Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Nederland (1848-1914), Nederland (1848-1914), De Eerste Wereldoorlog (1914-1918), Door de tijd heen, Het Interbellum (1918-1939), De Tweede Wereldoorlog (1939-1945), Europa en de wereld (1945-1989), Europa en de wereld (1945-1989), De nieuwe wereldorde (vanaf 1990), Door de tijd heen.
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1 telt 47 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (24), staatsinrichting (8) en Koude Oorlog (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tijd van wereldoorlogen | 9-13, 15-32, 34 | 24 |
| Staatsinrichting | 1, 3-4, 6-8, 14, 39 | 8 |
| Koude Oorlog | 37-38, 41-42 | 4 |
| Tijd van televisie en computer | 40, 44-46 | 4 |
| Historische vaardigheden | 33, 43, 47 | 3 |
| Tijd van burgers en stoommachines | 2, 5 | 2 |
| Dekolonisatie | 35-36 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 17 examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Nederland (1848-1914)
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 1 1 punt
In de Nederlandse Grondwet van 1848 werd het volgende artikel opgenomen: de Koning is onschendbaar. Wat betekent ‘de Koning is onschendbaar’ in de praktijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 2 2 punten
In 1874 werd in Nederland een belangrijke wet aangenomen. Het was voortaan verboden om kinderen onder de twaalf jaar in fabrieken te laten werken. Het voorstel voor deze wet was ingediend door een lid van de Tweede Kamer. Onder welke naam is deze wet bekend geworden? En van welk recht maakte het Tweede Kamerlid gebruik toen hij zijn voorstel indiende? Doe het zo: naam van de wet: … recht van het Tweede Kamerlid: …
Bekijk het antwoord
- naam van de wet: het Kinderwetje (van Van Houten) (1)
- recht van het Tweede Kamerlid: (het recht van) initiatief (1)
Vraag 3 1 punt
In 1886-1887 vond een groot onderzoek plaats naar de arbeidsomstandigheden in Nederlandse fabrieken. Tijdens dit onderzoek werden getuigen onder ede gehoord door enkele Kamerleden. Hoe heet het recht waar de Kamerleden gebruik van maakten?
Bekijk het antwoord
- (het recht van) enquête (1)
Vraag 4 1 punt
Wie heeft of hebben het recht om een onderzoek aan te vragen zoals beschreven in de vorige vraag?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 5 1 punt
Het onderzoek van 1886-1887 naar arbeidsomstandigheden maakte duidelijk welk groot maatschappelijk probleem er bestond. Dit probleem moest worden opgelost. Eén politieke groep vond dat de overheid zich in het algemeen zo weinig mogelijk met de samenleving moest bemoeien. Maar na de uitslag van dit onderzoek vonden veel aanhangers van deze groep dat de overheid nu wél moest ingrijpen. Welk maatschappelijk probleem moest worden opgelost? En van welke politieke groep veranderde veel aanhangers van mening? probleem groep
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Nederland (1848-1914)
Gebruik bron 1.
Vraag 6 1 punt
Noem de naam van de politieke partij die deze zin in het partijprogramma had staan.
Bron 1
Een zin uit het programma van een politieke partij (1894):
Het is ons doel de Nederlandse arbeiders deel te laten nemen aan de internationale strijd voor betere arbeidsomstandigheden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Ook goed gerekend mag worden: SDB.
Vraag 7 1 punt
Rond 1900 waren protestanten en rooms-katholieken in Nederland het vaak met elkaar oneens. Toch gingen beide stromingen op politiek gebied steeds meer met elkaar samenwerken. Noem één politiek doel dat beide stromingen met de samenwerking wilden bereiken.
Bron 1
Een zin uit het programma van een politieke partij (1894):
Het is ons doel de Nederlandse arbeiders deel te laten nemen aan de internationale strijd voor betere arbeidsomstandigheden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden zijn (één van de volgende): − Het doel was de financiële gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs. − Het doel was dat het land geregeerd zou worden op basis van christelijke waarden/uitgangspunten / liberalen/socialisten/ niet-gelovigen buiten de (regerings)macht te houden. (1)
Vraag 8 1 punt
Een beschrijving van een persoon: Zij was een van de eerste vrouwen in Nederland die zich inzette voor vrouwenkiesrecht. Zij richtte onder andere de Vrije Vrouwen Vereeniging op en werkte samen met Aletta Jacobs in de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht. In 1969 wordt de vrouwenbeweging ‘Dolle Mina’ naar haar vernoemd. Over wie gaat het in deze beschrijving?
