Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Nederland (1848-1914), Nederland (1848-1914), De Eerste Wereldoorlog (1914-1918), Het Interbellum (1918-1939), Het Interbellum (1918-1939), Door de tijd heen, De Tweede Wereldoorlog (1939-1945), Europa en de wereld (1945-1989), De nieuwe wereldorde (vanaf 1990), Door de tijd heen.
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (25), historische vaardigheden (6) en staatsinrichting (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tijd van wereldoorlogen | 6-10, 12, 15-18, 20-32, 35-36 | 25 |
| Historische vaardigheden | 13, 19, 45-48 | 6 |
| Staatsinrichting | 1, 11, 14, 43 | 4 |
| Tijd van burgers en stoommachines | 2-5 | 4 |
| Tijd van televisie en computer | 34, 38, 40-41 | 4 |
| Koude Oorlog | 37, 39, 44 | 3 |
| Dekolonisatie | 33, 42 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over historische vaardigheden (13% van de vragen, gemiddeld 5%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Nederland (1848-1914)
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 1 2 punten
Een invulopdracht over de nieuwe Grondwet van 1848:
1 Koning … (Willem II / Willem III) gaf opdracht tot het schrijven van de nieuwe Grondwet.
2 Door de invoering van de nieuwe Grondwet werd de macht van de koning … (beperkt / uitgebreid).
3 Met de nieuwe Grondwet werd de onschendbaarheid van de koning … (afgeschaft / ingevoerd).
4 De ministers legden voortaan verantwoording af aan … (de koning / het parlement). Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken. Doe het zo: zin 1: … (kies uit: Willem II / Willem III) zin 2: … (kies uit: beperkt / uitgebreid) zin 3: … (kies uit: afgeschaft / ingevoerd) zin 4: … (kies uit: de koning / het parlement)
Bekijk het antwoord
- zin 1: Willem II zin 2: beperkt zin 3: ingevoerd zin 4: het parlement indien vier antwoorden juist (2) indien drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 2 1 punt
In de negentiende eeuw breidde Nederland de kolonie Indonesië uit door gebieden te veroveren. Een reden voor de veroveringen was dat Nederland een grotere behoefte kreeg aan grondstoffen. Door welke economische ontwikkeling kreeg Nederland een grotere behoefte aan grondstoffen?
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om de industrialisatie. (1)
Nederland (1848-1914)
Gebruik bron 1.
Vraag 3 1 punt
De situatie in de bron was onderdeel van een maatschappelijk probleem waar in de negentiende eeuw veel over werd gediscussieerd. Onder welke naam staat de discussie over dit maatschappelijke probleem bekend?
Bron 1
Een herinnering van een 17-jarige jongen aan een verhuizing naar de stad Rotterdam (1890):
Onze woning viel niet mee. Met zes gezinnen woonden we in een pand dat al tekenen van verval en aftakeling vertoonde. Onze etage bestond uit twee kamers met twee donkere nissen met vier bedden. Uit het raam aan de achterkant konden wij de overburen gemakkelijk de hand geven. We leefden hier met zijn negenen. En de huur van onze nieuwe woning was driemaal zo hoog!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- sociale kwestie (1)
Vraag 4 1 punt
In 1901 werd een wet aangenomen waardoor de overheid zich moest bezighouden met de kwaliteit van huizen. Noem de naam van deze wet.
Bron 1
Een herinnering van een 17-jarige jongen aan een verhuizing naar de stad Rotterdam (1890):
Onze woning viel niet mee. Met zes gezinnen woonden we in een pand dat al tekenen van verval en aftakeling vertoonde. Onze etage bestond uit twee kamers met twee donkere nissen met vier bedden. Uit het raam aan de achterkant konden wij de overburen gemakkelijk de hand geven. We leefden hier met zijn negenen. En de huur van onze nieuwe woning was driemaal zo hoog!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Woningwet (1)
Gebruik bron 2.
Vraag 5 2 punten
In de tekening worden de ‘kleine luyden’ opgeroepen om in plaats van op hun eigen partij op de socialisten te stemmen. Noem eerst de naam van de politieke partij waar de ‘kleine luyden’ normaal gesproken op stemden. Geef daarna een reden waarom de ‘kleine luyden’ volgens de tekening op de socialisten zouden moeten stemmen.
Bron 1
Een herinnering van een 17-jarige jongen aan een verhuizing naar de stad Rotterdam (1890):
Onze woning viel niet mee. Met zes gezinnen woonden we in een pand dat al tekenen van verval en aftakeling vertoonde. Onze etage bestond uit twee kamers met twee donkere nissen met vier bedden. Uit het raam aan de achterkant konden wij de overburen gemakkelijk de hand geven. We leefden hier met zijn negenen. En de huur van onze nieuwe woning was driemaal zo hoog!
