadje Lagos, waar je verblijft in Marina Club Lagos. Hier ontdek je het westen van de Algarve of kom je nog even tot rust aan de prachtige stranden.

Blauw (tot 2 jaar lid)

  • Transavia-vlucht Rotterdam - Faro en v.v.
  • 20 kg ruimbagage per 2 personen
  • 3x 3 hotelovernachtingen, inclusief ontbijtbuffet
  • 9x 24 uur autohuur cat. BB (Volkswagen Polo of vergelijkbaar)
  • gratis parkeren bij alle hotels
  • welkomstdrankje in alle hotels
  • bezoek wijnkelder met wijnproeverij bij Vila Galé Clube de Campo
  • 1x fles Versatil da Casa St. Vitoria-wijn
  • 1x toegang tot spa (Marina Club Lagos)
  • ANWB-cadeaukaart t.w.v. € 15,= (1 per boeking)

Brons (2 tot 5 jaar lid): + ANWB extra reisgids Algarve (1 per boeking)

Zilver (5 tot 10 jaar lid): + ANWB ledenreizen-geschenk

Goud (10 tot 25 jaar lid): + upgrade van huurauto naar cat. DB (Ford Focus of vergelijkbaar)

Platina (25 jaar of langer lid): + diner in Vila Galé Clube de Campo (exclusief drankjes)

Wat kost het?

VertrekdatumPrijs p.p.
1 en 29 september€ 1.199,=
9, 15 en 22 september€ 1.249,=
6, 13 en 20 oktober€ 999,=

Ga je mee? Boek op anwb.nl/k5portugal of bel de ANWB op 088-269 02 69. Kijk op anwb.nl/k5flydrives voor meer mooie fly-drives. Bovenstaande vanaf-prijs is p.p. o.b.v. beschikbaarheid van een 2-persoonskamer. Inclusief CO2-compensatie. Exclusief: SGR-bijdrage € 5,= p.p. Calamiteitenfonds € 2,50 en reserveringskosten € 25,= per boeking.

naar een artikel van Harri Theirlynck, Kampioen, mei 2021

Vraag 1 4 punten

Kruis in de uitwerkbijlage aan of de uitspraken juist of onjuist zijn.

Uitspraakjuistonjuist
De violetkleurige jacarandabomen bloeien in mei.
Onno en Dian zijn drie jaar lid van de ANWB. Ze boeken deze reis en ze mogen gratis 40 kilo ruimbagage meenemen.
In februari is het zeewater in de Algarve het koudst.
In de Algarve is het normaal als er in november tussen de 67 mm en 100 mm neerslag valt.
De stenen van het monument Cromeleque dos Almendres staan in rijen.
De stad Tavira ligt in het binnenland van de Algarve.
De juwelenkist van Lagos is een andere naam voor de Antoniuskerk in Lagos.
Voor gezinnen zijn de stranden tussen Faro en de Spaanse grens een aanrader.
Tijdens deze 10-daagse reis verblijf je in vier verschillende hotels.
Bekijk het antwoord
Uitspraakjuistonjuist
De violetkleurige jacarandabomen bloeien in mei.x
Onno en Dian zijn drie jaar lid van de ANWB. Ze boeken deze reis en ze mogen gratis 40 kilo ruimbagage meenemen.x
In februari is het zeewater in de Algarve het koudst.x
In de Algarve is het normaal als er in november tussen de 67 mm en 100 mm neerslag valt.x
De stenen van het monument Cromeleque dos Almendres staan in rijen.x
De stad Tavira ligt in het binnenland van de Algarve.x
De juwelenkist van Lagos is een andere naam voor de Antoniuskerk in Lagos.x
Voor gezinnen zijn de stranden tussen Faro en de Spaanse grens een aanrader.x
Tijdens deze 10-daagse reis verblijf je in vier verschillende hotels.x

Vraag 1 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Tekst 2 Waarom meezingen gezond is

Opgavetekst

(1) De een gaat een rondje lopen, de ander zet Spotify op en begint luidkeels mee te brullen. Beide activiteiten hebben hetzelfde psychologische effect: een mentaal dipje zal als sneeuw voor de zon verdwijnen. Als je zingt komen er twee stofjes vrij: endorfine en oxytocine. Beide stoffen worden aangemaakt door je eigen lichaam en zijn hormonen. Endorfine komt vrij door middel van onder andere lichaamsbeweging, lachen en verliefdheid, maar ook door dansen en zingen.

(2) Filip Raes heeft zich hierin verdiept. Hij is psycholoog en werkt als hoogleraar aan de universiteit in Leuven. In zijn boek ‘Weg van het piekeren: actie als remedie’ schrijft hij over de voordelen van zingen. “In de eerste plaats is zingen goed voor je lichamelijke gezondheid, omdat het je ademhalingscapaciteit verbetert en klachten zoals astma kan doen afnemen”, zegt hij. “Het is ook goed voor je spierspanning en je houding.”

(3) Maar het psychische effect is net zo duidelijk. “Een mens heeft drie basisbehoeften om zich goed te voelen, en zingen vult die alle drie in”, legt Filip Raes uit. “De eerste is competentie of het gevoel ergens goed in te zijn. Wie graag en veel zingt, heeft dat zeker al ervaren. De tweede is autonomie: zelf het stuur van ons leven in handen hebben en bepalen wat we doen. Mensen die bij hun werk weinig autonomie ervaren, voelen zich doorgaans slechter. Bij zingen heb je die autonomie: jij hebt controle over je stem, jij stuurt de zang.”

(4) “Een derde basisbehoefte is verbondenheid. Door samen muziek te maken of te zingen, in een koor bijvoorbeeld, voel je je verbonden met de anderen in de groep. Mensen rapporteren zelfs spirituele ervaringen tijdens het samen zingen: ze gaan op in iets groters dan henzelf. Dat zie je ook bij supportersgezang in voetbalstadions of grote parades. Ook wie in zijn eentje onder de douche zingt, zal zich gelukkig voelen. Als je vol overgave zingt, vergeet je jezelf en de tijd. Je voelt je opgenomen in de groep van gelukkigen. Je bent dan even niet aan het nadenken of piekeren. De auto is bijvoorbeeld dé plek om te piekeren. De radio aanzetten en meefluiten of -neuriën, helpt dan.”

(5) “Natuurlijk zijn er nog meer hobby’s die voldoen aan die drie basisbehoeften, maar muziek doet net iets meer met ons. Het beroert onze ziel”, gaat Raes voort. “Je kunt er kippenvel van krijgen, het kan je aan het huilen maken, of je wordt er blij van. Als we naar de geschiedenis kijken, zien we dat muziek en dans hier steeds in terugkomen. Zowel muziek als dans hangen samen met alle belangrijke gebeurtenissen en rituelen in ons leven, van geboorte tot sterven. Muziek behandelt vaak universele thema’s, waardoor je je verbonden voelt met anderen, zelfs al luister of zing je in je eentje. En uiteraard kan muziek ook troosten.”

(6) Moet iedereen dan maar massaal zangles volgen om donkere gedachten en mentale dipjes de wereld uit te krijgen? “Een depressie ga je niet oplossen door wat te zingen, dat spreekt voor zich”, aldus Raes. “En ook als je absoluut niet graag zingt, zal het niet veel effect hebben, integendeel.”

(7) Ook het soort muziek dat je zingt, is niet onbelangrijk. “Bij vrolijke liedjes is de kans dat je zelf blij wordt het grootst”, zegt de psycholoog. “Sommige mensen hebben de neiging om als ze zich slecht voelen droevige muziek op te zetten, maar daar voel je je natuurlijk niet altijd beter door.”

naar een artikel van Inge Stiers, Algemeen Dagblad, 24 februari 2021

Vraag 3 1 punt

In alinea 1 staat dat uit onderzoek blijkt dat er verband bestaat tussen zingen en het hormoon oxytocine. Welke uitspraak is juist volgens informatie uit de tekst?

  1. A Je beeldt je door het hormoon oxytocine in dat je goed kunt zingen.
  2. B Je gaat door het hormoon oxytocine meer zingen.
  3. C Je maakt tijdens het zingen het hormoon oxytocine aan.
  4. D Je voelt je door het hormoon oxytocine meer verbonden met andere zangers.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

In alinea 2 staat dat Filip Raes het boek ‘Weg van het piekeren: actie als remedie’ heeft geschreven. Hieronder staan vier titels van hoofdstukken uit zijn boek. Bij welk hoofdstuk zou deze tekst over meezingen het best passen?

  1. A Een wereld vol piekeraars
  2. B Kies de juiste bezigheid
  3. C Mensen kunnen veranderen
  4. D Zing en voel je als een vogel
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Waarom wordt bij zingen een gevoel van autonomie ervaren volgens de informatie uit de tekst?

  1. A Je bepaalt zelf hoe je je stem gebruikt.
  2. B Je hebt controle over je leven.
  3. C Je kunt overal zingen.
  4. D Je weet zelf wel of je mooi zingt of niet.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

Alinea 6 begint met de vraag: “Moet iedereen dan maar massaal zangles volgen om donkere gedachten en mentale dipjes de wereld uit te krijgen?” Wat is het antwoord van Raes? Zingen kan helpen om je beter te voelen,

  1. A maar dan moet het wel een vrolijk liedje zijn.
  2. B maar dan moet je wel zuiver zingen.
  3. C maar het lost niet alle problemen op.
  4. D maar je moet wel samen met iemand zingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Welk van de onderstaande afbeeldingen past het best bij de inhoud van de tekst?

  1. A Afbeelding met de tekst ‘I love singing’ en een hart.
  2. B Getekende zangeres met de tekst ‘Ik kan driestemmig zingen! Vals hard en vol overgave.’
  3. C Smiley met de tekst ‘Zingen maakt blij! Zingen is gezond!’
  4. D Bordje met de tekst ‘Beleefd verzocht, stilte, niet zingen.’

Vier afbeeldingen (A t/m D): A de tekst ‘I love singing’ met een hart, B een getekende zangeres met de tekst ‘Ik kan driestemmig zingen! Vals hard en vol overgave.’, C een lachende smiley met de tekst ‘Zingen maakt blij!’ en ‘Zingen is gezond!’, D een bordje met de tekst ‘Beleefd verzocht, stilte, niet zingen.’ Bekijk in Opgaven, pagina 3

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 9 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Tekst 4 Minder vlees eten: we willen wel, maar het lukt (nog) niet

Opgavetekst

(1) “Het is ons aangeleerd dat vlees bij ons dagelijks eetpatroon hoort. We denken bij vlees aan iets feestelijks, iets wat we hebben verdiend. We vinden het normaal, terwijl we prima kunnen leven op vooral plantaardig voedsel”, zegt Nadia Zerouali. Zij schrijft over zaken die met eten en koken te maken hebben en snapt heel goed dat het lastig is om eetgewoontes te veranderen. Toch vindt ze dat veranderingen sneller moeten.

(2) Ze is betrokken bij Low Food Movement, een organisatie van kookchefs en voedselondernemers die de Nederlandse eetcultuur wil veranderen en duurzamer (beter voor het milieu) wil maken. “Het is aan de overheid, de voedingsindustrie en het bedrijfsleven om te helpen het eet- en leefpatroon van de gebruiker te veranderen. Iedereen moet een steentje bijdragen, in alle lagen van de samenleving”, zegt ze onomwonden.

(3) In het huidige voedsel- en verkoopsysteem zijn slechte keuzes goedkoper en gemakkelijker te maken dan verantwoorde keuzes. Als hierdoor consumenten wordt aangeleerd dat dit ook nog eens lekkerder is, kun je volgens Zerouali lang wachten op verandering in ons eetpatroon. “Als je bij de kassa in de supermarkt alleen maar snoep kunt meepakken, ga je nooit voor een appel. Het is hartstikke moeilijk om de verandering als consument in je eentje te doen. Wil je als consument de gezondere, duurzame optie, dan moet je altijd twee, drie stappen extra zetten.”

(4) “We moeten het samen oppakken”, zegt ook de woordvoerder van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. De organisatie gelooft in een brede aanpak en zegt dat de supermarkten daaraan bijdragen. Zo worden de vleesvervangers (producten die op vlees lijken, maar waarin geen vlees verwerkt is) niet meer weggestopt in een hoekje; en in de supermarkttijdschriften is veel aandacht voor koken met duurzame en gezonde producten. Ook introduceerde een supermarktketen vleesvervangers en een serie plantaardige zuivelproducten. Een andere supermarktketen wil het assortiment uitbreiden om te helpen met gezond en duurzaam eten. Tegelijkertijd zien de supermarkten dat de consumenten al best goed op weg zijn naar een ander voedingspatroon. De flexitariër, iemand die een of meer dagen per week geen vlees eet, is bijvoorbeeld in opkomst.

(5) Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) publiceerde een rapport waarin staat dat we zouden moeten streven naar het eten van minder vlees en meer groenten. Dat wordt niet alleen aangeraden vanwege gezondheidsredenen, maar vooral ook omdat het vervaardigen van dierlijke producten het milieu in het algemeen zwaarder belast dan die van plantaardige. “Maar dit gaat alleen werken bij samenwerking tussen supermarkten, horeca, influencers en overheden”, aldus onderzoeker Michiel de Krom. “Én alle partijen moeten meedoen.”

(6) Waarom moeten alle partijen meedoen, lukt het niet in je eentje om te veranderen? “Het heeft niet altijd te maken met onwil, maar mensen zijn nu eenmaal van de routine”, zegt Stef Kremers. Hij is hoogleraar en hij weet veel over het bevorderen van gezond gedrag. “Onze gewoontes zijn moeilijk te veranderen, omdat ze gekoppeld zijn aan de omgeving. Dat geldt ook voor eetgewoontes.” Die routine heeft een functie: hersenen verbruiken zo minder energie. “We moeten de hele dag honderden keuzes maken, daarvan raak je mentaal uitgeput. Om die reden maken we ook eerder de gemakkelijke keuze.” Hij noemt de supermarkt als voorbeeld. “Daar ben je geneigd eerder een product op ooghoogte te pakken. De inhoud van je winkelwagen wordt vooral bepaald door de indeling van de supermarkt.”

(7) Dan is er nog het sociale aspect waardoor eetgedrag zo lastig te veranderen is en mensen vaak hetzelfde gedrag blijven vertonen. “Heb je leuk en lekker met iemand gegeten, dan is de kans groot dat je de volgende keer iets vergelijkbaars gaat doen. Want het beviel eerder zo goed. Vergelijk het met de jaarlijkse buurtbarbecue, die zal niet snel een feestavond worden met chique drankjes en dure kleren.”

(8) Volgens Kremers kun je het patroon wel doorbreken. Net als het PBL ziet hij een grote rol voor andere partijen voor het duwtje in de juiste richting. Daarnaast zijn kleine stappen belangrijk: hoe kleiner de stap, hoe dichter bij de oude routine en dus makkelijker vol te houden. “Vleesvervangers zijn daarom aantrekkelijk. Als je kikkererwten als hamburger vermomt, dan is de verandering beperkter.”

naar een artikel van Laura Obdeijn, de Gelderlander 25 juli 2020

Vraag 16 1 punt

In alinea 1 is Nadia Zerouali aan het woord. Welke uitspraken passen bij haar? Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

UitspraakKruis aan
Het aanpassen van eetgewoonten moet sneller.
Nadia Zerouali is chef-kok.
Vaste eetgewoontes veranderen is lastig.
We kunnen niet zonder vlees leven.
Bekijk het antwoord
UitspraakKruis aan
Het aanpassen van eetgewoonten moet sneller.x
Nadia Zerouali is chef-kok.
Vaste eetgewoontes veranderen is lastig.x
We kunnen niet zonder vlees leven.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

De Low Food Movement is een organisatie die de Nederlandse eetcultuur duurzamer en gezonder wil maken. Welke uitspraak past bij wat de organisatie zou willen bereiken? Gebruik voor je antwoord de informatie uit alinea 2 en 3.

  1. A Consumenten moeten vaker buitenlandse producten verwerken in gerechten.
  2. B Consumenten moeten vaker uit eten gaan.
  3. C De overheid moet gezonde producten goedkoper maken dan ongezonde producten.
  4. D Supermarkten moeten stoppen met de verkoop van snoep.
  5. E Supermarkten moeten vleesvervangers en plantaardige zuivelproducten gaan verkopen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Wat zijn volgens Nadia Zerouali in alinea 3 de belangrijkste minpunten van het huidige voedsel- en verkoopsysteem? Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

UitspraakKruis aan
Het systeem beïnvloedt de consument door de inrichting van de winkel.
Het systeem misleidt de klant door vleesvervangers in een hoekje weg te stoppen.
Het systeem stimuleert gezond en duurzaam koopgedrag door gezonde producten die bij de kassa liggen.
Het systeem zet aan tot ongezonde aankopen door de lage prijs van producten.
Bekijk het antwoord
UitspraakKruis aan
Het systeem beïnvloedt de consument door de inrichting van de winkel.x
Het systeem misleidt de klant door vleesvervangers in een hoekje weg te stoppen.
Het systeem stimuleert gezond en duurzaam koopgedrag door gezonde producten die bij de kassa liggen.
Het systeem zet aan tot ongezonde aankopen door de lage prijs van producten.x

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In alinea 4 lees je dat het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) gelooft dat supermarkten bijdragen aan gezondere en duurzame opties voor consumenten. Hoe wordt dit toegelicht in alinea 4? door het geven van

  1. A argumenten
  2. B meningen
  3. C vergelijkingen
  4. D voorbeelden
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

In alinea 3 tot en met 5 gaat het vooral over gezamenlijk verantwoording afleggen. Welke partij betrekt hierbij nadrukkelijk de sociale media? de woordvoerder van

  1. A de Low Food Movement
  2. B het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel
  3. C het Planbureau voor de Leefomgeving
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Alinea 5 gaat over een rapport dat zegt dat minder vlees eten en meer groenten eten wenselijk is. Wat is de belangrijkste reden hiervoor volgens de informatie uit de tekst?

  1. A Dieren houden voor menselijke consumptie is slecht voor het milieu.
  2. B Minder vlees en meer groenten eten, is gezond voor mensen.
  3. C Plantaardige producten kweken is goed voor de aarde.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Stef Kremers zegt in alinea 6: “Het heeft niet altijd te maken met onwil, maar mensen zijn nu eenmaal van de routine.” Wat bedoelt hij met deze uitspraak? Mensen willen

  1. A meestal niet anders, toch veranderen ze soms hun vaste patronen.
  2. B meestal wel anders, en veranderen daarom soms hun vaste patronen.
  3. C vaak wel anders, maar houden graag vast aan hun gewoontes.
  4. D vaak niet anders, omdat ze graag vasthouden aan hun gewoontes.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

De slotzin van alinea 6 luidt: “De inhoud van je winkelwagen wordt vooral bepaald door de indeling van de supermarkt.” Wat bedoelt Stef Kremers hiermee? De supermarkt

  1. A dwingt de koper door de inrichting van de winkel bepaalde producten te kopen.
  2. B laat de consument meestal hetzelfde rondje lopen met zijn wagentje.
  3. C zorgt dat de klant bij voorkeur gemakkelijke keuzes maakt in plaats van moeilijke.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 23 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Tekst 5 Kiezen trekken in afgelegen gebieden

Opgavetekst

(1) Op de steppe ligt geen asfalt. De Kazachse chauffeur van het busje hobbelt dan weer in het bandenspoor van een voorganger, dan weer zoekt hij zijn eigen route tussen de graspollen. Hij navigeert op de bergen die de uitgestrekte vallei begrenzen. Tandarts Joost van Vlijmen uit Nijmegen presteert het om in slaap te vallen tijdens de woeste rit. Hij is op weg naar een school in het uiterste westen van Mongolië. Eén keer per jaar houdt hij daar spreekuur: tientallen kinderen laten zich behandelen door ‘dokter Joost’. De eerste keer dat hij op de steppe neerstreek, schrok hij enorm! “Ik zag kinderen met dikke wangen en ontstoken monden”, vertelt hij. “Melkgebitten waarvan geen enkele tand nog gaaf was. Kinderen die zo veel pijn hadden dat ze nauwelijks nog konden eten. Zoiets had ik in mijn Nijmeegse praktijk nog nooit gezien.”

(2) Het stimuleerde hem. Hier, voor zijn gevoel aan het einde van de wereld, was werk te doen. Aangekomen bij het schoolgebouw sjort hij samen met zijn medereizigers zijn loodzware kist met tandheelkundige instrumenten uit het busje. Dit is deze week zijn mobiele praktijk. “Wil je eerst de erge of eerst de makkelijke gevallen?”, vraagt de tolk. Van Vlijmen schiet in de lach. “Nou, doe eerst de makkelijke maar. Als we beginnen met de moeilijke, gaan die kinderen huilen en durft de rest niet meer naar binnen.”

(3) Joost van Vlijmen heeft al veertig jaar zijn eigen tandartsenpraktijk. Toen hij in 1997 een oproep in het vakblad zag staan om vrijwillig tandheelkundige zorg in Nepal te verzorgen, stapte hij voor het eerst met een koffer vol vullingen en verdovingen in het vliegtuig. Inmiddels heeft hij zijn eigen stichting Dhampus, die in Nepal en Mongolië actief is. In Nederland zamelt hij samen met andere tandartsen geld in voor de zorg. Zijn reiskosten betaalt hij zelf. “Als we hier komen werken, verlenen we basale zorg. In mijn eigen praktijk doe ik er alles aan om een tand te behouden, maar dat kan hier niet. Er is niet altijd elektriciteit voor een boor of een apparaat om de tanden mee droog te blazen. Het enige wat we doen, is fluorbehandelingen geven, kleine gaatjes vullen en kiezen trekken.” Alles is beter dan mensen met pijn laten rondlopen, is de redenatie.

(4) Tijdens die allereerste reis naar Nepal moest hij daar wel aan wennen. “Ik herinner me dat ik in de mond van een patiënt keek. Mijn collega riep meteen: 'Eruit met die kies'. Ik zei: 'Maar die kun je toch nog repareren?' 'Nee Joost, niet hier.' Ik heb echt een knop moeten omzetten.” Voor de geïmproviseerde behandelkamer in het schoolgebouw heeft zich intussen een rij kinderen gevormd. Hun ouders zijn Kazachse nomaden (kleine bevolkingsgroep binnen Mongolië) die met kuddes geiten, schapen en jaks (een rundersoort die voorkomt in Centraal-Azië) over de graslanden trekken. De leerlingen verblijven in een internaat.

(5) Na een paar uur werken vallen de ‘erge gevallen’ tot nu toe mee volgens Van Vlijmen. “Ik zie vooruitgang.” Dhampus heeft twee lokale tandartsen opgeleid om, betaald door de stichting, eens per kwartaal de school te bezoeken voor controles. Kinderen krijgen bovendien poetsles en voorlichting over gezond eten, dat werpt zijn vruchten af. De bedoeling is dat de Nederlandse stichting zich over een paar jaar kan terugtrekken, omdat de zorg dan volledig is overgenomen door de lokale zorgverleners.

(6) West-Mongolië, ingeklemd tussen China en Rusland, is het territorium van de Adelaarsjagers. Herders-families wonen zonder stromend water en elektriciteit in een ger (tent), ver verwijderd van de drukbevolkte bewoonde wereld. Hun behoefte doen ze in het veld, paarden en brommers worden gebruikt als vervoersmiddel. Wie naar een ziekenhuis moet, is uren onderweg.

(7) Het nomadenbestaan is hard. Steeds meer nomaden trekken dan ook naar de vieze hoofdstad Ulaanbaatar, waar inmiddels meer dan de helft van de drie miljoen inwoners verblijft. De achterblijvers worden niet alleen geholpen door tandarts Joost van Vlijmen, maar vooral door een plaatselijke stichting. Van Vlijmen haakt aan waar het gezondheid betreft. “Zonder lokale mensen kunnen wij hier niets beginnen”, zegt hij. “Probeer de weg maar eens te vinden als er geen wegen zijn, en succes met het spreken van de taal.”

(8) Hij maakt zijn jaarlijkse reis naar Mongolië ‘om de wereld een beetje beter te maken’, zegt hij. Uit idealisme dus. Eigenlijk werd hij daarom ook tandarts. Tijdens een wandeling in de snijdende wind vertelt hij hoe hij als jongen eens op vakantie was in Denemarken en daar verging van de tandpijn. Een Deense tandarts nam hem onder handen. “Door een ingreep van nog geen halfuur was ik weer een heel gelukkig mens. Toen wist ik: ik word later tandarts!”

naar een artikel van Annemarie Haverkamp, De Gelderlander, 2 november 2019

Vraag 28 1 punt

Welke bewering past het best bij alinea 2? Tandarts Joost van Vlijmen

  1. A gaat uitdagingen liever uit de weg.
  2. B is goed ingeburgerd.
  3. C vindt huilende kinderen lastig.
  4. D weet hoe hij zijn werk goed aanpakt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Wat was de aanleiding voor Joost van Vlijmen om als tandarts in het buitenland te gaan werken?

  1. A Hij droomde als kind al van een baan in het buitenland.
  2. B Hij was op zoek naar een rustige werkomgeving.
  3. C Hij wilde meer van de wereld zien.
  4. D Hij zag een oproep in een vakblad.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Wat maakt de stichting Dhampus vooral succesvol? De stichting

  1. A heeft voldoende inkomsten om te kunnen helpen.
  2. B kan gebruikmaken van goede Nederlandse tandartsen.
  3. C verleent de meest noodzakelijke hulp.
  4. D werkt samen met de lokale bevolking.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Wat is het doel van de stichting Damphus in Mongolië? De stichting wil

  1. A dat lokale tandartsen de mondzorg gaan verlenen.
  2. B dat scholen lessen in tandenpoetsen gaan geven.
  3. C kinderen voorlichting geven over gezonder leven.
  4. D scholen ondersteunen bij lessen over hygiëne.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Joost van Vlijmen werkt in Nederland en Mongolië. Welke werkwijze past bij Mongolië en welke werkwijze past bij Nederland? Zet in de uitwerkbijlage achter elke werkwijze een kruisje bij het juiste antwoord.

WerkwijzeMongoliëNederland
De behandelkamer is een willekeurig beschikbare ruimte.
Gaatjes worden uitgeboord en droog geblazen.
Joost van Vlijmen vult grote gaten in kiezen.
Ontstoken kiezen worden direct getrokken.
Voor een behandeling zijn meerdere afspraken mogelijk.
Bekijk het antwoord
WerkwijzeMongoliëNederland
De behandelkamer is een willekeurig beschikbare ruimte.x
Gaatjes worden uitgeboord en droog geblazen.x
Joost van Vlijmen vult grote gaten in kiezen.x
Ontstoken kiezen worden direct getrokken.x
Voor een behandeling zijn meerdere afspraken mogelijk.x

Opmerking: Het scorepunt alleen toekennen als alle rijen juist zijn ingevuld.

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

In alinea 8 staat dat Joost van Vlijmen de wereld een beetje beter wil maken. Welke twee situaties hebben hetzelfde doel als het werk van Joost, namelijk de wereld een beetje beter maken? Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste situaties aan.

SituatieKruis aan
Angela raapt het plastic afval op straat op en gooit dit in de juiste afvalbak.
Houda organiseert een rommelmarkt om geld op te halen voor vluchtelingen in nood.
Joe snoept minder en poetst iedere avond goed zijn tanden.
Luca let goed op tijdens de uitleg van de lessen.
Ruben neemt een abonnement op de sportschool om meer te bewegen.
Sophie neemt een krantenwijk om haar inkomen te vergroten.
Bekijk het antwoord
SituatieKruis aan
Angela raapt het plastic afval op straat op en gooit dit in de juiste afvalbak.x
Houda organiseert een rommelmarkt om geld op te halen voor vluchtelingen in nood.x
Joe snoept minder en poetst iedere avond goed zijn tanden.
Luca let goed op tijdens de uitleg van de lessen.
Ruben neemt een abonnement op de sportschool om meer te bewegen.
Sophie neemt een krantenwijk om haar inkomen te vergroten.

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Wat is het deelonderwerp van alinea 8?

  1. A Deense tandarts
  2. B goede behandeling
  3. C reizen
  4. D wereldverbeteraar
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 1 punt

Wat is de hoofdgedachte van de tekst “Kiezen trekken in afgelegen gebieden”?