Bron 1
Een zin uit het programma van een politieke partij (1894):
Het is ons doel de Nederlandse arbeiders deel te laten nemen aan de internationale strijd voor betere arbeidsomstandigheden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (Wilhelmina) Drucker (1)
De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
Gebruik bron 2.
Vraag 9 1 punt
Welk begrip past bij de kaart?
Bron 2
Een militaire kaart (1913): Nederland België
Lux.
Duitsland
Frankrijk
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 3.
Vraag 10 1 punt
Bij welk militair bondgenootschap horen de donker gekleurde landen?
Bron 2
Een militaire kaart (1913): Nederland België
Lux.
Duitsland
Frankrijk
Bron 3
Een kaart van Europa (1914):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de Centralen (1)
Gebruik bron 4.
Vraag 11 1 punt
Hoort de foto bij het begin of bij het eind van de Eerste Wereldoorlog? Verklaar je antwoord met behulp van de foto. Doe het zo: De foto hoort bij het … (kies uit: begin / eind) van de Eerste Wereldoorlog, want …
Bron 2
Een militaire kaart (1913): Nederland België
Lux.
Duitsland
Frankrijk
Bron 3
Een kaart van Europa (1914):
Bron 4
Duitse soldaten op weg naar het front:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na een juiste keuze een juist onderdeel van de foto volgt, wordt
1 scorepunt toegekend.
Vraag 12 1 punt
Wat was voor de Verenigde Staten een belangrijke reden om zich tijdens de Eerste Wereldoorlog aan te sluiten bij de Geallieerden?
Bron 2
Een militaire kaart (1913): Nederland België
Lux.
Duitsland
Frankrijk
Bron 3
Een kaart van Europa (1914):
Bron 4
Duitse soldaten op weg naar het front:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 5.
Vraag 13 1 punt
Welke begrippen passen bij de bron?
Bron 2
Een militaire kaart (1913): Nederland België
Lux.
Duitsland
Frankrijk
Bron 3
Een kaart van Europa (1914):
Bron 4
Duitse soldaten op weg naar het front:
Bron 5
Een Amerikaanse poster om soldaten te werven (1917):
Toelichting Op de poster staat: Vernietig deze wrede barbaar. Op de Duitse helm staat: militarisme.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Door de tijd heen
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 14 2 punten
In de loop van de tijd werd het kiesrecht in Nederland uitgebreid. Hieronder staan vier eisen om te mogen stemmen:
1 als je bijvoorbeeld bepaalde examens had behaald
2 als je de Nederlandse taal kon spreken
3 als je een bepaald bedrag aan belastingen betaalde
4 als je een bepaalde leeftijd had Hieronder staan vier jaartallen: a 1848 b 1887 c 1917 d 1919 Tussen 1848 en 1919 werden de eisen waaraan kiezers moesten voldoen steeds aangepast. Neem het onderstaand schema over en vul het in. Welke eis was beslissend of iemand kiesrecht kreeg? En in welk jaar werd deze eis ingevoerd? Let op! Eén eis en één jaar zijn al ingevuld. Er blijven één eis en één jaar over. Doe het zo: eis (vul nummer in) jaar (vul letter in) algemeen kiesrecht 4 d caoutchouc-artikel censuskiesrecht
Bekijk het antwoord
- eis jaar algemeen kiesrecht (4) (d) caoutchouc-artikel 1 b (= 1887) censuskiesrecht 3 a (= 1848) indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Het Interbellum (1918-1939)
Gebruik bron 6.
Vraag 15 1 punt
De verklaring die de generaal geeft, staat bekend als de Dolkstootlegende. Volgens de generaal zijn ‘anderen’ schuldig aan de Duitse nederlaag. Wie zijn volgens de generaal de ‘anderen’ die schuldig zijn aan de Duitse nederlaag?
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de regering van de Republiek van Weimar/de socialisten/de communisten schuldig is/zijn aan de nederlaag. (1)
Gebruik nogmaals bron 6.
Vraag 16 2 punten
Stel: je doet onderzoek naar de nederlaag van het Duitse leger aan het eind van de Eerste Wereldoorlog en je vindt deze bron. Geef een argument waaruit blijkt dat de bron bruikbaar is voor je onderzoek. Geef ook een argument waaruit blijkt dat de inhoud van de bron niet zo betrouwbaar is voor je onderzoek. Doe het zo: De bron is bruikbaar, omdat … De inhoud van de bron is niet zo betrouwbaar, omdat …
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het antwoord bij het tweede deel van de vraag dat het de mening van slechts één persoon is, mag niet goed gerekend worden.
Gebruik bron 7.