Bron 2
Een politieke tekening van de socialisten (1905):
Toelichting Op de tekening staat van boven naar beneden: Kleine luyden, zullen jullie nog langer jullie eigen heersers kiezen? Arbeiders, kameraden Stem rood! De twee mannen op de bovenste tekeningen zijn ‘kleine luyden’. De man op de onderste tekening is een arbeider met verbroken boeien in zijn handen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- ARP (Anti-Revolutionaire Partij) (1)
- Voorbeeld van een juist antwoord is: De 'kleine luyden' moesten volgens de tekening op de socialisten stemmen, omdat ze dan vrij zullen zijn / ze niet meer onderdrukt zullen worden / de arbeiders sterker worden / de arbeiders machtiger worden. (1)
De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
Gebruik bron 3.
Vraag 6 1 punt
In de bron is een mening van een bepaalde politieke stroming te herkennen. Geef met behulp van de bron aan of een mening van de confessionelen of van de socialisten te herkennen is. Doe het zo: Dit is een mening van de … (kies uit: confessionelen / socialisten), omdat … (geef een verklaring met behulp van de bron).
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na ‘confessionelen’ een juiste verklaring volgt, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 7 1 punt
Lenin kwam in 1917 met de trein aan in Rusland na jaren in het buitenland te hebben gewoond. Noem een politiek gevolg van de komst van Lenin.
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Een politiek gevolg was dat de (communistische) revolutie uitbrak / dat de communisten de macht grepen in Rusland / dat Rusland communistisch werd / dat de Sovjet-Unie ontstond. (1)
Vraag 8 1 punt
De treinreis van Lenin naar Rusland in 1917 was alleen mogelijk met de hulp van Duitsland. Lenin vertelde niemand over deze hulp, omdat hij dacht dat mensen in Rusland hulp van Duitsland konden zien als verraad. Geef een reden waarom mensen in Rusland in 1917 de hulp van Duitsland als verraad konden zien.
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat Rusland in 1917 in oorlog was met Duitsland / Duitsland een vijand was van Rusland. (1)
Vraag 9 1 punt
In november 1918 werd een wapenstilstand gesloten tussen de Geallieerden en de Centralen. Hieronder staan zes landen:
1 Duitsland
2 Frankrijk
3 Groot-Brittannië
4 Oostenrijk-Hongarije
5 Rusland
6 Verenigde Staten Welke drie landen hoorden bij het bondgenootschap van de Geallieerden toen in 1918 de wapenstilstand werd gesloten? Schrijf alleen de nummers op.
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als alle drie de antwoorden juist zijn, wordt 1 scorepunt toegekend.
Gebruik bron 4.
Vraag 10 2 punten
Hieronder staan vijf kenmerken van de Eerste Wereldoorlog: a loopgravenoorlog b mobilisatie c schaarste d vluchtelingen e vijandbeeld Geef per foto aan welk kenmerk daarbij past. Let op! Er blijven twee kenmerken over. Doe het zo: Bij foto 1 past … (vul letter in). (enzovoort tot en met foto 3)
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bron 4
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s die te maken hebben met Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog:
foto 1 Vrouwen in Amsterdam staan in de rij voor het uitdelen van voedsel door de overheid:
foto 2 Nederlandse soldaten bewaken de kust in Zeeland:
foto 3 Belgische kinderen in een opvangkamp in Nederland:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij foto 1 past c (= schaarste). Bij foto 2 past b (= mobilisatie). Bij foto 3 past d (= vluchtelingen). indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 11 1 punt
In 1918 werd Suze Groeneweg als eerste vrouw gekozen tot lid van de Tweede Kamer. Van welk kiesrecht maakte Suze Groeneweg in 1918 gebruik?
Bron 3
Een fragment uit een schoolboek over een gebeurtenis in 1917:
En langzaam is ook het onrechtvaardige lot van de bijzondere school beter geworden. Het heeft wel tachtig jaren geduurd; maar de gelijkstelling van het christelijk en het openbaar onderwijs is gekomen. Minister De Visser heeft een nieuwe schoolwet gemaakt, nu zijn alle scholen voor de wet gelijk. Dat is eerlijk.
