Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Nederland (1848-1914), De Eerste Wereldoorlog (1914-1918), Door de tijd heen, Het Interbellum (1918-1939), De Tweede Wereldoorlog (1939-1945), Europa en de wereld (1945-1989), Door de tijd heen, De nieuwe wereldorde (vanaf 1990), De nieuwe wereldorde (vanaf 1990).
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 telt 43 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (25), staatsinrichting (4) en tijd van burgers en stoommachines (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tijd van wereldoorlogen | 8-12, 14-33 | 25 |
| Staatsinrichting | 1-2, 5, 38 | 4 |
| Tijd van burgers en stoommachines | 3-4, 6-7 | 4 |
| Tijd van televisie en computer | 37, 40-42 | 4 |
| Koude Oorlog | 35-36, 39 | 3 |
| Historische vaardigheden | 13, 43 | 2 |
| Dekolonisatie | 34 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 17 examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Nederland (1848-1914)
Gebruik bron 1.
Vraag 1 1 punt
Iemand beweert dat de wet die Thorbecke al in 1844 wilde invoeren, past bij de nieuwe Grondwet van 1848. Is deze bewering juist?
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 2 1 punt
In de nieuwe Grondwet van 1848 staat dat iedere wet ondertekend moet worden door de koning en de betrokken minister(s). Geef een reden waarom ook een minister een handtekening moet zetten.
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat ook een minister zijn handtekening moet zetten, omdat ministers verantwoordelijk zijn/de ministeriële verantwoordelijkheid hebben / omdat de koning onschendbaar is. (1)
Vraag 3 1 punt
De rooms-katholieke kerk kondigde in 1853 aan dat de paus, na bijna 300 jaar, weer bisschoppen zou gaan benoemen in Nederland. Een bisschop is een belangrijke rooms-katholieke geestelijke. De kerk maakte met het benoemen van bisschoppen gebruik van een klassiek grondrecht. Welk klassiek grondrecht wordt bedoeld?
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (het recht op) vrijheid van godsdienst / vrijheid van vereniging en vergadering (1)
Vraag 4 2 punten
Aan het eind van de negentiende eeuw doen wetenschappers onderzoek in Indonesië naar olie, koper, kolen en andere grondstoffen. Dit onderzoek doen zij in opdracht van de Nederlandse overheid. Leg uit dat dit onderzoek in de kolonie Indonesië goed past bij het modern imperialisme. Doe dit door:
- eerst aan te geven wat modern imperialisme inhoudt
- en daarna aan te geven waarom dit onderzoek goed past bij modern imperialisme.
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- modern imperialisme inhoudt dat Europese mogendheden (dus ook Nederland) hun macht in overzeese gebieden/koloniën gingen uitbreiden / nieuwe gebieden gingen veroveren (1)
- dit onderzoek goed past bij modern imperialisme, omdat de Nederlandse overheid (economisch en politiek) belang heeft bij het zoeken naar/verwerven van goedkope (en waardevolle) grondstoffen (zoals olie/koper/kolen) (1)
Vraag 5 2 punten
Een Tweede Kamerlid heeft in 1886 twee verzoeken. Hij vraagt eerst aan een minister om naar de Tweede Kamer te komen om vragen te beantwoorden over de werkomstandigheden van fabrieksarbeiders. Maar hij wil ook dat de Tweede Kamer zélf een onderzoek instelt naar de werkomstandigheden van deze arbeiders. Hieronder staan vijf rechten van de Tweede Kamer:
1 amendement
2 budget
3 enquête
4 initiatief
5 interpellatie Welke twee rechten horen bij de verzoeken van het Kamerlid? Schrijf alleen de nummers op.
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- nummer 3 (= enquête) (1)
- nummer 5 (= interpellatie) (1)
Vraag 6 1 punt
Een ander Kamerlid wil dat stakende arbeiders gewoon hun loon uitbetaald krijgen. Het Kamerlid vindt dat de regering daarvoor moet zorgen. Ook eist hij dat er meer sociale wetten komen. De eisen van dit Kamerlid passen bij de uitgangspunten van een groep. Welke groep wordt bedoeld?
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 2.
Vraag 7 1 punt
In de prent is een boodschap te herkennen. Welke boodschap wil de tekenaar duidelijk maken?
Bron 1
Uit een toespraak van Thorbecke (1844):
De wet die ik wil invoeren, is een wet die alleen volwassen mannen die veel belasting betalen, het recht geeft om te stemmen.
Bron 2
Een spotprent uit 1906:
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: De fabrieksdirecteur: “Ik las in de krant dat jullie erg veel jutevezels inademen als jullie aan het werk zijn in mijn jutefabriek. Stop daarmee. Denken jullie dat de jute gratis is voor mij?” (Jute is een grove stof waar bijvoorbeeld zakken van gemaakt worden.)
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de arbeiders het slecht hebben/er sprake is van slechte/ongezonde werkomstandigheden / dat de winst van de fabrieksdirecteur belangrijker is dan de gezondheid van de arbeiders / dat de arbeiders uitgebuit worden. (1)
De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
Gebruik bron 3.