Vraag 17 1 punt
In de prent is een mening te herkennen over het Verdrag van Versailles. Welke mening is te herkennen in de prent?
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Gebruik bron 8.
Vraag 18 2 punten
In 1923 is er een duidelijk productieverschil met de jaren daarvóór en erna. Geef één verklaring voor dit productieverschil. Noem daarna de naam van het Amerikaanse hulpprogramma waardoor de productie zich na 1923 kon herstellen.
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een verklaring voor het productieverschil is de (Franse) bezetting van het Ruhrgebied / de algemene staking als protest tegen de (Franse) bezetting van het Ruhrgebied (1)
- Dawesplan (1)
Gebruik bron 9.
Vraag 19 1 punt
De Republiek van Weimar bestond tussen 1919 en 1933. Op de montagefoto staan de verschillende mannen die na elkaar een regering hebben geleid. Welke conclusie over de Republiek van Weimar is juist?
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 20 2 punten
Hieronder staan vijf uitspraken over economie:
1 De productie wordt vastgesteld door een plan van de regering.
2 De regering bepaalt de prijs van een aantal belangrijke producten.
3 Het aanbod van goederen wordt bepaald door de vraag van de consument.
4 Het doel van productie is het maken van winst.
5 Natuurlijke hulpbronnen, zoals olie, zijn in handen van privébedrijven. Welke twee uitspraken horen bij de economie van de Sovjet-Unie in de periode 1930-1940? Schrijf alleen de nummers op.
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (nummer) 1 (1)
- (nummer) 2 (1)
Vraag 21 1 punt
De regering van Colijn probeerde de economische crisis in Nederland te bestrijden met een politiek van bezuinigingen. Zo werden de lonen van ambtenaren en de uitkeringen van werklozen verlaagd. Onder welke naam staat deze politiek van de regering Colijn bekend?
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- aanpassingspolitiek (1)
Gebruik bron 10.
Vraag 22 2 punten
De bron beschrijft een ontwikkeling in totalitaire staten. In Nederland zou die ontwikkeling in strijd zijn met een klassiek grondrecht. Noem eerst de namen van twee totalitaire staten in de tijd dat de bron verscheen. Geef daarna aan met welk Nederlands klassiek grondrecht de ontwikkeling in de bron zou botsen. Doe het zo: Twee namen van totalitaire staten zijn … en ... Het klassieke grondrecht is …
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bron 10
Uit een Nederlandse krant (1936):
De laatste jaren laten zien dat het onderwijs in totalitaire staten aangepast wordt aan de ideeën van een bepaalde politieke stroming. Ook wordt duidelijk hoe belangrijk de macht en de invloed van het onderwijs kunnen zijn.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Namen van totalitaire staten zijn (twee van de volgende): (1p)
- Duitsland
- Italië
- Sovjet-Unie
Opmerking Alleen als bij het eerste antwoord twee juiste namen van staten worden genoemd, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 23 2 punten
Hieronder staan vier omschrijvingen van nazi-organisaties in Duitsland:
1 een door Hitler opgerichte knokploeg om partijvergaderingen van de NSDAP te beschermen
2 een jeugdorganisatie om meisjes voor te bereiden op hun taak in de maatschappij
3 een organisatie die bekend staat als de geheime politie in nazi-Duitsland
4 een organisatie die onder andere concentratie- en vernietigingskampen bewaakte Vijf namen van nazi-organisaties in Duitsland: a Bund Deutscher Mädel b Gestapo c Hitlerjugend d SA e SS Geef per omschrijving aan welke naam daarbij hoort. Let op! Er blijft één naam over. Doe het zo: Bij omschrijving 1 hoort … (vul letter in). (enzovoort tot en met omschrijving 4)
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bron 10
Uit een Nederlandse krant (1936):
De laatste jaren laten zien dat het onderwijs in totalitaire staten aangepast wordt aan de ideeën van een bepaalde politieke stroming. Ook wordt duidelijk hoe belangrijk de macht en de invloed van het onderwijs kunnen zijn.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij omschrijving 1 hoort d (= SA). Bij omschrijving 2 hoort a (= Bund Deutscher Mädel). Bij omschrijving 3 hoort b (= Gestapo). Bij omschrijving 4 hoort e (= SS). indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 11.
Vraag 24 2 punten
De nieuwe wetten hadden grote gevolgen voor het dagelijks leven van de jongen. Welke nieuwe wetten worden bedoeld? Noem ook een gevolg van deze wetten voor de jongen. Doe het zo: De nieuwe wetten die bedoeld worden, zijn … Een gevolg voor de jongen was …
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bron 10
Uit een Nederlandse krant (1936):
De laatste jaren laten zien dat het onderwijs in totalitaire staten aangepast wordt aan de ideeën van een bepaalde politieke stroming. Ook wordt duidelijk hoe belangrijk de macht en de invloed van het onderwijs kunnen zijn.