Bron 4
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s die te maken hebben met Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog:
foto 1 Vrouwen in Amsterdam staan in de rij voor het uitdelen van voedsel door de overheid:
foto 2 Nederlandse soldaten bewaken de kust in Zeeland:
foto 3 Belgische kinderen in een opvangkamp in Nederland:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Het Interbellum (1918-1939)
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 12 2 punten
Op 4 december 1930 werd in Berlijn de film Im Westen nichts Neues (Van het westelijk front geen nieuws) vertoond. De film was van een Joodse regisseur en producent. De film gaat over de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog en de verliezen van het Duitse leger. Een groepje nazi’s verstoorde een voorstelling van de film. Geef twee redenen waarom de nazi’s zich verzetten tegen deze film. Doe het zo: reden 1: … reden 2: …
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − De regisseur/producent van de film was Joods / de nazi’s waren antisemitisch. − De film was negatief over Duitsland / de nazi’s waren nationalistisch. − Het leger werd bekritiseerd / de nazi’s waren voor een sterk leger. − De oorlogsverschrikkingen stonden te veel op de voorgrond (in plaats van het heldendom van de soldaten). per juist antwoord (1) (2)
Vraag 13 2 punten
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die plaatsvonden tussen 1918 en 1933:
1 De Beurskrach op Wall Street vindt plaats.
2 Het Dawesplan wordt ingevoerd.
3 Het Ruhrgebied wordt bezet.
4 Hitler neemt de macht over in Duitsland.
5 De Republiek van Weimar wordt opgericht. Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 14 2 punten
Iemand beweert dat Hitler gebruik heeft gemaakt van de parlementaire democratie om de rechtsstaat af te schaffen. Leg uit dat deze bewering juist is. Doe dit door:
- eerst aan te geven waaruit blijkt dat Hitler gebruik heeft gemaakt van de parlementaire democratie
- en daarna een voorbeeld te geven waaruit blijkt dat Hitler de rechtsstaat heeft afgeschaft.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- voorbeeld waaruit blijkt dat Hitler de rechtsstaat heeft afgeschaft (een van de volgende): (1p)
- Hitler verbood meerdere politieke partijen.
- Hitler maakte een einde aan de scheiding tussen de machten.
- Hitler ontnam burgers (zoals Joden, homoseksuelen, enz.) rechten / er was sprake van discriminatie/vervolging.
- Er was geen sprake meer van vrijheid van meningsuiting.
- Er was geen vrijheid/rechtszekerheid/rechtsgelijkheid meer voor de burgers.
- Burgers hadden geen bescherming meer van hun rechten en vrijheden.
Het Interbellum (1918-1939)
Gebruik bron 5.
Vraag 15 1 punt
De democratische leiders zijn door de tekenaar afgebeeld als laf. Welk argument voor deze mening is in de tekening te herkennen?
Bron 5
Uit een Engelse krant (juli 1936):
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De weg naar de overwinning. Op de stapel mensen staat: Laffe democratische “leiders”. Op de onderste rug staat: herbewapening. Op de bovenste rug staat: baas van de wereld.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 16 1 punt
Tijdens de Conferentie van München werd een akkoord gesloten tussen Hitler, als leider van nazi-Duitsland, en Chamberlain, de minister-president van Groot-Brittannië. Wat was voor Chamberlain de reden om het akkoord met Hitler te sluiten?
Bron 5
Uit een Engelse krant (juli 1936):
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De weg naar de overwinning. Op de stapel mensen staat: Laffe democratische “leiders”. Op de onderste rug staat: herbewapening. Op de bovenste rug staat: baas van de wereld.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 17 1 punt
In de periode 1936-1938 werd een aantal mensen in de Sovjet-Unie in een showproces veroordeeld. Deze processen waren niet eerlijk. Geef een argument waarom een showproces geen eerlijk proces is.
Bron 5
Uit een Engelse krant (juli 1936):
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De weg naar de overwinning. Op de stapel mensen staat: Laffe democratische “leiders”. Op de onderste rug staat: herbewapening. Op de bovenste rug staat: baas van de wereld.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden zijn: − De uitkomst van een showproces stond van tevoren al vast. − De verdachten werden gedwongen om te bekennen. − De verdachten kregen geen eerlijke verdediging. − De veroordeelden konden niet in beroep gaan tegen het vonnis. − De showprocessen werden aangestuurd door de overheid/Stalin. − De rechters bij de showprocessen waren niet onafhankelijk. − Bij de showprocessen werden onschuldige mensen veroordeeld. − De showprocessen waren gericht tegen (vermeende) tegenstanders van de regering/Stalin. (1)
Gebruik bron 6.
Vraag 18 1 punt
Geef een verklaring waarom veel mensen in de Sovjet-Unie eind jaren 30 hetzelfde over Stalin dachten als de mensen in de bron.
Bron 5
Uit een Engelse krant (juli 1936):
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De weg naar de overwinning. Op de stapel mensen staat: Laffe democratische “leiders”. Op de onderste rug staat: herbewapening. Op de bovenste rug staat: baas van de wereld.