Vraag 8 2 punten
De briefkaart bevat een propagandaboodschap over Duitsland tijdens de Eerste Wereldoorlog. Leg uit, met behulp van een onderdeel van de bron, welke propagandaboodschap te herkennen is. Doe het zo: De propagandaboodschap is … (noem de propagandaboodschap). Dat blijkt uit … (noem een onderdeel van de bron).
Bron 3
Een Duitse briefkaart met als titel Grote internationale worstelwedstrijd (1914):
Toelichting Rechts bovenin staan enkele landen toe te kijken. Op het podium staat Duitsland. België en Frankrijk zijn verslagen. Rusland en Engeland staan met de vuisten gebald aan de rechterkant. Onderaan staat: De volgende graag.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Dat blijkt uit (een van de volgende): (1p)
- dat Duitsland België en Frankrijk (al) heeft verslagen.
- dat Duitsland (al) roept om de volgende (geallieerde) tegenstander.
- dat Duitsland meerdere tegenstanders in zijn eentje heeft verslagen.
- het toekijken/afwachten van andere landen hoe Duitsland wint/de vijanden verslaat.
Opmerking Het tweede scorepunt mag alleen toegekend worden als in het eerste onderdeel een juiste propagandaboodschap is genoemd.
Gebruik bron 4.
Vraag 9 1 punt
Uit welk land komen de mensen die in de bron zijn beschreven?
Bron 3
Een Duitse briefkaart met als titel Grote internationale worstelwedstrijd (1914):
Toelichting Rechts bovenin staan enkele landen toe te kijken. Op het podium staat Duitsland. België en Frankrijk zijn verslagen. Rusland en Engeland staan met de vuisten gebald aan de rechterkant. Onderaan staat: De volgende graag.
Bron 4
Uit een lied (eind 1914):
Donderdagnacht, wie had dat verwacht, werd onze woning door Duitsland beschoten. Waar moest ik met vrouw en kinderen heen? Ik ben toen de straat opgegaan. Daar zag ik veel mensen sjouwen met pakjes op Holland aan. Wij zijn toen meegegaan en bij Holland aangekomen hebben we gevraagd mogen wij alsjeblieft binnenkomen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- België (1)
Gebruik bron 5.
Vraag 10 2 punten
De genummerde landen op de kaart horen bij bondgenootschappen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Geef aan bij welk bondgenootschap de landen horen. Doe het zo: Bij de Centralen horen … (vul nummers in). Bij de Geallieerden horen … (vul nummers in).
Bron 3
Een Duitse briefkaart met als titel Grote internationale worstelwedstrijd (1914):
Toelichting Rechts bovenin staan enkele landen toe te kijken. Op het podium staat Duitsland. België en Frankrijk zijn verslagen. Rusland en Engeland staan met de vuisten gebald aan de rechterkant. Onderaan staat: De volgende graag.
Bron 4
Uit een lied (eind 1914):
Donderdagnacht, wie had dat verwacht, werd onze woning door Duitsland beschoten. Waar moest ik met vrouw en kinderen heen? Ik ben toen de straat opgegaan. Daar zag ik veel mensen sjouwen met pakjes op Holland aan. Wij zijn toen meegegaan en bij Holland aangekomen hebben we gevraagd mogen wij alsjeblieft binnenkomen?
Bron 5
Een staatkundige kaart van Europa (1916):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij de Centralen horen 3 en 4. Bij de Geallieerden horen 1, 2 en 5. indien vijf antwoorden juist (2) indien vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Gebruik bron 6.
Vraag 11 2 punten
Stel: er is tijdens de Eerste Wereldoorlog discussie over publicatie van deze foto in een Duitse krant. Iemand zegt dat de foto gebruikt kan worden als propaganda voor het Duitse leger. Iemand anders zegt dat de foto juist niet gebruikt kan worden als propaganda voor het Duitse leger. Geef voor beide meningen een argument. Doe het zo: De foto kan gebruikt worden als propaganda, omdat … De foto kan juist niet gebruikt worden als propaganda, omdat …
Bron 3
Een Duitse briefkaart met als titel Grote internationale worstelwedstrijd (1914):
Toelichting Rechts bovenin staan enkele landen toe te kijken. Op het podium staat Duitsland. België en Frankrijk zijn verslagen. Rusland en Engeland staan met de vuisten gebald aan de rechterkant. Onderaan staat: De volgende graag.
Bron 4
Uit een lied (eind 1914):
Donderdagnacht, wie had dat verwacht, werd onze woning door Duitsland beschoten. Waar moest ik met vrouw en kinderen heen? Ik ben toen de straat opgegaan. Daar zag ik veel mensen sjouwen met pakjes op Holland aan. Wij zijn toen meegegaan en bij Holland aangekomen hebben we gevraagd mogen wij alsjeblieft binnenkomen?
Bron 5
Een staatkundige kaart van Europa (1916):
Bron 6
Een foto van twee Duitse soldaten tijdens een veldslag aan het westfront in 1917:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Voorbeeld van een juist antwoord is:
- De foto kan gebruikt worden als propaganda, omdat (een van de volgende): (1p)
- de soldaten (onder moeilijke omstandigheden) (blijven) vechten/zich verdedigen.
- de soldaten dapper/vastberaden zijn.
- de soldaten goed/modern uitgerust zijn (met machinegeweer, gasmaskers, handgranaten).