Bron 11
Herinneringen van een jongen die in Duitsland woonde (1936):
We werden nu door Hitler ineens Joden genoemd. Maar mijn ouders en ik hadden niets met het Jodendom of het joodse geloof. Vóórdat de nieuwe wetten werden ingevoerd, waren we Duitsers. Nu zijn we alleen nog maar Joden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als bij het eerste antwoord ‘wetten bedoeld voor Duitse burgers’ genoemd wordt, mag dat antwoord niet goed gerekend worden.
Vraag 25 1 punt
In 1933 werd in Duitsland het concentratiekamp Dachau opgericht. Welke groepen werden in de periode 1933-1939 in het kamp gevangen gezet?
Bron 6
Een verklaring van een Duitse generaal over de afloop van de Eerste Wereldoorlog (1919):
Het Duitse leger heeft geen schuld. De prestatie van het leger is bewonderenswaardig. Waar de schuld van de nederlaag ligt, is dus duidelijk. Het is voldoende bewezen dat anderen schuldig zijn. Zelfs onze vijanden zeggen het. Zo heeft een Engelse generaal tegen mij gezegd dat ons leger is verraden.
Bron 7
Een politieke prent over het Verdrag van Versailles (1919):
Toelichting Op de vingers van de hand staat: Britse Rijk, Frankrijk, Amerika en Italië. Op de pil in de lepel staat: vredesvoorwaarden. De politieke leiders zeggen: “Of je het nou leuk vindt of niet, je moet (deze pil) doorslikken.”
Bron 8
De steenkoolproductie in het Ruhrgebied (1920-1925): jaar hoeveelheid in 1.000 ton
1920 88.097
1921 93.849
1922 96.863
1923 41.805
1924 94.128
1925 104.339
Bron 9
Een montagefoto van alle regeringsleiders die tussen 1919 en 1933 na elkaar regeringen hebben geleid:
Bron 10
Uit een Nederlandse krant (1936):
De laatste jaren laten zien dat het onderwijs in totalitaire staten aangepast wordt aan de ideeën van een bepaalde politieke stroming. Ook wordt duidelijk hoe belangrijk de macht en de invloed van het onderwijs kunnen zijn.
Bron 11
Herinneringen van een jongen die in Duitsland woonde (1936):
We werden nu door Hitler ineens Joden genoemd. Maar mijn ouders en ik hadden niets met het Jodendom of het joodse geloof. Vóórdat de nieuwe wetten werden ingevoerd, waren we Duitsers. Nu zijn we alleen nog maar Joden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
Gebruik bron 12.
Vraag 26 1 punt
De Winterhulp past bij een kenmerk van het nationaal-socialisme. Welk kenmerk wordt bedoeld?
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 13.
Vraag 27 1 punt
De vrouw moest naar de gevangenis voor deze uitspraak. Tegenwoordig is dat ondenkbaar omdat de straf in strijd is met een grondrecht uit de Nederlandse grondwet. Welk grondrecht wordt bedoeld?
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- vrijheid van meningsuiting (1)
Gebruik bron 14.
Vraag 28 1 punt
Stel: je moet onderzoeken of Duitsland in 1941 een rechtsstaat of een totalitaire staat was. Je komt deze bron tegen. Geef aan of Duitsland in 1941 een rechtsstaat of een totalitaire staat was. Verklaar je antwoord met behulp van de bron. Doe het zo: Duitsland was in 1941 een … (kies uit: rechtsstaat / totalitaire staat), want de politie … (geef verklaring met behulp van de bron).
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na een juiste keuze een juiste verklaring volgt, wordt
1 scorepunt toegekend.
Gebruik bron 15.
Vraag 29 1 punt
Iemand beweert dat dit krantenbericht eigenlijk geen nieuwsbericht is, maar propaganda. Geef één argument voor deze bewering.