Bron 6
Een herinnering van een Russische schrijver in de Sovjet-Unie (1938):
Iedereen gelooft dat alleen Stalin de Sovjetstaat tegen een invasie en instorting kan beschermen. Wij geloofden (waarschijnlijk omdat wij het wílden geloven) dat Stalin niets van de misstanden en executies wist. Hij kon toch niet weten op wat voor een zinloze manier veel communisten en vertegenwoordigers van de intelligente bovenlaag afgeslacht werden? Iemand zei: “Men houdt het voor Stalin geheim.”
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het antwoord dat Stalin een dictator/alleenheerser was, mag niet goed gerekend worden.
Door de tijd heen
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 19 1 punt
Hieronder staan vier gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederland tussen 1918 en 1939:
1 De socialist Troelstra doet een revolutiepoging.
2 De regering besluit dat werklozen moeten stempelen.
3 Het actief kiesrecht voor vrouwen wordt ingevoerd.
4 Nederland mobiliseert het leger uit angst voor nazi-Duitsland. Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Er is maar één juiste volgorde.
De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
Gebruik bron 7.
Vraag 20 2 punten
Tijdens de Duitse inval in mei 1940 werden veel foto’s gemaakt. Sommige foto’s gebruikte de Duitse bezetter later als propaganda. Geef voor elke foto aan of deze wel of niet geschikt is als propaganda voor de Duitse bezetter. Geef daarna voor je keuze ook een argument. Doe het zo: Foto 1 is … (kies uit: wel / niet) geschikt als propaganda voor de Duitse bezetter, omdat … (geef een argument). Foto 2 is … (kies uit: wel / niet) geschikt als propaganda voor de Duitse bezetter, omdat … (geef een argument).
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na een juiste keuze een juist argument volgt, wordt telkens
1 scorepunt toegekend.
Gebruik bron 8.
Vraag 21 2 punten
Hieronder staan vijf begrippen die te maken hebben met de Tweede Wereldoorlog: a censuur b distributie c Holocaust d onderduiken e regering in ballingschap Noem per boek het begrip dat daarbij hoort. Let op! Er blijft één begrip over. Doe het zo: Bij boek 1 hoort begrip … (vul letter in). (enzovoort tot en met boek 4)
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij boek 1 hoort begrip e (= regering in ballingschap). Bij boek 2 hoort begrip b (= distributie). Bij boek 3 hoort begrip a (= censuur). Bij boek 4 hoort begrip c (= Holocaust). indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 9.
Vraag 22 1 punt
Noem de naam van de gebeurtenis die in de bron wordt beschreven.
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Februaristaking (1)
Gebruik bron 10.
Vraag 23 1 punt
Op welk onderdeel van de politiek van de Duitse bezetter hebben de kerkleiders kritiek?
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 24 2 punten
Tijdens de Duitse bezetting kwam er in Nederland een nieuw bestuur. Er werd een rijkscommissaris benoemd die de bevoegdheden kreeg van staatshoofd, ministers en van de Eerste Kamer en Tweede Kamer. De Eerste en Tweede Kamer bleven bestaan, maar konden niet vergaderen. Een invulopdracht:
1 Door het benoemen van de rijkscommissaris was er geen sprake meer van … (een districtenstelsel / het censuskiesrecht / scheiding tussen de machten).
2 Doordat de Eerste en Tweede Kamer niet konden vergaderen, hadden zij geen … (rechterlijke / uitvoerende / wetgevende) macht meer.
3 De komst van het nieuwe bestuur tijdens de bezetting maakte van Nederland een … (democratie / dictatuur / monarchie). Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken. Doe het zo: zin 1: … (kies uit: een districtenstelsel / het censuskiesrecht / scheiding tussen de machten). zin 2: … (kies uit: rechterlijke / uitvoerende / wetgevende). zin 3: … (kies uit: democratie / dictatuur / monarchie).
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- zin 1: scheiding tussen de machten zin 2: wetgevende zin 3: dictatuur indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 11.
Vraag 25 1 punt
Welk begrip hoort bij de poster?
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Gebruik bron 12.
Vraag 26 1 punt
Voor welke ontwikkeling geeft de bron een verklaring?
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 13.
Vraag 27 1 punt
Op welke plek op de kaart speelt de herinnering uit 1944 zich af? Schrijf alleen het nummer op.