  1. A Iedereen moet een keer in zijn leven vrijwilligerswerk gaan doen in het buitenland.
  2. B In minder ontwikkelde gebieden ontbreekt vaak vakkundige basisgezondheidszorg.
  3. C Mongolië is een prachtig, ruig land dat zeer geschikt is als reisbestemming.
  4. D Nomaden in Mongolië leven een zwervend bestaan dat niet gemakkelijk is.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Welk plaatje past het best bij deze tekst?

  1. A Vlakte met witte gers (tenten)
  2. B Kameelkaravaan op een zandduin
  3. C Camper op een weg langs rotsen
  4. D Tandarts die een kind behandelt

Vier foto’s (A t/m D): A een vlakte met witte gers (tenten), B een kameelkaravaan op een zandduin, C een camper op een weg langs rotsen, D een tandarts die een kind behandelt. Bekijk in Opgaven, pagina 9

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 39 1 punt

Tandarts Joost van Vlijmen zoekt een bedrijf dat het werk van zijn stichting wil sponsoren. Hij is op zoek naar een bedrijf dat past bij zijn werkwijze. Welk bedrijf kan hij het best benaderen? een bedrijf dat

  1. A duurzame ontwikkelingen ondersteunt
  2. B goedkope verre vluchten aanbiedt
  3. C met weinig materiaal tandzorg kan bieden
  4. D digitale toepassingen ontwikkelt voor tandheelkunde
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 39 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 1 Dashcams

Opgavetekst

Tekst 1 Dashcams

Rijdende rechter

Je ziet ze steeds meer: dashcams ofwel zo’n bewijsmateriaal verzamelend cameraatje voor je auto. De afgelopen jaren zijn ze stukken beter geworden. Maar welke is de beste?

Vijf jaar geleden deden we onze eerste dashcamtest. Toen wisten weinig mensen nog wat dat was, zo’n ‘desjkem’. Een videocameraatje op de voorruit, is dat om mooie routes op te nemen? Ja, dat kan. Maar ze zijn vooral bedoeld om bewijsmateriaal te verzamelen. Hoe verliep een ongeluk? Wie zat er goed of fout? En wat was het kenteken van de wegpiraat die wegscheurde na het incident?

Slimme snufjes

Bij de eerste test had bijna elke dashcam ‘slimme snufjes’. Zoals waarschuwingen voor het verlaten van de rijbaan of te dicht rijden op een voorganger. Nu bieden nog slechts drie cams dat soort veiligheidsfuncties: waarschijnlijk omdat veel nieuwe auto’s deze opties standaard al hebben. De Mio, Garmin en Xiaomi hebben ze nog wel: bij de laatste twee merken werkt dat wel aardig goed. Mio waarschuwt echter veel te vaak: soms zelfs voor botsingen als er niemand voor je rijdt… Zeker handig: Mio en Garmin waarschuwen je in een aantal landen – waaronder Nederland – voor vaste flitspalen en roodlichtcamera’s.

Speciale app

Steeds meer extra functies verlopen via je smartphone, met een speciale app. Via de app ben je verbonden met je dashcam. Zo kun je instellingen veranderen, beelden overzetten naar je telefoon of zelfs op afstand live meekijken. Klinkt handig, maar in de praktijk leverde zo’n app door traag verbinden met de cam – of soms zelfs helemaal niet – eerder irritatie dan gebruiksgemak op. De Blackvue en DDPai hebben geen schermpje en veel functies kun je daarom alleen instellen via zo’n app. Ook moet je voor sommige functies een wifi-hotspot in je auto hebben. Zo kun je met de cam van Blackvue filmpjes onderweg uploaden naar een ‘cloud’. Belangrijke beelden kun je dan bijna altijd veiligstellen, zelfs bij een brand of ‘auto te water’.

prijspluspuntenminpunten
Kenwood€ 210,=zeer goed, scherp beeld; zowel donker als overdag; inclusief polarisatiefilter; inclusief 64 GB geheugenkaartparkeermodus geen bewegingsdetectie; bediening scherm in het donker; formaat
AZDome€ 129,=beeldkwaliteit overdag; voeding mogelijk via USB; touchscreen bediening; parkeermodusbeeldkwaliteit in het donker; lens alleen verticaal verstelbaar
Blackvue€ 430,=beeldkwaliteit overdag; prima parkeermodus; inclusief geheugenkaartlezergeen schermpje; bediening via app; meerprijs voor extra geheugen en geheugenkaart
Mio€ 180,=gebruiksvriendelijk; goede parkeermodus; mooie software voor Mac/pc; inclusief 16 GB geheugenkaartbeeldkwaliteit in het donker; veiligheidswaarschuwingen werken slecht; schakelt direct uit; geen USB-plug (ouderwetse sigarettenplug)
Xiaomi€ 55,= (totaalprijs € 75,=)beeldkwaliteit overdag; prima accuduur; scherp geprijsd; USB-aansluitingparkeermodus; geen Nederlandstalig menu; geen touchscreen; GPS € 20,= extra
Viofo€ 150,=beeldkwaliteit overdag; achtercamera tegen kleine meerprijs; parkeermodus; USB-aansluitingbeeldkwaliteit avond; geen accuduur/schakelt direct uit; geen touchscreen; GPS alleen optioneel
Garmin€ 250,=waarschuwing voor flitsers; goed werkende veiligheidsopties; parkeermodusbeeldkwaliteit (zowel in het donker als overdag); parkeermodus alleen bewegingsdetectie
Nextbase€ 230,=groot beeldscherm; accuduur; prachtige software voor Mac/pc; SOS-functiebeeldkwaliteit in het donker; geen bewegingsdetectie parkeermodus; alleen voeding via sigarettenplug, geen USB
SWY€ 135,=snelheidswaarschuwing; USB-ingang op sigarettenplug; batterijduur; beeld overdaglosse GPS-ontvanger; beeldkwaliteit in het donker; weinig extra opties; geen software voor Mac/pc
DDPai€ 99,=beeldkwaliteit overdag; prijs; losse fotoknop; voeding kan via USBparkeermodus; beeldkwaliteit avond; geen accuduur/schakelt direct uit; geen schermpje

Beeldkwaliteit

Veruit het belangrijkste aspect van dashcams blijft de beeldkwaliteit. Wij hebben tien nieuwe modellen uitgebreid getest. Elke dashcam maakt filmpjes met een zeer hoge resolutie (voor de kenners: van Super HD tot 4K). Om die beeldkwaliteit te bepalen reden we in totaal zo’n 30 uur overdag én in het donker met de cams. Die beelden lieten we onafhankelijk van elkaar beoordelen door twee beeldexperts. Waren ze vijf jaar geleden soms zo blokkerig als Lego, nu maken alle camera’s zeker overdag redelijk tot zeer goed beeld. Door betere sensors zijn de beelden scherper, meer gedetailleerd en gaan ze beter om met contrasten. Ook kun je steeds vaker een nummerbord vaststellen – soms cruciaal bewijsmateriaal. Toch zijn de verschillen groot. De beeldkwaliteit van de SWY, DDPai en Garmin blijft achter op de concurrentie, ook overdag. Beelden in het donker toonden nog meer verschil. Bijna elke cam viel tegen: als je een kenteken van een tegenligger kunt ontcijferen of zelfs van een stilstaande auto die je passeert, dan mag je van geluk spreken.

Motor uit, beeld?

Vreemd: veel cams stoppen na het uitzetten van de motor direct met filmen. Terwijl juist in de nasleep van een incident veel kan gebeuren. Want die sluwe doorrijder of bumperklever met een te kort lontje wil je óók vastleggen. Slechts enkele cams (SWY, AZDome, Garmin en Nextbase) kunnen korte tijd blijven filmen na het afzetten van de motor.

Schermpje of app?

Wat is handiger, een dashcam met een schermpje of verbinding via app? Hoe installeer je ze het beste, hoe werkt de parkeermodus en waar let je op bij aankoop? Voor adviezen voor aanschaf én optimaal gebruik van dashcams, zie anwb.nl/testdashcams.

Ook bewakingscamera

Handig: veel dashcams kun je ook gebruiken als bewakingscamera. Voor die ‘parkeermodus’ heb je een speciale kabel nodig, bekend als ‘continue voeding’ of ‘hardwire’. Zo’n kabel kost gemiddeld enkele tientjes en die sluit je aan op de accu of zekeringskast van je auto. Een metertje in de kabel voorkomt dat de camera je accu leegtrekt. Sommige cams beginnen in die ‘parkeermodus’ te filmen als ze beweging registreren (Garmin en DDPai). Andere als ze krachten zoals een aanrijding of ingeslagen ruit ‘voelen’ (Kenwood, Xiaomi, Nextbase) en sommige kunnen het allebei (Blackvue, SWY, Viofo, Mio en AZDome). Wel met wisselend succes. De SWY filmt pas als iets centimeters voor de lens beweegt. De Blackvue, Viofo en Mio deden dat beter. Zeker met voldoende licht leg je ongewenste bezoekers of ‘parkeerfoutjes’ zo haarfijn vast.

Conclusie

Dashcams worden steeds beter. Vooral overdag geschoten beelden zijn scherp, mooi en gedetailleerd. Op dat punt krijgt elke cam minimaal een krappe voldoende. Ook hoef je zeker niet de duurste te kopen. De zeer scherp geprijsde Xiaomi (€ 55,=) is gebruiksvriendelijk en maakt overdag zeer aardige beelden. Testwinnaar is de Kenwood (€ 210,=); deze biedt zowel overdag als in het donker de beste beeldkwaliteit. Minpuntje is de parkeermodus zonder bewegingsdetectie. Zoek je een cam die ook geschikt is als bewakingscamera, dan ben je beter uit met de Blackvue, Viofo, AZDome of Mio.

beeldkwaliteit overdagbeeldkwaliteit donkerparkeermodusaccuduurgebruiksgemakextra optieseindoordeel 1)
Kenwood●●●◐●●●◐●●◐●●●●◐●●●●●●◐
AZDome●●●●●●●●●●◐●●●●●●●●●●◐●●●◐
Blackvue●●●●●●●●●●●◐●●●◐●●●●●●◐
Mio●●●◐●●◐●●●●◐●●●●●●●●●●
Xiaomi●●●◐●●●●●●●●●●●●●●●●
Viofo●●●●●●◐●●●●●●●●●●●●●
Garmin●●◐●●◐●●●◐●●●●●●●◐●●●◐●●●
Nextbase●●●◐●●●●●●●●●●●◐●●●◐●●●◐
SWY●●●●●◐●●●●●●●●●●●●◐
DDPai●●●◐●●◐●●●●●◐●◐●●◐

● slecht, ●● matig, ●●● redelijk, ●●●● goed, ●●●●● zeer goed

noot 1 In het eindoordeel telt de beeldkwaliteit (overdag en in het donker) het zwaarst (70%)

Voor uitgebreide specificaties van elk model, zoals beeldresolutie, formaat, lenshoek, extra functies en bijgeleverde accessoires zie anwb.nl/testdashcams (plus: meer over de testopzet en reacties van fabrikanten).

naar een artikel van Joris van Drooge met medewerking van Tjeerd Visser, ANWB Kampioen, maart 2020

Vraag 1 4 punten

Kruis bij iedere uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Zoek de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft deze tekst dus niet eerst helemaal door te lezen.

  • 1. De dashcam van Garmin waarschuwt in Nederland voor vaste flitspalen.
  • 2. Alle dashcams zijn op zeven kenmerken getest.
  • 3. De Mio heeft als enige dashcam uit de tekst geen software voor een Mac-computer.
  • 4. Laurens wil een Xiaomi met GPS kopen. Voor deze dashcam moet hij € 75,= betalen.
  • 5. Er zijn vier dashcams die op de beide onderdelen parkeermodus én accuduur minimaal ‘redelijk’ scoren.
  • 6. Beeldkwaliteit telt in deze test voor 70% mee in het eindoordeel.
  • 7. Drie dashcams blijven nog korte tijd filmen nadat de motor van de auto is uitgezet.
  • 8. Het menu van de dashcam van Xiaomi is ook in de Nederlandse taal beschikbaar.
  • 9. Luciana wil een dashcam aanschaffen. Ze kan op de website anwb.nl/testdashcams kijken voor meer adviezen over de aanschaf en optimaal gebruik van dashcams.
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij de negen uitspraken het juiste antwoord aan (juist: 1, 4, 6, 9; onjuist: 2, 3, 5, 7, 8). Het aantal juiste antwoorden bepaalt de score volgens de puntentabel. (4p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: negen uitspraken goed 4 punten; acht goed 3; zeven goed 2; zes goed 1; minder dan zes goed 0. Het juiste antwoord per uitspraak: 1 juist, 2 onjuist, 3 onjuist, 4 juist, 5 onjuist, 6 juist, 7 onjuist, 8 onjuist, 9 juist.

Vraag 1 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 2 Ruzie met buren wordt nog normaal

Opgavetekst

Tekst 2 Ruzie met buren wordt nog normaal

(1) Een schuur die al maanden verbouwd wordt, een boom die het zonlicht in de tuin wegneemt: het aantal burenruzies in Nederland neemt toe. Zijn we minder verdraagzaam geworden?

(2) Stichting Achmea Rechtsbijstand (SAR), een van de grootste juridische dienstverleners van Nederland, ontving het afgelopen jaar 7 procent meer hulpaanvragen bij burenruzies dan in het jaar daarvoor. Al eerder bleek dat het aantal burenruzies toeneemt en dat er vaker een beroep wordt gedaan op buurtbemiddelaars om dit soort conflicten op te lossen. Hoe is deze toename te verklaren?

(3) Bente London, directeur bij bemiddelingsorganisatie Beterburen, stelt dat het een gevolg is van de groeiende bevolkingsdichtheid. “Hoe meer je elkaar hoort en ziet, hoe meer overlast je van elkaar ervaart.” London noemt als voorbeeld huurders in Amsterdam die boven, onder én naast zich buren hebben.

(4) Het onderzoek ‘Burenruzies’ van Rechtsbijstandverzekering Informatie Centrum (RIC) bevestigt dit beeld. In de Randstad gaf 26 procent van de ondervraagde mensen aan ooit ruzie te hebben gehad met de buren, tegenover een kleine 10 procent in Zeeland. Van de 1800 ondervraagden zegt ongeveer een vijfde wel eens ruzie te hebben gehad met de buren.

(5) “Niet alleen het percentage, maar ook de aard van de ruzies is anders in steden dan in dunbevolkte gebieden”, zegt de directeur London van Beterburen. “In steden als Amsterdam of Rotterdam komen burenruzies vooral door geluidsoverlast. In provincies als Zeeland en Friesland gaat het eerder om problemen op het erf of een verstoorde relatie binnen het dorp.”

(6) De juristen van SAR die het aantal hulpaanvragen bij burenruzies zagen groeien, wijten de toename echter aan twee andere zaken. “Bij onze cliënten zien wij dat steeds minder mensen bereid zijn om tot een compromis te komen”, zegt Petra van der Voort van SAR. “Hierdoor groeit het aantal burenzaken dat voor de rechter verschijnt. Het lijkt wel of we minder verdraagzaam zijn geworden.”

(7) Een tweede reden is volgens SAR dat er weer veel beweging is in de huizenmarkt. “Sinds de crisis van enkele jaren gelden, hebben meer mensen nieuwe buren gekregen”, zegt Van der Voort. “Hierdoor komen de oude afspraken met de buren te vervallen. Dit leidt soms tot frustratie: de nieuwe buurman verzorgt de gezamenlijke heg bijvoorbeeld niet.”

(8) “Een burenruzie ontstaat in de meeste gevallen door een misverstand”, zegt Hannah Nohlen, hoogleraar sociale psychologie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). “Mensen hebben verschillende opvattingen over welk gedrag wel of niet voor overlast zorgt.” Ze noemt het voorbeeld van een buurman die geluidsoverlast veroorzaakt. “Als we denken dat de buurman expres harde muziek draait, worden we boos en zijn we vervolgens eerder geneigd kwaad te reageren. Emoties staan dan niet meer in verhouding tot het probleem”, legt ze uit. “Als we denken dat de buurman niet weet hoe gehorig het huis is, zullen we hem vriendelijker benaderen.”

(9) Als suggestie om burenruzies te voorkomen, adviseert Hannah Nohlen om zo concreet mogelijke afspraken te maken. “Dus niet: geen harde muziek draaien. Maar wel: na tien uur ’s avonds geen muziek draaien boven 100 decibel.”

(10) Volgens Bente London van Beterburen is er nog een andere oplossing: het inschakelen van buurtbemiddelaars. Maar voordat mensen naar dit middel grijpen, moeten ze elkaar beter leren kennen. “Misschien heeft je buurvrouw wel nachtdienst, en vindt ze het daarom vervelend als je ’s ochtends gaat stofzuigen”, zegt ze als voorbeeld. “Je kunt er pas achter komen als je gaat praten en elkaar tegemoetkomt.”

naar een artikel van Sacha Bouma, Trouw, 12 januari 2019

Vraag 2 1 punt

De eerste alinea eindigt met de vraag of we minder verdraagzaam zijn geworden.
Wie bedoelt de schrijver vooral met ‘we’?

  1. A inwoners van grote steden
  2. B Nederlandse burgers
  3. C plattelandsbewoners
  4. D ruziënde buren
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Waar zullen burenruzies vooral plaatsvinden volgens de informatie uit de tekst?

  1. A Burenruzies vinden vooral in steden plaats.
  2. B Burenruzies vinden vooral op het platteland plaats.
  3. C Dat kun je niet uit de tekst opmaken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Wat is volgens Bente London de belangrijkste oorzaak van de toename van het aantal burenruzies?

  1. A de grote doorstroom van huurders
  2. B de steeds dichter op elkaar wonende buren
  3. C de voortdurende groei van de bevolking
  4. D de wachtlijsten bij buurtbemiddelingsorganisaties
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Alinea 6 eindigt met: “Het lijkt wel of we minder verdraagzaam zijn geworden.”
Hoe komt dat volgens de informatie uit die alinea?

  1. A Mensen begrijpen elkaar vaak niet of verkeerd.
  2. B Mensen vinden het moeilijk om duidelijke afspraken te maken.
  3. C Mensen wonen steeds dichter op elkaar.
  4. D Mensen zijn steeds minder bereid tot een oplossing te komen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

In alinea 8 legt Hannah Nohlen uit dat emoties niet meer in verhouding tot het probleem staan.
Wat bedoelt zij hiermee?
Ze bedoelt hiermee dat mensen dan

  1. A een probleem niet onder ogen willen zien.
  2. B een probleem niet serieus nemen.
  3. C te heftig reageren op een probleem.
  4. D te onverschillig reageren op een probleem.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

In alinea 9 en 10 staan mogelijke oplossingen om ruzies te voorkomen.
Welke oplossing is volgens de informatie uit deze alinea’s het laatste redmiddel?

  1. A concrete afspraken maken met buren
  2. B een buurtbemiddelaar inschakelen
  3. C elkaar als buren beter leren kennen
  4. D met elkaar gaan praten bij problemen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Op welke centrale vraag krijg je antwoord in deze tekst?

  1. A Hoe komt het dat het aantal burenruzies stijgt?
  2. B Wat is de reden dat burenruzies voor de rechter komen?
  3. C Waardoor ontstaan burenruzies op het platteland en in de stad?
  4. D Waarom worden mensen minder verdraagzaam?
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 9 in het hele examen

Figuur 1 Burenruzie per provincie

Burenruzie per provincie
Figuur 1

Kaart van Nederland, per provincie in een grijstint, met het percentage erbij. Afleesbare percentages: Friesland 13%, Groningen 21%, Drenthe 15%, Overijssel 15%, Flevoland 29%, Gelderland 21%, Utrecht 15%, Noord-Holland 25%, Zuid-Holland 26%, Zeeland 10%, Noord-Brabant 22%, Limburg 23%.

Vraag 10 1 punt

Gebruik voor het beantwoorden van de volgende vraag figuur 1 én de informatie uit de tekst.
In de uitwerkbijlage staan vier beweringen. Zet in de uitwerkbijlage achter elke bewering een kruisje bij juist of onjuist.

  • 1. Als je ergens wilt wonen waar de minste burenruzies voorkomen, dan kun je het beste in Friesland gaan wonen.
  • 2. Er is één provincie waar 10 op de 100 inwoners last hebben gehad van ruzie met de buren.
  • 3. Hoe donkerder de kleur van een provincie, hoe meer burenruzies.
  • 4. In de tekst wordt uitgelegd waarom in Flevoland (29%) de meeste burenruzies gemeld worden.
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij alle vier beweringen het juiste antwoord aan: 1 onjuist, 2 juist, 3 juist, 4 onjuist. Alle vier juist is 1 punt. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 3 BlueMatch

Opgavetekst

Tekst 3 BlueMatch

BlueMatch
Tekst 3 naar een advertentie van BlueMatch B.V.

Afbeelding: twee zwarte pannen die zwarte longen voorstellen, met de luchtpijpen als handgrepen boven. Onder de afbeelding staat in een zwart kader de tekst ‘Koken is dodelijk’. Linksboven het logo van bluematch, Clean Cooking Service. Rechtsonder een afbeelding van een kooktoestel.

Bluematch Clean Cooking Service.
Koken is dodelijk.

Jaarlijks sterven 4,3 miljoen vrouwen en kinderen aan de gevolgen van koken op open vuur. BlueMatch heeft een kooktoestel ontwikkeld waarmee ze wel onder goede omstandigheden en rookvrij kunnen koken. Deze EcoStoves worden door vrouwen in kleine fabriekjes in sloppenwijken geproduceerd. Om nog meer fabriekjes op te zetten is geld nodig. Steun BlueMatch op bluematchfoundation.nl.

Vraag 13 1 punt

Welke uitspraak over BlueMatch is waar?

  1. A investeert in de gezondheidszorg.
  2. B maakt reclame voor gezonde voeding.
  3. C wil armoede de wereld uit helpen.
  4. D zorgt voor werkgelegenheid in arme wijken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 4 Afdingen kun je leren

Opgavetekst

Tekst 4 Afdingen kun je leren

(1) Zomaar korting vragen op een nieuwe televisie, keuken of een nieuw bankstel? Veel mensen vinden het een beetje gênant. Wat moet zo’n verkoper wel niet denken? Dat je een krent of – erger – een armoedzaaier bent?

(2) Tip 1:
“Tegen mensen die zich schamen of bang zijn voor de reactie van een ander, zeg ik altijd: reken eens uit hoeveel uur je moet werken voor het geld dat je bespaart door om korting te vragen”, zegt onderhandelingsexpert George van Houtem. “Is het dan nog steeds belangrijk wat die verkoper van je denkt?” Van Houtem ziet onderhandelen als een gratis gok, die je altijd moet wagen. “Want als je om korting vraagt en de ander ‘nee’ zegt, dan is er niets verloren.”

(3) Tip 2:
De vraagprijs is niet de minimumprijs. Er is altijd ruimte voor onderhandeling. “Het is een prijs die de fabrikant of winkelier ook maar verzonnen heeft. Doe dus altijd een tegenvoorstel”, adviseert Van Houtem. Daarbij is het zaak niet te overdrijven. Je dient de winkelier niet uit te knijpen. Van Houtem: “Als vuistregel geldt dat je maximaal 20 procent onder de vraagprijs mag bieden. Dat krijg je meestal niet, maar dan begint het spel en eindig je vaak met een korting tussen de 5 en 10 procent.”

Hoeveel korting je kunt bedingen, hangt ook af van het product of de dienst. Is die gewild, dan is de kans op korting klein. Denk aan producten van Apple of de diensten van aannemers, die momenteel over werk niet te klagen hebben. Daar helpt het om meerdere offertes aan te vragen. Ook op producten in de uitverkoop valt af te dingen. “Dan zeg je: ‘Goh, over een week is de sale 50 procent en nu 30 procent, zullen we elkaar in het midden ontmoeten?’ Je bent dan allebei beter af; de verkoper krijgt meer dan dat hij volgende week zou ontvangen en zelf heb je niet het idee dat je een week langer had moeten wachten.”

(4) Tip 3:
“Begin de onderhandelingen nooit met een gesloten vraag zoals: ‘Kun je me korting geven?’ De verkoper zal waarschijnlijk met ‘nee’ antwoorden”, zegt Van Houtem. “Begin daarom met een open vraag: ‘Hoeveel korting kun je me geven?’” Het is ook mogelijk om zelf een bedrag te noemen. “Dan liggen er opeens twee prijzen op tafel. Daarmee leg je de druk bij de verkoper, want die moet plots een afweging maken.” Verkopers zijn eerder geneigd om water bij de wijn te doen als je belooft een product direct aan te schaffen en mee te nemen. “De zekerheid van nu is aantrekkelijk voor verkopers.” Een andere optie is de verkoper een aantal keuzes voor te leggen. “Stel je hebt een bankstel op het oog, maar je hebt ook nog een lamp nodig, dan kun je zeggen: ‘Krijg ik 100 euro korting of krijg ik die lamp erbij?’ De kans is dan groter dat je iets krijgt. Mensen zijn geneigd om voor de mindere van twee kwaden te kiezen. Als korting er echt niet inzit, kun je altijd vragen om gratis accessoires of extra service.”

(5) Tip 4:
Dreigen met weglopen wil bij straatverkopers op vakantie nog wel eens leiden tot een betere prijs. In Nederland is dat allesbehalve geaccepteerd en bovendien onverstandig. “Dan wordt het persoonlijk en kom je lijnrecht tegenover elkaar te staan. Niemand wil gezichtsverlies lijden.” Veel beter is het om vriendelijk te blijven. “Daarmee vergroot je de gunfactor. En kom je er samen niet uit, neem dan op een nette manier afscheid met ‘Jammer, ik had het gehoopt’ of ‘Het viel te proberen’. Je kunt dan later nog terugkomen en mogelijk is de verkoper dan bijgedraaid.”

In boekjes met onderhandelingstips staat vaak dat kopers spaarzaam moeten zijn met informatie en zo min mogelijk interesse moeten tonen. [110] Volgens Van Houtem is dat allemaal [111] onzin. “Je moet juist het tegenovergestelde doen. Toon waardering voor het product of de dienst en complimenteer de verkoper. Zeg: ‘Ik vind het een mooi product en ik zou het graag willen hebben, maar het is me wat te duur. Wat kun je doen?’ Met eerlijkheid kom je een stuk verder.”

(6) Tip 5:
Bij wie maak je het meest kans op een fikse korting? Moet je een gewone verkoper aanspreken of kun je het best op de eigenaar van de zaak afstappen? Volgens Van Houtem is het meestal beter zaken doen met die laatste. “Iemand die op uurbasis werkt, heeft geen direct voordeel van de verkoop. Een eigenaar wel. Daarvoor geldt: omzet is omzet. Die denkt misschien wel: over een maand is het uitverkoop, dus weg met dat ding.”

Het is niet alleen belangrijk wie je aanspreekt, maar ook wanneer je dat doet. Bij voorkeur bezoek je de winkel op een rustig tijdstip, als er weinig klanten zijn. Verder is de kans op korting bij kleine zaken het grootst. Zelfstandige winkeliers lopen niet graag omzet mis en zijn daarom eerder bereid om wat van de prijs af te doen. “Bij grote concerns is dat moeilijker vanwege de bedrijfsregels. Wel valt er vaak af te dingen op showroommodellen.”

naar een artikel van Kaj van Arkel, Algemeen Dagblad, 13 mei 2020

Vraag 17 1 punt

Wat zegt George van Houtem bij tip 1 over schaamte bij afdingen?
Hij vindt het

  1. A begrijpelijk.
  2. B lachwekkend.
  3. C onnodig.
  4. D onzinnig.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In alinea 3 (tip 2) wordt een advies gegeven over wat je kunt doen als een product of dienst zo gewild is dat de kans op korting klein is.
Welk advies is dit?

  1. A Kom zelf met een tegenvoorstel voor de vraagprijs.
  2. B Neem genoegen met de vraagprijs.
  3. C Onderzoek vooraf wie de goedkoopste aanbieder is.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

In alinea 5 staat: “Volgens Van Houtem is dat allemaal onzin.” (regels 110-111)
Wat is volgens hem onzin?
Dat je als koper

  1. A boos moet weglopen als je geen korting krijgt
  2. B moet verbergen dat je een product heel graag wilt hebben
  3. C op een later moment terugkomt in de hoop dat de verkoper akkoord gaat
  4. D vriendelijk moet zeggen dat je teleurgesteld bent
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Bij welke situatie of welk voorstel is het volgens de informatie uit de tekst redelijk om korting te vragen?