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de situatie positiever wordt voorgesteld dan de werkelijke situatie was / dat de Slag bij Stalingrad juist een keerpunt was in het nadeel van Duitsland / dat Duitsland de Slag bij Stalingrad heeft verloren. (1)
Vraag 30 2 punten
Na een oproep via Radio Oranje begon op verzoek van de geallieerde legerleiding de Spoorwegstaking van 1944. De staking was redelijk succesvol, maar de bevolking in een groot deel van Nederland heeft ook geleden onder een onbedoeld gevolg van deze staking. Noem eerst het doel dat de geallieerde legerleiding met de Spoorwegstaking wilde bereiken. Noem daarna een onbedoeld gevolg van de Spoorwegstaking voor de bevolking in een groot deel van Nederland. Doe het zo: Het doel van de geallieerde legerleiding was …. Een onbedoeld gevolg was …
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Het doel van de geallieerde legerleiding was het verhinderen van troepen- en goederenvervoer door de vijand/Duitse soldaten (1)
- Een onbedoeld gevolg was het transport van voedsel naar steden/het westen van Nederland stagneerde / de Hongerwinter (of een omschrijving daarvan) (1)
Gebruik bron 16.
Vraag 31 2 punten
Hieronder staan vijf nationaliteiten:
1 Duits
2 Indonesisch
3 Japans
4 Nederlands
5 Russisch Noem de nationaliteit van de kampcommandant links én noem de nationaliteit van de vrouwen. Doe het zo: Bij de kampcommandant links hoort nationaliteit … (vul nummer in). Bij de vrouwen hoort nationaliteit … (vul nummer in).
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bron 16
Een tekening van een gevangenenkamp in Nederlands-Indië (1944):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij de kampcommandant links hoort nationaliteit 3 (= Japans) (1)
- Bij de vrouwen hoort nationaliteit 4 (= Nederlands) (1)
Gebruik bron 17.
Vraag 32 2 punten
Tegenwoordig vinden sommige mensen dat de vrouw een collaborateur was, anderen vinden van niet. Geef voor beide meningen één argument. Doe het zo: De vrouw was een collaborateur, omdat … (geef een argument). De vrouw was géén collaborateur, omdat … (geef een argument).
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bron 16
Een tekening van een gevangenenkamp in Nederlands-Indië (1944):
Bron 17
Een vrouw vertelt over haar ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland:
Ik was goed op school, maar als er een schoolfeest was zat ik altijd alleen. En toen kwamen er overal jonge Duitse soldaten die ‘mooi meisje’ tegen me zeiden. Als ik ging dansen of in de schouwburg was, kreeg ik ineens aandacht. Eén van die Duitsers nodigde me uit voor een feestje bij hem thuis. Hij was kapitein en werkte in concentratiekamp Vught. We kregen verkering. Zijn chauffeur bracht me na elke afspraak ’s avonds weer naar het station om naar huis te gaan.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De vrouw was een collaborateur, omdat ze een relatie had met een Duitser/de vijand (1)
- De vrouw was géén collaborateur, omdat verliefd worden op/aandacht krijgen van iemand geen collaboratie is / ze zelf niet in het kamp/met Duitsers had (samen)gewerkt (1)
Gebruik bron 18.
Vraag 33 2 punten
Zet deze gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens ... en ten slotte … (vul nummers in).
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bron 16
Een tekening van een gevangenenkamp in Nederlands-Indië (1944):
Bron 17
Een vrouw vertelt over haar ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland:
Ik was goed op school, maar als er een schoolfeest was zat ik altijd alleen. En toen kwamen er overal jonge Duitse soldaten die ‘mooi meisje’ tegen me zeiden. Als ik ging dansen of in de schouwburg was, kreeg ik ineens aandacht. Eén van die Duitsers nodigde me uit voor een feestje bij hem thuis. Hij was kapitein en werkte in concentratiekamp Vught. We kregen verkering. Zijn chauffeur bracht me na elke afspraak ’s avonds weer naar het station om naar huis te gaan.
Bron 18
Hieronder staan in totaal vijf fragmenten uit dagboeken die geschreven zijn in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog:
fragment 1
Door de Duitsers wordt gedreigd dat stakers de doodstraf kunnen krijgen. Ik ben blij dat er spontaan gestaakt is! Wij Nederlanders hebben laten zien dat we opkomen voor onze Joodse landgenoten.
fragment 2
In de middag zijn de eerste Engelse troepen geland ten zuiden van de Rijn. Een heel leger kwam vanuit de lucht met parachutes naar beneden, een heel leger van bevrijders! Het geallieerde leger rukt vanuit België op naar Brabant.
fragment 3
Het is officieel bekend gemaakt: Duitsland heeft gecapituleerd. Ik ren naar mijn vriend. Onderweg zie ik mijn buren en ik schrik. Ineens valt me op dat iedereen zo mager is.
fragment 4
Er vliegen wel zes vliegtuigen over me heen. Ik fiets door het dorp en de bakker roept dat er oorlog is uitgebroken. Ik roep terug dat het oefeningen zijn. Later komen er nog meer vliegtuigen overvliegen. Dan begint de luchtafweer te schieten.