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (nummer) 4 (1)
Vraag 28 3 punten
Militaire gebeurtenissen die het verloop van een oorlog veranderen, worden als keerpunten gezien. Hieronder staan twee perioden waarin keerpunten plaatsvonden tijdens de Tweede Wereldoorlog: periode 1: van augustus 1942 tot februari 1943 periode 2: juni 1944 Noem eerst voor elke periode de militaire gebeurtenis die toen plaatsvond en die als keerpunt wordt gezien. Kies daarna één periode en geef een argument waarom het keerpunt dat toen plaatsvond het verloop van de oorlog heeft veranderd. Doe het zo: keerpunt in periode 1: … keerpunt in periode 2: … Het keerpunt in periode … (kies uit: 1 / 2) heeft het verloop van de oorlog veranderd, omdat … (geef een argument).
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als bij de tweede deelvraag na de keuze van een periode een passend argument volgt, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 29 1 punt
In september 1944 vond de geallieerde operatie Market Garden plaats. Het doel was om snel Duitsland in te trekken door een aantal bruggen over de grote rivieren te veroveren. Dit doel werd niet bereikt. Geef een argument waarom operatie Market Garden toch positieve gevolgen had voor veel Nederlanders.
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Door de operatie werd een groot deel van Nederland bevrijd / maakte een groot deel van Nederland de Hongerwinter niet mee. (1)
Gebruik bron 14.
Vraag 30 2 punten
Hieronder staan vijf begrippen: a gedwongen tewerkstelling b Hongerwinter c mobilisatie d razzia e verzet Geef per herinnering aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Er blijven twee begrippen over. Doe het zo: Bij herinnering 1 hoort … (vul letter in). (enzovoort tot en met herinnering 3)
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bron 14
Drie herinneringen van Nederlanders aan gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945):
herinnering 1 Het hele rijtje huizen waar wij zicht op hadden, daar werd op de deur gebonsd. En na een kwartier of twintig minuten stond daar een rij Joden op straat. En toen kwamen er auto’s aangereden, van die Duitse vrachtwagens, met zeil overtrokken. En daar moesten ze instappen.
herinnering 2 Het bedrijf waar ik werkte, stuurde me naar Duitsland. Iemand zei nog dat ik zou kunnen onderduiken, maar ik wist niet hoe. Bij de oproep zat bovendien een brief waarin stond dat als ik me niet meldde, ze een ander familielid zouden ophalen.
herinnering 3 De Duitse troepen waren Polen binnengetrokken en Engeland en Frankrijk hadden Duitsland de oorlog verklaard. Ook ik werd opgeroepen om het vaderland te dienen. Met grote tegenzin ging ik van huis.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij herinnering 1 hoort d (= razzia). Bij herinnering 2 hoort a (= gedwongen tewerkstelling). Bij herinnering 3 hoort c (= mobilisatie). indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 31 1 punt
Tijdens de Duitse bezetting werden veel Joden in Nederland gevangengezet in doorgangskamp Westerbork. De Duitse bezetter deed veel moeite om het leven in het kamp zo normaal mogelijk te laten lijken. Er werden bijvoorbeeld huwelijken gesloten, zieke mensen konden naar de dokter en kinderen gingen naar school. Geef een reden waarom de Duitse bezetter het leven in doorgangskamp Westerbork normaal wilde laten lijken.
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bron 14
Drie herinneringen van Nederlanders aan gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945):
herinnering 1 Het hele rijtje huizen waar wij zicht op hadden, daar werd op de deur gebonsd. En na een kwartier of twintig minuten stond daar een rij Joden op straat. En toen kwamen er auto’s aangereden, van die Duitse vrachtwagens, met zeil overtrokken. En daar moesten ze instappen.
herinnering 2 Het bedrijf waar ik werkte, stuurde me naar Duitsland. Iemand zei nog dat ik zou kunnen onderduiken, maar ik wist niet hoe. Bij de oproep zat bovendien een brief waarin stond dat als ik me niet meldde, ze een ander familielid zouden ophalen.
herinnering 3 De Duitse troepen waren Polen binnengetrokken en Engeland en Frankrijk hadden Duitsland de oorlog verklaard. Ook ik werd opgeroepen om het vaderland te dienen. Met grote tegenzin ging ik van huis.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: De Duitse bezetter deed veel moeite om het leven in doorgangskamp Westerbork normaal te laten lijken, omdat de bezetter verborgen wilde houden dat de Joden vermoord zouden worden / om de deportaties soepeler te laten verlopen / om te voorkomen dat de Joden in opstand zouden komen. (1)
Vraag 32 2 punten
Voor Nederland zijn de data 5 mei en 15 augustus belangrijk vanwege gebeurtenissen die plaatsvonden in 1945. Noem per datum de gebeurtenis die in 1945 plaatsvond. Doe het zo:
5 mei: … (noem de gebeurtenis)
15 augustus: … (noem de gebeurtenis)
Bron 7
Hieronder staan twee foto’s gemaakt in Nederland (mei 1940).