  1. A Henno vraagt extra korting op schoenen die 50% zijn afgeprijsd.
  2. B Mark biedt 10 euro voor een boek dat 20 euro kost.
  3. C Samira eist korting op een dure designlamp en betaalt in termijnen.
  4. D Tess doet een bod van 14.000 euro op een auto die 15.000 kost.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

In welke situaties heb je de meeste kans om korting te krijgen volgens de informatie uit de tekst?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

  1. A een auto die direct betaald wordt
  2. B een bos bloemen kopen voor Valentijnsdag
  3. C een fiets aanschaffen uit de collectie van vorig jaar
  4. D een huis kopen in een populaire wijk
  5. E een jurkje uit de nieuwe collectie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en C

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Wat kun je het beste doen als een verkoper geen korting wil geven?

  1. A Geef aan dat het toch een minderwaardig product is.
  2. B Gewoon volhouden en desnoods erg boos worden.
  3. C Verlaat de winkel en kom niet meer terug.
  4. D Vraag om een gratis artikel dat bij het product hoort.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

In alinea 6 staat een aantal tips.
Welke tip wordt in het tweede gedeelte van de alinea gegeven?
Vraag nooit om korting

  1. A als het al een goedkoop product is.
  2. B als het al uitverkoop is.
  3. C als het druk is in de winkel.
  4. D als het tegen sluitingstijd loopt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Wat is het thema van de tekst?

  1. A Consumenten moeten nooit de vraagprijs betalen voor een product.
  2. B Kopers kunnen best op een redelijke manier om korting vragen.
  3. C Verkopers maken minder winst als klanten gaan afdingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 5 Shoppen zonder schuldgevoel

Opgavetekst

Tekst 5 Shoppen zonder schuldgevoel

(1) De 15-jarige middelbare scholier Kiki Metaal zit aangeslagen op de bank in de woonkamer in Alphen aan den Rijn. Ze heeft net op televisie naar ‘Genaaid’ gekeken, een programma waarin vijf Nederlandse modeontwerpers naar Myanmar, een arm land in Zuidoost-Azië, reizen om te zien hoe het eraan toegaat in de mode-industrie. “Ik wist ergens wel dat die fashion-industrie niet oké is, maar nu zag ik pas écht hoe heftig het daar is.” Dit was voor Kiki een wake-up call, want hiervoor kocht ze haar kleren bij de grote ketens. Ze krijgt kleedgeld, net als veel andere jongens en meiden. Per maand krijgt Kiki 65 euro kleedgeld. Ze wil graag weten hoe ze met een beperkt budget een duurzame kledingkast kan inrichten.

(2) Een antwoord vinden op Kiki’s vraag is lastig. Het productieproces van een kledingstuk bevat zoveel schakels – van de teelt van een katoenplant via de arbeidsomstandigheden in de fabriek tot het transport naar de winkel – dat het moeilijk is om een kledingstuk als 100 procent duurzaam te bestempelen.

(3) Daan Wagter werkt bij Nukuhiva. Dat is een duurzame kledingwinkel die werd opgericht door beroepsreiziger en tv-maker Floortje Dessing. Hij wil best met Kiki meedenken en geeft een aantal tips om zo fair mogelijk te shoppen.

(4) “Het is moeilijk van het label af te lezen of een kledingstuk duurzaam gemaakt is”, legt Daan Wagter uit. Als er ‘made in Italy’ staat, is het shirt misschien alleen daar in elkaar gezet. Het kan dus zo zijn dat maar een deel van het productieproces daar heeft plaatsgevonden. Het zegt niets over waar en op welke manier de stoffen zijn geproduceerd.

(5) Volgens Wagter bestaat er niet zoiets als ‘goede’ en ‘slechte’ landen. “In Italië zijn niet alle productieprocessen milieutechnisch geweldig. In Bangladesh, ook een arm land in Azië, gaat dat tegenwoordig juist wat beter, dankzij een overeenkomst die getekend is na de instorting van een grote kledingfabriek. Soms ligt het dus anders dan je in eerste instantie zou denken.”

(6) Het is beter om te kijken naar keurmerken, of van welk materiaal het item is gemaakt. Een goed keurmerk is GOTS: Global Organic Textile Standard. Of je kunt kijken naar de Nederlandse Fairwear Foundation. Op hun site kun je per kledingcategorie zien welke merken en winkels in Nederland aan hun regels voldoen.

(7) En dan zijn er nog de materialen. Synthetische stoffen zoals polyester en nylon worden gemaakt van aardolie en hebben een grote impact [75] op het milieu. Ook zijde staat hoog [76] op deze lijst, net als wol. Voor wol is veel land en water nodig en ook worden er veel bestrijdingsmiddelen bij de productie gebruikt. Leer is op zich een duurzaam materiaal, omdat je er lang mee doet. Helaas ben je heel wat chemicaliën verder voordat een dierenhuid tot schoen of tas is verwerkt.

(8) Online shoppen kan ook een uitkomst zijn. Maar … waar moet je dan zijn? Bij sommige webshops kun je filteren op duurzame merken. Ook tipt Wagter wat Instagram-accounts om te volgen: ‘Let’s talk slow’ bijvoorbeeld, van Stephanie van den Sigtenhorst, die sinds twee jaar ‘fair fashion’-tips deelt. Of ‘When Sara Smiles’, waar Sara Dubbelman met haar foto’s van outfits inspiratie geeft hoe je je duurzaam kunt kleden. Of volg ‘Soul Stores’, een online magazine dat regelmatig tours langs duurzame kledingwinkels organiseert.

(9) Kiki’s 65 euro per maand klinkt als een klein kledingbudget, maar Daan Wagter ziet het positief in. “Op jaarbasis is het toch veel geld. Voor 780 euro kun je best wat mooie duurzame shirts, truien, spijkerbroeken en schoenen kopen. En vraag je bij elke aankoop kritisch af: heb ik dit écht nodig? Vaak schaffen we iets aan wat we eigenlijk al hebben.” Ook is Wagter voorstander van het kundig onderhouden van goede kledingstukken. “Bij ons in de winkel geven we bijvoorbeeld altijd een wasadvies mee, zodat je investering lang mooi blijft. Zo doe je net wat langer met je verantwoorde kleding.”

(10) En, is Kiki wijzer geworden? “Ik ga zeker op zoek naar kleding van tencel en modal, die nieuwe stoffen van houtpulp. Leuk! En de Instagram-accounts ga ik ook volgen.”

naar een artikel van Jette Pellemans, De Gelderlander, 9 februari 2019

Vraag 29 1 punt

Wat besluit Kiki in alinea 1?
Ze besluit

  1. A geen kleding uit arme landen meer te kopen om uitbuiting in de kledingindustrie te voorkomen.
  2. B haar kleding te bekijken om te zien of die op een verantwoorde manier is gemaakt.
  3. C meer kleedgeld aan haar ouders te vragen zodat ze haar kleding bij kleinere modeketens kan kopen.
  4. D te achterhalen of het mogelijk is om met weinig geld duurzame kleding aan te schaffen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

In alinea 4 legt Daan Wagter uit dat het moeilijk aan het label is af te lezen of een kledingstuk duurzaam is gemaakt.
Wat is hiervoor de reden?
De labels vermelden

  1. A niets over de manier van produceren en de herkomst van het kledingstuk.
  2. B niets over het land van herkomst en de maker van het kledingstuk.
  3. C soms alleen het merk van het kledingstuk en de kledingmaat.
  4. D soms informatie over de gebruikte materialen en waar die vandaan komen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Stel je de volgende situatie voor: Emiel gaat een dagje shoppen en heeft zich verdiept in informatie over duurzame kleding.
Welke informatie uit de tekst helpt hem daarbij?
Kruis in de uitwerkbijlage de drie juiste antwoorden aan.

  1. A Kies voor kleding gemaakt van synthetische materialen.
  2. B Kies voor kleding gemaakt van natuurlijke materialen.
  3. C Kijk naar het bewerkingsproces van het gebruikte materiaal.
  4. D Koop alleen kleding die gemaakt is in Europese landen.
  5. E Koop kleding met een verantwoord keurmerk.
  6. F Zoek informatie over duurzame kleding voordat je gaat shoppen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C en E en F

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Welke uitspraak over leer is waar volgens de informatie uit de tekst?

  1. A Leer bestaat uit natuurlijk materiaal en is daarom milieuvriendelijk.
  2. B Leer bewerken is een intensief karwei en is daarom erg duur.
  3. C Leer heeft een chemische behandeling nodig en is daarom vervuilend.
  4. D Leer is afkomstig van dieren en is daarom belastend voor het milieu.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

In alinea 7 staat: “Ook zijde staat hoog op deze lijst, net als wol.” (regels 75-76)
Waarnaar verwijst het woord ‘deze’ in alinea 7?
Het woord ‘deze’ verwijst naar een lijst met

  1. A duurzame materialen.
  2. B milieubelastende materialen.
  3. C natuurlijke materialen.
  4. D synthetische materialen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Wie gaan volgens de informatie uit de tekst verantwoord om met hun garderobe?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

  1. A Achmed die zijn kleding wast volgens de wasvoorschriften.
  2. B Anita die haar derde winterjas koopt, omdat ze die gezien heeft bij een bekende influencer.
  3. C Floortje die bij ieder jurkje bijpassende pumps aanschaft.
  4. D Karel die zijn versleten schoenzolen laat vervangen bij de schoenmaker.
  5. E Kate die haar kleding koopt in de uitverkoop in een outlet.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en D

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Wat gaat Kiki zeker doen, nu ze meer weet over wat er speelt in de mode-industrie?

  1. A Ze gaat zich nog meer verdiepen in de mode-industrie.
  2. B Ze is van plan om duurzamer om te gaan met kleding.
  3. C Ze neemt vanaf nu de adviezen van bepaalde Instagram-accounts over.
  4. D Ze ziet een duurzame garderobe als een onmogelijke opgave.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 1 punt

Volgens de informatie uit de tekst is het mogelijk om op een verantwoorde manier te shoppen.
Welke voorwaarde noemt de tekst?
Je moet

  1. A Instagram-influencers volgen die posten over duurzame kleding.
  2. B je eerst goed verdiepen in duurzame kleding.
  3. C voldoende geld hebben om duurzame kleding te kopen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Wat is de hoofdgedachte van deze tekst?

  1. A De productie van kleding is een onoverzichtelijk proces waarin de consument wordt misleid.
  2. B Mensen moeten alleen die kleding kopen die ze nodig hebben en zich verdiepen in duurzame mode.
  3. C Pubers zouden op sociale media mensen moeten volgen die veel posten over duurzame kleding.
  4. D Verantwoorde kleding kopen vraagt een behoorlijk budget en inzet van de consument.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 38 1 punt

In de tekst wordt het tv-programma ‘Genaaid’ genoemd. In dat programma geeft Jennifer Hofman de volgende tips om beter met je kleding om te gaan.
1 Hou een overzichtelijke kledingkast.
2 Repareer of vermaak kleding zodat je ze weer gaat dragen of geef kleding aan vriendinnen als je ze niet meer draagt.
3 Ga na of er duurzame of biologische alternatieven zijn voor de standaard dingen die je koopt.
4 Ga langs bij een tweedehandswinkel.
5 Als je iets meer uitgeeft aan een T-shirt, gaat het hoogstwaarschijnlijk langer mee en zijn de arbeidsomstandigheden beter.
Welke tip staat ook in de tekst ‘Shoppen zonder schuldgevoel’?

  1. A tip 1
  2. B tip 2
  3. C tip 3
  4. D tip 4
  5. E tip 5
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 38 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Erwtensoep

Opgavetekst

Tekst 1 Erwtensoep

Test erwtensoep

Geen tijd om zelf erwtensoep, ook wel snert genoemd, te maken? Geen nood, het aanbod in de supermarkt is behoorlijk groot. Naast blikken zijn er ook zakken en kartonnen pakken te koop. Maar welke is de lekkerste en hoe zit het met de voedingswaarde? Een panel van 62 consumenten proefde, verdeeld over drie dagen, verschillende erwtensoepen uit de supermarkt. Daarnaast kregen zes erwtensoepexperts de soepen voorgeschoteld. Ook onderzochten we in een laboratorium de voedingswaarde van de soepen, hoeveel rookworst erin zit en of er rekening is gehouden met dierenwelzijn.

Winnaars en verliezers

Qua smaak wijst het consumentenpanel de erwtensoep van Aldi als winnaar aan. Toevallig is dit de enige die van de erwtensoepexperts een voldoende krijgt. Deze soep scoort niet alleen hoog op geur, smaak en uiterlijk, maar ook redelijk op gezondheid en dierenwelzijn. Ook de Albert Heijn Gevulde erwtensoep gooit hoge ogen bij het consumentenpanel. De experts zijn een stuk minder positief dan het panel. “Veel aardappel en wortel en juist weinig vlees en knolselderij. En wat doen die doperwten in de soep?” Absoluut dieptepunt vinden ze de soep van California, onder andere te koop bij Jumbo. “Dit mag je geen erwtensoep noemen”, aldus een van de experts. “De soep is te dun, heeft geen smaak, behalve zout en geen geur.” Ook de Maaltijdsoep erwten van Struik vinden de experts niet lekker. Ze vinden niet alleen dat er veel wortels en aardappelen in zitten, maar ook dat de soep grauw is en de worst taai en snotterig.

Struik behaalt met zijn twee soepen de tweede en derde plaats in deze test.

Spliterwten of doperwten?

Erwtensoep zou geen erwtensoep zijn zonder het gebruik van spliterwten. Spliterwten zijn gedroogde, groene erwten waarvan het vlies is verwijderd, zodat ze tijdens het koken makkelijk uit elkaar vallen. Belangrijke andere ingrediënten zijn: knolselderij, ui, prei, varkensvlees / spek, rookworst en kruiden zoals bladselderij en laurier. Het recept gaat vaak over van generatie op generatie, waardoor de soep, afhankelijk van de kok, bijvoorbeeld ook een aardappel en winterpeen kan bevatten. Wat niet in een authentieke erwtensoep hoort zijn doperwten, maar in de erwtensoep uit onze test zitten ze in overvloed. Dit leidt tot veel verbazing bij de experts. Volgens hen horen doperwten, maar ook wortels, niet thuis in erwtensoep. “Spliterwten worden gaargekookt en zorgen voor de juiste binding, maar zijn weinig zichtbaar. Doperwten worden voor het uiterlijk toegevoegd”, is de verklaring van meerdere fabrikanten.

Bijzondere ingrediënten

Doperwten, maar ook wortels, horen er al niet in thuis. Maar spinazie in erwtensoep? Dat is wel een heel creatieve interpretatie van het aloude recept. Toch zit er in Unox Biologische erwtensoep een kleine hoeveelheid spinazie. Unox legt desgevraagd uit dat de aardse smaak van spinazie de zoetheid van wortel en knolselderij neutraliseert. En de spinazie verbetert de groene kleur op een natuurlijke wijze. Een ander veelgebruikt ingrediënt in de supermarktsoepen is rookaroma. De rooksmaak van de plakjes worst komt dus niet door uren roken, maar uit de trukendoos van de fabrikant.

Gezond?

Erwtensoep lijkt misschien gezond, omdat het hoofdbestanddeel uit groente bestaat. Maar dat valt in de praktijk tegen. Om te beginnen zijn de geteste soepen zout, wat mede komt door de rookworst en het spek. De enige soep waarvan het zoutgehalte binnen de perken blijft, is de Unox Biologische erwtensoep. De rookworst en het spek verraden al dat erwtensoep behoorlijk wat vet bevat, waarvan een aanzienlijk deel verzadigd vet. Dat is slecht voor de gezondheid. Daarom hebben we de soepen ook beoordeeld op de hoeveelheid verzadigd vet.

De zoutste erwtensoepen bevatten minstens 2 gram zout per kom.

Vlees

Rookworst zit in alle soepen in de test, spek in sommige. Gemiddeld bevatten de soepen 10% vlees. De Unox Stevige erwtensoep bevat het meeste vlees: volgens het etiket 12,7% rookworst. De soep van California bevat het minste vlees: slechts 3,2%. Maar kloppen deze percentages? Dat hebben we getest. Over het algemeen komt het etiket aardig overeen met de werkelijkheid, rekening houdend met het verlies aan vocht en vet in de rookworst tijdens het productieproces van de soep. Alleen de Hollandse erwtensoep van Plus wijkt af. Volgens dit onderzoek zit er 2% rookworst in de soep, terwijl er 7% op de verpakking staat. Plus geeft aan dat er naast rookworstschijfjes ook rookworstblokjes worden toegevoegd. Ons laboratorium onderzocht op rookworstschijfjes, mogelijk verklaart dat het verschil.

Een kom erwtensoep bevat gemiddeld 17 gram rookworst.

Zo maak je zelf lekkere erwtensoep volgens expert Willem Himmelreich:

Benodigdheden

  • 3 liter water
  • 400 gram spliterwten
  • 250 gram gerookt doorregen spek
  • 300 gram hamschijf
  • 1 knolselderij in blokjes
  • 5 uien, in blokjes van 0,5 cm
  • 2-3 dikke preien in ringen van 0,2 cm
  • 1 bos bladselderij, gewassen en gesneden
  • 3 laurierblaadjes
  • zout en gemalen peper naar smaak
  • 1 rookworst

Trek de bouillon van de hamschijf en het spek, met laurierblad, ui en wat van het donkergroene deel van de prei. Haal na 1,5 uur hamschijf en spek eruit en bewaar deze. Doe de spliterwten in de gezeefde bouillon en zet de pan op het vuur. Voeg de ui en knolselderij toe en breng het geheel onder voortdurend roeren aan de kook. Na 1,5 uur worden de spliterwten gaar en wordt de soep dikker. Voeg de preiringen toe en blijf roeren, want snert brandt snel aan. Snijd de gare hamschijf in stukjes en voeg deze toe aan de soep. Voeg als laatste de gesneden bladselderij, rookworst en spekjes toe.

Als je dit recept volgt, krijg je volgens Willem Himmelreich gegarandeerd de lekkerste erwtensoep op tafel!

Dierenwelzijn

We checkten de etiketten ook op dierenwelzijn. De meeste soepen vermelden iets over het welzijn van het dier; variërend van het Beter Leven Keurmerk met één tot drie sterren, tot een biologische variant. Wie om dierenwelzijn geeft, kan dus het best voor de Unox Biologische erwtensoep met biologisch vlees of de Struik Boerensoep erwten met Beter Leven drie sterren kiezen.

De experts

In het expertpanel zitten de volgende zes mensen:
Michel Rekers, winnaar van het WK snertkoken
Ineke Luybé, winnaar van het NK snertkoken
Ed Mink en Gineke van Kesteren, van Keurslagerij van Kesteren in Woerden
Willem Himmelreich, gepensioneerd docent Gastronomie en Koken bij de Hotelschool in Amsterdam
Geert Burema, eigenaar en chef van restaurant Merkelbach en initiatiefnemer van de Slow Food Chefs Alliantie.

Het zestal heeft een flinke kluif aan het proeven van alle erwtensoepen. Op twee soepen na vinden ze de dikte van de soep in orde. Over de smaak zijn ze een stuk minder te spreken, alleen de erwtensoep van Aldi krijgt een voldoende.

Waar komt snert vandaan?

Erwtensoep of snert kennen we als een stevige (maaltijd)soep. Er zijn diverse verklaringen voor de naam snert. Zo zou snert uit het Fries stammen, al is de betekenis dan ‘dunne soep’ of ‘iets van weinig belang’. Het kan ook van het woord ‘snerten’ komen, wat ‘iets heel erg gaar koken’ betekent. Erwtensoep is nog lekkerder wanneer je hem pas een dag na bereiding eet.

Test erwtensoep

NrMerk en typeRichtprijs (in euro's)TestoordeelVerpakkingSmaakoordeel consumenten (50%)Zout (25%)Verzadigd vet (10%)Dierenwelzijn (10%)Etiket (5%)
1Aldi De hete ketel Hollandse erwtensoep1,197,2blik8,35,55,66,410
2Struik Boerensoep erwten1,877,1zak7,16,75,4107,3
3Struik Maaltijdsoep erwten1,557,0blik8,25,26,56,47,3
4Albert Heijn Gevulde erwtensoep1,296,8blik7,84,76,06,410
5Perfekt Erwtensoep1,196,7blik7,05,95,96,410
6Plus Erwtensoep1,296,7blik7,94,74,86,410
7Unox Rijkgevulde erwtensoep2,626,7pak7,26,25,64,610
8Jumbo Erwtensoep1,256,6blik7,15,26,16,410
9Albert Heijn Stevige erwtensoep1,556,6zak7,45,26,06,47,3
10Unox Stevige erwtensoep1,456,4blik6,76,75,94,66,4
11Jumbo Boeren erwtensoep1,796,3blik7,04,75,46,410
12Unox Biologische erwtensoep2,855,8zak4,28,23,4106,4
13Plus Hollandse erwtensoep1,555,5zak4,96,25,04,610
14California Erwtensoep0,895,0blik4,15,28,84,66,4
15Markant Erwtensoep1,394,4zak3,84,73,84,610

naar een artikel van Linda de Gouw, de Consumentengids, februari 2018

Vraag 1 4 punten

Kruis in de uitwerkbijlage aan of de uitspraken juist of onjuist zijn. Zoek de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft deze tekst dus niet eerst helemaal door te lezen.

  • 1. Meer dan de helft van de geteste soepen is verpakt in blik.
  • 2. Volgens de experts horen er doperwten in erwtensoep te zitten.
  • 3. In Struik Boerensoep erwten zit een kleine hoeveelheid spinazie.
  • 4. Unox Rijkgevulde erwtensoep krijgt een voldoende (5,5 of hoger) voor smaak, maar een onvoldoende (lager dan 5,5) voor dierenwelzijn.
  • 5. Het woord ‘snerten’ is afgeleid van snotterig.
  • 6. Ineke Luybé is de winnaar van het WK snertkoken.
  • 7. Volgens Willem Himmelreich kun je de uien voor de erwtensoep het best in ringen van 0,2 centimeter snijden.
  • 8. Het consumentenpanel bestaat uit 62 mensen.
  • 9. Er zijn drie soepen die op de beide onderdelen zout én vetpercentage een onvoldoende scoren (lager dan 5,5).
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij de negen uitspraken het juiste antwoord aan: 1 juist, 2 onjuist, 3 onjuist, 4 juist, 5 onjuist, 6 onjuist, 7 onjuist, 8 juist, 9 juist. (4p)

Puntentabel: negen antwoorden juist 4 punten; acht antwoorden juist 3 punten; zeven antwoorden juist 2 punten; zes antwoorden juist 1 punt; minder dan zes antwoorden juist 0 punten.

Vraag 1 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Fietsen verleer je nooit

Opgavetekst

Tekst 2 Fietsen verleer je nooit

(1) Wie ooit heeft leren fietsen en dat vervolgens jaren niet meer doet, trapt daarna zonder problemen de wielen weer rond. Hetzelfde geldt voor pianospelen, veters strikken, fluiten, traplopen, autorijden, skiën en schaatsen: je verleert dit soort geautomatiseerde vaardigheden en bewegingen nooit meer. Hoe kan dat?

(2) “Routine speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven van mensen. Ons brein heeft dan ook een aparte opslagplaats voor hoe je dingen doet”, vertelt Albert Postma. Hij is hoogleraar klinische neuropsychologie¹. Dat noemen we het procedureel geheugen. Daarbij zijn speciale delen van je hersenen betrokken. De kern van het procedureel geheugen is ervoor zorgen dat procedures uiteindelijk routines worden. Een mooi voorbeeld om te laten zien hoe dit werkt, is leren fietsen. Als je leert fietsen, moet je een aantal handelingen onder de knie krijgen. Zo moet je snelheid maken door je af te zetten, opstappen en je evenwicht proberen te bewaren. Dat zijn allemaal deelvaardigheden die je moet gaan beheersen als je leert fietsen. Door die vaardigheden in kleine stapjes te leren, ga je steeds beter presteren. Zo kun je uiteindelijk fietsen zonder om te vallen én zonder erbij na te denken. Maar een kind dat leert fietsen, doet dat dus met volle aandacht in kleine stapjes door fouten te maken en steeds maar te herhalen. Totdat het is ingeslepen en alles wat bij fietsen komt kijken een routine is geworden.

(3) Maar hoe zorgt het brein er nou voor dat al die routines worden opgeslagen? Door herhalen. Herhalen blijkt de sleutel tot levenslange opslag. Zenuwcellen, de informatieverwerkers in de hersenen, vormen verbindingen met andere zenuwcellen. Die connecties worden almaar sterker naarmate handelingen vaker worden uitgevoerd. Door eindeloos herhalen wordt het karrenspoor langzaam maar zeker een autosnelweg. Oftewel een ijzersterk geheugenspoor dat nooit meer wordt uitgewist. “Wat meehelpt”, zegt Postma, “is dat bij al die handelingen ook nog een soort structuur wordt aangereikt. Je voelt een autostuur of je zet de benen op de trappers en dat geeft je meteen het idee wat de bedoeling is.”

(4) Erik Scherder is, net als Postma, ook hoogleraar klinische en neuropsychologie. Hij wil vooral benadrukken dat leeftijd een rol speelt bij het leren. Zeker als het gaat om het aanleren van handelingen. “De meeste motorische vaardigheden leren we op jonge leeftijd en dat draagt bij aan de kracht van het geheugenspoor.” Zo verklaart hij bijvoorbeeld waarom kinderen die op jonge leeftijd leren skiën het vaak beter doen dan hun ouders die op latere leeftijd nog in een ski-klasje gaan.

(5) Maar er gebeurt behalve het aanleren en opslaan van routines nog veel meer in het geheugen. Postma legt uit dat we voor namen, telefoonnummers en afspraken bij de tandarts, een heel ander deel van het geheugen gebruiken. Hiervoor komen de geheugensporen anders tot stand. Want er wordt veel minder geoefend en er zijn veel mogelijke stoorzenders. “Er is bijvoorbeeld geen natuurlijke koppeling tussen mijn gezicht en mijn naam. Ik kan net zo goed Piet heten. Daardoor kun je mijn naam na verloop van tijd best vergeten. Terwijl een fietsstuur, of een paar veters je altijd richting dezelfde beweging sturen.”

(6) Het procedureel geheugen heeft volgens Postma dan ook een heel bijzondere eigenschap: alles wat erin is opgeslagen, valt niet onder woorden te brengen. “Het is kennis die je niet kunt overdragen”, zegt Postma. “Als ik mijn studenten vraag: wat doe je nou als je met autorijden van de eerste naar de tweede versnelling schakelt, dan zie ik ze de handelingen maken, maar ze kunnen het niet zo goed beschrijven.” Het geheugen voor fietsen, fluiten en traplopen werkt buiten ons bewustzijn om, het is een automatische piloot die maakt dat we makkelijk tegelijkertijd iets anders kunnen doen. Zoals fietsen en mobiel bellen, of veters strikken en tv-kijken.

(7) Scherder wil vooral de levenslange opslag benadrukken. Zo blijft het procedureel geheugen zelfs bij dementerende ouderen nog lang functioneren. Zet mensen met dementie achter een piano en ze spelen het stuk dat ze als kind hebben geleerd. “Dat komt doordat de vaste gewoontes van het lichaam zijn opgeslagen in een deel van de hersenen dat minder gevoelig is voor verval”, zegt Scherder. “Patiënten met dementie blijven ook tot in een laat stadium glimlachen”, merkt hij op. “Dat komt omdat dit een vorm van fijne motoriek is die ze als baby al hebben geleerd. En die ze onbewust blijven gebruiken.”

(8) “Toch kan het procedureel geheugen in de war worden geschopt”, zegt Postma. “Huur maar eens een auto in Engeland, waar het stuur en de versnellingsbak aan de andere kant zitten. Dan moet je opeens heel erg nadenken over wat je doet. Daardoor gaat het een stuk trager.”

noot 1 Klinische neuropsychologie is de wetenschap die de relatie tussen hersenen en menselijk gedrag bestudeert.

naar een artikel van Ellen de Visser, de Volkskrant, 22 september 2017

Vraag 2 1 punt

Wat is de kernzin van alinea 2?