fragment 5
De oorlog is al een paar dagen bezig, maar nu is het voor ons echt geworden. Het luchtalarm gaat af en wij gaan de schuilkelder in. Uiteindelijk komen we de kelder uit en kijken om ons heen. Voor het luchtalarm af ging stond hier nog een stad, maar nu zien we alleen maar vuur.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 34 2 punten
Hieronder staan vijf films over de Tweede Wereldoorlog:
1 A Bridge Too Far: over de Slag om Arnhem
2 Battle of Britain: over de Slag om Engeland
3 Het Bombardement: over het bombardement op Rotterdam
4 The Longest Day: over de invasie in Normandië
5 Tora! Tora! Tora!: over de aanval op Pearl Harbor Iemand wil deze films in de juiste volgorde bekijken, van vroeger naar later, op basis van de gebeurtenissen waarover de films gaan. In welke volgorde moeten de films worden bekeken? Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens ... en ten slotte … (vul nummers in).
Bron 12
Een poster (december 1940):
WINTERHULP NEDERLAND De voorzitter roept het hele Nederlandse volk op om steun te verlenen aan de nieuwe stichting Winterhulp Nederland. De stichting, die in plaats van alle andere goede doelen komt, wil arme Nederlanders hulp en ondersteuning bieden.
Hierbij roepen wij ook landgenoten op om zich te melden als vrijwilliger. Het geld voor de Winterhulp wordt ingezameld door collectes aan de deur. Deze collecte komt in de plaats van alle andere collectes.
Winterhulp Nederland, voor het volk en door het volk!
Bron 13
Een vrouw zegt tegen een medewerker van de Winterhulp (1941):
Ik geef pas geld aan de Winterhulp als onze koningin weer terug is. De opbrengst van de Winterhulp is voor de Duitsers en de NSB’ers. Dat zijn een stelletje rovers, net als Adolf Hitler.
Bron 14
Een poster uit 1941:
Toelichting Op de poster staat bovenaan: Dag van de Duitse politie 1941. Onderaan staat: De politie, je vriend, je helper!
Bron 15
Een krantenbericht (1943):
Onze Duitse regering in Berlijn maakt bekend dat de militaire crisis in het oosten van Europa is overwonnen. Dat is te danken aan het langdurige verzet van onze Duitse soldaten bij Stalingrad.
Bron 16
Een tekening van een gevangenenkamp in Nederlands-Indië (1944):
Bron 17
Een vrouw vertelt over haar ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland:
Ik was goed op school, maar als er een schoolfeest was zat ik altijd alleen. En toen kwamen er overal jonge Duitse soldaten die ‘mooi meisje’ tegen me zeiden. Als ik ging dansen of in de schouwburg was, kreeg ik ineens aandacht. Eén van die Duitsers nodigde me uit voor een feestje bij hem thuis. Hij was kapitein en werkte in concentratiekamp Vught. We kregen verkering. Zijn chauffeur bracht me na elke afspraak ’s avonds weer naar het station om naar huis te gaan.
Bron 18
Hieronder staan in totaal vijf fragmenten uit dagboeken die geschreven zijn in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog:
fragment 1
Door de Duitsers wordt gedreigd dat stakers de doodstraf kunnen krijgen. Ik ben blij dat er spontaan gestaakt is! Wij Nederlanders hebben laten zien dat we opkomen voor onze Joodse landgenoten.
fragment 2
In de middag zijn de eerste Engelse troepen geland ten zuiden van de Rijn. Een heel leger kwam vanuit de lucht met parachutes naar beneden, een heel leger van bevrijders! Het geallieerde leger rukt vanuit België op naar Brabant.
fragment 3
Het is officieel bekend gemaakt: Duitsland heeft gecapituleerd. Ik ren naar mijn vriend. Onderweg zie ik mijn buren en ik schrik. Ineens valt me op dat iedereen zo mager is.
fragment 4
Er vliegen wel zes vliegtuigen over me heen. Ik fiets door het dorp en de bakker roept dat er oorlog is uitgebroken. Ik roep terug dat het oefeningen zijn. Later komen er nog meer vliegtuigen overvliegen. Dan begint de luchtafweer te schieten.