- De foto kan juist niet gebruikt worden als propaganda omdat (een van de volgende): (1p)
- de loopgraaf kapot/beschadigd/modderig is.
- een oorlog met (gif)gas uitvechten wreed/negatief overkomt.
- een van de soldaten geen geweer heeft (waardoor het Duitse leger slecht bewapend lijkt).
- er maar weinig soldaten te zien zijn (waardoor het lijkt dat het Duitse leger aan het verliezen is).
- de losse helmen kunnen duiden op verlies/verliezen.
Vraag 12 2 punten
Een invulopdracht over de Pacificatie van 1917. Bij de Pacificatie van
1917 bereiken verschillende politieke groepen hun belangrijkste doel.
1 De confessionelen bereiken … (algemeen mannenkiesrecht / betere sociale wetgeving / financiële gelijkstelling onderwijs).
2 De socialisten bereiken … (algemeen mannenkiesrecht / censuskiesrecht / financiële gelijkstelling onderwijs).
3 Ook wordt bij de Pacificatie het … (censuskiesrecht / districtenstelsel / stelsel van evenredige vertegenwoordiging) ingevoerd. Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken. Doe het zo: zin 1 = … (kies uit: algemeen mannenkiesrecht / betere sociale wetgeving / financiële gelijkstelling onderwijs) zin 2 = … (kies uit: algemeen mannenkiesrecht / censuskiesrecht / financiële gelijkstelling onderwijs) zin 3 = … (kies uit: censuskiesrecht / districtenstelsel / stelsel van evenredige vertegenwoordiging).
Bron 3
Een Duitse briefkaart met als titel Grote internationale worstelwedstrijd (1914):
Toelichting Rechts bovenin staan enkele landen toe te kijken. Op het podium staat Duitsland. België en Frankrijk zijn verslagen. Rusland en Engeland staan met de vuisten gebald aan de rechterkant. Onderaan staat: De volgende graag.
Bron 4
Uit een lied (eind 1914):
Donderdagnacht, wie had dat verwacht, werd onze woning door Duitsland beschoten. Waar moest ik met vrouw en kinderen heen? Ik ben toen de straat opgegaan. Daar zag ik veel mensen sjouwen met pakjes op Holland aan. Wij zijn toen meegegaan en bij Holland aangekomen hebben we gevraagd mogen wij alsjeblieft binnenkomen?
Bron 5
Een staatkundige kaart van Europa (1916):
Bron 6
Een foto van twee Duitse soldaten tijdens een veldslag aan het westfront in 1917:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- zin 1 = financiële gelijkstelling onderwijs zin 2 = algemeen mannenkiesrecht zin 3 = stelsel van evenredige vertegenwoordiging indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Door de tijd heen
Gebruik bron 7.
Vraag 13 1 punt
Zet de vier afbeeldingen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna … en ten slotte … (vul nummers in).
Bron 7
Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal vier afbeeldingen uit de periode 1914-1919:
afbeelding 1 Duitse vrijwilligers in een legertrein op weg naar Frankrijk:
Toelichting Op de wagon staan enthousiaste aanmoedigingen.
afbeelding 2 Een protest in Berlijn tegen het afstaan van Duits grondgebied aan Polen:
afbeelding 3 Een poster van het Amerikaanse leger om soldaten te werven:
Toelichting Op de poster staat: Amerikaanse mariniers Als eerste in Frankrijk om voor de vrijheid te vechten. (De mariniers waren de eerste Amerikaanse soldaten in Frankrijk.)
afbeelding 4 Kroonprins Frans Ferdinand komt in Sarajevo aan voor een bezoek:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Er is maar één juiste volgorde.
Het Interbellum (1918-1939)
Gebruik bron 8.
Vraag 14 1 punt
Welk begrip past bij de bron?
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Gebruik bron 9.
Vraag 15 2 punten
Leg uit, met behulp van een onderdeel van de bron, of het volgens de tekenaar waarschijnlijk is dat het doel van de Volkenbond wordt bereikt. Doe het zo: Het doel van de Volkenbond is … Dat doel wordt waarschijnlijk … (kies uit: wel / niet) bereikt, want uit de bron blijkt dat … (noem een onderdeel van de bron).
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als in het tweede antwoord na ‘niet’ een juist onderdeel uit de bron genoemd is, wordt het tweede scorepunt toegekend.
Vraag 16 2 punten
Hitler gebruikte complottheorieën om meer aanhangers te krijgen. Een van de complottheorieën die Hitler gebruikte was de dolkstootlegende. Beschrijf eerst wat de dolkstootlegende inhield en geef daarna een verklaring waarom veel ex-soldaten in deze theorie geloofden. Doe het zo: De dolkstootlegende hield in … Veel ex-soldaten geloofden in deze theorie, omdat …
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De dolkstootlegende hield in dat het (Duitse) leger de (Eerste Wereld)oorlog had kunnen winnen, maar door de regering/sociaal-democraten/communisten/Joden is verraden (door akkoord te gaan met de wapenstilstand) (1)
- Veel ex-soldaten geloofden in deze theorie, omdat de theorie een verklaring gaf voor het (pijnlijke) verlies van de oorlog / de schuld van het verlies van de oorlog bij anderen legde / hun weer trots/waardigheid gaf (over hun rol tijdens de oorlog) (1)
Vraag 17 2 punten
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die te maken hebben met Duitsland in de periode 1920-1929:
1 Door de enorme inflatie moeten mensen brood kopen met een grote stapel bankbiljetten.
2 Duitsland wordt lid van de Volkenbond.
3 Het Ruhrgebied wordt bezet.
4 Het vertrouwen in de Duitse economie neemt toe.
5 Hitler probeert een staatsgreep te plegen. In 1924 werd het Dawesplan ingevoerd. Geef per gebeurtenis aan of die vóór of na de invoering van het Dawesplan heeft plaatsgevonden. Doe het zo: gebeurtenis 1: … (kies uit: vóór / na) (enzovoort tot en met gebeurtenis 5)
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- gebeurtenis 1: vóór gebeurtenis 2: na gebeurtenis 3: vóór gebeurtenis 4: na gebeurtenis 5: vóór indien vijf antwoorden juist (2) indien vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 18 1 punt
In 1934 richtte Hitler een speciale rechtbank op: het Volksgerichtshof. Deze rechtbank behandelde politieke misdrijven. Hitler benoemde fanatieke nazi’s tot rechter in deze rechtbank. Een bewering: het Volksgerichtshof betekende het einde van de scheiding der machten in Duitsland. Geef een argument dat de bewering ondersteunt. Doe het zo: Het Volksgerichtshof betekende het einde van de scheiding der machten, omdat …
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het Volksgerichtshof het einde betekende van de scheiding der machten, omdat het rechtssysteem in handen van de nazi’s was / omdat er geen sprake meer was van onafhankelijke rechtspraak. (1)
Gebruik bron 10.
Vraag 19 2 punten
Een bewering: op de propagandaposter is behalve een kenmerk van het communisme ook een kenmerk van het stalinisme te zien. Noem beide kenmerken. Doe het zo: kenmerk van het communisme: … kenmerk van het stalinisme: …
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bron 10
Een Sovjet-propagandaposter van een vergadering:
Toelichting Links bovenin op het schilderij staat een uitspraak van Stalin uit 1935: “Zulke bestuurders konden niet bestaan vóór mijn tijd”.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- kenmerk van het communisme: (het streven naar) gelijkheid / emancipatie (onder andere tussen man en vrouw) (of een omschrijving daarvan) (1)
- kenmerk van het stalinisme: persoonsverheerlijking (1)
Gebruik bron 11.
Vraag 20 1 punt
Welke begrippen zijn te herkennen in de bron?
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bron 10
Een Sovjet-propagandaposter van een vergadering:
Toelichting Links bovenin op het schilderij staat een uitspraak van Stalin uit 1935: “Zulke bestuurders konden niet bestaan vóór mijn tijd”.
Bron 11
De voorkant van een rekenboek voor de basisschool in Duitsland (1937):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Gebruik bron 12.
Vraag 21 1 punt
Naar aanleiding van welke historische gebeurtenis is de tekening gemaakt?
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bron 10
Een Sovjet-propagandaposter van een vergadering:
Toelichting Links bovenin op het schilderij staat een uitspraak van Stalin uit 1935: “Zulke bestuurders konden niet bestaan vóór mijn tijd”.
Bron 11
De voorkant van een rekenboek voor de basisschool in Duitsland (1937):
Bron 12
Een politieke tekening met als titel Niet dezelfde leeuw als vroeger (1938):
Hitlers Tsjechische kapperszaak
Britse leeuw
Toelichting De Britse leeuw staat symbool voor Groot-Brittannië.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Gebruik nogmaals bron 12.
Vraag 22 1 punt
De tekening gaat over de buitenlandse politiek van Groot-Brittannië én die van nazi-Duitsland. Over welke politiek gaat de tekening? politiek van Groot-Brittannië politiek van nazi-Duitsland
Bron 8
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Slechts één vakje zwart. Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Bron 9
Een spotprent met als titel Te zwaar (1919):
president van de Verenigde Staten
Volkenbond
vredesduif
Toelichting Bij de spotprent hoort de tekst: “Hier is je olijftak. Nu aan het werk!” (Een olijftak staat symbool voor vrede.)
Bron 10
Een Sovjet-propagandaposter van een vergadering:
Toelichting Links bovenin op het schilderij staat een uitspraak van Stalin uit 1935: “Zulke bestuurders konden niet bestaan vóór mijn tijd”.
Bron 11
De voorkant van een rekenboek voor de basisschool in Duitsland (1937):
Bron 12
Een politieke tekening met als titel Niet dezelfde leeuw als vroeger (1938):
Hitlers Tsjechische kapperszaak
Britse leeuw
Toelichting De Britse leeuw staat symbool voor Groot-Brittannië.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)
Gebruik bron 13.
Vraag 23 2 punten
Een historische gebeurtenis was de aanleiding voor het ontslag van de toneelarbeider. Welke historische gebeurtenis wordt bedoeld? En welk gevolg had deze gebeurtenis voor het verloop van de oorlog in Nederland? Doe het zo: historische gebeurtenis: … gevolg voor Nederland: …
Bron 13
Een ontslagbrief (1940):
N.V. Maatschappij “De Grote Schouwburg” te Rotterdam.