  1. A De kern van het procedureel geheugen is ervoor zorgen dat procedures uiteindelijk routines worden.
  2. B Als je leert fietsen, moet je een aantal handelingen onder de knie krijgen.
  3. C Door die vaardigheden in kleine stapjes te leren, ga je steeds beter presteren.
  4. D Totdat het is ingeslepen en alles wat bij fietsen komt kijken een routine is geworden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Wat is volgens Albert Postma, naast herhalingen, bevorderlijk voor het levenslang opslaan van handelingen?
zorgen voor

  1. A het maken van kleine stapjes bij het uitvoeren van handelingen
  2. B pauzemomenten bij het uitvoeren van handelingen
  3. C structuur bij het uitvoeren van handelingen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Waar legt Erik Scherder vooral het accent op bij het aanleren van handelingen?

  1. A intelligentie
  2. B leeftijd
  3. C motoriek
  4. D routine
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Albert Postma laat zijn studenten beschrijven hoe ze autorijden. Wat wil hij met dat voorbeeld laten zien?
Wat je in je procedurele geheugen hebt opgeslagen

  1. A bewaar je in stukjes.
  2. B is lastig om te verwoorden.
  3. C kun je eenvoudig reproduceren.
  4. D raak je nooit meer kwijt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

In alinea 6 staan combinaties van activiteiten die je tegelijkertijd kunt doen. Welke combinatie is volgens de informatie uit de tekst NIET mogelijk?

  1. A fietsen en zingen
  2. B gamen en Spaans leren
  3. C jas dicht ritsen en lopen
  4. D skaten en lachen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Wanneer werkt het procedureel geheugen niet goed volgens de informatie uit deze tekst?

  1. A als je een ongeluk hebt gehad waarbij je hersens beschadigd zijn
  2. B als je medicijnen gebruikt die invloed hebben op je hersenen
  3. C als je moet nadenken hoe je iets moet doen
  4. D als je ziek bent waardoor je hersenen aangetast zijn
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Wat is de reden dat bij mensen met dementie het procedureel geheugen nog lang blijft werken?

  1. A Oude mensen hoeven geen nieuwe dingen meer te leren, vandaar dat ze dingen die ze al weten gemakkelijk kunnen reproduceren.
  2. B Handelingen die vaak zijn uitgevoerd worden opgeslagen in een deel van de hersenen dat niet zo snel wordt aangetast door ouderdom.
  3. C Herinneringen aan vroeger zijn belangrijk voor oude mensen en daardoor kunnen ze zich nog op hoge leeftijd bepaalde dingen herinneren.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Welk spreekwoord past het beste bij de inhoud van alinea 7?

  1. A Eind goed al goed.
  2. B Jong geleerd is oud gedaan.
  3. C Men is nooit te oud om te leren.
  4. D Zoals de ouden zongen, piepen de jongen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Welke vraag staat in deze tekst centraal?

  1. A Hoe komt het dat je routines nooit verleert?
  2. B Op welke manier werkt het opslaan van informatie in het geheugen?
  3. C Waarom is het procedurele geheugen zo belangrijk?
  4. D Wat is de reden dat iedereen kan leren fietsen?
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Dierenbescherming

Opgavetekst

Tekst 3 Dierenbescherming

Dierenbescherming
Tekst 3 naar een advertentie van de Dierenbescherming

Afbeelding met de tekst OP SLOT HOND ERUIT: links een hand met een autosleutel, in het midden een auto, rechtsboven een hand die een hond vasthoudt.

Honden worden vaak achtergelaten in de auto. Bij mooi weer kan dit erg gevaarlijk zijn, omdat de temperatuur binnen razendsnel oploopt tot wel 50 °C. Honden hebben geen zweetklieren zoals wij mensen die hebben. Zij verliezen hun warmte alleen via de tong en de voetzolen. Hierdoor ontstaat er een groot risico op een hitteshock met de dood tot gevolg.

Dit kan zelfs gebeuren wanneer de auto in de schaduw geparkeerd staat. Zie je een hond in nood? Probeer dan de eigenaar op te sporen. Lukt dit niet, bel dan het landelijk meldnummer 144. In geval van leven of dood is het intikken van de ruit toegestaan.

Kijk voor meer informatie op www.dierenbescherming.nl/hitte

Hoe snel wordt het (te) warm in een auto?

Hoe snel wordt het (te) warm in een auto?

Afbeelding met de tekst ‘Hoe snel wordt het (te) warm in een auto?’. Daaronder een hond bij een oplopende pijl.

Temperatuur buiten en temperatuur in de auto

Temperatuur buiten (°C)Temperatuur in de auto na 10 minuten (°C)Temperatuur in de auto na 30 minuten (°C)
213140
243443
273745
304048
324351
354554

Vraag 15 1 punt

Op de website van de Dierenbescherming staan de volgende afbeelding en tabel.
Welke zin uit de tekst bij de advertentie past het best bij de informatie die op de website staat?
Citeer de zin die het best past bij de tabel.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin: “Bij mooi weer kan dit erg gevaarlijk zijn, omdat de temperatuur binnen razendsnel oploopt tot wel 50 °C.” (1p)

Het gebruik van aanhalingstekens bij het citeren van een zin(sgedeelte) is niet verplicht.

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Inburgeren versie 2.0

Opgavetekst

Tekst 4 Inburgeren versie 2.0

(1) In de wereld van het inburgeringsexamen is elke directeur een oude man. Net als de dokter. De vrouw stofzuigt en schenkt de kinderen thee in. Of ze kijkt toe hoe haar echtgenoot of baas ‘belangrijke papieren’ ondertekent. In die wereld is bijna iedereen hetero en wit. Behalve de mensen die niks snappen of iets onhandigs doen: zij hebben een kleurtje.

(2) Arieke van Liere heeft zich tijdens haar studie Art en Design aan de kunstacademie verdiept in het inburgeringsexamen. Ze bestudeerde een half jaar lang de boeken die mensen van buiten de Europese Unie te zien krijgen als ze Nederlander willen worden. Wat ze aantrof, verbaasde haar. “Wie verplicht inburgert, leert een land kennen dat vol zit met stereotypen, vooroordelen en verouderde techniek. Als een nieuwkomer de ambitie heeft om bijvoorbeeld arts te worden, dan wordt die direct de kop ingedrukt. De afbeeldingen in de boeken benadrukken dat je als vrouw ondergeschikt bent, als nieuwkomer te gast, en dat je niets zult bereiken.” Van Liere snapt niet hoe dit in deze tijd nog kan. “Een foto zegt meer dan duizend woorden – zeker als je een taal nog niet goed spreekt. We bereiden nieuwkomers voor op een land dat niet bestaat.”

(3) Het inburgeringsexamen bestaat uit een taalgedeelte waarin de onderdelen lezen, luisteren en schrijven aan bod komen en het onderdeel ‘Kennis van de Nederlandse samenleving’. Van Liere heeft het niet over de taalcursus, al staan die lesboeken volgens haar evengoed vol achterhaalde foto’s. Zij heeft het vooral over het verplichte onderdeel ‘Kennis van de Nederlandse Maatschappij’. Hoe ga je om met buren, de politie of je werkgever, hoe huur of koop je een huis? Dé lesstof hiervoor bestaat niet. Een gemis, volgens Van Liere. Verschillende uitgeverijen hebben boeken uitgebracht ter voorbereiding op het examen, waarvoor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verantwoordelijk is. Van Liere ontdekte dat veel foto’s in zowel de boeken als het (oefen)examen al vele jaren niet meer zijn geüpdatet. “Inburgeraars leren hoe ze de huur per acceptgiro moeten overmaken naar de Fortis Bank, die niet meer bestaat. Ze vragen huurtoeslag aan met een formulier uit 1975 en bellen met een telefoonformaatje koelkast.”

(4) Dat het ook anders kan, bewijst de voormalig kunstacademiestudent met eigen, alternatieve foto’s. In precies de ouderwetse stijl als het origineel, maar mét representatieve Nederlanders. De ‘oude, mannelijke, witte dokter’ is bijvoorbeeld vervangen door een vrouwelijke longarts uit Rotterdam met Turkse wortels. Van Liere daagde Kamerleden uit om ook zelf foto’s te maken die de Nederlandse normen en waarden uitbeelden. Een aantal politici heeft toegezegd om deel te nemen. Drie politici zijn de uitdaging aangegaan en gingen zelf aan de slag met het maken van foto’s. Van Liere is blij met hun deelname en reactie: “Ze ontdekken dat het nog niet zo makkelijk is. We moeten ons afvragen of een schriftelijk examen wel de juiste manier is om zoiets belangrijks als met elkaar omgaan aan te leren.”

(5) De timing is niet toevallig: nog voor het zomerreces, de vakantieperiode voor politici, presenteert de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een herziening van het inburgeringsstelsel. Van Liere hoopt dat dit moment wordt gebruikt om de beeldvorming over de Nederlandse samenleving bij te schaven. “Want het is fundamenteel verkeerd dat we als samenleving verblijfsvergunningen laten afhangen [104] van examens die omstreden normen en waarden toetsen.” Volgens de woordvoerder van de minister is inderdaad het plan om het ‘belang en de actualiteit’ van het inburgeringsexamen en de oefenvragen opnieuw te bekijken. “Dit geldt ook voor de foto’s”, aldus de zegsman.

Vraag 16 1 punt

De titel van deze tekst is ‘Inburgeren versie 2.0’. Waar heeft 2.0 vooral betrekking op?
Het is een reactie op de aangepaste

  1. A lesstof over de Nederlandse samenleving.
  2. B lesstof van de aangeboden taalcursus.
  3. C Nederlandse manier van leven.
  4. D Nederlandse normen en waarden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

In alinea 1 beschrijft de auteur een bepaalde wereld waarin mensen bepaalde rollen hebben. Wie past het best in die wereld volgens de informatie van deze tekst?

  1. A een asielzoeker die in zijn nieuwe auto rijdt
  2. B een gevlucht kind dat tweetalig wordt opgevoed
  3. C een man die de boekhouding van zijn gezin doet
  4. D een vrouw die haar afdeling instructies geeft
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Wat was de conclusie van het onderzoek van Arieke van Liere?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste zinnen aan.

  1. A Wie verplicht inburgert, leert een land kennen dat vol zit met stereotypen, vooroordelen en verouderde techniek.
  2. B Als een nieuwkomer de ambitie heeft om bijvoorbeeld arts te worden, dan wordt die direct de kop ingedrukt.
  3. C De afbeeldingen in de boeken benadrukken dat je als vrouw ondergeschikt bent, als nieuwkomer te gast, en dat je niets zult bereiken.
  4. D Een foto zegt meer dan duizend woorden – zeker als je een taal nog niet goed spreekt.
  5. E We bereiden nieuwkomers voor op een land dat niet bestaat.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en E

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Een nieuwkomer met ambitie kan het hier zwaar krijgen volgens alinea 2. Hoe komt het dat die ambitie meteen de kop wordt ingedrukt?
De nieuwkomer

  1. A is verplicht om eerst te slagen voor een enorm zwaar inburgeringsexamen.
  2. B leert dat in Nederland bepaalde ambities niet voor iedereen zijn weggelegd.
  3. C moet de Nederlandse taal al bij aankomst perfect beheersen.
  4. D zal onderaan de maatschappelijke ladder moeten beginnen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Op welke vraag krijg je antwoord in alinea 3?

  1. A Hoe komt het dat het voor inburgeraars lastig is om zich voor te bereiden op de Nederlandse samenleving?
  2. B Wat moet er op een foto die goed past bij een actueel inburgeringsexamen staan?
  3. C Wat vindt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van het inburgeringsexamen?
  4. D Welke mensen vinden het vooral lastig om te slagen voor het inburgeringsexamen?
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Door welke drie woorden kun je het woord ‘omstreden’ uit alinea 5 (regel 104) vervangen, zodat de betekenis van de zin gelijk blijft?
Kruis in de uitwerkbijlage de drie juiste antwoorden aan.

  1. A bedenkelijke
  2. B dubieuze
  3. C foute
  4. D onzekere
  5. E twijfelachtige
  6. F verkeerde
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en B en E

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Welke zin past het best bij de opvattingen van Arieke van Liere volgens de informatie uit de tekst?

  1. A Bij inburgering moet beeldvorming van Nederlandse waarden en normen centraal staan.
  2. B De inburgeringscursus is te moeilijk voor nieuwkomers met ambitie.
  3. C Nieuwkomers kunnen ook inburgeren zonder deel te nemen aan het inburgeringsexamen.
  4. D Slagen voor de inburgeringscursus moet gelijk staan aan slagen in de Nederlandse samenleving.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Wat weet je zeker over Arieke van Liere volgens de informatie uit deze tekst?

  1. A Ze gaat foto’s maken om de taalcursussen voor inburgeraars te moderniseren.
  2. B Ze meent dat politici volgens haar te weinig betrokken zijn bij het inburgeringsproces.
  3. C Ze pleit ervoor dat iedere groep in de Nederlandse samenleving herkenbaar moet zijn.
  4. D Ze vindt een juiste beeldvorming over de Nederlandse normen en waarden belangrijk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 26 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Bamboefietsen

Opgavetekst

Tekst 5 Bamboefietsen

(1) Met bamboeframes, afkomstig uit Ghana, maakt BlackStarBikes in Nederland duurzame fietsen. In de Afrikaanse fabriek werken inmiddels veertig mensen. De blik is nu gericht op Zuid-Afrika.

(2) Ruud (45) plakt stukjes zwart schuim op aluminium plaatjes. Daarmee kunnen de radiatoren van de centrale verwarming worden vastgemaakt. Het is een tussendoorklusje op sociale werkplaats Pantar in Amsterdam. Het wachten is op de voorvorken. Morgen zijn die in huis. Dan kan de ‘koning van de bamboefiets’, zoals Ruud door zijn collega’s wordt genoemd, verder met het mooiste werk dat er is: bamboefietsen in elkaar zetten. “Ik sta er helemaal klaar voor.”

(3) BlackStarBikes is een initiatief van drie vrienden. Zij ontdekten in Ghana een bamboefabriek die fietsframes maakt, maar die nauwelijks een afzetmarkt had. “Die fietsframes waren alleen te betalen voor de buitenlandse werknemers in Ghana”, zegt Mirjam Nagel. Zij is bedrijfsleider van BlackStarBikes. “Door een afzetmarkt in Europa te creëren, hopen we dat de prijzen van de lokale fietsen omlaag kunnen, zodat de Ghanese bevolking ook een bamboefiets kan kopen. Handel is in onze ogen de nieuwe vorm van ontwikkelingshulp.” Er werken inmiddels veertig mensen bij de fabriek in Kumasi, waar behalve frames ook tandenstokers worden gemaakt.

(4) Bamboe is, anders dan sommigen denken, bijzonder stevig; in Azië worden wolkenkrabbers gebouwd door bouwvakkers op metershoge steigers van bamboe. “Het was dan ook geen enkel probleem om met de fietsen door de veiligheidskeuringen te komen. En het frame is duurzaam”, zegt Nagel herhaaldelijk. “Iedereen in dit bedrijf weet het volgende: dit bamboe groeit in Ghana en is al aangegroeid tegen de tijd dat wij een fiets in elkaar hebben gezet. Dat is best bijzonder.” Bij ons op kantoor zeggen we wel eens: het goede nieuws is dat bamboe schokbestendiger is dan staal, het slechte nieuws: je moet je fiets niet stallen in de buurt van een hongerige panda.

(5) Er rijden een kleine tweehonderd bamboefietsen in Nederland rond. In Zwitserland en Duitsland worden ze inmiddels ook verkocht. “De fiets valt op”, zegt Nagel, “door de stijlvolle en onderscheidende look. Voor ons is de fiets de perfecte combi van kwaliteit, design en sociaal ondernemerschap.”

(6) De fiets met het bamboeframe is opvallend licht. Dat is ook de reden dat hij standaard zonder versnellingen wordt geleverd. “Die heb je in Nederland echt niet nodig, maar voor wie wil, zetten we die er natuurlijk op. In Duitsland en Zwitserland leveren we ze ook met de daar verplichte handrem. Maar het liefst houden we de fiets zo eenvoudig mogelijk. We willen niet te veel poespas aan het stuur. Zo vinden wij de fiets op z’n mooist.”

(7) Niet alleen in Ghana, ook in Nederland is duurzaamheid het uitgangspunt. “Dit heeft niet alleen met de lagere productiekosten te maken”, zegt Nagel. “BlackStarBikes vindt het belangrijk ook hier iets bij te dragen en verantwoord te produceren. Op de sociale werkplaats zijn ze trots dat ze aan onze fietsen werken. Ondertussen leren ze ook het vak van fietsenmaker. Of ze allemaal op de reguliere arbeidsmarkt aan de slag kunnen, hangt af van hun beperking. In de werkplaats van Pantar worden ook kleine reparaties uitgevoerd aan tweedehandsfietsen die er verkocht worden. Het is mooi als we daar op deze manier mensen voor kunnen opleiden.”

(8) De eerste frames werden ingevlogen. Dat is best belastend voor het milieu. Nu laat BlackStarBikes ze verschepen naar Rotterdam, maar het gaat nog steeds om kleine hoeveelheden. Per schip is in elk geval minder milieubelastend dan per vliegtuig. Er wordt nog meer onderzoek gedaan naar het verduurzamen van het transport. Per keer grotere hoeveelheden inkopen zou ook beter zijn voor het vrachtwagentransport vanuit Rotterdam naar de sociale werkplaatsen. Helaas is het aantal verkochte fietsen daarvoor nog te beperkt.

(9) Nagel wordt regelmatig aangesproken als ze in Amsterdam naar haar werk fietst. “Je moet het wel leuk vinden om op een aparte fiets te rijden. En je moet geen last hebben van een ochtendhumeur”, zegt ze. Bang voor diefstal is ze niet. “Daarvoor is de fiets te opvallend. Ik hoor van klanten dat de fiets de Zeedijk overleeft, of ’s nachts gewoon aan een brug vaststaat. Hem doorverkopen via Marktplaats gaat echt niet lukken.”

naar een artikel van Nanda Troost, de Volkskrant, 3 februari 2014

Vraag 28 1 punt

In alinea 1 staat: “De blik is nu gericht op Zuid-Afrika.” Wat wordt hiermee bedoeld?
Het bedrijf BlackStarBikes wil

  1. A de fietsenmarkt gaan verkennen in Zuid-Afrika.
  2. B in Zuid-Afrika reclame maken voor bamboefietsen.
  3. C mensen in Zuid-Afrika overhalen om te gaan fietsen.
  4. D onderzoeken of er in Zuid-Afrika bamboe kan groeien.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Wat weet je zeker over de bamboefiets volgens de informatie uit deze tekst?
Zet in de uitwerkbijlage een kruisje achter de drie juiste antwoorden.

  1. A Een bamboefiets is stevig.
  2. B Een bamboefiets is diefstalgevoelig.
  3. C Een bamboefiets is gemaakt van duurzaam materiaal.
  4. D Een bamboefiets is gemaakt van zeldzaam materiaal.
  5. E Een bamboefiets is gemaakt van materiaal dat snel groeit.
  6. F Een bamboefiets is gemakkelijk door te verkopen.
  7. G Een bamboefiets is zwaar.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en C en E

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

In de tekst wordt gesproken over de duurzaamheid van de bamboefiets. Wat wordt hiermee bedoeld?
Ze bedoelen dat een bamboefiets gemaakt is

  1. A in een speciale fabriek in Ghana.
  2. B met behulp van groene energie.
  3. C van een product dat de aarde minder belast.
  4. D van materiaal dat overal op de aarde groeit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

In deze tekst lees je vooral informatie over de positieve kanten van het maken van bamboefietsen. In welke alinea staat een negatief punt over het productieproces van deze fietsen?

  1. A in alinea 5
  2. B in alinea 6
  3. C in alinea 8
  4. D in alinea 9
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Welke uitspraak past het best bij de missie van BlackStarBikes?

  1. A De fietsen rijden comfortabel vanwege de dempende eigenschappen van bamboe.
  2. B Er bestaat geen tweede die hetzelfde is, iedere bamboefiets is uniek.
  3. C Iedere fiets wordt gratis afgeleverd op ieder adres in Nederland.
  4. D Zoveel mogelijk mensen blij maken met een bamboefiets of frame, dat is ons doel.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 1 Reviews

Opgavetekst

Tekst 1 Reviews

Reviews zijn goud waard. Niet alleen voor consumenten bij het kiezen van een product of dienst, maar ook voor bedrijven. Helaas zijn ze niet allemaal goudeerlijk. Nep is vaak lastig van echt te onderscheiden. Eén ding is zeker: juichende recensies zijn voor bedrijven heel belangrijk. Goed voor de verkoop en hoe vaker een review via Google te vinden is, hoe hoger het bedrijf eindigt in Googles zoekresultaten. De verleiding is dus groot om zoveel mogelijk positieve reviews op internet te krijgen. Als lezer kun je ervan uitgaan dat ze niet allemaal even eerlijk tot stand zijn gekomen.

Account
Er doen legio verhalen de ronde dat bedrijven en fabrikanten nep-reviews plaatsen om zichzelf te promoten of de concurrent zwart te maken. De sites proberen dit soort reviews op diverse manieren te weren. Een manier om fraude te voorkomen is bijvoorbeeld het aanmaken van een account. Pas als je een account hebt aangemaakt, krijg je een link per e-mail waarmee je de review kunt plaatsen.

Echt gekocht?
De meeste sites checken niet of je een product daadwerkelijk bij hen hebt gekocht. Bol.com geeft hiervoor als reden dat elke gebruiker iets moet kunnen beoordelen, niet alleen als het bij Bol.com is gekocht. Wehkamp zegt elke koop te controleren, maar de reviews over een waterkoker en een mixer die wij elders kochten, werden gewoon geplaatst. Volgens Wehkamp gaat het om een technische storing, maar die duurde dan wel erg lang … Tweakers vertrouwt op het zelfreinigend vermogen van haar – erg betrokken – community; een nep-review wordt volgens deze site direct door de lezers ontdekt. De andere sites zeggen alle reviews door te lezen of automatisch te checken. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken of er niet in korte tijd veel reviews over hetzelfde product zijn geschreven. Dat kan namelijk duiden op een overactieve fabrikant.

Echt of nep?
Voor de lezer is het zo maar gissen welke waarde hij aan reviews moet hechten. Als iedereen op eigen initiatief een review kan schrijven zonder account, bevestigingslink of aankoopcheck, is het lastiger de review op waarde te schatten. Vooral als zo’n review is aangeleverd door een extern bedrijf dat hier geld aan verdient. De betrouwbaarheid van een review is ook in het geding als fabrikanten zelf reviews aanleveren. Zo plaatsen fabrikanten soms ook zelf reviews. Een lange typeaanduiding in een review van bijvoorbeeld een koelkast kan verdacht zijn, omdat een consument die niet zo vermeldt. Fabrikanten vaak wel. Er is nog een manier waarop fabrikanten het oordeel van reviews kunnen beïnvloeden. Zij vragen bijvoorbeeld kopers van een product om een review te schrijven in ruil voor bijvoorbeeld verlengde garantie, korting of kans op een cadeau. Zoiets is niet verboden, maar lijkt op reclame en dat moet duidelijk zijn, anders is er sprake van misleiding. Dit is ook de boodschap van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) die onlangs constateerde dat reviews te weinig transparant zijn en daarom heeft aangegeven welke regels op dit punt moeten worden nageleefd.

Tips

  • Kijk goed naar de datum waarop de reviews geschreven / geplaatst zijn. Misschien is het product inmiddels wel veranderd. Dan zegt een oude review niet zoveel.
  • Bekijk ook hoeveel mensen welk oordeel gaven.
  • Als er met ‘duimpjes’ gewerkt wordt, kijk dan naar de aantallen. Het aantal duimpjes omhoog zegt alleen iets als je ook weet hoeveel duimpjes omlaag er zijn.
  • Lees reviews op meer dan één site.
  • Kom je dezelfde ‘jubelreview’ op meer plaatsen tegen? Dan zit er mogelijk een fabrikant achter.

Gelukkige winnaar!
En dan zijn er nog de ‘testacties’. Consumenten worden opgeroepen om een product te testen dat ze speciaal hiervoor ontvangen. Wehkamp, Kieskeurig en Tweakers doen dat, Bol.com als proef. Zo’n actie wordt vaak door een fabrikant geïnitieerd. Dit verklaart waarom een onbekend product veel reviews kan hebben en waarom dezelfde review soms op verschillende websites staat. Reviewschrijvers worden bij sommige websites beloond. Coolblue, Wehkamp en Kieskeurig kiezen de beste review uit die, zo benadrukken ze, ook negatief mag zijn. Bol.com verloot cadeaubonnen onder recensenten. Weer geldt: sites moeten hier duidelijk over zijn.

Wat doen sites tegen misbruik?

review alleen na bezoek/aankoopaccount nodiglink via e-mail om review te plaatsencontrole IP-adres
bol.com✓✓
consumentenbond.nl✓✓m
coolblue.nl✓nb
kieskeurig.nls✓
tweakers.net✓✓m
wehkamp.nl✓nb

m = alleen na vermoeden van misbruik
s = controle op aankoop steekproefsgewijs
nb = niet bekend

Contact bij negatieve review
De ondervraagde sites ontkennen negatieve reviews te verwijderen. De ACM constateerde wel dat negatieve recensies soms later worden geplaatst. Een ondernemer krijgt dan eerst de gelegenheid contact op te nemen met de negatieve beoordelaar en het ‘onderling op te lossen’. Dat een bedrijf of instantie contact met je op kan nemen, staat soms genoemd in de voorwaarden op het moment dat consumenten een review plaatsen. De vraag is echter of consumenten dat weten. Maar toch zullen niet veel sitebezoekers dat weten. Tweakers en Kieskeurig geven de gegevens van de reviewer alleen door na diens toestemming. De Consumentenbond draait het om: de reviewer kan contact opnemen met de ondernemer als hij dat zelf wil.

Kritisch bekijken
Zelfs reviews die gebaseerd zijn op echte ervaringen moet je kritisch bekijken. Soms is een totaaloordeel op weinig recensies gebaseerd. De sites hanteren geen of een minimum van drie reviews. Een recensie vlak na de koop zegt vaak weinig. Meestal ben je in het begin blij met je aankoop, maar sommige producten kun je pas goed beoordelen als je ze een tijdje gebruikt. Kieskeurig stuurt daarom na enkele maanden een verzoek om de review te updaten.

Een overzicht en de plussen en minnen op rij
bol.com
Reviews van: verkochte artikelen
Zo werkt aanmelden: account aanmaken
Verplicht invullen: eindoordeel, titel, tekst, aanbevelen of niet
Pluspunten: je kunt makkelijk een ongepaste review melden
Minpunten: sorteren niet mogelijk, reacties plaatsen kan niet

consumentenbond.nl
Reviews van: geteste, vergeleken producten, ook financiële producten en adviseurs
Zo werkt aanmelden: account aanmaken; je krijgt een link
Verplicht invullen: aantal aspecten, tekst, eindoordeel wordt berekend
Pluspunten: sorteren mogelijk
Minpunten: reactie plaatsen kan niet

coolblue.nl
Reviews van: verkochte artikelen
Zo werkt aanmelden: e-mailadres en (profiel)naam invullen; je krijgt een link voor plaatsing
Verplicht invullen: aantal aspecten, tekst, aanraden of niet; eindoordeel wordt berekend
Pluspunten: aangegeven is hoeveel mensen de review (niet) nuttig vinden, reacties mogelijk
Minpunten: ongepaste review melden niet makkelijk

kieskeurig.nl
Reviews van: vergeleken producten; ook webwinkels
Zo werkt aanmelden: e-mailadres en (profiel)naam invullen; dan volgt link
Verplicht invullen: eindoordeel, titel, tekst
Pluspunten: informatie over hoelang iemand het product in bezit heeft
Minpunten: geen verdeling van de oordelen, ongepaste review melden niet makkelijk

tweakers.net
Reviews van: producten (vooral elektronica), die je zelf kunt toevoegen; ook webwinkels
Zo werkt aanmelden: account aanmaken; je krijgt een link
Verplicht invullen: eindoordeel, tekst, plus- en minpunten
Pluspunten: zeer uitgebreide reviews en mogelijkheden
Minpunten: site is druk en onoverzichtelijk

wehkamp.nl
Reviews van: verkochte artikelen
Zo werkt aanmelden: account aanmaken
Verplicht invullen: eindoordeel, aantal aspecten, titel, tekst, aanbevelen of niet, profielnaam
Pluspunten: aangegeven hoeveel mensen de review (niet) nuttig vinden, reacties op reviews mogelijk
Minpunten: ongepaste review melden niet makkelijk

Meer weten?
In de Geldgids staat een artikel over reviews van hotelboekingssites. Het artikel is gratis te downloaden op geldgids.nu/hotelboekingssites.

naar een artikel van Else Meijer, de Consumentengids, juli/augustus 2017

Vraag 1 4 punten

Kruis bij iedere uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Zoek de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft deze tekst dus niet eerst helemaal door te lezen.