foto 1 Inwoners van Rotterdam gaan op de foto met Duitse soldaten:
foto 2 Limburgse meisjes staan op een neergeschoten Duits vliegtuig:
Bron 8
Titels van vier boeken over Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog:
boek 1 Wilhelmina in Londen 1940-1945
boek 2 Tussen ons volk en de honger. De voedselvoorziening 1940-1945
boek 3 Niet voor publicatie. De legale Nederlandse pers tijdens de Duitse bezetting
boek 4 Eindstation Auschwitz. Mijn verhaal vanuit het kamp 1943-1945
Bron 9
Uit het dagboek van een Amsterdammer (1941):
In groepen verlieten de arbeiders en kantoorbedienden hun werkplaatsen. Door de straten vlogen de berichten van mond tot mond. “De trams rijden niet!” Lege straten. Geen trams, bijna geen auto’s. Ook bij veel transportbedrijven hadden de arbeiders en chauffeurs het werk neergelegd. De winkels waren bijna overal gesloten. Tegen de Jodenvervolging, tegen de onmenselijkheid.
Bron 10
Een kritisch artikel van rooms-katholieke kerkleiders in Nederland (1941):
De Duitse bezetter heeft bepaald dat een NSB’er de leiding overneemt van onze katholieke vakbond. Daarmee wordt de katholieke vakbond een onderdeel van de NSB. Onze vakbond is daardoor geen katholieke vereniging meer. Wij verbieden katholieken om nog langer lid te blijven.
Bron 11
Een poster in Nederland, verspreid in de periode 1941-1942:
Toelichting Op de poster staat: Strijdt mee onder eigen vlag tegen het Bolsjewisme! Vrijwilligerslegioen ‘Nederland’. Met bolsjewisme wordt het communisme in de Sovjet-Unie bedoeld.
Bron 12
Uit het dagboek van een Nederlander in Indonesië (1943):
De Indonesiërs hebben gezien dat ook een Aziatisch volk de baas kan zijn. Zij hebben Nederlandse vrouwen bedienden van Aziaten zien worden. Zij hebben Europeanen halfnaakt door de straten vervoerd zien worden. Zij hebben niet langer respect voor ons, en op dat respect is tenslotte de koloniale heerschappij voor een groot deel gebaseerd.
Bron 13
Hieronder staat eerst een herinnering. Daarna volgt een kaart met vijf nummers.
Herinnering van een Nederlandse vrouw aan een kamp (1944):
Zeker tweemaal per dag moesten wij vrouwen in rijen gaan staan, samen met de kinderen. Dan wachtten we tot de controle kwam. We moesten altijd buigen. Trouwens ook op het plein als er een Japanner over liep. Dan moest de eerste die hem zag meteen heel hard roepen en sprong iedereen in de houding. Negentig graden vooroverbuigen, handen langs de bovenbenen en over de knie. Als hij voorbij was, mocht je weer omhoog.
Bron 14
Drie herinneringen van Nederlanders aan gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945):
herinnering 1 Het hele rijtje huizen waar wij zicht op hadden, daar werd op de deur gebonsd. En na een kwartier of twintig minuten stond daar een rij Joden op straat. En toen kwamen er auto’s aangereden, van die Duitse vrachtwagens, met zeil overtrokken. En daar moesten ze instappen.
herinnering 2 Het bedrijf waar ik werkte, stuurde me naar Duitsland. Iemand zei nog dat ik zou kunnen onderduiken, maar ik wist niet hoe. Bij de oproep zat bovendien een brief waarin stond dat als ik me niet meldde, ze een ander familielid zouden ophalen.
herinnering 3 De Duitse troepen waren Polen binnengetrokken en Engeland en Frankrijk hadden Duitsland de oorlog verklaard. Ook ik werd opgeroepen om het vaderland te dienen. Met grote tegenzin ging ik van huis.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 5 mei: Het Duitse leger (in Nederland) gaf zich over / Nederland werd (volledig) bevrijd. (1)
- 15 augustus: Japan gaf zich over / er kwam een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Azië/Indonesië. (1)
Europa en de wereld (1945-1989)
Gebruik bron 15.
Vraag 33 1 punt
Het leger van de Republiek Indonesië vocht tegen Nederland voor de onafhankelijkheid. Iemand beweert dat de Nederlandse regering met deze foto de boodschap over kon brengen dat Nederland de strijd tegen het leger van de Republiek Indonesië makkelijk zou winnen. Geef met behulp van de bron een argument voor deze bewering.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Met de foto kon de boodschap overgebracht worden dat Nederland de strijd tegen het leger van de Republiek Indonesië makkelijk zou winnen, omdat het leger van de Republiek Indonesië met houten geweren moet oefenen / niet voldoende wapens heeft / kinderen inzet als soldaat / niet voldoende volwassen soldaten heeft (waaruit blijkt dat het een zwakke tegenstander is). (1)
Gebruik bron 16.