Hierbij verklaar ik dat de heer J. Geene met ingang van zaterdag 18 mei 1940 door het totaal verbranden, zowel van de Grote Schouwburg als de Tivoli schouwburg uit de dienst van onze maatschappij is ontslagen. Zijn functie was toneelarbeider.
Rotterdam, 24 mei 1940 de directeur
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Bij historische gebeurtenis mag niet goed gerekend worden dat het (alleen) om een brand ging.
Vraag 24 1 punt
Hieronder staan twee situaties die gaan over de bezetting van Nederland:
1 De Tweede Kamer werd niet opgeheven, maar er werd ook niet vergaderd.
2 Joodse rechters werden ontslagen. Was er in Nederland tijdens de bezetting wel of niet sprake van een democratie? En was Nederland tijdens de bezetting wel of niet een rechtsstaat? wel of niet een democratie wel of niet een rechtsstaat
A niet, omdat de wetgevende niet, omdat het ontslag een macht van de Tweede Kamer discriminerende maatregel was
Bron 13
Een ontslagbrief (1940):
N.V. Maatschappij “De Grote Schouwburg” te Rotterdam.
Hierbij verklaar ik dat de heer J. Geene met ingang van zaterdag 18 mei 1940 door het totaal verbranden, zowel van de Grote Schouwburg als de Tivoli schouwburg uit de dienst van onze maatschappij is ontslagen. Zijn functie was toneelarbeider.
Rotterdam, 24 mei 1940 de directeur
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
niet actief was
B niet, omdat de wetgevende wel, omdat niet-Joodse rechters macht van de Tweede Kamer aangesteld bleven niet actief was
C wel, omdat de Tweede Kamer niet, omdat het ontslag een bleef bestaan discriminerende maatregel was
D wel, omdat de Tweede Kamer wel, omdat niet-Joodse rechters bleef bestaan aangesteld bleven
Gebruik bron 14.
Vraag 25 1 punt
Iemand beweert dat de krant waarin dit gedicht stond geen officieel toegestane krant was. Geef een argument voor deze bewering.
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat in officiële kranten (tijdens de bezetting) geen positieve berichten mochten/konden staan over het koningshuis (en dit daarom een verzetskrant is) / dat in officiële kranten niet bericht mocht worden over de (verzets)strijd. (1)
Gebruik bron 15.
Vraag 26 1 punt
Op de foto is een klas met Joodse kinderen te zien. Deze Joodse school bestond al vóór de Tweede Wereldoorlog. De bezetter in Nederland nam tijdens de Tweede Wereldoorlog discriminerende maatregelen tegen de Joden. Welke discriminerende maatregel is te zien op de foto?
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat (veel) leerlingen (verplicht) de Davidsster/Jodenster op hun kleding dragen. (1)
Vraag 27 1 punt
De Joodse school werd tijdens de bezetting niet verboden. Toch werd de school in 1943 opgeheven. Geef een verklaring waarom de school toch werd opgeheven.
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de Joden (ook kinderen) in Nederland systematisch vervolgd/vermoord werden in vernietigingskampen / massaal gedeporteerd werden naar (concentratie)kampen / ondergedoken zaten om vervolging te ontkomen. (1)
Vraag 28 2 punten
In een bevolkingsregister wordt de omvang en de samenstelling van de bevolking bijgehouden. In 1943 werd het bevolkingsregister van Amsterdam door leden van het verzet in brand gestoken met als doel het register te vernietigen. Leg uit waarom het verzet het bevolkingsregister wilde vernietigen. Doe dit door:
- eerst aan te geven welke personen het verzet wilde beschermen door het vernietigen van het bevolkingsregister
- en daarna een reden te geven waarom deze personen dankzij de vernietiging van het bevolkingsregister werden beschermd.
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Het verzet wilde de gegevens beschermen van Joodse Nederlanders (en andere vervolgde groepen) / van verzetsmensen / van mannen die ingezet konden worden voor de arbeidsinzet/gedwongen tewerkstelling (1)
- Zij werden dankzij de vernietiging van het bevolkingsregister beschermd, omdat het dan minder makkelijk zou zijn om mensen op te sporen/te vervolgen/te deporteren naar kampen / omdat dan het bestaan/de verblijfplaats van sommige mensen niet (meer) te achterhalen zou zijn / omdat het een rol speelde bij het uitreiken van distributiebonnen/stamkaarten (1)
Vraag 29 2 punten
In 1942 verloor de Nederlandse marine voor de kust van Indonesië een zeeslag met Japan. Enkele opvarenden overleefden de zeeslag. Maar toen zij niet veel later terugkwamen in Indonesië, was de politieke situatie daar veranderd. Welk gevolg had deze zeeslag voor Indonesië? En welk gevolg had de verloren zeeslag voor de Nederlandse opvarenden? Doe het zo: gevolg voor Indonesië: … gevolg voor de Nederlandse opvarenden: …
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- gevolg voor Indonesië: Indonesië werd na de zeeslag bezet door de Japanners / Nederland raakte de macht over Indonesië kwijt (1)
- gevolg voor de Nederlandse opvarenden: Ze werden (als Nederlandse soldaten) krijgsgevangen gemaakt/gevangen genomen door de Japanners / Ze moesten dwangarbeid gaan verrichten voor de Japanners (1)
Gebruik bron 16.