  • 1. Als je op kieskeurig.nl een review wilt plaatsen, moet je een account aanmaken.
  • 2. ACM staat voor Autoriteit Consument en Markt.
  • 3. Tweakers.net controleert steekproefsgewijs of reviews alleen na aankoop gedaan zijn.
  • 4. Een review met een uitgebreid typeaanduiding is vaak geplaatst door de fabrikant zelf.
  • 5. Bij wehkamp.nl kun je alleen op uitnodiging een review plaatsen.
  • 6. Bij bol.com kun je geen reactie plaatsen, maar wel makkelijk een ongepaste review melden.
  • 7. In de Geldgids kun je een artikel over reviews van hotelboekingssites lezen.
  • 8. Zowel op coolblue.nl als kieskeurig.nl staan reviews van vergeleken producten.
  • 9. In de tabel betekent de letter ‘s’: controle op aankoop steekproefsgewijs.
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij elke uitspraak het juiste antwoord aan. Juist: 2, 4, 6, 7 en 9. Onjuist: 1, 3, 5 en 8. (4p)

Indien negen antwoorden juist: 4. Indien acht antwoorden juist: 3. Indien zeven antwoorden juist: 2. Indien zes antwoorden juist: 1. Indien minder dan zes antwoorden juist: 0.

Vraag 1 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 2 De atlas verandert

Opgavetekst

Tekst 2 De atlas verandert

De atlas verandert
Tekst 2 naar een artikel van Imco Lanting, de Gelderlander, 6 april 2013

(1) Het gaat goed met de verkoop van atlassen. Van de onlangs uitgebrachte ‘Bosatlas van het Nederlandse voetbal’ zijn er alweer [5]heel veel verkocht. Ook de ‘Bosatlas van de Geschiedenis van Nederland’ verkoopt erg goed. Je vraagt je af hoe het kan dat de papieren atlas onverminderd populair is, in [10]een wereld waar iedereen een gratis digitale atlas in de smartphone onder handbereik heeft.

(2) De Bosatlas is echter nog altijd ontzettend populair. [15]Wie heeft er geen Bosatlas in huis? Het eerste exemplaar kwam uit 1877 en was bestemd voor de Hogere Burgerschool (HBS). De atlas heette ‘Bos Schoolatlas der geheele aarde’. De [20]naam van de auteur, de Groningse schoolmeester Pieter Roelf Bos, is sindsdien verbonden aan de atlas. Hij leverde het materiaal voor kaarten die met de hand werden gemaakt. Toen hij in 1902 overleed, was zijn [25]atlas al aan de vijftiende druk toe.

(3) Tegenwoordig lijkt het werk van de moderne cartograaf, een maker van aardrijkskundige kaarten, [30]helemaal niet meer op dat van beroemde voorgangers en pioniers op het gebied van kaarten maken. Kaartenmaker Tjeerd Tichelaar: [35]“Zestiende-eeuwse cartografen werden vooral gezien als artiesten. Zij brachten gebieden voor het eerst in kaart en maakten er prachtige kunstwerken van. Dat zou mij nooit lukken. De cartograaf van vandaag [40]wordt niet zozeer beschouwd als kaartenmaker of kunstenaar, maar meer als informatiewetenschapper.”

(4) De Bosatlas kon voor scholen lang een succes blijven, omdat elke [45]uitgave werd aangepast aan de ontwikkeling van het schoolvak aardrijkskunde. Volgens uitgever Peter Vroege is er nog een andere verklaring voor het succes. De [50]uitgever hield altijd vast aan het motto dat sinds de negentiende eeuw werd gevoerd: “Onze schoolatlassen geven de essentie van het vak aardrijkskunde weer, niets meer en [55]niets minder.”

(5) Tjeerd Tichelaar legt uit hoe dat in de praktijk gaat: “Ik gooi als kaartenmaker heel veel informatie weg, een kaart moet zo leeg mogelijk [60]zijn, waardoor de structuren die ik wil laten zien meteen zichtbaar zijn. Het komt erop neer dat het belangrijk is om als een kind naar de werkelijkheid te kijken. [65]Herinner je je de eerste keer dat je een atlas inkeek? Je wilde zien waar de grenzen van landen liepen en waar steden en bergen lagen. Verder niets. Dat is de leidende gedachte en dat gebruik ik [70]als basis bij elke kaart die ik maak.”

(6) Het klinkt vreemd uit de mond van een kaartenmaker, maar meestal corresponderen de plattegronden in de Bosatlas niet met de werkelijkheid. [75]Om een duidelijke kaart te maken, moet geregeld worden afgeweken van de realiteit. Tjeerd Tichelaar: “In Zwitserland lopen rivieren en spoorbanen direct naast elkaar, [80]maar als je die okjp de kaart realistisch wilt intekenen, dan krijg je een wirwar van dunne lijntjes die door elkaar heen lopen. Als kaartenmaker leg ik spoorbaan en rivier [85]naast elkaar en maak ik ze veel breder dan ze in werkelijkheid zijn. Je past de omgeving dus aan, omdat je een duidelijke en overzichtelijke kaart wilt.”

(7) In het ‘papieren tijdperk’ was er geen vuiltje aan de lucht voor de Bosatlas. Maar toen kwam de computer en daarna internet. Een regelrechte bedreiging voor de atlas, [95]zou je zeggen. Tichelaar kan het zich nog goed herinneren. “Eind jaren negentig zagen we de bui hangen bij onze uitgever. We voorspelden dat in [100]2010 vast niemand meer een papieren atlas zou willen. De verrassing was groot toen door de jaren heen juist het tegendeel bleek. De Bosatlas lijkt wel populairder dan ooit.”

[105](8) Tjeerd Tichelaar denkt intussen het mysterie van de populariteit te hebben ontdekt: “De meest gestelde vraag die ik krijg is hoe het kan dat we er nog zijn, nu iedereen via [110]Google Maps elke vierkante centimeter van de aarde gratis kan bekijken. Volgens mij zit het geheim in de oorspronkelijke gedachte, waarbij we de informatie op een kaart [115]terugbrengen tot de essentie. Natuurlijk kun je bij Google Maps inzoomen op een kaart en zien welke plaatsen er allemaal liggen.”

(9) Het grote nadeel van digitale plattegronden is dat als je inzoomt, je ook meteen het overzicht kwijt bent. Bovendien krijg je alle informatie ongefilterd over je heen, waardoor het veel moeite kost om datgene [125]eruit te halen wat je nodig hebt. Als je de Bosatlas openslaat, heb je meteen een overzicht. In die zin is de atlas een oase van rust in een tijd dat we worden overspoeld met [130]informatie.”

(10) Uitgever Peter Vroege voegt daaraan toe: “Onze atlassen richten zich vooral op het uitleggen van verschijnselen in de vorm van kaarten. Het gaat dan om thema’s als [135]economie, energie, transport en ga zo maar door. Juist die populariteit heeft geleid tot uitbreiding van ons assortiment. Zo worden er [140]regelmaat thema-atlassen uitgegeven en die doen het bijzonder goed. Wij spelen blijkbaar in op de steeds groter wordende behoefte.”

Afbeelding: zwart-witte historische kaart met kustlijnen, rivieren en plaatsnamen.

Vraag 2 1 punt

Lees alinea 1 en 2.
Welke uitspraak is waar?
Pieter Roelf Bos

  1. A bedacht hoe je aardrijkskundige thema’s kunt versimpelen.
  2. B beschouwde zichzelf een kunstenaar die kaarten tekende.
  3. C wilde burgers enthousiast maken voor het gebruik van atlassen.
  4. D zorgde voor informatie die kaartenmakers konden verwerken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

In alinea 3 zegt Tjeerd Tichelaar: ‘Dat zou mij nooit lukken.’ (regel 38-39)
Wat zou hem nooit lukken?

  1. A cartograaf worden
  2. B kunstwerken maken
  3. C pionier zijn
  4. D wetenschapper worden
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Waarom werden zestiende-eeuwse cartografen vooral gezien als artiesten?

  1. A Ze bedachten mooie versieringen.
  2. B Ze maakten bijzondere creaties.
  3. C Ze ontwierpen nuttige voorwerpen.
  4. D Ze trokken de halve wereld rond.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

Hoe start Tjeerd Tichelaar als hij kaarten maakt?

  1. A Hij bedenkt de kleurcodes.
  2. B Hij schrapt gegevens.
  3. C Hij tekent de contouren.
  4. D Hij trekt lijnen van verschillende diktes.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Wat zijn de twee redenen waarom de Bosatlas voor het onderwijs zo populair is?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

  1. A Bijna elk huishouden heeft wel een Bosatlas in de kast.
  2. B De atlas geeft de kern van het schoolvak weer.
  3. C Docenten zetten werken met een atlas graag in als werkvorm.
  4. D Elke uitgave sluit opnieuw aan bij het onderwijs.
  5. E Het is verplicht om bij het vak aardrijkskunde een atlas te gebruiken.
  6. F Kinderen vinden de Bosatlas een fijn inkijk- en bladerboek.
  7. G Leerlingen kunnen goed overweg met een atlas.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B en D

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

In alinea 8 staat: ‘Tjeerd Tichelaar denkt intussen het mysterie van de populariteit te hebben ontdekt.’ (regel 105-107)
Door welke woorden kun je ‘het mysterie’ vervangen, terwijl de betekenis gelijk blijft?

  1. A de oorsprong
  2. B de puzzel
  3. C het effect
  4. D het raadsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Waar kun je uit opmaken dat de Bosatlas nog steeds populair is?

  1. A Er verschijnen atlassen over specifieke onderwerpen.
  2. B Iedereen in Nederland kent de Bosatlas.
  3. C Steeds minder mensen gebruiken Googlemaps.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Welke vraag staat in deze tekst centraal?

  1. A Hoe komt het dat een papieren atlas nog gewild is?
  2. B Op welke manier worden atlassen gemaakt?
  3. C Welke verschillende soorten atlassen zijn er verkrijgbaar?
  4. D Wie heeft er geen Bosatlas in huis?
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 13 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 3 Ik omarm krom groente en fruit!

Opgavetekst

Tekst 3 Ik omarm krom groente en fruit!

Ik omarm krom groente en fruit!
Tekst 3 naar een advertentie van Kromkommer

Ik omarm krom groente en fruit!
Kleine pruimen, grote courgettes.
Door de warme zomer zal groente en fruit er nog vaker anders uitzien dan we gewend zijn.
Dit lekkers verspillen om hun uiterlijk is géén optie.
Ik omarm krom en wil deze producten gewoon in de winkel kunnen kopen.
Jij ook? Deel dan dit bericht.
#IKOMARMKROM
www.kromkommer.com
Kromkommer

Afbeelding bij de advertentie: links een pruim met een gezichtje, rechts een krom getekende courgette met een gezichtje en twee hartjes eromheen. Rechts onderaan het logo KROMKOMMER.

Vraag 14 1 punt

De titel luidt: ‘Ik omarm krom groente en fruit!’
Wie wordt bedoeld met ik?

  1. A de courgette van de afbeelding
  2. B de pruim van de afbeelding
  3. C iemand die graag reacties wil via het Twitteraccount #ikomarmkrom
  4. D iemand die vindt dat voedsel met een afwijkend uiterlijk gegeten moet worden
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

In de tekst staat: ‘Dit lekkers verspillen om hun uiterlijk is géén optie.’
Welke uitspraak geeft het best de betekenis hiervan weer?

  1. A Als het lekker is, is het zonde om groente en fruit met een afwijkend uiterlijk te laten liggen.
  2. B Groente en fruit zijn, ongeacht het uiterlijk, altijd lekker.
  3. C Lekkers verspillen vanwege het uiterlijk is verboden.
  4. D Ongeacht hoe groente en fruit eruitzien, het zal altijd verkocht moeten worden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Het woord kromkommer lijkt op komkommer, maar het is geen bestaand woord.
Welke zin past hier het best bij?

  1. A Het woord kromkommer past bij de advertentie, want het gaat om groente met een foutje.
  2. B Het woord kromkommer past bij de advertentie, want iedereen weet wel dat het komkommer moet zijn.
  3. C Het woord kromkommer past niet bij de advertentie, want het gaat helemaal niet over komkommers.
  4. D Het woord kromkommer past niet bij de advertentie, want komkommer is een groente en het gaat ook over fruit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 4 Kort truitje, wel of niet?

Opgavetekst

Tekst 4 Kort truitje, wel of niet?

Kort truitje, wel of niet?
Tekst 4 naar een artikel van Saskia Smith, van de website ‘tis hier geen hotel’

(1) Het is nog ’s morgens vroeg als mijn veertienjarige dochter in haar jas aan tafel zit. Ze zegt dat ze haast heeft. Als ik vraag of ze toch even wil laten zien wat ze vandaag onder die jas aanheeft, rolt ze met haar ogen en zet haar meest dramatische stem op: “Hoezo? Ik moet zo weg.” Ik trap er niet in. De vorige keer dat ze haar jas aan had, sloop ze de deur uit in een kort topje waar haar blote buik onderuit piepte. De jas gaat langzaam uit, en wat ik al had verwacht, ze heeft een te kort shirtje met blote schouders aan. Leuk, maar te kort, te strak en te bloot. Dus helaas, ze moet iets anders aantrekken. Of een hemdje eronder aandoen. Beide opties vindt ze be-lach-e-lijk. Hoe kan ik dat nou eisen? Snap ik überhaupt wel iets van mode? Uit protest gaat ze in een dikke wollen trui naar school. Dat het 25 graden is, boeit haar op dat moment niet.

(2) Mijn dochter heeft een geweldige kledingsmaak. Ze weet als geen ander de beste kledingstukken te scoren, combineert allerlei printen en kleuren. Ze ziet er elke dag en soms meerdere keren per dag ontzettend hip uit, want omkleden is een standaard onderdeel van haar dagelijkse kledingritueel.

(3) Ik verbaas me soms over de kleding die meisjes en jongens naar school dragen. Zodra de temperatuur stijgt, worden alle laagjes kleding afgepeld tot slechts een klein stukje stof. Nou ben ik echt niet preuts en hoef je echt niet volledig bedekt de straat op te gaan, maar als ik die stroom pubers op warme zomerse ochtenden zie lopen, lijkt het eerder alsof ze naar het strand gaan dan naar school.

(4) Een paar jaar geleden stuurde de rector van een scholengemeenschap een meisje naar huis, omdat zij in zijn ogen te schaars gekleed was. Zijn actie kreeg weinig bijval. Want was dit niet ouderwets? En hoezo bemoeide hij zich met wat leerlingen dragen? Pubers zoeken toch de grenzen op? Bovendien valt kleding onder de individuele vrijheid van expressie en dat moet je gewoon lekker zo laten. Ik snap de rector wel. Er is toch niks mis mee om kinderen te laten weten dat bepaalde dingen gewoon niet kunnen.

(5) In Nederland zijn de regels over hoe we ons moeten kleden al lang afgeschaft. Nu geldt meestal ‘trek lekker aan wat je wilt’. Hoewel dat ook niet altijd helemaal opgaat, want we maken wél onderscheid tussen kleding die we dragen op ons werk en privé. Op kantoor loop je immers niet met een diep decolleté, op slippers of in hotpants. Niemand die daar vraagtekens bijzet, want we weten allemaal dat bij een zakelijke omgeving zakelijke kleding past. En privé op de camping vinden we het normaal dat we een korte broek met knalgele slippers dragen.

(6) Voor pubers is dit lastiger, want school en privé lopen door elkaar. Het gaat bij pubers om het individu: ik kleed me hoe ik wil, dus ik besta. Ze weten niet eens dat er op hun school kledingvoorschriften zijn waar ze zich aan moeten houden. Bij ons thuis zijn er ook kledingvoorschriften: op schooldagen gaat alles wat te kort, te strak of te bloot is, weer terug de kast in.

(7) Mijn pubers vinden mijn bemoeizucht maar stom. De oudste is sowieso wat behoudender in zijn kleding, dus die hoef ik niet terug te fluiten. Mijn dochter vindt die kledingregels onzin. Ze betoogt dat voor pubers kleding de manier is om te laten zien wie je bent of om een boodschap over te brengen. Ik probeer haar uit te leggen dat kleding ook effect heeft op anderen. Of het nu een korte rok is, dikke trui, hoodie of een te grote spijkerbroek die van je kont afzakt, dat wat je aanhebt brengt bij de ander iets teweeg. Dat kan afkeer zijn, maar ook opwinding.

(8) Toch zit mijn dochter vast aan de dresscode-politie. Het is lastig om kledingregels op te stellen, omdat het zich allemaal afspeelt in de gevoelssfeer, zowel voor mijn puber als voor mij. Ik wil haar vrij laten om haar kledingkeuzes zelf te maken, maar probeer ook om daar enige richtlijnen in aan te brengen. En dus is er een vuistregel: als ik het voor de gelegenheid te kort, bloot en/of strak vind, dan gaat het uit. Kinderachtig? Misschien. Ze weet nu in ieder geval dat ze niet in bikinitop en ultrakort broekje naar haar werk kan gaan.

Afbeelding: foto van een vrouw met haar haar in een knot, die een grijze gebreide trui over haar neus en mond heeft getrokken.

Vraag 18 1 punt

Welke zin past het best bij het voorbeeld uit alinea 1?

  1. A Middelbare scholieren maken ’s ochtends vaak ruzie met hun ouders, omdat ouders het niet eens zijn met hun kledingkeuze.
  2. B Middelbare scholieren moeten zich ’s ochtends haasten om op tijd op school te zijn en besteden daarom weinig tijd aan hun kleding.
  3. C Middelbare scholieren zijn slim in het misleiden van hun ouders als het gaat om wat ze dragen als ze naar school gaan.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

In alinea 4 benoemt de schrijver van de tekst dat zij de rector wel begrijpt.
Waar heeft zij begrip voor?
voor het feit dat

  1. A kleding onder individuele vrijheid van expressie valt
  2. B leerlingen zich op school correct moeten gedragen
  3. C pubers zich op school anders kleden dan in privésituaties
  4. D school zich bemoeit met de kleding die pubers dragen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Wat maakt het voor pubers lastig om geschikte kleding te dragen op school volgens alinea 6?

  1. A Pubers vinden kleding belangrijker dan school.
  2. B Pubers weigeren zich aan kledingvoorschriften te houden.
  3. C Voor pubers is school gelijk aan hun persoonlijke omgeving.
  4. D Voor pubers is school gelijk aan werk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Op welke vraag krijg je antwoord in alinea 6?
Hoe komt het dat

  1. A ouders weinig afweten van hedendaagse kleding voor pubers?
  2. B ouders zo vaak een verschil van mening hebben met hun puber?
  3. C pubers nog niet weten welke kleding bij een bepaalde omgeving past?
  4. D pubers zo’n uitgesproken smaak voor bepaalde kleding hebben?
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

De schrijver van deze tekst is moeder van twee pubers.
Welke conclusie kun je trekken op basis van de informatie uit alinea 8?
Deze moeder

  1. A adviseert haar dochter over haar kledingkeuze.
  2. B begrijpt de kledingkeuze van haar dochter niet.
  3. C bepaalt of de kleding van haar dochter passend is.
  4. D zoekt de kleding van haar dochter uit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

In de laatste alinea staat het woord ‘kinderachtig’.
Door welk woord kun je dat vervangen, terwijl de betekenis gelijk blijft?

  1. A flauw
  2. B kinderlijk
  3. C laf
  4. D naïef
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Welke uitdrukking is van toepassing op de moeder, de schrijver van deze tekst?

  1. A Moeders wil is wet.
  2. B Niet goedschiks dan kwaadschiks.
  3. C Wat niet weet, wat niet deert.
  4. D Wie betaalt bepaalt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

De tekst is geschreven door een moeder van opgroeiende pubers.
Welke drie eigenschappen passen het best bij deze moeder?
Kruis in de uitwerkbijlage de drie juiste antwoorden aan.

  1. A betrokken
  2. B bezorgd
  3. C chagrijnig
  4. D dominant
  5. E gesloten
  6. F humoristisch
  7. G negatief
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en B en D

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Welke boodschap moeten ouders hun puber in ieder geval meegeven volgens de informatie van deze tekst?
Pubers moeten

  1. A beseffen dat kleding invloed heeft op anderen.
  2. B beter naar het advies van hun ouders luisteren.
  3. C weten dat er verschillende kledingstijlen zijn.
  4. D zich realiseren dat opvoeden best lastig is voor ouders.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Tekst 5 Een vogel van een kwart miljoen?

Opgavetekst

Tekst 5 Een vogel van een kwart miljoen?

Een vogel van een kwart miljoen?
Tekst 5 naar een artikel van Willemien Weerman, de Gelderlander, 6 mei 2017

(1) Vogels uit de hele wereld liggen bij Tony Oranje in Zelhem op de behandeltafel. Waarom? Wat is zijn geheim? “Nee, Dopey hoeft niet te blijven”, zegt vogelbezitter Nico Davelaar. De 17-jarige grijze roodstaart is zojuist onderzocht en kan met zijn baasje Nico terug naar huis in Zwolle. “Het ging alleen om een bloedonderzoek”, zegt hij. “Ik wil binnenkort een tweede roodstaart, zodat Dopey wat gezelschap heeft. Daarom deze check. Dan weet ik zeker dat Dopey gezond is.”

(2) Vogeldokter Tony Oranje zit ondertussen alweer aan de telefoon in zijn praktijk in het Achterhoekse Zelhem. Het is iemand uit Engeland. Zijn boomvalk is ziek. In perfect Engels geeft hij instructies wat wel en niet te doen. Er volgen nog enkele telefonische consulten, waarna hij poolshoogte neemt bij de gevleugelde patiëntjes in de ziekenboeg. Het gaat onder meer om een papegaai met hormonale problemen, enkele zangvogels met een leverziekte en een duif van tienduizenden euro’s met een longziekte. “Dat is nog goedkoop hoor”, zegt Oranje. “De duurste postduif die ik ooit behandelde was 250.000 euro waard en kwam uit België.”

(3) In Nederland is zijn vogelpraktijk uit de verzekering gezet. “Toen ze ontdekten dat we in onze praktijk vogels behandelden die bij elkaar miljoenen waard bleken te zijn, moest ik op zoek naar een andere verzekeraar. Gelukkig vond ik die in Londen. We kunnen dus niet failliet gaan, mocht er eens iets verkeerd gaan bij een dier.” Nog nooit heeft iemand een beroep hoeven doen op die verzekering.

(4) Oranje staat wereldwijd bekend als een zeer bekwaam vogelarts. Hij opereert roofvogels met gebroken vleugels of poten, weet alles over ziekmakende schimmels en hoe vogels verlost kunnen worden van schadelijke parasieten en bacteriën. Topkwekers uit Azië zijn kind aan huis in Zelhem, net als vogelliefhebbers uit het Midden-Oosten, waaronder Quatar. “Daar houden ze vooral roofvogels, zoals valken. Ze gaan ermee op jacht en tegelijkertijd is het een statussymbool.”

(5) Ook uit alle windstreken van Europa weten vogelhouders met hun patiëntjes de weg naar Zelhem te vinden. En dan gaat het niet alleen om de ‘goudhaantjes’ onder de vogels, maar ook om de doodnormale kanariekweker van de plaatselijke vogelvereniging. Wat is zijn geheim? Hij trekt zijn wenkbrauwen op en zegt: “Ik denk dat het mijn passie is. Ik ben dag en nacht met vogels bezig, maar heb nooit stress. Het is mijn hobby en het maakt me gelukkig. En dat voelen en merken mensen misschien.”

(6) Oranje krijgt niet alleen vogels variërend van toekan tot kanarie en grasparkiet tot oehoe op zijn behandeltafel in Zelhem, maar vliegt zelf ook de wereld rond. Hij geeft lezingen en seminars. Daarnaast werkt hij ook mee aan een project waarbij in China vogelartsen worden opgeleid. “In Azië zijn vogels veel belangrijker dan in Europa. Ze zijn onderdeel van de cultuur.” De vogelarts groeide zelf op in die cultuur. Zijn jeugd bracht hij door in India en Nepal, waar hij als kleuter al kromsnavels en zangvogels hield. Later leerde hij veel van de bekende Amerikaanse vogeldeskundige Bob Fleming, met wie hij veelvuldig de natuur in trok.

(7) Na zijn studie diergeneeskunde in Utrecht werkte hij enige tijd in Engeland als dierenarts. Toen hij terug was in Nederland, richtte hij zich bij de Dierenartsenpraktijk Zelhem steeds meer op vogels. Bovendien ontwikkelde hij met een team van deskundigen vogelmedicijnen, waarvan er nu enkele wettelijk zijn geregistreerd. Vanwege het succes is de praktijk afgelopen week verhuisd naar een nieuw gebouw, eveneens in Zelhem. Daar is meer ruimte en beschikt Oranje over een quarantainezaal, behandelkamer en een röntgenafdeling.

(8) In het spiksplinternieuwe laboratorium worden kweekjes gezet en wordt onderzoek gedaan naar de lever van een onlangs overleden postduifkampioen, omdat de eigenaar graag de doodsoorzaak wil weten. Oranje houdt, net als in zijn jeugd, thuis ook nog steeds vogels. Elke ochtend als hij om zes uur opstaat, gaat hij eerst even de vogels verzorgen. Net als elke andere vogelliefhebber.

Afbeelding: zwart-witte foto van een grijze papegaai met een lichte snavel, die door twee handen wordt vastgehouden.

Vraag 30 1 punt

In alinea 2 staat informatie over het werk van Tony Oranje.
Welke zin is NIET juist? Gebruik voor je antwoord de informatie uit alinea 2.

  1. A Tony Oranje geeft regelmatig telefonisch advies.
  2. B Tony Oranje heeft een drukke baan als vogeldokter.
  3. C Tony Oranje kan zich niet zo goed in het Engels uitdrukken.
  4. D Tony Oranje onderzoekt af en toe vogels die veel geld kosten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

In alinea 2 staat een opsomming.
Waaruit bestaat die opsomming?
een opsomming van

  1. A dieren in de praktijk
  2. B dure postduiven
  3. C telefonische consulten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 2 punten

Welke uitspraak is juist en welke uitspraak is onjuist volgens de informatie uit de tekst?
Kruis in de uitwerkbijlage aan of de uitspraak juist of onjuist is.

  • 1. Tony Oranje behandelt vogels uit de hele wereld.
  • 2. Tony Oranje experimenteert zelfstandig met nieuwe medicijnen voor vogels.
  • 3. Tony Oranje geeft voorlichting over allerlei soorten vogels.
  • 4. Tony Oranje kweekt en verkoopt vogels.
  • 5. Tony Oranje onderzoekt hoe een vogel overleden is.
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij elke uitspraak het juiste antwoord aan. Juist: 1, 3 en 5. Onjuist: 2 en 4. (2p)

Indien vijf antwoorden juist: 2. Indien vier of drie antwoorden juist: 1. Indien minder dan drie antwoorden juist: 0.

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Wat is de juiste volgorde van de volgende periodes uit het leven van Tony Oranje?
Plaats in de uitwerkbijlage de nummers 1, 2, 3 en 4 in chronologische volgorde, van vroeger naar nu.

Bekijk het antwoord
  • 1. India en Nepal
  • 2. studie dierengeneeskunde
  • 3. dierenarts in Engeland
  • 4. eigen praktijk

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Waaruit blijkt dat Tony Oranje een succesvolle vogeldokter is?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee juiste antwoorden aan.

  1. A Hij heeft een goedlopende praktijk.
  2. B Hij kan telefonisch advies geven.
  3. C Hij heeft een verzekering in Londen.
  4. D Hij heeft in het buitenland gestudeerd.
  5. E Hij verzorgt lezingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en E

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Wat is het onderwerp van deze tekst?