Vraag 34 1 punt
De Franse minister stelt voor om een organisatie op te richten. Welke organisatie is naar aanleiding van het voorstel opgericht?
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 35 1 punt
Onder het bewind van Stalin werden veel mensen vermoord en werden politieke tegenstanders vervolgd. Toch was er in de Sovjet-Unie veel waardering voor Stalin. Wat is een belangrijke reden voor deze waardering? Onder het bewind van Stalin
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 36 1 punt
Sommige historici noemen Stalin de ‘rode tsaar’ voor de periode dat hij de leider van de Sovjet-Unie was. Met ‘rood’ wordt bedoeld dat Stalin communistisch was. Geef een argument waarom het begrip ‘tsaar’ ook bij Stalin past.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Het begrip ‘tsaar’ past bij Stalin, omdat dit begrip goed aangeeft dat Stalin alle / veel macht had (net als de tsaren vroeger). (1)
Vraag 37 2 punten
In 1956 brak de Hongaarse Opstand uit. De regering van de Verenigde Staten stond positief tegenover de Hongaarse Opstand, maar stuurde geen militairen om de opstandelingen te helpen. Geef eerst een politieke reden waarom de Verenigde Staten positief stonden tegenover de Hongaarse Opstand. Geef daarna een reden waarom de Verenigde Staten geen militairen stuurden. Doe het zo: De Verenigde Staten stonden positief tegenover de opstand, omdat … (geef een politieke reden). De Verenigde Staten stuurden geen militairen, omdat … (geef een reden).
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De Verenigde Staten stonden positief tegenover de opstand, omdat de Verenigde Staten de invloed van het communisme wilden tegengaan / omdat de leiders van de Hongaarse Opstand uitgingen van democratische waarden (die ook in de Verenigde Staten werden aangehangen) / omdat de opstand gericht was tegen de Sovjet-Unie/het communisme. (1)
- De Verenigde Staten stuurden geen militairen, omdat Hongarije behoorde tot de invloedssfeer van de Sovjet-Unie / omdat de Verenigde Staten een (nucleaire) oorlog (met de Sovjet-Unie/het Warschaupact) wilden vermijden. (1)
Vraag 38 1 punt
Tot ongeveer 1960 werd Nederland gekenmerkt door een maatschappelijk verschijnsel waarbij mensen vooral binnen een groep leefden met dezelfde soort ideeën of levensovertuiging. Noem de naam van dit maatschappelijk verschijnsel.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- verzuiling (1)
Vraag 39 1 punt
Een gebeurtenis in 1962 bracht de hele wereld in gevaar, omdat een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nog nooit zo dichtbij was als toen. Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Gebruik bron 17.
Vraag 40 1 punt
Welke twee begrippen passen bij de bron?
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bron 17
Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964):
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Gebruik nogmaals bron 17.
Vraag 41 1 punt
In de jaren 60 begon de Tweede Feministische Golf. Geef een reden waarom de bron niet past bij de doelen van de Tweede Feministische Golf.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bron 17
Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964):
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: In de bron wordt het rolpatroon bevestigd dat de vrouw verantwoordelijk is voor de huishoudelijke taken (wat niet past bij het doel van de Tweede Feministische Golf van gelijkheid tussen man en vrouw / van het doorbreken van traditionele rolpatronen). (1)
Vraag 42 1 punt
Hieronder staan twee ontwikkelingen:
1 Tussen 1946 en 1958 emigreerde een groep van ongeveer 400.000 mensen van Indonesië naar Nederland.
2 Tussen 1970 en 1980 emigreerde een groep van ongeveer 300.000 mensen van Suriname naar Nederland. Deze twee ontwikkelingen hadden eenzelfde politieke oorzaak. Welke politieke oorzaak wordt bedoeld?
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bron 17
Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964):
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om de dekolonisatie/onafhankelijkheid van voormalige Nederlandse kolonies. (1)
Vraag 43 1 punt
Er kwam in 1983 een nieuw artikel 1 in de Grondwet. Geef aan wat door artikel 1 wordt bepaald.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bron 17
Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964):
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat door artikel 1 wordt bepaald dat iedereen in Nederland gelijk behandeld moet worden / dat het gaat om het discriminatieverbod. (1)
Vraag 44 1 punt
Een omschrijving van een gebeurtenis: In 1986 verscheen in de Sovjet-Unie een film over allerlei problemen die jonge inwoners van de Sovjet-Unie hadden. Veel van die problemen werden veroorzaakt door het beleid van de overheid. Ruim 20 miljoen inwoners van de Sovjet-Unie zagen deze film in de bioscoop. Deze gebeurtenis was alleen mogelijk dankzij de invoering van de glasnost. Geef een reden waarom deze gebeurtenis alleen mogelijk was dankzij de invoering van de glasnost.