Vraag 30 2 punten
Een invulopdracht:
1 Deze poster is gemaakt naar aanleiding van de ... (Februaristaking / Spoorwegstaking).
2 Deze staking vond plaats in het jaar … (1940 / 1944).
3 Het verzoek om te staken kwam van de … (NSB / Nederlandse regering in ballingschap).
4 De opdracht om deze poster te maken kwam van … (de Duitse bezetter / het Nederlandse verzet). Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken. Doe het zo: zin 1 = … (kies uit: Februaristaking / Spoorwegstaking). zin 2 = … (kies uit: 1940 / 1944). zin 3 = … (kies uit: NSB / Nederlandse regering in ballingschap). zin 4 = … (kies uit: de Duitse bezetter / het Nederlandse verzet).
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bron 16
Een propagandaposter:
Toelichting Staking brengt alléén ellende over uw eigen volk!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- zin 1 = Spoorwegstaking zin 2 = 1944 zin 3 = Nederlandse regering in ballingschap zin 4 = de Duitse bezetter indien vier antwoorden juist (2) indien drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 31 2 punten
De Amerikanen bombardeerden Hiroshima en Nagasaki met atoombommen. Sommige mensen vinden het gebruik van atoombommen op Hiroshima en Nagasaki terecht, anderen vinden het niet terecht. Geef voor beide meningen een argument. Doe het zo: Het gebruik van atoombommen was terecht, omdat … Het gebruik van atoombommen was niet terecht, omdat …
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bron 16
Een propagandaposter:
Toelichting Staking brengt alléén ellende over uw eigen volk!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Voorbeeld van een juist antwoord is:
- Het gebruik van atoombommen was terecht, omdat (een van de volgende): (1p)
- er (te) veel/nog meer (geallieerde) slachtoffers zouden zijn gevallen als er (met conventionele wapens) werd doorgevochten.
- de Japanners niet wilden opgeven.
- de oorlog op deze manier (eerder/sneller) beëindigd kon worden.
- de Sovjet-Unie (in het noorden) Japan binnen dreigde te vallen.
- Het gebruik van atoombommen was niet terecht, omdat (een van de volgende): (1p)
- het aanvallen waren op (onschuldige) burgers.
- de schade van een atoombom (buitensporig) groot is / de straling van de atoombommen nog jarenlang schade blijft aanrichten.
- Japan aan de verliezende hand was, dus uiteindelijk zouden de Verenigde Staten toch gewonnen hebben.
Vraag 32 2 punten
Hieronder staan de namen van vijf landen:
1 Duitsland
2 Groot-Brittannië
3 Japan
4 Sovjet-Unie
5 Verenigde Staten In sommige landen was er tijdens de Tweede Wereldoorlog sprake van een democratie, in andere landen van een dictatuur. Geef per land aan of er tijdens de Tweede Wereldoorlog sprake was van een democratie of van een dictatuur. Doe het zo: land 1: … (kies uit: democratie / dictatuur) (enzovoort tot en met land 5)
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bron 16
Een propagandaposter:
Toelichting Staking brengt alléén ellende over uw eigen volk!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- land 1: dictatuur land 2: democratie land 3: dictatuur land 4: dictatuur land 5: democratie indien vijf antwoorden juist (2) indien vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 33 2 punten
Hieronder staan vier militaire gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog:
1 de aanval van Japan op Pearl Harbor
2 de geallieerde landing in Normandië
3 de inval van Duitsland in Polen
4 de Slag om Engeland Hieronder staan vijf jaartallen: a 1939 b 1940 c 1941 d 1943 e 1944 Geef per gebeurtenis aan welk jaartal daarbij hoort. Let op! Er blijft één jaartal over. Doe het zo: Bij gebeurtenis 1 hoort ... (vul letter in). (enzovoort tot en met gebeurtenis 4)
Bron 14
Een gedicht in een krant (1941):
Al zwijgt de gehele pers, Op hoog bevel weer stil, Wij vergeten daarom niet, Deze datum in April.
Al wordt ons verteld, Oranje heeft afgedaan, Wij feliciteren als vanouds, Onze kroonprinses Juliaan.
Ook al gaan op deze dag, De vlaggen niet in top, Onze strijd houden wij vol, Holland heeft een harde kop.
Bron 15
Een foto van een schoolklas (1942):
Bron 16
Een propagandaposter:
Toelichting Staking brengt alléén ellende over uw eigen volk!
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij gebeurtenis 1 hoort c (= 1941). Bij gebeurtenis 2 hoort e (= 1944). Bij gebeurtenis 3 hoort a (= 1939). Bij gebeurtenis 4 hoort b (= 1940). indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Europa en de wereld (1945-1989)
Gebruik bron 17.
Vraag 34 2 punten
De Verenigde Staten proberen een conflict tussen Indonesië en Nederland te beëindigen. Leg uit op welke manier de Verenigde Staten dit conflict proberen te beëindigen. Doe dit door:
- eerst aan te geven waar het conflict tussen Indonesië en Nederland over gaat
- en daarna aan te geven op welke manier de Verenigde Staten het conflict willen beëindigen.