  1. A een vogel van een kwart miljoen
  2. B het ontwikkelen van vogelmedicijnen
  3. C het succes van vogeldokter Tony
  4. D het verzorgen van vogels wereldwijd
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 35 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 1 Test zonnebrandmiddelen

Opgavetekst

Tekst 1 Test zonnebrandmiddelen

Minder beschermd dan gedacht

Het is riskant om onbeschermd de zon in de gaan, zeker in de zomermaanden. Een goede zonnebrandcrème lijkt dan onmisbaar. Maar je kunt je verkijken op hoe goed je beschermd bent, want er zijn middelen die een andere factor hebben dan op de verpakking staat.

Beschermingsfactor?
De SPF* op zonnebrandcrèmes geeft aan hoeveel bescherming ze bieden tegen uv B-straling. Bij het onderwerp ‘straling’ staat meer informatie over de verschillende soorten van straling. Voor de test hebben we dit jaar 15 zonnebrandcrèmes met, volgens de verpakking, factor 30 uitgeprobeerd. De belangrijkste conclusie: drie middelen beschermen niet zo goed als je op grond van de vermelde factor mag verwachten. Er hoort eigenlijk een lagere beschermingsfactor op te staan. Opvallend is dat dit voor twee dure producten geldt: Clinique en Clarins. Ook de zonnebrandcrème van het budgetmerk Europrofit voldeed niet. Leverancier Kruidvat kwam in actie en heeft al deze producten uit de schappen gehaald. Heeft een product een lagere beschermingsfactor dan erop staat, dan ben je minder lang beschermd dan je denkt. En daardoor kun je ongemerkt verbranden, met alle vervelende gevolgen van dien. De drie middelen die flink afwijken krijgen daarom een lage score. Het omgekeerde troffen we ook aan: Hema, Garnier en La Roche Posay bieden meer bescherming dan ze claimen. Op de verpakking zou eigenlijk ‘factor 50+’ moeten staan. Al beschermen ze de huid extra goed, je hebt toch liever dat de verpakking de werkelijke factor vermeldt. Ze krijgen er dus geen bonuspunten voor.

  • SPF = sun protection factor (beschermingsfactor)

Waar heeft het panel op gelet?
Geur is bij het kopen van een zonnebrandmiddel een belangrijk aspect, maar blijft natuurlijk persoonlijk. Ons panel vindt de producten van Nivea, Cien, Yves Rocher en Garnier het lekkerst ruiken: ze scoren hiervoor een dikke 8! Het panel is minder gecharmeerd van Lavera, Clinique, La Roche Posay en Europrofit.

Plakkerig?
Het gebruiksgemak werd beoordeeld door een panel van 30 consumenten. Onder andere de smeerbaarheid, de plakkerigheid en de geur bleken nogal te verschillen. Ons panel vindt Lavera het minst makkelijk te gebruiken: deze natuurcosmetica smeert wat lastiger en is plakkeriger dan andere middelen. Lavera geeft aan dat dit komt door het soort zonnefilter dat gebruikt wordt. Overigens blijft de huid bij alle crèmes wat plakkerig.

Gevoelige huid
Voor wie een gevoelige huid of een parfumallergie heeft, is geur een punt. Dan wordt het zoeken naar een middel zonder geurstoffen, want die kunnen voor allergische reacties zorgen. In onze test bevatten La Roche Posay en Clinique geen parfum. Er zijn overigens wel (veelal kleinere en door ons niet geteste) aanbieders van producten zonder parfum, of speciaal voor de gevoelige huid.

uv A- of uv B-straling?
De ultraviolette straling (uv-straling) in zonlicht is onder te verdelen in uv A- en uv B- en uv C-straling. Over die laatste hoeven we ons geen zorgen te maken; ultraviolette straling C bereikt de aarde niet, maar uv A- en uv B-straling wel. De grootste veroorzaker van zonnebrand is uv B-straling. Die laat de huid rood kleuren. Een hoge dosis uv A-straling is ook schadelijk voor de huid. Het schadelijke effect van uv A zie je niet direct; uv A dringt dieper in de huid door, draagt bij aan huidveroudering en veroorzaakt huidkanker. De SPF op zonnebrandcrèmes geeft aan hoeveel bescherming ze bieden tegen uv B-straling. De hoogte van de factor geeft aan hoeveel langer je huid in de zon kan voordat hij rood wordt. Verbrand je zonder bescherming na tien minuten? Dan duurt het met factor 30 dus 300 minuten, oftewel 30 keer zo lang. Mits je voldoende smeert. Op alle verpakkingen in onze test staat dat het product ook beschermt tegen uv A-straling. Dat is mooi, maar helaas staat nergens hoeveel bescherming ze bieden.

Te veel smeren kan niet
Smeer flink! Met een tube van 200 ml kan een gemiddelde volwassene zich een keer of zes van top tot teen insmeren. Breng klodders aan ter grootte van een kleine aardbei op boven- en onderbenen, armen, buik, rug, hals en gezicht. Voor wie niet met een witte waas op z’n huid wil lopen luidt het devies: goed inwrijven, zelfs de dikste klodders zijn zo uiteindelijk niet meer te zien. Wie op een zomerse zonovergoten dag factor 50 kiest, moet toch regelmatig smeren. Bij voorkeur een half uur voordat je de zon in gaat, daarna elke twee uur en zeker als je gezwommen hebt.

Verpakking
Behalve de informatie over de beschermingsfactor moeten er op de verpakking instructies staan voor het gebruik. We controleerden of die in het Nederlands vermeld zijn. Ook bekeken we de aanwezigheid van een contactadres, leesbaarheid van de ingrediëntenlijst en welke claims erop staan.

Nooit 100% bescherming
Geen enkel zonnebrandmiddel biedt 100% bescherming en SPF 30 biedt niet de dubbele bescherming van SPF 15. Het verschil tussen SPF 30 en SPF 50 is ook veel kleiner dan je mogelijk zou verwachten. SPF 15 biedt een bescherming van 93% tegen uv-B en SPF 50 van 98%.

Bestand tegen water
De term waterproof mag op een zonnebrandmiddel staan als het na 20 minuten in het water nog de helft van de oorspronkelijke bescherming biedt. Ook in het water ben je dus beschermd, maar de bescherming neemt na een duik wel af. Meer over veilig zonnen is te lezen op consumentenbond.nl/zorgeloos-zonnen.

naar een artikel van Lauri ten Grotenhuis, Consumentengids, juli/augustus 2017

Overzicht van testoordeel

Overzicht van testoordeel
Prijzen zijn van half mei, bij verschillende inhouden hebben we de goedkoopste verpakking genomen. Naar een artikel van Lauri ten Grotenhuis, Consumentengids, juli/augustus 2017
NrMerkTestoordeelBeschermingGebruiksgemakJuiste factor op etiketParfumPrijs verpakking (in euro's)Inhoud verpakking (in ml)Prijs per 100 ml (in euro's)
■ 1Garnier7,47,47,47,5✓15,002007,50
□ 2Nivea7,37,27,67,2✓17,504004,40
3La Roche Posay7,37,46,58,019,502507,80
4Eucerin7,37,27,88,1✓16,6515011,10
5Vichy7,27,27,47,1✓20,903006,95
6Biotherm7,27,37,16,8✓31,004007,75
7Yves Rocher7,06,87,97,3✓11,901507,95
8Kruidvat6,96,97,17,3✓8,004002,00
9Cien6,86,57,57,9✓1,00502,00
10Nivea Bronze6,87,38,47,4✓15,502007,75
11Hema6,67,37,57,4✓6,002003,00
12Lavera6,47,05,05,3✓8,807511,70
13Clarins3,12,27,85,1✓25,5012520,40
◆ 14Europrofit2,81,86,47,0✓3,753001,25
◆ 15Clinique2,01,06,76,024,5012519,60

Weging voor testoordeel: bescherming 70%, gebruiksgemak 20%, juiste factor op etiket 10%.
Legenda: ■ beste uit de test, □ beste koop, ◆ afrader.

Vraag 1 4 punten

Kruis bij iedere uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Zoek de antwoorden op in tekst 1. Je hoeft deze tekst dus niet eerst helemaal door te lezen.

  • 1. Met een tube van 200 ml kan een gemiddelde volwassene zich een keer of acht van top tot teen insmeren.
  • 2. Er zijn vier zonnebrandcrèmes waarvoor je tien euro per 100 ml moet betalen.
  • 3. Clarins zonnebrandcrème scoort onvoldoende (lager dan een 5,5) op ‘bescherming’ en er is parfum aan toegevoegd.
  • 4. Het testonderdeel ‘bescherming’ telt voor 75% mee in het testoordeel.
  • 5. Beschermingsfactor 15 biedt een bescherming van 98% tegen uv B-straling.
  • 6. Het woord ‘waterproof’ mag op het etiket staan als de zonnebrandcrème na 10 minuten in het water nog de helft van de oorspronkelijke bescherming biedt.
  • 7. Er zijn drie zonnebrandcrèmes met een onvoldoende (lager dan een 5,5) als testoordeel.
  • 8. uv B-straling dringt dieper in de huid door.
  • 9. De zonnebrandcrème van Hema heeft een hoger testoordeel voor ‘bescherming’ dan de beste koop.
Bekijk het antwoord
  • Kruist bij elke uitspraak het juiste antwoord aan: 1 onjuist, 2 onjuist, 3 juist, 4 onjuist, 5 onjuist, 6 onjuist, 7 juist, 8 onjuist, 9 juist. (4p)

Het aantal juiste antwoorden bepaalt de score: negen juist 4 punten; acht of zeven juist 3 punten; zes of vijf juist 2 punten; vier of drie juist 1 punt; minder dan drie juist 0 punten. Uitspraak 2 is onjuist volgens de aanvulling op het correctievoorschrift 2019-1.

Vraag 1 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 4 Liften nieuwe stijl

Opgavetekst

Tekst 4 Liften nieuwe stijl

(1) Liften via internet wordt populair. De Franse carpooldienst BlaBlaCar rukt ook in ons land op en heeft al duizenden gebruikers. Het principe is [5]niet nieuw. Je rijdt met iemand mee en je betaalt een kleine vergoeding. BlaBlaCar brengt passagier en automobilist via een onlineplatform samen. Vooral voor verre ritten is [10]BlaBlaCar geliefd. “Voor korte ritjes neem je niet de moeite om iemand op te pikken, maar wel als je naar Parijs rijdt en iemand voor drie tientjes mee kan nemen”, zegt Shana [15]Smeets, directeur Benelux bij BlaBlaCar.

(2) Het milieu, geld en de gezelligheid. Dat zijn de voornaamste motieven voor autobezitters om hun [20]lege autoplekken aan te bieden. Zo dragen automobilisten op deze manier een steentje bij aan het beschermen van het milieu, door luchtvervuiling en [25]verkeersopstopping te verminderen. “De gemiddelde rit via ons is 330 kilometer. Dat is best lang als je alleen in de auto zit”, zegt Wouter Smits uit Rotterdam. Hij rijdt iedere maand in zijn Ford Fiësta [30]naar zijn schoonfamilie in het Duitse Kiel. “Heen en weer kost me dat zo’n 130 euro. Zowel heen als terug neem ik mensen mee. Meestal op de Duitse stukken. In Duitsland is BlaBlaCar [35]veel groter en bekender dan hier. Veel vrienden uit Duitsland maken er gebruik van.”

(3) Wie een rit aanbiedt, bepaalt zelf de prijs en de tijd. Zowel passagiers [40]als rijders hebben hun profiel weergegeven op de site, zodat je niet bij een roker in de auto hoeft te stappen. Ook het autotype staat erbij, zodat duidelijk is of de koffer mee kan. En [45]– niet onbelangrijk op lange ritten – er is vermeld hoeveel iemand babbelt. Dat gaat van: ‘je zal me niet vaak horen’ naar ‘ik praat als ik zin heb’ tot ‘ik ben een echte kletskous’.

[50](4) Veron Wormeester uit Utrecht stapt een paar keer per maand bij een BlaBlaCar-rijder in de auto. “Naar Dortmund, waar mijn vriendin woont. Het is vooral veel sneller dan [55]de trein én goedkoper natuurlijk. In twee uur ben ik er, voor 10 tot 15 euro. Een enkele keer kan de lift niet doorgaan, bijvoorbeeld als de chauffeur ziek is. Dan baal ik wel, want [60]dan moet ik nog snel op zoek naar een andere lift.” Wormeester is 28 jaar, de meeste gebruikers zijn twintigers. “Twintigers omarmen de [64]deeleconomie en daar is BlaBlaCar [65]een prima voorbeeld van. Mijn vader en moeder vinden het maar niks dat ik bij wildvreemden in de auto stap. Het is liften zoals vroeger, alleen dan met meer zekerheid.”

[70](5) Het autodelen is voor zowel de chauffeur als de passagier vooral financieel het meest interessant. U kunt morgenochtend op de Thalys naar Parijs springen, maar die [75]treinreis kost u zo’n 120 euro. U kunt ook via BlaBlaCar met bijvoorbeeld Veronique uit Den Haag meerijden. Zij vraagt 26 euro voor een zitplaats in haar Audi A1. De 52-jarige vrouw [80]rookt niet, de wagen stinkt niet naar hond, ze praat niet continu maar draait liever een plaatje, valt te zien aan haar profiel. Er rijden zaterdag nog acht automobilisten naar Parijs.

[85](6) Directeur Shana Smeets van BlaBlaCar Benelux is zelf fervent gebruiker en aanbieder. “Ik werk in Parijs en mijn ouders wonen in Antwerpen.” De blonde Vlaamse is [90]niet bang bij een engerd in de auto te stappen. “E-mail, telefoonnummer en bankgegevens zijn bij ons geverifieerd. En wat heel belangrijk is, dat zijn de recensies. Als je kunt kiezen [95]tussen iemand zonder profielfoto of iemand mét foto en lovende recensies dan kies je die natuurlijk.” Cijfers over het gebruik in Nederland wil ze niet geven. Wereldwijd zijn er al [100]20 miljoen BlaBlaCar-gebruikers in 19 landen. De marktwaarde van het bedrijf wordt al geschat op 1 miljard euro.

(7) Vooral in Frankrijk waar het [105]bedrijf is ontstaan, is het groot. Daar vraagt BlaBlaCar al 15 procent commissie. In Nederland is de bemiddeling veelal gratis. Het bedrijf verdient hier nog niets aan de ritten. [110]Rotterdammer Smits schat dat hij afgelopen jaar zo’n 1000 euro heeft bespaard door passagiers mee te nemen. “Daar moet je het niet alleen voor doen. Je moet het ook leuk [115]vinden om mensen te ontmoeten. Vorige week hadden we een Australische die via BlaBlaCar in Europa rondreist. Hartstikke leuk om haar verhalen te horen.”

[120](8) BlaBlaCar wordt niet zoals taxidienst Uber bestookt met rechtszaken. Het grote verschil is dat je een rit via BlaBlaCar niet kunt bestellen. Iemand rijdt en je kunt [125]meerijden tegen een vergoeding. “Onze rijders mogen geen winst maken. Het is echt delen van de [128]kosten”, zegt Shana Smeets. Daar [129]windt ze geen doekjes om. Misschien [130]is dat ook wel de kracht van ‘Blabla?’

naar een artikel van Ton Voermans (afbeelding van Fanny Versteegh), de Gelderlander, 19 juni 2015

Vraag 7 1 punt

De titel is ‘Liften nieuwe stijl’. Wat wordt er met die nieuwe stijl bedoeld? Nieuwe stijl betekent dat automobilisten

  1. A die lifters meenemen vaak twintigers zijn.
  2. B lifters meenemen voor grote afstanden.
  3. C lifters vinden via internet.
  4. D zelf de prijs van de autorit bepalen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Wat is volgens Veron Wormeester het grootste verschil tussen het liften van vroeger en het liften van nu? Volgens Veron Wormeester was liften vroeger

  1. A echt veel veiliger, want vroeger was er minder criminaliteit.
  2. B heel onzeker, maar nu kun je van tevoren een lift reserveren.
  3. C meer vervuilend voor het milieu, want nu zijn auto’s schoner.
  4. D veel goedkoper, want auto’s zijn een stuk duurder geworden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Wat zijn de belangrijkste redenen van lifters om gebruik te maken van BlaBlaCar? Kruis in de uitwerkbijlage de vier belangrijkste redenen voor lifters aan.

  1. A Je belast het milieu minder.
  2. B Je bent minder reistijd kwijt.
  3. C Je deelt de kosten.
  4. D Je bent bij BlaBlaCar 100% zeker van een lift.
  5. E Je hebt onderweg wat aanspraak.
  6. F Je kunt om beurten rijden.
  7. G Je rijdt een mooiere route.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en B en C en E

De vier juiste redenen moeten alle vier zijn aangekruist en er mag geen andere reden zijn aangekruist. Anders 0 punten.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Wat is voor zowel de automobilist als de lifter de belangrijkste reden om gebruik te maken van BlaBlaCar? Zowel de automobilist als de lifter

  1. A belasten het milieu minder.
  2. B delen de kosten.
  3. C hebben onderweg wat aanspraak.
  4. D kunnen om beurten rijden.
  5. E zijn minder reistijd kwijt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

In alinea 4 staat het woord ‘deeleconomie’ (regel 64). Welke situatie past ook bij de deeleconomie?

  1. A Klaas doet vrijwilligerswerk in een bejaardencentrum.
  2. B Sara geeft geld aan muzikanten die op straat muziek maken.
  3. C Sophie past op het huis van de buren die een maand op vakantie zijn.
  4. D Willem leent zijn boormachine uit aan zijn buurman die er geen heeft.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Wat is volgens Shana Smeets de kracht van BlaBlaCar in Nederland? BlaBlaCar is een bedrijf

  1. A dat nog niet bestookt is met rechtszaken.
  2. B dat open is over de winst die het bedrijf maakt.
  3. C waarbij automobilist en passagier de kosten delen.
  4. D waarbij je alleen ver van tevoren een autorit kunt bestellen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Wie bepaalt de kosten van een rit met BlaBlaCar?

  1. A BlaBlaCar
  2. B de automobilist
  3. C de lifter
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 14 in het hele examen

Meerijden via BlaBlaCar als passagier – Jan vertelt…

Meerijden kan gemakkelijk via het carpool platform BlaBlaCar. Jan vertelt over zijn ervaring als passagier en zijn ritten richting Frankrijk.

Jan reist als passagier regelmatig naar Frankrijk met BlaBlaCar. Hij vertelt: “In het begin was ik wel wat huiverig om lifters mee te nemen, maar ik ben blij dat ik me bij BlaBlaCar heb ingeschreven. Bij elke rit is de eerste vraag – En wat doe je in het dagelijks leven? Dat is vaak het vertrekpunt van het gesprek en leidt vaak tot interessante nieuwe informatie. Opleidingen en voeding zijn gespreksonderwerpen die bij mij vaak terugkomen. In de afgelopen ritten heb ik veel bijgeleerd en leuke ontmoetingen gehad. Ik heb zelfs een vriendschap aan meerijden via BlaBlaCar overgehouden.”

Vraag 17 1 punt

Op de website van het bedrijf BlaBlaCar staat de volgende tekst. Wat wil de maker van de website met dit voorbeeld bereiken?

  1. A lezers bewijs leveren dat BlaBlaCar succesvol is
  2. B lezers informeren over leerzame BlaBlaCar-ritten
  3. C lezers vertrouwen geven in BlaBlaCar
  4. D lezers via BlaBlaCar aan sociale contacten helpen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 5 Niet gebeld is niet gesolliciteerd

Opgavetekst

Tekst 5 Niet gebeld is niet gesolliciteerd

“Kijk, zo ben ik aan mijn nieuwe baan gekomen”, zegt Juliët Boogaard (18) uit Amstelveen. Op haar iPhone laat ze een serie Whatsapp-berichten [5]zien. De eerste tekst is van een vriendin die Juliët aanbeveelt bij haar baas. Hij schrijft terug dat ze haar gegevens naar hem mag mailen. “Mijn vriendin heeft een screenshot [10]van die berichten naar mij gestuurd. Daarna heb ik via de app een afspraak voor mijn sollicitatiegesprek gemaakt.”

[14](2) Juliët krijgt stress van bellen, dus [15]komt ze er dit keer makkelijk vanaf. Zonder ook maar één telefoontje te plegen, heeft ze haar baan bij een congrescentrum bemachtigd. Toen ze nog op de middelbare school zat, [20]deed ze al zo veel mogelijk via de mail of Whatsapp. “Ik kan daar veel beter bedenken hoe ik wil reageren. Zelfs toen ik achter de kassa van de supermarkt zat, stuurde ik een [25]Facebookbericht naar mijn chef als ik verkeerd was ingeroosterd. Van een telefoontje met mijn dokter word ik al nerveus. Ik schrijf uitgebreid op een briefje wat ik wil zeggen en ga alleen [30]zitten bellen, zodat ik niet word afgeleid.”

(3) Juliët is zeker niet de enige jongere met telefoonangst. Tijdens een ruim twee jaar durend project [35]met vierhonderd middelbare scholieren in Nederland, Polen en Griekenland merkte communicatietrainer Onno Hansen van IDentifEYE dat het merendeel veel liever contact heeft via de computer.

(4) “Ik ben de resultaten nog aan het uitwerken, maar de jongeren lieten tijdens de workshops vaak blijken dat ze het stressvol vinden om offline te [45]communiceren. Online kunnen ze hun reactie bijschaven, maar aan de telefoon of face to face moeten ze direct reageren. Dat vinden ze eng. En hoe minder ze oefenen, hoe vaker [50]ze een telefoontje uitstellen of proberen te ontlopen.”

(5) Hansen verwijst naar een Amerikaans onderzoek uit april 2015, waaruit blijkt dat 92 procent van de [55]Amerikaanse scholieren tot 18 jaar dagelijks gebruikmaakt van digitale kanalen en 24 procent zelfs constant online is. Hij kent ze in Europa ook: de jongeren die voortdurend op hun [60]schermpje turen, of midden in een serieus gesprek worden afgeleid door een piepje, omdat er een ‘appje’ binnenkomt. In de workshops leert Onno Hansen jongeren hoe ze zich [65]on- en offline zelfbewuster kunnen profileren.

(6) “Niet gebeld, is niet gesolliciteerd. Dat is een gouden regel”, zegt Geert-Jan Waasdorp. Hij is directeur van [70]een bureau dat de arbeidsmarkt onderzoekt. “Door een goed telefoongesprek voorafgaand aan een sollicitatie heeft een kandidaat een voorsprong in de procedure. Voor [75]jongeren zou dit echt een onderscheidend voordeel zijn. Ik heb ook weleens iemand aangenomen die voor de deur stond met zijn cv. Zo’n persoon heeft zich dan toch al even [80]gepresenteerd.”

(7) Binnenlopen bij een bedrijf is wel even wat anders dan thuis speuren naar vacaturesites, bedrijfspagina’s en LinkedIn-groepen waar de [85]gedroomde baan voorbij kan komen. Anderhalf jaar geleden heeft het bureau van Waasdorp onderzocht hoe mensen werk proberen te vinden. Online zoeken stond bij alle [90]leeftijdsgroepen bovenaan. Een op de zes baanzoekers onder de 25 jaar maakt zelfs uitsluitend gebruik van digitale kanalen.

(8) Dat komt niet alleen voort uit [95]‘angst voor rechtstreeks contact’. Jongeren hebben niet meer geleerd hoe ze moeten bellen, denkt [98]Waasdorp. “De digitale wereld is een [99]tweede natuur voor ze geworden. [100]Voor jongeren heeft een app net zo veel waarde als een belletje. Alleen zien wij een generatiekloof met de werkgevers die mensen nog op de traditionele manier aannemen. Dan [105]kun je zeggen: ze nemen me maar zoals ik ben. Maar die werkgevers beslissen wel over jouw toekomst.”

(9) [108]Zolang de beslissers afgaan op [109]aanbevelingen, open sollicitaties, [110]uitzendbureaus en netwerkcontacten, [111]adviseert Waasdorp die kanalen ook [112]te gebruiken. “Natuurlijk moet je [113]online middelen blijven inzetten. [114]Bijvoorbeeld door een Facebookbericht te sturen naar het bedrijf waar je solliciteert: ik wil graag even langskomen met mijn cv. Wanneer schikt het? Verras de werkgever maar, dat werkt.”

[120](10) Waasdorp reageert enthousiast als hij hoort dat er op sommige scholen bel-les wordt gegeven door docenten. Met de stoelruggen naar elkaar leren de leerlingen dat ze hun [125]verhaal niet meteen bij de telefoniste moeten afsteken, consequent ‘u’ moeten blijven zeggen en niet braaf hun vragenlijstje moeten afwerken, maar moeten ingaan op wat de ander [130]vertelt. “Briljant! Laat leerlingen maar oefenen hoe ze een telefoongesprek moeten voeren. Ik weet zeker dat ze dan een voorsprong hebben op de arbeidsmarkt.”

[135](11) Juliët Boogaard moet er ook aan geloven: haar baas heeft gevraagd of ze af en toe in het callcentrum wil werken. “Gelukkig krijg ik eerst een telefoontraining.” Juliët maakt haar [140]beltegoed nu al niet op. Hoe vaak denkt ze haar mobiel over vijf jaar [142]nog aan haar oor te hebben? “Waar-[143]schijnlijk bel ik dan alleen nog met [144]mijn moeder. Of zij belt mij, omdat ik [145]niet snel genoeg reageer op haar [146]app.”

naar een artikel van Jolan Douwes, de Volkskrant, 9 september 2015

Vraag 18 1 punt

Wat gebeurt er in alinea 1 en 2?

  1. A De schrijver beschrijft een voorbeeld.
  2. B De schrijver geeft een samenvatting.
  3. C De schrijver noemt een conclusie.
  4. D De schrijver stelt een onderzoeksvraag.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In de eerste zin van alinea 2 staat: “(…) dus komt ze er dit keer makkelijk vanaf.” (regels 14-15) Wat betekent deze zin?

  1. A Juliët heeft een nieuwe baan gekregen waarbij ze geen stress ervaart.
  2. B Juliët heeft geluk gehad dat ze niet hoefde te bellen voor een nieuwe baan.
  3. C Juliët heeft zonder moeite te doen een nieuwe baan gekregen.
  4. D Juliët solliciteerde via e-mail en kon van tevoren bedenken wat ze wilde zeggen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Onno Hansen zegt dat veel jongeren het eng vinden om offline, dus persoonlijk, te communiceren. Hoe komt dat volgens hem? Tijdens een persoonlijk gesprek

  1. A heb je geen tijd om uitgebreid over je antwoord na te denken.
  2. B is er geen mogelijkheid om te laten zien dat je handig met nieuwe media omgaat.
  3. C kun je niet snel reageren op andere berichten die via de telefoon binnenkomen.
  4. D moet je voortdurend je aandacht bij het gesprek houden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Welk kopje past het best boven alinea 8?

  1. A Appen
  2. B Generatiekloof
  3. C Toekomst
  4. D Werkgevers
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Alinea 9 begint met: “Zolang de beslissers afgaan op aanbevelingen, open sollicitaties, uitzendbureaus en netwerkcontacten, adviseert Waasdorp die kanalen ook te gebruiken.” (regels 108-112) Wie worden bedoeld met beslissers?

  1. A jongeren
  2. B netwerkcontacten
  3. C uitzendbureaus
  4. D werkgevers
  5. E werknemers
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Wat is het doel van de telefoontraining voor Juliët? De training is vooral bedoeld om

  1. A haar beter met haar moeder te laten communiceren.
  2. B haar het werk in het callcentrum goed te laten doen.
  3. C haar te helpen een baan te krijgen bij het callcentrum.
  4. D haar te helpen in de toekomst een baan te krijgen.
  5. E haar van haar telefoonangst af te helpen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Een studente heeft een leuke vacature gelezen en wil solliciteren. Ze heeft deze tekst gelezen en stuurt Geert-Jan Waasdorp een Whatsapp waarin ze vraagt om een tip. Welk Whatsapp-bericht zal Waasdorp terugsturen volgens de informatie uit deze tekst?