fragment 5
De oorlog is al een paar dagen bezig, maar nu is het voor ons echt geworden. Het luchtalarm gaat af en wij gaan de schuilkelder in. Uiteindelijk komen we de kelder uit en kijken om ons heen. Voor het luchtalarm af ging stond hier nog een stad, maar nu zien we alleen maar vuur.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Europa en de wereld (1945-1989)
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 35 1 punt
Er is discussie over de naam van twee gewelddadige conflicten in Indonesië in de periode 1947-1949. De Nederlandse regering noemde deze conflicten politionele acties. In Indonesië werden deze conflicten koloniale oorlogen genoemd. Noem één argument dat Indonesiërs gebruikten om deze conflicten koloniale oorlogen te noemen.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden zijn (één van de volgende): − dat Indonesië, na het uitroepen van de onafhankelijkheid, zichzelf als een onafhankelijk land zag (waardoor er geen sprake meer was van een binnenlands conflict, maar van een oorlog tussen twee onafhankelijke landen) − dat Nederland probeerde Indonesië als kolonie te behouden door middel van een oorlog/inzet van soldaten − dat door het koloniale oorlogen te noemen Indonesië steun kon krijgen van de Verenigde Staten/van de Verenigde Naties (1)
Vraag 36 1 punt
Nederland werd naar aanleiding van de gewelddadige conflicten in Indonesië internationaal onder druk gezet om de strijd op te geven. Naar aanleiding van welk dreigement gaf Nederland de strijd in Indonesië op?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 37 1 punt
Noem één reden waardoor de oprichting van de EGKS na de Tweede Wereldoorlog oorlogen in Europa kon voorkomen.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat door samenwerking (van oude vijanden) in de EGKS/door wederzijdse controle over kolen en staal (de basis van oorlogsmateriaal)/door economische vooruitgang/welvaart oorlogen (in Europa) voorkomen konden worden. (1)
Vraag 38 2 punten
Tijdens de Hongaarse Opstand raakten duizenden mensen gewond. Nederland stuurde twee militaire vliegtuigen met dozen medische hulp voor de Hongaren. De vliegtuigen mochten niet in Hongarije landen, dus vlogen ze naar Oostenrijk. Van daar uit werden de dozen door het Rode Kruis naar Hongarije gebracht. Geef in enkele zinnen een verklaring waarom de militaire vliegtuigen uit Nederland niet in Hongarije mochten landen. Gebruik daarbij de begrippen Warschaupact en NAVO in een juiste samenhang. Doe het zo: Nederlandse militaire vliegtuigen mochten niet in Hongarije landen, want … (geef een verklaring met behulp van de begrippen Warschaupact en NAVO).
Bekijk het antwoord
- In het antwoord moeten de volgende onderdelen te herkennen zijn: − Nederland was lid van de NAVO; − Hongarije was lid van het Warschaupact; − deze (militaire) bondgenootschappen stonden vijandig tegenover elkaar (waardoor de vliegtuigen voor Hongarije beschouwd werden als komend uit vijandelijk gebied). indien drie onderdelen te herkennen (2) indien twee onderdelen te herkennen (1) indien minder dan twee onderdelen te herkennen (0) (2)
Vraag 39 1 punt
In 1972 werd een wetsvoorstel aangenomen door de Tweede Kamer. In het wetsvoorstel stond dat de leeftijd waarop je mocht stemmen, verlaagd werd van 21 naar 18 jaar. Bij welke ontwikkeling past dit wetsvoorstel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Europa en de wereld (1945-1989)
Gebruik bron 19.
Vraag 40 2 punten
Hieronder staan vier ontwikkelingen die horen bij Nederland in de periode 1945-1989: a multiculturele samenleving b ontstaan van een jongerencultuur c opkomst van de televisie d Tweede Feministische Golf Noem per foto de ontwikkeling die daarbij hoort. Let op! Er blijft één ontwikkeling over. Doe het zo: Bij foto 1 hoort … (vul letter in). (enzovoort tot en met foto 3)
Bron 19
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s uit Nederland in de periode 1945-1989.
foto 1 Een foto met antennes in Nederland:
foto 2 Demonstratie in Nederland (1970):
foto 3 Het Nederlands elftal (1988):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij foto 1 hoort c (= opkomst van de televisie). Bij foto 2 hoort d (= Tweede Feministische Golf). Bij foto 3 hoort a (= multiculturele samenleving). indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 20.
Vraag 41 1 punt
In de tekening is een mening te herkennen over de mogelijke gevolgen van glasnost voor de Sovjet-Unie. Welke mening wordt bedoeld?