Bron 17
Een politieke tekening (1947):
de Verenigde Staten
de president van de Verenigde Staten
Indonesië Nederland
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De Verenigde Staten komen tussenbeide. “En nu ophouden met dat gekibbel - anders krijgen jullie geen ijsje!” Op de ijscokar staat: financiële steun. Op de grond liggen twee papiertjes met de tekst: ‘Nederlandse eisen’ en ‘Indonesische eisen’.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Het conflict gaat over (het proces van) dekolonisatie/onafhankelijkheid van Indonesië (1)
- De Verenigde Staten zetten Nederland en Indonesië onder druk door te dreigen geen financiële steun (het ijsje) meer te geven / door het ingrijpen van de president van de Verenigde Staten (de politieagent met knuppel) (1)
Gebruik bron 18.
Vraag 35 1 punt
Deze tekening is gemaakt naar aanleiding van een gebeurtenis in Duitsland tijdens de Koude Oorlog. Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Bron 17
Een politieke tekening (1947):
de Verenigde Staten
de president van de Verenigde Staten
Indonesië Nederland
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De Verenigde Staten komen tussenbeide. “En nu ophouden met dat gekibbel - anders krijgen jullie geen ijsje!” Op de ijscokar staat: financiële steun. Op de grond liggen twee papiertjes met de tekst: ‘Nederlandse eisen’ en ‘Indonesische eisen’.
Bron 18
Een politieke tekening (1948):
Veligheids- De Verenigde raad Staten Frankrijk Stalin Groot Brittanië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om de Blokkade van Berlijn. (1)
Gebruik bron 19.
Vraag 36 1 punt
In het krantenartikel is sprake van protesten in Nederland naar aanleiding van een gebeurtenis in een ander land. Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Bron 17
Een politieke tekening (1947):
de Verenigde Staten
de president van de Verenigde Staten
Indonesië Nederland
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De Verenigde Staten komen tussenbeide. “En nu ophouden met dat gekibbel - anders krijgen jullie geen ijsje!” Op de ijscokar staat: financiële steun. Op de grond liggen twee papiertjes met de tekst: ‘Nederlandse eisen’ en ‘Indonesische eisen’.
Bron 18
Een politieke tekening (1948):
Veligheids- De Verenigde raad Staten Frankrijk Stalin Groot Brittanië
Bron 19
Uit een krantenartikel (1956):
Gisteren is er in veel Nederlandse steden geprotesteerd. Op nog geen
1500 kilometer van onze grenzen wordt mensen gruwelijk onrecht aangedaan. In het hele land vinden er felle protesten plaats tegen de communistische dictatuur. Er is een groot verlangen om hulp te geven.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Gebruik bron 20.
Vraag 37 2 punten
De bron gaat over demonstraties in Nederland in de loop van de twintigste eeuw. Op welke drie foto’s zijn eisen te herkennen van de feministen uit deTweede Feministische Golf? Schijf alleen de nummers van de foto’s op.
Bron 17
Een politieke tekening (1947):
de Verenigde Staten
de president van de Verenigde Staten
Indonesië Nederland
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De Verenigde Staten komen tussenbeide. “En nu ophouden met dat gekibbel - anders krijgen jullie geen ijsje!” Op de ijscokar staat: financiële steun. Op de grond liggen twee papiertjes met de tekst: ‘Nederlandse eisen’ en ‘Indonesische eisen’.
Bron 18
Een politieke tekening (1948):
Veligheids- De Verenigde raad Staten Frankrijk Stalin Groot Brittanië
Bron 19
Uit een krantenartikel (1956):
Gisteren is er in veel Nederlandse steden geprotesteerd. Op nog geen
1500 kilometer van onze grenzen wordt mensen gruwelijk onrecht aangedaan. In het hele land vinden er felle protesten plaats tegen de communistische dictatuur. Er is een groot verlangen om hulp te geven.
Bron 20
Hieronder en op de volgende twee pagina’s staan in totaal vijf foto’s van demonstraties in Nederland:
foto 1
Toelichting Op het spandoek staat: Abortus uit wetboek van strafrecht.
foto 2
Toelichting Op het spandoek staat: Man - Vrouw - Maatschappij. Hetzelfde loon.
foto 3
Toelichting Op het spandoek staat: Wonen is een recht!
foto 4
Toelichting Op het spandoek staat: Algemeen vrouwenkiesrecht in de grondwet.
foto 5
Toelichting Op het spandoek staat: Dolle Mina eist gratis kresjes (= crèches, kinderopvang).
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- foto 1, 2 en 5 indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Gebruik nogmaals bron 20.
Vraag 38 1 punt
De mensen die te zien zijn op de foto’s maken allemaal gebruik van hetzelfde grondrecht. Dit grondrecht is in 1848 aan de Grondwet toegevoegd. Welk grondrecht wordt bedoeld?
Bron 17
Een politieke tekening (1947):
de Verenigde Staten
de president van de Verenigde Staten
Indonesië Nederland
Toelichting Bij de tekening hoort de tekst: De Verenigde Staten komen tussenbeide. “En nu ophouden met dat gekibbel - anders krijgen jullie geen ijsje!” Op de ijscokar staat: financiële steun. Op de grond liggen twee papiertjes met de tekst: ‘Nederlandse eisen’ en ‘Indonesische eisen’.