  1. A Maak gebruik van een combinatie van online en offline middelen als je solliciteert.
  2. B Wees beleefd als je belt en maak geen spelfouten in je sollicitatiebrief.
  3. C Zorg dat je goed gekleed bent als je vooraf bij je toekomstige werkgever langsgaat.
  4. D Zorg voor een origineel cv, want dan spring je er meteen als beste kandidaat uit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 26 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Camera’s

Opgavetekst

Tekst 1 Camera’s

Van zelfontspanner naar selfie

Tien jaar geleden waren digitale camera’s ‘hot’. Wat kan er in die tijd veel veranderen: tegenwoordig maak je met steeds kleinere toestellen steeds betere foto’s en is de ‘selfie’ gemeengoed geworden. Voor deze test zijn vijftien camera’s getest.

Er zijn zelfs camera’s waarbij je achteraf kunt scherpstellen en het perspectief een beetje kunt veranderen. Ook maak je, met de smartphone als afstandsbediening, gemakkelijk groepsfoto’s. Of je deelt via wifi foto’s direct vanaf het fototoestel met anderen. En… de beeldkwaliteit van bepaalde kleinere camera’s is even goed, of zelfs beter dan die van spiegelreflexcamera’s.

Snelheid

Wie had in 2005 kunnen denken dat we nu met zo veel apparaten foto’s van goede kwaliteit zouden maken! Met allerlei soorten camera’s en ook met mobieltjes en tablets. Dat was destijds ondenkbaar.

De ontwikkelingen op het gebied van de techniek gaan heel snel. Zo is de gevoeligheid van beeldsensoren enorm verbeterd, zodat je ook bij heel weinig licht nog goede foto’s kunt maken. Dankzij de software in camera’s van nu, kun je foto’s met allerlei effecten en functies al creatief bewerken, vóór je ze gemaakt hebt.

In 2005 kon het nog gebeuren dat je na het afdrukken even moest wachten, voordat het toestel de foto ook echt maakte. De Olympus C-315, deed er zelfs 1,9 seconden over. Vervelend, want het fotomoment kon dan weer nét voorbij zijn. Verrassend genoeg komt dit soort extremen tegenwoordig alleen nog voor bij spiegelreflexcamera’s. Fotograferen met een spiegelreflex gaat heel snel, mits je de zoeker gebruikt. Gebruik je het scherm, dan wordt het ineens een trage camera. Soms zelfs langzamer dan die oude Olympus.

Pixels

Ook het aantal megapixels beïnvloedt de snelheid. In tien jaar tijd is het gemiddelde aantal megapixels fors toegenomen (van 5 naar 17). Een jpg-bestand van één foto in de hoogste kwaliteit is daarmee zo’n 7MB groot. Het aantal pixels zegt overigens niet alles over de kwaliteit (zoals kleur of scherpte) van de foto’s. Wel geldt: hoe meer pixels, hoe meer data de camera moet verwerken.

Prijs: € 180,-
Testoordeel: 6,5
Veel zoom in deze kleine travelzoomcamera die oogt als metaal, maar voelt als plastic. Hij is redelijk snel en de fotokwaliteit is ruim voldoende. Zoomen gaat erg makkelijk.

Groter zoombereik

Het afgelopen decennium is het optische zoombereik misschien wel het meest veranderd. In 2005 had een gemiddelde compactcamera 4 keer zoom. Als een camera nu ‘maar’ 4 keer zoom heeft, is het óf een robuuste outdoorcamera, óf een camera met een grote sensor. Destijds moest je zo’n 5 meter afstand houden om het schilderij de Nachtwacht helemaal in beeld te krijgen. Nu kun je 1 of zelfs 2 meter dichterbij staan: dat is het verschil tussen de gemiddelde 35mm-groothoek van toen en de 25mm- of zelfs 20mm-groothoek van nu. Zo’n groothoek is handig voor interieurfoto’s en landschappen. En met een panoramafunctie leg je met het grootste gemak je eigen panorama Mesdag vast.

Prijs: € 210,-
Testoordeel: 6,0
Deze elegante outdoorcamera kan tegen een stootje: hij overleeft een val tot 1,5 meter én kan tot 10 meter diep onder water.
Beperkt verkrijgbaar bij Bol.com, MediaMarkt en BCC.

Compact zoomen

Wie meer ziet in paparazzo-fotografie: de gemiddelde compactcamera heeft tegenwoordig 19x zoom. Een extreem voorbeeld is de Nikon Coolpix P900, met maar liefst 83x optische zoom, alsof je door een rietje kijkt. Het is dan heel lastig om je onderwerp goed in beeld te houden, maar met een handige knop zoom je tijdelijk uit, zodat je het onderwerp weer in beeld krijgt. Beeldstabilisatie – in 2005 nog in opkomst – is nu bijna standaard.

Deze functie compenseert de trillingen van je hand, zodat je minder snel ‘bewogen’ foto’s krijgt. Ook de meegeleverde losse lenzen (objectieven) hebben veelal beeldstabilisatie, maar je moet het dan meestal doen met 3x zoom. Inmiddels is er wel een enkele lens te koop met 17x zoom. Dat lijkt nu het maximum, want nog meer zoom zou de lens onhanteerbaar groot en zwaar maken.

Scherm & zoeker

In 2005 kon je via de zoeker naar je onderwerp kijken om het goed in beeld te krijgen. Bij een spiegelreflex zal dat – door het spiegelsysteem – altijd zo blijven. Maar andere camera’s hebben nu in de zoeker een ingebouwd schermpje dat hetzelfde toont als het grote scherm: een elektronische zoeker. Voor brildragers is dat echt een uitkomst, want zo’n zoeker is in te stellen tot soms wel -4 en +4. De schermen van nu zijn ruim twee keer zo groot als toen en vaker draaibaar. Dat is handig voor selfies, of om makkelijker boven je hoofd of bij de grond te fotograferen.

Informatie

Verder biedt het scherm nu vaak handige informatie, fotografietips en functies die bijvoorbeeld handmatig scherpstellen eenvoudiger maken. We zitten nu in een overgangsfase, want nog niet alle camera’s hebben een aanraakscherm. Dat is jammer, want veel mensen zijn inmiddels gewend om naar de volgende foto te ‘vegen’. Hoe zou dat over tien jaar gaan?

naar een artikel van Karen Rijneveld, de Consumentengids, juli/augustus 2015

Test fotocamera’s

merk & typerichtprijs in euro’stestoordeelfotokwaliteitsnelheidflitserzoekeraanraakschermwifi
weging voor testoordeel70%25%5%
**Systeem- en spiegelreflexcamera’s**
■ 1 Sony Alpha 7 II K (ILCE-7M2K)21008,08,47,0nvt9,3✓
■ 2 Samsung NX126008,07,68,06,29,3✓✓
► 3 Canon EOS 700D5407,47,37,68,07,9✓
**Kleine systeemcamera’s**
■ 1 Panasonic Lumix DMC-GX7K7007,67,37,26,79,0✓✓
► 2 Panasonic Lumix DMC-GF6x4507,37,06,97,9nvt✓✓
**Compacte, geavanceerde camera’s**
■ 1 Canon PowerShot G1 x Mark II7007,98,25,99,4nvt✓✓
► 2 Canon PowerShot G163857,27,66,38,15,5✓
**Superzoomcamera’s**
■ 1 Nikon Coolpix P6104306,96,77,57,67,2✓
■ 2 Nikon Coolpix P9006406,97,17,37,77,4✓
► 3 Panasonic Lumix DMC-F2722506,66,07,36,07,8
**Travelzoomcamera’s**
■ 1 Canon PowerShot N1002806,97,37,96,8nvt✓✓
■ 2 Nikon Coolpix S99003506,97,26,35,0nvt✓
► 3 Olympus Stylus SH-601806,56,75,06,0nvt✓
**Outdoorcamera’s**
■ 1 Olympus Stylus TG-33856,67,34,55,4nvt✓
► 2 Sony Cyber-shot TX-302106,06,46,46,6nvt✓

■ beste uit de test ► beste koop
naar een artikel van Karen Rijneveld, de Consumentengids, juli/augustus 2015

Vraag 1 4 punten

Lees eerst de vragen en zoek vervolgens de antwoorden op in de tekst.

  • 1. Op welke manier kun je met een spiegelreflexcamera snel foto’s maken?
  • 2. Hoeveel MB is één foto in de hoogste kwaliteit gemiddeld?
  • 3. Tot hoeveel meter diep kun je onderwater met de outdoorcamera Sony Cyber-Shot TX-30?
  • 4. Hoeveel keer kan een gemiddelde compactcamera zoomen?
  • 5. Welke travelzoomcamera heeft wel een aanraakscherm, maar geen wifi?
  • 6. De camera’s zijn getest op verschillende onderdelen. Voor hoeveel procent telt ‘snelheid’ mee?
  • 7. Welke twee camera’s zijn goedkoper dan 400 euro en hebben een zoeker? Let op: noteer volledige naam, type en code.
  • 8. Welke twee camera’s scoren een onvoldoende (lager dan een 5,5) op het onderdeel flitser? Let op: noteer volledige naam, type en code.
  • 9. Hoeveel superzoomcamera’s zijn er getest?
Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste antwoorden op de negen vragen: 1. als je de zoeker gebruikt; 2. 7 (MB); 3. (tot) tien meter (diep); 4. negentien (keer); 5. Olympus (Stylus SH-60); 6. 25 (%); 7. Canon PowerShot G16 en Panasonic Lumix DMC-F272 (beide moeten genoemd zijn); 8. Olympus Stylus TG-3 en Nikon Coolpix S9900 (beide moeten genoemd zijn); 9. drie. (4p)

Beoordeel de negen antwoorden samen en geef het aantal juiste antwoorden het bijbehorende puntenaantal: negen juist 4 punten; zeven of acht juist 3 punten; vijf of zes juist 2 punten; drie of vier juist 1 punt; minder dan drie juist 0 punten.

Vraag 1 in het hele examen

2018, tijdvak 1: En vanavond surveilleert Sonja weer in de binnenstad.

Opgavetekst

Tekst 3 En vanavond surveilleert Sonja weer in de binnenstad.

Overwicht en een scherpe blik komen niet alleen voor de klas goed van pas. Als politievrijwilliger kun je jouw talent ook op andere manieren inzetten. In een team van enthousiaste politiemedewerkers verricht je een paar keer per maand afwisselende taken. Dat kan in uniform op straat zijn, maar ook achter de schermen op het bureau. Wat je achtergrond ook is; met jouw unieke kennis en ervaring ben je een waardevolle aanvulling voor de politie. Ben jij maatschappelijk betrokken en wil je je vrije tijd spannend én zinvol besteden? Dan is vrijwilligerswerk bij de politie iets voor jou. Ontdek je mogelijkheden op wordpolitievrijwilliger.nl.

<<waakzaam en dienstbaar>>

naar een advertentie in Metro Holland, 18 november 2013

Bron 5

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van een vrouw met lang haar en de armen over elkaar, die voor een klas staat. Op de achtergrond zitten leerlingen aan tafels. Onderaan staat in een witte balk: “En jij? Word ook vrijwilliger bij de politie.”

Vraag 5 1 punt

Wat weet je zeker over Sonja?
Kruis in de uitwerkbijlage de drie juiste antwoorden aan.

  1. A Sonja beschikt over kwaliteiten die ze bij haar politiewerk goed kan gebruiken.
  2. B Sonja heeft veel plezier in haar werk als docent.
  3. C Sonja heeft zowel als docent en als politieagent veel ervaring.
  4. D Sonja is sociaal betrokken bij de maatschappij.
  5. E Sonja is vrijwilliger bij de politie.
  6. F Sonja was liever bij de politie gaan werken dan in het onderwijs.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en D en E

Het scorepunt alleen toekennen als alle rijen juist zijn ingevuld.

Vraag 5 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Verkeersdrukte op de zeebodem

Opgavetekst

Tekst 4 Verkeersdrukte op de zeebodem

(1) Wie denkt dat we tegenwoordig in een draadloze wereld leven, moet eens onder water kijken. Daar vliegen, door kabels met duizelingwekkende lengtes, de terabytes je om de oren. De kabels liggen op kilometers diepte in het aardedonker. Ze doorkruisen diepe ravijnen, gigantische plateaus en de leefgebieden van de vreemdste zeedieren. Vraag is hoe kwetsbaar die kabels eigenlijk zijn, liggend in het woeste water.

(2) Alle dataverkeer tussen landen, waar ook ter wereld, van gedownloade films en telefoongesprekken tot e-mails en vrijwel alle beurshandel, gaat erdoorheen. Ook vanuit Nederland. Zo loopt er een kabel vanuit Beverwijk over de zeebodem naar New York. Vanuit Amerika loopt ook een kabel terug naar Beverwijk. De lengte van deze Atlantic Crossing-1 is meer dan 14.000 kilometer. En dat is maar één van de ongeveer twintig kabels die de Atlantische Oceaan oversteken.

(3) Het kan nóg spectaculairder. De Sea-MeWe-3-kabel maakt een halve wereldreis van maar liefst 39.000 kilometer. Die begint in het Belgische Oostende, gaat dan via de Middellandse Zee en het Suezkanaal naar Zuid-Korea, om ten slotte te eindigen in Perth aan de westkust van Australië. Onderweg gaan afsplitsingen op veertig plaatsen aan land.

(4) Telecombedrijven hebben sinds het begin van het internettijdperk, eind jaren tachtig van de vorige eeuw, onvermoeibaar doorgewerkt aan het wereldwijde web. Het absolute topjaar was 2001. Toen werd 200.000 kilometer kabel op de zeebodem aangelegd. Het bedrag dat in de afgelopen 25 jaar is geïnvesteerd in kabels, is ruim 52 miljard euro. De totale lengte bedraagt 1.275 miljoen kilometer.

(5) Wat kabels betreft, is de Noordzee misschien wel het drukste gebied ter wereld. Rik Duijts van Rijkswaterstaat: “In het Nederlandse deel van de Noordzee ligt 6.000 kilometer aan kabels. Maar anders dan in de oceanen liggen die relatief ondiep en in de bodem, niet erop.” Rijkswaterstaat staat in principe overal kabels toe, omdat niets aan de oppervlakte zichtbaar is. Dus ook in beschermd natuurgebied.

(6) Han Lindeboom van het instituut voor ecologisch zeeonderzoek: “Telecombedrijven zoeken de kortste route, omdat die het goedkoopst is. Die routes lopen nu eenmaal ook door gebieden met een beschermde status. Maar de hele Noordzee is in de afgelopen eeuwen al zodanig overhoop gehaald door met name de visserij, dat eigenlijk niets meer is zoals het ooit was. De oesterbanken zijn verdwenen en de rotsbodems zijn veranderd in zandvlaktes. Bij het leggen van kabels worden die tijdelijk aangeraakt. Er wordt een geul getrokken, de kabel wordt erin gelegd en de geul wordt dichtgemaakt.”

(7) Volgens Lindeboom is het nog de vraag hoeveel invloed kabels hebben op het zeeleven. “Rond de kabels is, voor zover het niet gaat om glasvezel, sprake van lichte elektromagnetische straling. Vooral kraakbeenvissen zoals haaien en roggen zijn daar gevoelig voor. Er zijn aanwijzingen dat vissen ander zwemgedrag kunnen gaan vertonen in gebieden waar meerdere kabels liggen. Er wordt ook gesuggereerd dat door de kabels bruinvissen zouden stranden op de kusten. Maar dat is enkel speculatie, want echt onderzoek is er nooit naar gedaan.”

(8) Rijkswaterstaat bevestigt dat er nauwelijks onderzoek beschikbaar is. Duijts: “Hoe schadelijk de straling voor vissen is, weten we niet precies. Maar alles wijst erop dat die minimaal is. Een vis ervaart zo’n kabel alleen als hij er bovenop ligt. En ook al zal een enkele vis daardoor sterven, wat ik betwijfel, dan nog is dat niet rampzalig. Het wordt pas serieus wanneer complete vispopulaties het loodje zouden leggen. Maar daar is absoluut geen sprake van, weten we inmiddels.” Duijts erkent dat het eventuele risico van straling voor vissen pas sinds kort de aandacht heeft. “Ik adviseer telecombedrijven erop te letten, maar regels zijn er niet voor. Het belangrijkste is dat ze moeten voorkomen andere kabels kapot te trekken.”

(9) Een paar keer per jaar gaat het mis. Een visser breekt een kabel als hij zijn netten over de zeebodem sleept. Of hij plant per ongeluk zijn anker in een kabel. Hoewel de reparatie van één enkele kabel weken in beslag kan nemen, veroorzaken dergelijke incidenten vrijwel nooit een internetstoring. Dat was wel het geval in 2008. Grote delen van het Midden-Oosten en Noord-Afrika zaten toen dagenlang zonder internet en telefoon, nadat een vis een kabel in de Middellandse Zee had doorgebeten. En in 2006 lag een deel van het Aziatische internet plat vanwege een beschadigde kabel na een zeebeving.

(10) Om dergelijke zaken te voorkomen, worden kabels steeds vaker in een ringstructuur aangelegd zodat de uitval van de ene kabel wordt opgevangen door de andere. In de Noordzee gebeurt dit al. Ook krijgen de kabels een sterke staalwapening tegen beschadigingen van buitenaf. Het enige reële gevaar schuilt volgens onderzoekers in de gevolgen die de klimaatverandering ongetwijfeld op onderzeese kabels zal hebben. Niet alleen stijgt de zeespiegel, ook de krachtige onderstromen in de oceaan zullen veranderen met als gevolg aardverschuivingen die kabels kunnen beschadigen.

(11) Toch zal de vraag naar onderzeese telecomkabels de komende jaren toenemen, na een dip gedurende de afgelopen crisisjaren. Al was het alleen maar omdat we steeds meer en sneller willen internetten – waarvoor continu duizenden kilometers nieuwe kabels nodig zijn. Om maar niet te spreken van de explosieve groei van het internetgebruik in delen van Azië, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika.

naar een artikel van Imco Lanting, de Gelderlander, 11 april 2015

Vraag 7 1 punt

Welke tegenstelling staat in alinea 1?

  1. A draadloos en vast
  2. B licht en donker
  3. C water en land
  4. D zeedieren en landdieren
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

In alinea 5 staat dat Rijkswaterstaat in principe overal kabels toestaat.
Wat bedoelt de schrijver met ‘in principe’?
Met ‘in principe’ wordt bedoeld dat kabels

  1. A alleen toegestaan zijn na grondig onderzoek.
  2. B altijd toegestaan zijn, zonder voorwaarden vooraf.
  3. C soms toegestaan zijn, afhankelijk van de plaats.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

De alinea’s 6, 7 en 8 horen bij elkaar.
Welk kopje past het best bij de alinea’s 6, 7 en 8 samen?

  1. A Beschermd natuurgebied
  2. B Gevolgen voor de natuur
  3. C Telecombedrijven
  4. D Zeeonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

De kabels die in de bodem van de zee liggen, zijn noodzakelijk voor het internetverkeer.
Wat leidt volgens de tekst zeker tot een internetstoring?
Kruis in de uitwerkbijlage de twee zinnen aan.

  1. A Als vissen kabels doorbijten, leidt dat tot een internetstoring.
  2. B Als vissen op kabels liggen, leidt dat tot een internetstoring.
  3. C Als vissers met hun netten over de bodem slepen, leidt dat tot een internetstoring.
  4. D Een aardbeving waarvan het centrum op de zeebodem ligt, leidt tot een internetstoring.
  5. E Hoe langer het duurt voordat kapotte kabels gerepareerd worden, hoe groter de kans op een internetstoring.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en D

Het scorepunt alleen toekennen als alle rijen juist zijn ingevuld.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

In de Noordzee liggen kabels, maar ook in andere wateren liggen kabels.
Wat is het grootste verschil tussen de kabels die in de Noordzee liggen en kabels die in oceanen liggen?
Gebruik voor je antwoord maximaal 20 woorden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het grootste verschil: in de Noordzee liggen de kabels in de bodem en in oceanen liggen de kabels op de zeebodem. Ook goed: in de Noordzee liggen de kabels minder diep dan in oceanen. (1p)

Wanneer meer dan 20 woorden zijn gebruikt, geen scorepunt toekennen.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Welke zin past het best bij het toekomstbeeld van de onderzeese telecomkabels?

  1. A Het aantal kabels blijft gelijk, omdat de meeste mensen al over internet beschikken.
  2. B Het aantal kabels neemt af, omdat de huidige kabels steeds meer aan kunnen.
  3. C Het aantal kabels neemt toe, omdat het aantal internetgebruikers toeneemt.
  4. D Het is niet uit de tekst op te maken of het aantal kabels toe- of afneemt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

De titel van de tekst luidt “Verkeersdrukte op de zeebodem”.
De verkeersdrukte heeft betrekking op

  1. A de explosieve groei van het internetgebruik in de toekomst.
  2. B de hoeveelheid zeedieren in het aardedonkere zeewater.
  3. C het aantal kabels op de zeebodem.
  4. D het aantal schepen dat kabels aanlegt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 15 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Samen klussen

Opgavetekst

Tekst 5 Samen klussen

(1) Wie verbouwingsplannen heeft, doet er goed aan de buren in te lichten. Maar wat ook kan, is hen vragen om mee te doen. Zo kan een aanbouw of dakkapel goedkoper uitvallen als je het verbouwproject aanbesteedt met één of meerdere buren. Arjan Walinga, van brancheorganisatie Bouwend Nederland, zegt dat aannemers openstaan voor opdrachten waarin meerdere particulieren samen een aanvraag doen. “Je kunt als buren prima samen één aannemer inschakelen.” Samenwerken heeft dus voordelen, ook voor de aannemer. Die kan efficiënter en sneller werken. “Normaal moet hij bijvoorbeeld wachten als een bekisting net is volgestort, nu kan hij intussen doorwerken bij de buren. En je kunt de kosten van een bouwkeet delen.”

(2) Walinga weet waarover hij praat. “In eerste instantie wilden mijn buurman en ik samen een uitbouw laten zetten. Uiteindelijk besloot de buurman nog even te wachten. Ik heb in overleg met hem en de aannemer alvast op de erfgrens gebouwd, zodat hij er in de toekomst tegenaan kan bouwen. Dat levert ons beiden meer ruimte op en we hebben geen verspringing in de muur.”

(3) Op het gebied van kostenbesparing is er volgens Walinga ook van alles mogelijk. “Je moet dat per kostenpost met de aannemer bespreken. Ik zou niet brutaal om burenkorting vragen; aannemers maken vaak al amper winst en zij werken ook weer met andere partijen, zoals installateurs, die niets met jullie deal te maken hebben. Maar je kunt natuurlijk wel samen kijken waar voordeel te behalen valt. Ook voor aannemers is dit een mooie manier om nieuwe klanten te vinden. We adviseren hen als brancheorganisatie om ervoor te zorgen dat ze vindbaar zijn op Google onder zoektermen als ‘samen verbouwen met de buren’.”

(4) Bouwkundig ontwerper Jerry Ruijs van Buro Ruijs ziet ook de voordelen van gezamenlijke bouwprojecten. “Toen ik net voor mezelf begon, had ik het idee om me samen met een aannemer te richten op een rijtje huurhuizen. Die huizen waren net verkocht. Ik wilde de mensen in die straat een gezamenlijke aanbieding doen voor een update van hun toch wat saaie huizen. Zo zouden die woningen er mooier uitzien en zaten die mensen allemaal tegelijk in een verbouwing. Dat zou mij veel werk opleveren.” Het plan is nooit doorgegaan, omdat Ruijs het te druk kreeg. “Toch vind ik het nog steeds een leuk idee. Die mensen zouden er financiële en praktische voordelen van hebben.”

(5) Verbouwen met de buren kan volgens Ruijs echter ook problemen opleveren. “Stel: de buren krijgen de financiering niet rond. Of jullie worden het niet eens over de keuze van de aannemer.” Die ervaring heeft Maarten van Pijkeren, hij is directeur van een bouwbedrijf. “In de praktijk worden er minder gezamenlijke projecten gedaan dan je zou verwachten. Je moet er als buren maar net tegelijkertijd aan toe zijn, ook wat betreft het budget. Bij nieuwbouw en renovaties zien we het vaker. Maar heb je eenmaal besloten samen met de directe buren of met meerdere mensen in de straat te verbouwen, dan kun je profiteren van korting. We kunnen bijvoorbeeld besparen op de aanvoerkosten van gevelstenen.”

(6) Ook bouwkundig heeft samenwerken met de buren voordelen, zegt hij. “Als je als enige een uitbouw plaatst, dan wordt die smaller dan de huidige woning. Je moet zo’n uitbouw namelijk én isoleren én binnen de erfgrens blijven. Als de buren ook een uitbouw zetten, dan kun je de totale breedte van het huis benutten. Dat ziet er ook nog eens beter uit.”

(7) Samenwerken voorkomt problemen, weten ze ook bij dakkapellen.com. “Uw buren kunnen geen juridisch bezwaar hebben tegen de verbouwing, als zij ook betrokken zijn bij het plaatsen van de dakkapel”, melden zij. Bij sommige verbouwingen, waaronder het aanpakken van de fundering, is het vaak zelfs noodzakelijk om samen met de buren op te trekken. Het kan ook handig zijn als een bepaalde verbouwing bij de buren al is uitgevoerd; met wat aanpassingen kunnen dezelfde documenten opnieuw worden gebruikt.

(8) Zelfs bij kleinere klussen loont het om samen te werken. Zo adverteren schilders met korting, als ze meerdere woningen tegelijk kunnen doen. Dit scheelt hen in reiskosten, inkoop van materiaal en het gebruik van steigers. Zelfs op het gebied van subsidie is er voordeel te halen uit samenwerking. Zo verstrekken sommige gemeentes een zogeheten ‘burenbonus’. Dit is een financiële tegemoetkoming van maximaal 250 euro per huishouden als zes of meer woningeigenaren hun huis laten isoleren. Het is vaak niet eens nodig om buren te zijn; de aanvraag doen met een groepje mensen uit dezelfde gemeente is voldoende.

naar een artikel van Suzanne Dijkstra, de Gelderlander, 4 september 2015

Vraag 17 1 punt

De titel luidt “Samen klussen”.
Wie worden hiermee bedoeld?

  1. A aannemers en buren
  2. B jij en de aannemers
  3. C jij en de buren
  4. D vrienden en buren
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

In alinea 3 wordt gezegd dat samen bouwen ook voor aannemers voordeel heeft.
Wat is het belangrijkste voordeel voor aannemers?

  1. A Ze hoeven met minder partijen samen te werken.
  2. B Ze kunnen meer werk krijgen door samen bouwen.
  3. C Ze maken meer winst bij samen bouwen.
  4. D Ze zijn beter vindbaar op internet door samen bouwen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Wat wil de schrijver duidelijk maken in alinea 3 en 4?
De schrijver wil duidelijk maken dat

  1. A je niet brutaal om burenkorting moet vragen.
  2. B de aannemer weet hoe je kunt besparen op kosten.
  3. C samen bouwen loont in besparing van kosten en ruimte.
  4. D Walinga deskundig is en weet waarover hij praat.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Welk kopje past het best boven alinea 3?

  1. A Brancheorganisatie
  2. B Besparen
  3. C Burenkorting
  4. D Google
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

In welke zin uit alinea 5 geeft Maarten van Pijkeren het duidelijkst een positieve kant van samenwerken weer?
Citeer de zin uit alinea 5.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin: “Maar heb je eenmaal besloten samen met de directe buren of met meerdere mensen in de straat te verbouwen, dan kun je profiteren van korting.” (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

In de tekst wordt vooral positief gesproken over samen klussen.
In welke alinea worden ook nadelen genoemd?

  1. A alinea 3
  2. B alinea 4
  3. C alinea 5
  4. D alinea 6
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

In de laatste alinea staat het woord ‘burenbonus’.
In de uitwerkbijlage staat een aantal eisen voor het ontvangen van een burenbonus.
Aan welke drie eisen moet een burenbonus voldoen?
Kruis in de uitwerkbijlage de drie eisen aan.

  1. A Alleen isolatieklussen komen voor een burenbonus in aanmerking.
  2. B Je bent verplicht om samen te werken aan het klusproject.
  3. C Je moet buren zijn.
  4. D Je moet een gezamenlijk budget hebben.
  5. E Je moet gezamenlijk een aanvraag indienen.
  6. F Je moet in dezelfde gemeente wonen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en E en F

Het scorepunt alleen toekennen als alle rijen juist zijn ingevuld.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

In dit artikel laat de schrijver enkele deskundigen aan het woord.
Wat doet de schrijver met de uitspraken van de deskundigen?
De schrijver

  1. A geeft ze weer zonder verder commentaar.
  2. B is het absoluut eens met de uitspraken.
  3. C trekt de juistheid van de uitspraken in twijfel.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Hoe kun je de hoofdgedachte van deze tekst het best weergeven?