Bron 15
Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947):
Toelichting Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Bron 16
Een uitspraak van een Franse minister (1950):
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Bron 17
Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964):
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Door de invoering van de glasnost werd kritiek op de overheid toegestaan / zonder de glasnost zou vertoning in de bioscopen zijn tegengehouden door de communistische overheid/de censuur. (1)
Door de tijd heen
Vraag 45 2 punten
Colijn en Drees zijn allebei minister-president van Nederland geweest. Hieronder staan vijf uitspraken:
1 Hij voerde de aanpassingspolitiek in.
2 Hij was betrokken bij de opbouw van de verzorgingsstaat.
3 Hij was minister-president in de tijd van de wederopbouw.
4 Hij was minister-president tijdens de crisis van de jaren 30.
5 Hij was minister-president tijdens de soevereiniteitsoverdracht met Indonesië. Geef per uitspraak aan of deze over Colijn of Drees gaat. Doe het zo: Uitspraak 1 gaat over … (kies uit: Colijn / Drees). (enzovoort tot en met uitspraak 5)
Bekijk het antwoord
- Uitspraak 1 gaat over Colijn. Uitspraak 2 gaat over Drees. Uitspraak 3 gaat over Drees. Uitspraak 4 gaat over Colijn. Uitspraak 5 gaat over Drees. indien vijf antwoorden juist (2) indien vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 46 1 punt
Hieronder staan vier gebeurtenissen die te maken hebben met de Amsterdamse wijk de Jordaan tussen 1917 en 1988:
1 Bij een stempelkantoor in de Jordaan veroorzaken werklozen relletjes, omdat de werklozensteun is verlaagd.
2 Tijdens een bezoek aan de Jordaan krijgt koningin Beatrix onverwachts twee zoenen van iemand uit het publiek.
3 Veel jongeren uit de Jordaan sluiten zich aan bij de nozems, een van de eerste jeugdculturen van Nederland.
4 Vrouwen uit de Jordaan proberen schepen met aardappelen te plunderen, omdat er in het neutrale Nederland voedseltekorten zijn ontstaan. Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna … en ten slotte … (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Er is maar één juiste volgorde.
De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Gebruik bron 18.
Vraag 47 2 punten
In de grafiek zijn verschillende ontwikkelingen te zien over de periode tussen 1899 en 2008 in Nederland. Een invulopdracht bij de grafiek:
1 De ontwikkelingen in de grafiek in de periode 1960-2008 hebben onder andere te maken met het proces van … (globalisering / secularisatie).
2 In de periode 1960-2008 is er sprake van … (individualisering / indoctrinatie) binnen de Nederlandse samenleving.
3 De toename van het percentage bij overige religies in de periode 1980-2008 is mede een gevolg van de … (multiculturele samenleving / verzorgingsstaat). Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken. Doe het zo: zin 1: … (kies uit: globalisering / secularisatie) zin 2: … (kies uit: individualisering / indoctrinatie) zin 3: … (kies uit: multiculturele samenleving / verzorgingsstaat)
Bron 18
Een grafiek over aanhangers van religies in Nederland tussen 1899 en 2008:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- zin 1: secularisatie zin 2: individualisering zin 3: multiculturele samenleving indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Door de tijd heen
Gebruik bron 19.
Vraag 48 2 punten
In de bron staan vijf foto’s die te maken hebben met gebeurtenissen in Duitsland tussen 1926 en 1990. Zet de foto’s in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens ... en ten slotte … (vul nummers in).
Bron 19
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal vijf foto’s van gebeurtenissen die te maken hebben met Duitsland tussen 1926 en 1990:
foto 1 De Duitse minister van Buitenlandse Zaken en Stalin zijn aanwezig bij het tekenen van een niet-aanvalsverdrag:
foto 2 In het jaar dat Duitsland lid wordt van de Volkenbond houdt een Duitse politicus tijdens een vergadering van deze organisatie een toespraak:
foto 3 In Berlijn vindt de officiële hereniging van Duitsland plaats:
foto 4 Duitse soldaten trekken Polen binnen:
foto 5 Politiek leiders van de DDR (links) overleggen met politiek leiders van de BRD (rechts):
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Geschiedenis en staatsinrichting 2025, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0125-a-25-1-o
Andere examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (25), historische vaardigheden (6) en staatsinrichting (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0125-a-25-1-c).
Hoe oefen ik met het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.