Bron 18
Een politieke tekening (1948):
Veligheids- De Verenigde raad Staten Frankrijk Stalin Groot Brittanië
Bron 19
Uit een krantenartikel (1956):
Gisteren is er in veel Nederlandse steden geprotesteerd. Op nog geen
1500 kilometer van onze grenzen wordt mensen gruwelijk onrecht aangedaan. In het hele land vinden er felle protesten plaats tegen de communistische dictatuur. Er is een groot verlangen om hulp te geven.
Bron 20
Hieronder en op de volgende twee pagina’s staan in totaal vijf foto’s van demonstraties in Nederland:
foto 1
Toelichting Op het spandoek staat: Abortus uit wetboek van strafrecht.
foto 2
Toelichting Op het spandoek staat: Man - Vrouw - Maatschappij. Hetzelfde loon.
foto 3
Toelichting Op het spandoek staat: Wonen is een recht!
foto 4
Toelichting Op het spandoek staat: Algemeen vrouwenkiesrecht in de grondwet.
foto 5
Toelichting Op het spandoek staat: Dolle Mina eist gratis kresjes (= crèches, kinderopvang).
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (het recht op) vrijheid van vereniging en vergadering/betoging/ demonstratie / (het recht op) vrijheid van meningsuiting (1)
Door de tijd heen
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 39 2 punten
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die plaatsvonden tijdens de Koude Oorlog:
1 De Berlijnse Muur wordt gebouwd.
2 De BRD wordt opgericht.
3 Gorbatsjov wordt de leider van de Sovjet-Unie.
4 Kennedy eist dat de Russische raketinstallaties op Cuba worden afgebroken.
5 Russische tanks maken een eind aan de Praagse Lente. Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens ... en ten slotte … (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 40 1 punt
Hieronder staan zes landen die hebben meegedaan aan het Eurovisie Songfestival:
1 Estland
2 Frankrijk
3 Groot-Brittannië
4 Kroatië
5 Rusland
6 Polen Drie jaartallen waarin een Eurovisie Songfestival heeft plaatsgevonden:
- 1957 (in West-Duitsland)
- 1973 (in Luxemburg)
- 1994 (in Ierland) In welk jaar namen alle zes landen deel aan het Eurovisie Songfestival? Verklaar je keuze. Doe het zo: Alle zes landen namen deel in het jaar … (kies uit: 1957 / 1973 / 1994), want … (geef verklaring).
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na het noemen van het juiste jaartal een juiste verklaring volgt, wordt 1 scorepunt toegekend.
De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Vraag 41 1 punt
Hieronder staan drie onderwerpen die te maken hebben met de samenwerking van landen binnen Europa:
1 Bij de invoering van de euro verdwenen veel nationale munten.
2 Er is vrijheid om te reizen, werken en studeren binnen de Europese Unie.
3 Milieuvervuiling wordt grensoverschrijdend aangepakt. De onderwerpen worden gebruikt om de voordelen van het lidmaatschap van de Europese Unie te laten zien. Maar ze worden ook gebruikt om de nadelen te laten zien. Kies één onderwerp dat gebruikt kan worden om een nadeel van het lidmaatschap van de Europese Unie te laten zien. Licht je antwoord toe met een argument. Doe het zo: Een nadeel van onderwerp ... (kies uit: 1, 2 of 3) is … (geef een argument).
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als na een onderwerp een juist, bijpassend argument volgt, wordt
1 scorepunt toegekend.
Gebruik bron 21.
Vraag 42 1 punt
Met welk begrip is de grootste verandering in de bron te verklaren?
Bron 21
Manieren waarop partners elkaar hebben ontmoet in procenten tussen 1998-2013:
manier van ontmoeten 1998 2013 uitgaan of vakantie 37,3 32,4 via vrienden/kennissen 15,9 15,2 werk 15,5 14,8 internet 1,7 13,1 school/opleiding 7,0 7,7 via familie 4,8 5,5
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Door de tijd heen
Vraag 43 2 punten
Hieronder staan vijf momenten in de geschiedenis die te maken hebben met besmettelijke ziekten:
1 De oorzaak van de ziekte AIDS werd ontdekt in het jaar dat in de Nederlandse grondwet het recht op gezondheidszorg werd ingevoerd.
2 In de loopgraven werd het Spaanse-griepvirus steeds dodelijker.
3 In hetzelfde jaar dat in de Nederlandse grondwet de ministeriële verantwoordelijkheid werd ingevoerd, brak een grote cholera-epidemie uit.
4 Tijdens de Hongerwinter raakten veel mensen besmet met tuberculose.
5 Vlak na de terroristische aanslagen in New York op 11 september werden vier enveloppen verstuurd met daarin sporen van miltvuur. Zet de momenten in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst ..., dan ..., daarna …, vervolgens ... en ten slotte ... (vul nummers in).
Bekijk het antwoord
Opmerking Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Geschiedenis en staatsinrichting 2023, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0125-a-23-2-o
Andere examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 telt 43 vragen. De meeste vragen gaan over tijd van wereldoorlogen (25), staatsinrichting (4) en tijd van burgers en stoommachines (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0125-a-23-2-c).
Hoe oefen ik met het examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.