  1. A Bij kleine klussen loont het om samen te werken met je buren.
  2. B Het is efficiënt en financieel aantrekkelijk om samen te klussen.
  3. C Het is voor aannemers aantrekkelijk als buren tegelijk gaan verbouwen.
  4. D Het samen klussen met je buren voorkomt problemen en is gezellig.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Tekst 1: Test maaltijdboxen

Opgavetekst

Tekst 1 Test maaltijdboxen

Je kunt geen station of winkelcentrum inlopen of je stuit op verkopers van HelloFresh en Marley Spoon. En er zijn meer aanbieders van maaltijdboxen. Hoe werkt het?

Het concept
Met een maaltijdbox krijg je alle ingrediënten voor je maaltijden thuisbezorgd, meestal inclusief recepten. De één vindt dat een heerlijk idee: niet hoeven nadenken over wat de pot schaft, telkens iets anders op tafel en minder boodschappen doen. De ander bepaalt liever zelf wat hij wanneer eet, of wil niet aan een abonnement vastzitten. We benaderden 7000 consumenten met vragen over maaltijdboxen. Het concept is populair. Er zijn zes bedrijven die landelijk bezorgen (Zeeuws-Vlaanderen en de Waddeneilanden soms uitgesloten), maar ook aanbieders die regionaal werken. We beperken ons tot die zes en tot dozen voor hoofdmaaltijden. Daarmee zijn doorgaans drie verschillende maaltijden te bereiden. In de meeste gevallen vind je de recepten in de box. Alleen bij Beebox moet je de recepten nog zelf uitzoeken op internet en eventueel printen. Meestal moet je een abonnement afsluiten waarbij je de box wekelijks ontvangt.

Niet goed
Blijkt er iets bedorven in de box, meld dat dan binnen de gestelde termijn. Je krijgt dan korting op de volgende box of een vergoeding. Marley Spoon doet elke maaltijd in een zak die direct de koelkast in kan. Klachten wil de leverancier binnen twee dagen horen, dus je kunt de inhoud van de zak bij ontvangst het best even controleren.

Bezorgen
Gebruikers vinden de keus voor wat betreft bezorgen soms wel beperkt. En wil je de bestelling aanpassen, dan moet dat enkele dagen van tevoren. Niet elke aanbieder geeft veel keus in de bezorgmomenten. Over de optie om een of meer weken te pauzeren en over de bezorging zijn de klanten wel te spreken. Bij Beebox is de marge ruim (17-22 uur), maar komt de bezorger elke week wel zo veel mogelijk op hetzelfde moment. Andere sturen de dag ervoor via mail of sms een exactere schatting.

Voedingswaarden
Allerhande en Mathijs hebben geen vegetarische box, en de ‘gewone’ bevatten meestal geen vegetarische maaltijd. Wie een voedselallergie heeft, moet zelf opletten. Mathijs en Beebox geven geen allergie-informatie. HelloFresh, Allerhande en Marley Spoon melden onder andere de calorieën, de hoeveelheid vet en zout op hun recepten en op de site. Op basis van de twee boxen die wij van elke aanbieder bestelden, concluderen we dat de hoeveelheden groente, vlees en koolhydraten over het algemeen gezond zijn.

Tips voor de boxkok

  • Controleer de inhoud bij ontvangst: is deze compleet en vers?
  • Kijk naar de tht-datum van vis en vlees om te bepalen wat je wanneer eet.
  • Controleer of ingrediënten of bereide maaltijden in de vriezer kunnen.
  • Soms krijg je meer van een ingrediënt dan in één maaltijd moet. Check of het ook in een ander recept nodig is.
  • Lees vooraf wat je zelf in huis moet hebben: citroensap, roomboter of bakpapier heeft niet iedereen standaard in huis.

Pauzeren of opzeggen
Het abonnement opzeggen gaat niet altijd soepel. Vooral HelloFresh bijt zich behoorlijk vast. “Ze komen met nieuwe aanbiedingen terwijl ik niet voor niets opzeg.” De opzegtermijn is vaak een week, maar bij de Streekbox moet je de maand uitdienen. Een of meer boxen overslaan kan gemakkelijk via je persoonlijke account. Alleen Streekbox moet je bellen of mailen. Een andere box uitproberen? Dat kan op dezelfde manier. Dikwijls wel een week van tevoren. Betalen gaat meestal via automatische incasso. Bij Allerhande betaal je met de pinpas bij bezorging. Spijt van een abonnement? De wettelijke bedenktermijn is twee weken, ook voor verse producten, zo heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) onlangs afgedwongen.

AANBIEDERS

ALLERHANDE BOX
Standaard maaltijdbox
voor 2 of 4 personen
Prijs € 35
Herkomst volgens aanbieder: zo mogelijk scharrelvlees, duurzame vis en biologische ingrediënten
Wat blijkt: weinig biologisch, wel scharrelvlees en duurzame vis
Consumentenoordeel: 7,6
Pluspunten: • geen abonnement nodig • meer boodschappen bij te bestellen
Minpunten: • bij levering met pin betalen • geen keuze in soort box • consumenten zijn minder tevreden over wijzigingsmogelijkheden

MARLEY SPOON
Classic en Family box
voor 2 (Classic) of 4 à 5 (Family) personen
Prijs € 39,90
Herkomst volgens aanbieder: regelmatig biologische producten, veel ingrediënten zijn seizoensgericht
Wat blijkt: enkele producten biologisch, deels seizoensgericht
Consumentenoordeel: 7,3
Pluspunten: • per keer gemakkelijk recepten kiezen • informatie over voedingswaarde en allergieën staat op de recepten
Minpunten: • veel verpakkingsmateriaal • prijs is hoog voor wat je krijgt

MATHIJS MAALTIJDBOX
Variatie en Familie box
voor 2 of 4 (Variatie) en 3 t/m 5 (Familie) personen
Prijs € 39
Herkomst volgens aanbieder: zo veel mogelijk biologisch en uit Nederland
Wat blijkt: nauwelijks biologisch, herkomst niet bekend
Consumentenoordeel: 6,9
Pluspunten: • volle box • veel groente • uitgebreid bewaaradvies • prijs is relatief laag voor wat je krijgt
Minpunten: • geen keuze in bezorgmoment • geen informatie over voedingswaarde en allergieën

BEEBOX
Maaltijden, Extra, Koolhydraatarm en Vegetarische box
voor 1 of 2, 3 of 4 (Extra) personen
Prijs € 38
Herkomst volgens aanbieder: bijna volledig biologisch (Eko-keurmerk) en overwegend lokaal
Wat blijkt: bijna alles biologisch en lokaal
Consumentenoordeel: 6,9
Pluspunten: • biologisch (Eko-keurmerk) • prijs is relatief laag voor wat je krijgt • weinig verpakkingsmateriaal
Minpunten: • geen keuze in bezorgmoment • minimale afname van twee boxen • recepten zelf uitzoeken en printen • geen informatie over voedingswaarde en allergieën en beperkt over bewaren

STREEKBOX
Gezins, Veggie en Specials box
voor 2 of 4 (Gezins en Specials) personen (Veggie alleen voor 2)
Prijs € 39
Herkomst volgens aanbieder: lokale producten, veelal biologisch
Wat blijkt: bijna alles lokaal, enkele producten biologisch
Consumentenoordeel: 6,5
Pluspunten: • zo veel mogelijk producten uit Nederland
Minpunten: • geen persoonlijk account, wijzigingen per e-mail of telefoon doorgeven • geen informatie over voedingswaarden en bewaren/houdbaarheid

HELLOFRESH
Original, Veggie en Familybox
voor 1 t/m 6 personen
Prijs € 39
Herkomst volgens aanbieder: duidelijk moet zijn waar de producten vandaan komen
Wat blijkt: nauwelijks biologisch, herkomst niet altijd bekend
Consumentenoordeel: 6,0
Pluspunten: • voor verschillende aantallen personen • informatie over voedingswaarden en allergieën op de recepten • uitgebreid bewaaradvies
Minpunten: • veel reclame • minimale afname van twee boxen

naar een artikel van Else Meijer, de Consumentengids, juni 2016

Vraag 1 4 punten

Zoekend lezen. Lees eerst de vragen en zoek vervolgens de antwoorden op in de tekst.
1 Hoeveel maaltijdboxen zijn er getest?
2 Welke twee ingrediënten raadt de schrijver van dit artikel aan om zelf in huis te hebben?
3 Bij welke aanbieder moet je de maand volmaken als je het abonnement opzegt?
4 Welke twee aanbieders van maaltijdboxen hebben als pluspunt dat ze een uitgebreid bewaaradvies geven bij de inhoud van de box?
5 In welke maaltijdbox vind je geen recepten?
6 Bij welke aanbieder van maaltijdboxen kun je uitsluitend wijzigingen per telefoon of e-mail doorgeven?
7 Wat is de prijs van de duurste maaltijdbox?
8 Hoeveel consumenten zijn benaderd met vragen over maaltijdboxen?
9 Wat is het maximaal aantal personen dat kan eten van een maaltijdbox?

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de negen vragen juist: 1. zes; 2. citroensap en roomboter; 3. Streekbox; 4. HelloFresh en Mathijs Maaltijdbox; 5. Beebox; 6. Streekbox; 7. € 39,90; 8. 7000; 9. zes. (4p)

Puntentabel: negen goed: 4 punten; acht of zeven goed: 3 punten; zes of vijf goed: 2 punten; vier of drie goed: 1 punt; minder dan drie goed: 0 punten.

Vraag 1 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Tekst 3: Bartiméus Sonneheerdt wordt bedankt!

Opgavetekst

Tekst 3 Bartiméus Sonneheerdt wordt bedankt!

Bartiméus Sonneheerdt wordt bedankt!

Bedankt voor de ijzige kou, de tranen, de blaren, de hoogteziekte, de vermoeidheid, de momenten dat we het echt niet meer zagen zitten en tóch doorgingen: blind op weg naar de 5895 meter hoge top van de Kilimanjaro. Bedankt voor een geweldig mooie, onvergetelijke ervaring met steun van Lieke van Lexmond, Dennis Weening, de gidsen en onze rots Wilco van Rooijen.

Bedankt voor honderd jaar passie. Voor de innovatieve projecten die ervoor zorgen dat blinde en slechtziende mensen steeds volwaardiger mee kunnen draaien in onze maatschappij. Bijvoorbeeld de Watson-app, waardoor wij bij tv-programma’s en films te horen krijgen wat ziende mensen zien. Er is al veel gedaan, maar er is nóg meer te doen.

Bedankt voor de kans die we hebben gekregen om te bewijzen dat blinde en slechtziende mensen méér kunnen dan men soms wel denkt. Dat voor ons geen berg te hoog is. Letterlijk en figuurlijk.

Samen laten we zien dat er méér kan.

Word donateur via steunBartimeus.nl

Bron 4

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van negen personen die voor een besneeuwde berg staan, met wandelstokken. Op de foto zie je van links naar rechts de volgende personen: Suleima (4% zicht), Patrick (9% zicht), Marinda (0% zicht), Daniël (0% zicht), Petra (2% zicht), Ramona (2% zicht), Lieke (100% geblindeerd), Dennis (100% geblindeerd) en Wilco (100% teamleider). Wilco staat rechts op de foto en heeft zijn arm met de wandelstok uitgestrekt.

Vraag 5 1 punt

Welk deel uit de afbeelding past het best bij de zin “Er is al veel gedaan, maar er is nóg meer te doen”?

  1. A de lachende gezichten van alle deelnemers
  2. B de meeste deelnemers hebben een wandelstok
  3. C Wilco (rechts op foto) wijst met zijn stok naar de top van de berg
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Tekst 4: Natuur + film = voorspellen

Opgavetekst

Tekst 4 Natuur + film = voorspellen

(1) Ruben Smit, de man achter de bekroonde film ‘De nieuwe wildernis’ over de Oostvaardersplassen, werkt hard aan een natuurfilm over de [5] Waddenzee. Tijdens ‘Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018’ is de première. Als alles tenminste goed gaat en dat is wel te hopen. De film speelde immers een belangrijke rol [10] bij het bepalen van de culturele hoofdstad voor 2018.

(2) “Voorspellen. Weten wat je wanneer kunt verwachten. Daar draait het om bij het maken van natuur- [15] films”, aldus Smit. Daarom is hij nu al druk met vooronderzoek en is hij zo nu en dan al te vinden langs de noordelijke kust. Zoals deze week in de Kollumerwaard, waar hij de [20] spreeuwenzwermen en kleine zwanen filmde. “Dat kon deze week nog, want binnenkort vliegen ze weer verder.”

(3) Smit is al jaren een gekend [25] natuurfotograaf en -filmer. Het begon als hobby, maar werd z’n werk. Als ecoloog promoveerde hij in 2002 aan de Wageningen Universiteit waar hij zes jaar lang docent was. Gedurende [30] die jaren merkte hij dat zijn studenten enthousiast reageerden op het eigen geschoten beeldmateriaal. “Dat is natuurlijk leuk, maar het is leuker als het publiek nog groter is.”

[35] (4) In 2003 koos hij voor het beeld en vestigde hij zich als professioneel natuurfilmer en natuurfotograaf. Sinds die tijd won hij verschillende prijzen en maakte hij een reeks films [40] voor programma’s in en buiten Nederland. Het succes bereikte een hoogtepunt met ‘De nieuwe wildernis’ over de Oostvaardersplassen. De film – met gelijknamige tv-serie – [45] kwam in 2013 uit en won meteen een Rembrandt Award, een publieksprijs voor beste Nederlandse film. Ook won de film een Gouden Kalf, de Nederlandse filmprijs van een [50] vakjury.

(5) Als kind en tiener keek Ruben Smit al veel naar natuurfilms op tv. “Van de BBC en de Franse televisie. En ik heb altijd al gedacht: het kan en [55] moet beter. De meeste natuurfilms worden gemaakt vanuit de actie. Ik kijk naar het verhaal van het individuele dier. Dat wil ik vertellen. Ik kijk naar mooi en naar inhoud.” Zoals het [60] verhaal van de vos die op ganzen jaagt en dat maakt het werk van Smit bijzonder. “Dat deed die vos maar een week per jaar. Dat moet je weten. Wanneer gaat die vos op [65] jacht en waar? Maar om dat te weten, heb je een enorme voorbereidingstijd nodig. En hoe meer tijd je daarin steekt, des te makkelijker het resultaat tot stand komt.”

[70] (6) Het komende jaar steekt Smit zijn tijd vooral in die voorbereiding. Eind volgend jaar begint het echte filmwerk, twee jaar lang met een man of tien. Dan nog een half jaar de studio [75] in voor de montage en de film is op tijd klaar voor vertoning. Waarom hij twee jaar lang moet filmen? “Ik heb twee en liefst drie winters nodig, omdat ik ook een goede storm wil [80] hebben en die laat zich niet voorspellen.” Hij schoot voor ‘De nieuwe wildernis’ nog 350 uur film vol voor een uiteindelijke productie van anderhalf uur bioscoopfilm en drie keer 50 [85] minuten op televisie. Voor de Waddenfilm verwacht hij ‘zomaar op het dubbele aantal uren film’ uit te komen.

(7) Het plan voor de Waddenfilm is al [90] oud. Maar het is ‘De nieuwe wildernis’ die ertoe leidt dat het plan ook wordt uitgevoerd. Na dat succes drong een aantal grote natuurorganisaties er bij hem op aan toch vooral [95] die Waddenfilm te maken. Dat heeft Smit ertoe gezet om dit Waddenproject inhoud te geven. Het wordt geen eenvoudige klus. “In vergelijking met de Oostvaardersplassen wordt het [100] grootser, wilder en moeilijker. Het wad kent een enorme dynamiek, je hebt te maken met de getijden en ik wil veel onder water filmen.”

(8) Het wordt kortom een miljoenen- [105] project. “De financiering is een enorme klus. Maar van ‘De nieuwe wildernis’ heb ik wel geleerd dat ik vooral zelf de productie moet doen om meer greep op de organisatie te [110] houden.” De begroting is nog zeker niet rond. “Maar dat heb je altijd met dit soort projecten. Die financiering rond maken duurt vaak net zo lang als de opnames. Je bent altijd aan [115] het zoeken naar geld. Waar een wil [116] is, is een weg. Die film komt er wel.”

naar een artikel van Arend van der Meulen, de Leeuwarder Courant, 1 november 2014

Vraag 6 1 punt

Welke zin past het best bij de titel van deze tekst?

  1. A Bij het maken van natuurfilms is het belangrijk om te weten wanneer je wat kunt verwachten.
  2. B Bij het maken van natuurfilms is het lastig te voorspellen hoe dieren zich tijdens het filmen gedragen.
  3. C Het goed voorspellen van het weer is voor natuurfilms erg belangrijk.
  4. D Het is moeilijk te voorspellen of de financiering van een natuurfilm rondkomt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Bij het maken van natuurfilms moet Ruben Smit rekening houden met een aantal zaken. Waar draait het volgens Ruben Smit echter vooral om bij het maken van natuurfilms?

  1. A enthousiasme
  2. B financiering
  3. C prijzen winnen
  4. D verwachtingen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Welke kopje past het best boven alinea 5?

  1. A Als kind en tiener
  2. B De vos op jacht
  3. C Het kan en moet beter
  4. D Veel voorbereidingstijd
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Ondanks mogelijke tegenslag heeft Ruben Smit er wel vertrouwen in dat alles goed gaat met zijn Waddenfilm. Uit welke zin van de tekst blijkt dat het duidelijkst? Citeer de zin.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin “Die film komt er wel.” (regel 116). (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Ruben Smit heeft ideeën over hoe natuurfilms eruit moeten zien. Welke filmopname past het best bij zijn visie op natuurfilms?

  1. A De geboorte van een das en het volgen van het dier tot hij het nest verlaat, omdat het één dier op een uniek moment is.
  2. B De trek van een zwerm ganzen naar het zuiden, omdat het om een groot aantal dieren gaat dat ons land verlaat.
  3. C Een buizerd die op jonge dieren jaagt, omdat de actie typisch is voor natuurbeleving.
  4. D Een hevige regenbui compleet met zware windstoten, omdat dit een typisch Nederlands verschijnsel is.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 12 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Tekst 5: Wie schrijft die blijft, maar hoe lang nog?

Opgavetekst

Tekst 5 Wie schrijft die blijft, maar hoe lang nog?

(1) Waarom zou je leren schrijven met de pen als werken met een tablet of computer de toekomst is? In Finland ligt een wetsvoorstel klaar om de pen voorgoed uit de klaslokalen te verbannen.

(2) De voordelen van het schrijven met de pen zijn bekend. Even snel een telefoonnummer noteren, het boodschappenlijstje aanvullen of een afspraak in je agenda zetten. Toch is er een ontwikkeling gaande. Steeds minder mensen grijpen naar de pen, want de samenleving digitaliseert.

(3) Daar zijn ze in Finland, volgens diverse ranglijsten het beste onderwijsland ter wereld, ook achter. Ze vinden het achterhaald om kinderen het schrijven met de pen aan te leren. De Finse onderwijsraad heeft daarom besloten om vanaf 2016 geen schrijflessen meer te geven op basisscholen. De kinderen krijgen vanaf dan alleen nog typeles.

(4) “Een interessant experiment”, vindt letterkunstenares Baukje Scheppink uit Hardegarijp. Vanuit haar tekstwinkel in de Vijzelstraat in Leeuwarden geeft ze cursussen kalligrafie en handschriftverbetering. “Door de digitalisering is het een logische ontwikkeling. Ik maak zelf ook steeds meer gebruik van toetsenborden. Op mijn computer of smartphone bijvoorbeeld.”

(5) Toch is de kunstenares blij dat dit experiment niet in Nederland plaatsvindt. Ze zou het enorm jammer vinden als kinderen het handschrift niet meer aangeleerd zou worden. “Kinderen leren van alles tijdens het schrijven. Het stimuleert de hersenen en de handbewegingen ontwikkelen de motoriek van een kind.”

(6) Motorische ontwikkeling is niet het enige argument van Scheppink. “De verdwijning van handgeschreven teksten zou een verarming zijn. Schrijven met de pen is een stuk persoonlijker. De expressie die je in een letter kunt leggen, krijg je niet voor elkaar op het toetsenbord. Dat kan alleen met pen en papier. Kinderen zouden dat gevoel ook in de toekomst moeten kunnen ervaren.”

(7) De zin van het leren schrijven zien ze nog altijd in op de Koningin Wilhelminaschool in Leeuwarden. “Wij vinden schrijven heel belangrijk”, zegt leerkracht Sandra van der Pol. “Het is een basisvaardigheid en die leren wij de kinderen op de traditionele manier aan. De voorbereiding begint in groep 1 en we streven ernaar dat kinderen de letters aan het einde van groep 3 aan elkaar vast kunnen schrijven.”

(8) Typeles krijgen de leerlingen op de Wilhelminaschool in groep 6. Misschien wat laat volgens de juf van groep 3. “Kinderen hebben op die leeftijd al veel ervaring opgedaan met de computer. Vaak hebben ze zichzelf al aangeleerd hoe ze moeten typen op een toetsenbord.”

(9) Op de Master Steve Jobsschool in Sneek hebben ze pen en papier verruild voor een tablet. De leerlingen volgen een individueel ontwikkelingsplan en beschikken allemaal over een iPad. Toch leren de kinderen er nog altijd schrijven. Niet op de iPad, maar gewoon in hun schriftjes. “Veel mensen denken dat onze leerlingen hier niet meer leren hoe ze moeten schrijven”, zegt Kim Kampman. “Dat is met stip het grootste misverstand over onze school. Ik begin mijn presentaties over de werkwijze van de school standaard met het ontkrachten hiervan.”

(10) De leerlingen van de iPadschool leren het schrijven wel anders dan hoe de meeste mensen het geleerd hebben. Ze schrijven de letters niet meer aan elkaar, maar juist los in blokletters. Kampman: “Het kost leerlingen veel tijd om aan elkaar te schrijven. Bovendien ontwikkelen kinderen na een tijdje hun eigen handschrift en schrijven ze niet meer aan elkaar. Daarom hebben wij ervoor gekozen het zo te doen. We zien dat bij steeds meer scholen. Uiteraard mogen de kinderen wel aan elkaar schrijven. Hier laten wij ze vrij in.”

(11) Door het blokschrift leren de kinderen niet langer hoe ze letters verbinden. Daardoor vinden ze het in het begin lastig om genoeg ruimte tussen de letters te laten, waardoor meerdere woorden vaak één woord lijken. Bovendien missen ze schrijfoefeningen die een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van motorische vaardigheden. Kampman ziet dat niet terug. “Kinderen kunnen ook op andere manieren hun motorische vaardigheden ontwikkelen. Bijvoorbeeld met kleien en knutselen. Daar besteden we veel aandacht aan.”

(12) Op de vraag of pen en papier in de toekomst voorgoed uit Nederlandse klaslokalen geweerd worden, heeft Kampman geen duidelijk antwoord. “Dat is lastig te zeggen. Finland loopt voorop. Tien jaar geleden had ik mij ook niet voor kunnen stellen dat ik nu op een Steve Jobsschool zou werken. Ik sluit niets meer uit.”

naar een artikel van Jan Ligthart, de Leeuwarder Courant, 14 januari 2016

Vraag 15 1 punt

Wat is het onderwerp van deze tekst?

  1. A de toekomst van het schrijfonderwijs
  2. B geen schrijfonderwijs meer op scholen
  3. C het verschil tussen schrijven op iPads en zelf schrijven
  4. D iPads vervangen het schrijfonderwijs
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

In welke drie alinea’s worden voordelen van het met de hand schrijven genoemd? Schrijf de nummers van de drie alinea’s in de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de drie alinea’s waarin voordelen van het met de hand schrijven worden genoemd: alinea’s 2, 5 en 6. (2p)

Puntentabel: drie alineanummers goed: 2 punten; twee alineanummers goed: 1 punt; minder dan twee goed: 0 punten.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Kim Kampman heeft een mening over het aanleren van schrijven. Welke uitspraak past het best bij haar mening?

  1. A Leerlingen moeten zelf kiezen of ze wel of niet willen leren schrijven.
  2. B Leerlingen moeten zelf kunnen kiezen of ze los of aan elkaar willen schrijven.
  3. C Schrijven is noodzakelijk voor de motorische ontwikkeling van kinderen.
  4. D Schrijven kost veel tijd en je kunt die tijd beter aan andere vaardigheden besteden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Baukje Scheppink en Kim Kampman hebben allebei een mening over het schrijfonderwijs in Nederland. Waarover zijn zij het eens? Ze zijn het erover eens dat

  1. A het aan elkaar leren schrijven het belangrijkste is.
  2. B het belangrijk is dat kinderen hun motoriek goed ontwikkelen.
  3. C het digitaliseren van het onderwijs een verrijking is voor kinderen.
  4. D het een probleem is als kinderen hun eigen handschrift ontwikkelen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

In alinea 9 zegt Kim Kampman dat ze haar presentaties standaard begint met het ontkrachten van een misverstand. Welke zin past het best in de presentatie van Kim Kampman? Op onze school

  1. A besteden we aandacht aan leren schrijven met pen.
  2. B schrijven kinderen van jongs af aan op hun iPad.
  3. C leren kinderen typen in plaats van schrijven.
  4. D vind je geen pennen en papier.
  5. E werken we uitsluitend met iPads.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Welke conclusie staat in de laatste alinea?

  1. A Het is onduidelijk of er in de toekomst nog aandacht is voor schrijfonderwijs.
  2. B Finland blijft vooroplopen in onderwijsland.
  3. C In de toekomst gaan meer docenten werken met iPads in de klas.
  4. D Steeds meer scholen zullen een Steve Jobsschool worden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Hoe kun je de hoofdgedachte van deze tekst het best weergeven? Het schrijfonderwijs in Nederland

  1. A dient met iPads te worden gemoderniseerd.
  2. B is ondanks de digitalisering nog steeds erg belangrijk.
  3. C kan net zo goed in blokletters aangeleerd worden.
  4. D zal binnen nu en tien jaar volledig verdwijnen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

Hoe vaak leesvaardigheid in het examen komt

Vragen over leesvaardigheid per centraal examen Nederlands vmbo-kb. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2024, tijdvak 11-3, 5, 7-9, 12-13, 16-17, 20-22, 24-30, 332261%
2023, tijdvak 11, 3-6, 9, 16-23, 28-29, 31-37, 392460%
2022, tijdvak 11-7, 9-10, 13, 17, 19-25, 29-382870%
2021, tijdvak 11-10, 15-20, 23, 25-26, 28, 31-342465%
2021, tijdvak 21-2, 4-7, 10, 12-16, 18, 20-27, 30-352773%
2019, tijdvak 11, 7, 9-14, 17-19, 21, 23-261657%
2018, tijdvak 11, 5, 7, 9-11, 13-15, 17-20, 22-261867%
2018, tijdvak 21, 5-8, 11-12, 15, 18-231456%

In 8 van de 8 ingedeelde examens Nederlands vmbo-kb staat een vraag over leesvaardigheid, samen 173 vragen (64% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 1: 28 vragen. In de examens van 2022 tot en met 2024 ging 64% van de vragen over leesvaardigheid, daarvoor 64%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met leesvaardigheid

Maak de 15 nieuwste examenvragen over leesvaardigheid online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over leesvaardigheid

Andere onderwerpen Nederlands vmbo-kb

Leesvaardigheid op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen Nederlands vmbo-kb onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker Nederlands per vraagtype nakijkt, lees je op Nederlands toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Nederlands oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt leesvaardigheid voor in het eindexamen Nederlands vmbo-kb?

In de 8 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2024 gaan 173 vragen over leesvaardigheid, 64% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 8 van die examens.

In welk examen Nederlands vmbo-kb stonden de meeste vragen over leesvaardigheid?

In het examen van 2022, tijdvak 1, met 28 vragen: 1-7, 9-10, 13, 17, 19-25, 29-38.

Hoe oefen ik examenvragen over leesvaardigheid?

Op deze pagina staan alle vragen over leesvaardigheid met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.