Bron 19
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s uit Nederland in de periode 1945-1989.
foto 1 Een foto met antennes in Nederland:
foto 2 Demonstratie in Nederland (1970):
foto 3 Het Nederlands elftal (1988):
Bron 20
Een politieke tekening (1988):
Toelichting Op het vlaggetje staat: ‘democratie’ en ‘vrijheid’. Op de baby staat: glasnost. Het onderschrift is: Als ze zo is als baby, hoe zal ze dan zijn als ze volwassen is?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 42 1 punt
Hieronder staan vier krantenkoppen over Berlijn in de periode 1945-1990:
1 Berlijn hoofdstad van herenigd Duitsland
2 Berlijn verdeeld door muur
3 Oost-Berlijn hoofdstad van de DDR
4 West-Berlijn geblokkeerd door Sovjet-Unie Zet de krantenkoppen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna … en ten slotte … (vul nummers in).
Bron 19
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s uit Nederland in de periode 1945-1989.
foto 1 Een foto met antennes in Nederland:
foto 2 Demonstratie in Nederland (1970):
foto 3 Het Nederlands elftal (1988):
Bron 20
Een politieke tekening (1988):
Toelichting Op het vlaggetje staat: ‘democratie’ en ‘vrijheid’. Op de baby staat: glasnost. Het onderschrift is: Als ze zo is als baby, hoe zal ze dan zijn als ze volwassen is?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Er is maar één juiste volgorde.
Door de tijd heen
Vraag 43 2 punten
Hieronder staan vijf gebeurtenissen uit de geschiedenis van het Nederlandse bedrijf Philips:
1 De directie van Philips wil dat de regering de invoer van gloeilampen van buitenlandse concurrenten beperkt. Na overleg met minister-president Colijn wordt dit besluit door de regering uitgevoerd.
2 De eerste computer van Philips wordt op de markt gebracht. Door de grote internationale concurrentie is dat geen succes.
3 In het neutrale Nederland kan Philips door de handelsbelemmeringen tijdens de oorlog moeilijk glas importeren. Daarom bouwt het bedrijf een eigen glasfabriek voor de gloeilampen.
4 Onder Duits toezicht moet de Eindhovense fabriek voor de oorlogsindustrie gaan werken. Philips moet voornamelijk radio-onderdelen voor de Duitse bezetter produceren.
5 Philips organiseert de eerste televisie-uitzending in een openbare gelegenheid. Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens ... en ten slotte … (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Gebruik bron 21.
Vraag 44 1 punt
Welk begrip wordt omschreven?
Bron 21
Op een website:
Het is een begrip dat gebruikt wordt voor politieke bewegingen die zich afzetten tegen het bestuur van het land. Vaak wordt het begrip negatief gebruikt. De bewegingen krijgen het verwijt dat ze alleen zeggen wat het volk wil horen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- populisme (1)
Gebruik bron 22.
Vraag 45 1 punt
In de prent is een mening te herkennen over de uitbreiding van de EU. Welke mening over deze ontwikkeling is te herkennen in de prent?
Bron 21
Op een website:
Het is een begrip dat gebruikt wordt voor politieke bewegingen die zich afzetten tegen het bestuur van het land. Vaak wordt het begrip negatief gebruikt. De bewegingen krijgen het verwijt dat ze alleen zeggen wat het volk wil horen.
Bron 22
Een politieke prent over de Europese Unie (2007):
Toelichting Op het varken staat EU.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 23.
Vraag 46 1 punt
In de prent is een mening te herkennen over de Baltische staten. Welke omschrijving hoort bij de bron? De Baltische staten voelen zich
Bron 21
Op een website:
Het is een begrip dat gebruikt wordt voor politieke bewegingen die zich afzetten tegen het bestuur van het land. Vaak wordt het begrip negatief gebruikt. De bewegingen krijgen het verwijt dat ze alleen zeggen wat het volk wil horen.
Bron 22
Een politieke prent over de Europese Unie (2007):
Toelichting Op het varken staat EU.
Bron 23
Een politieke prent over de NAVO (2008):
Toelichting Op het bordje links staat: Baltische Staten (dat zijn Estland, Letland en Litouwen). Op het bord in het midden staat: Waarschuwing! Beschermd door de NAVO. Op de beer rechts staat: Rusland.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Door de tijd heen
Gebruik bron 24.
Vraag 47 1 punt
Bij welke periode hoort de herinnering?
Bron 24
Een vrouw vertelt over muziek uit haar jeugd in Nederland:
Eén van de muzieknummers die een hit was heette ‘De Bom’. In dat lied werd gezongen dat het niet uitmaakt hoe goed je je best doet, de atoombom zou toch wel vallen en dan zou alles weg zijn. Ik weet nog dat ik daar best een beetje bang van werd.
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Geschiedenis en staatsinrichting 2019, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0125-a-19-1-o
Andere examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1?
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1 telt 47 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (24), staatsinrichting (8) en Koude Oorlog (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0125-a-19-1-c).
Hoe oefen ik met het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.