Examenvragen stijlfouten Nederlands vmbo-gl/tl
10 vragen over stijlfouten uit 8 centrale examens van 2018 tot en met 2025.
Stijlfouten komt in 8 van de 18 examens Nederlands vmbo-gl/tl voor, met 10 vragen (2% van alle examenvragen). Het meest in 2019, tijdvak 2 (2 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over stijlfouten
Per examen de vragen over stijlfouten, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2025, tijdvak 2: Tekst 1: Dure vis weggooien, dat doet pijn
Opgavetekst
Tekst 1 Dure vis weggooien, dat doet pijn
(1) Met een groot mes snijdt chef-kok Dyon den Dunnen (24) in de keuken van restaurant Three in Rotterdam de groene appels brunoise - tot kleine blokjes. Die veranderen door een marinade van yuzu in vegetarische ceviche, verrijkt met het sap van mango, ananas en passievrucht. “Vacuümverpakt en bevroren blijft tropisch fruit wel een half jaar houdbaar”, vertelt de chef. “Deze klokhuizen moet ik helaas wel weggooien.”
(2) In het chique sushirestaurant op de Freericksplaats in de Rotterdamse wijk Hillegersberg gooien de medewerkers het liefst zo min mogelijk weg. Dat begint al bij het koken. Restaurants kopen soms te veel in of gebruiken niet alles van het product. “Terwijl je van de botten nog jus kan trekken”, zegt Den Dunnen, terwijl hij een homp rundvlees op het werkblad legt. “Met de mergpijp geef ik daar smaak aan. Van het dier gooien we eigenlijk niets weg.”
(3) Volgens onderzoek van de Rabobank verdwijnt dit jaar in de horeca ruim 55 miljoen kilo voedsel in de vuilnisbak. Iets minder dan in vorige jaren, maar nog steeds een hoeveelheid die groot genoeg is om een stad als Den Bosch een jaar lang te voeden. Al dat weggooien kost de sector 647 miljoen euro per jaar en veroorzaakt een CO2-uitstoot van 110 duizend ton.
(4) Voedselverspilling leidt volgens een VN-rapport wereldwijd tot een uitstoot van 3,3 miljard ton CO2 per jaar, zes keer zoveel als al het luchtverkeer samen. “Het produceren van eten, met name zwaarder voedsel als vlees, kost veel energie en water. Daar zit het grootste aandeel CO2 in”, zegt Ilona de Hooge, hoofddocent marketing en consumentengedrag aan de Wageningen Universiteit. “Voedsel wordt verwerkt, bijvoorbeeld in stukken gehakt door machines en vervoerd naar restaurants, wat leidt tot nog meer uitstoot. Als je het vervolgens weggooit, is het helemaal zonde. Dan moet het als afval nog een keer verwerkt worden.”
(5) Hoewel de vuilnisbelt van verloren voedsel sinds 2019 in Nederland licht is gekrompen, gooien hotels, cafés en restaurants nog steeds bijna 6 procent van hun omzet weg. “Een van de problemen is dat ze niet te weinig willen aanbieden”, zegt De Hooge. “De horeca heeft er natuurlijk belang bij om voedselverspilling tegen te gaan, maar ook om een goede reputatie te behouden en gasten tevreden te stellen. Dat is soms strijdig met elkaar.”
(6) “De klant is koning, natuurlijk”, beaamt Daan Veldhoen, bedrijfsleider bij Three. “Toch raden we mensen af om te veel te bestellen. Dat lijkt tegenstrijdig, omdat we meer verdienen als we meer verkopen. Maar eten weggooien, met name dure vis, doet gewoon pijn.” Daarnaast biedt Three sinds kort kleinere porties rijst aan als bijgerecht. Voorheen zag het restaurant de grote kommen vaak halfvol terugkomen. “Gelukkig zijn klanten nog steeds tevreden met de hoeveelheden.”
(7) De Hooge raadt restaurants aan dit soort bijgerechten apart op de kaart te zetten, zoals bij Three het geval is. “Dan kunnen mensen kiezen wat en hoeveel ze bij hun vlees of vis willen. Het blijkt dat klanten dat helemaal niet erg vinden. Zo krijgen mensen alleen wat ze echt willen eten en wordt er minder verspild.”
(8) Three meldde zich eind vorig jaar aan om mee te doen aan de Verspillingsvrije Challenge in Rotterdam. Deelnemende restaurants en cafés krijgen dan een grote weegschaal in de keuken, die elk afzonderlijk restje afval weegt. Zo leren ondernemers waar hun grootste verspilling ligt. “Maar zo’n grote weegschaal is onwerkbaar in een kleine keuken als die van ons”, zegt Veldhoen. Hij gebaart naar het nauwe gangpad tussen de werkbladen, dat volledig geblokkeerd zou worden.
(9) Na die tegenvaller moest hij samen met de chef op zoek gaan naar andere manieren om voedselverspilling te meten. “Alles wat we wegdoen, houden we bij op lijsten in de keuken. Maar binnenkort krijgen we een nieuw digitaal inkoopsysteem, waardoor we makkelijk kunnen zien hoeveel we van elk product weggooien en hoeveel ons dat kost. Dankzij die data kunnen we in de toekomst nog slimmer inkopen.”
(10) Dat is ook wat De Hooge aan de horeca adviseert: plan goed in op basis van het verleden. Al beseft ze dat het lastig kan zijn. “In verschillende fases werken verschillende mensen, die allemaal een foutje kunnen maken. Van plannen, inkopen, bewaren, voorbereiden en bereiden tot consumeren en overhouden. In al die fases zitten stukjes onzekerheden. Daarom is het lastig om voedselverspilling volledig te elimineren. Maar het is zeker te verminderen.”
(11) Ook de klant kan aan tafel een steentje bijdragen. Wiens oog groter is dan de maag, kan bijvoorbeeld overgebleven eten laten inpakken en later opeten. Zelfs een fine-dining-restaurant als Three, ‘waar mensen komen voor de ervaring’, is niet vies van een doggybag. “Ik heb liever dat mensen er thuis nog van genieten dan dat we het hier in de prullenbak gooien”, zegt Veldhoen.
(12) Samen met drie kokshulpen bereidt chef Den Dunnen zich voor op het diner van vanavond, waar zo’n tachtig mensen zullen aanschuiven. “Voor bepaalde gerechten blijven mensen terugkomen. De wagyu-tartaar en gyoza’s met kimchi-roomsaus zijn echt onze signatuurgerechten. We weten dus dat we de ingrediënten voor die gerechten groot moeten inkopen, en andere minder. Het scheelt dat we dit al meer dan vijf jaar doen, dan leer je anticiperen.”
Jildau Cuperus, de Volkskrant, 16 september 2023
Vraag 4 1 punt
In alinea 5 gaat het over de ‘vuilnisbelt van verloren voedsel’. (regels 56-57) Wat wordt hiermee bedoeld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2024, tijdvak 1: Tekst 4 Uit gewoonte naar Instagram
Opgavetekst
(1) De storing bij Facebook1) weerhield mensen er maandagavond niet van om tegen beter weten in toch steeds Instagram, WhatsApp en Facebook2) te openen. Duimen van gebruikers leken er als vanzelf naartoe te gaan, zelfs toen de apps niet werkten. “Maar een paar uur per dag zonder sociale media zou eigenlijk normaal moeten zijn”, zegt gedragspsycholoog Bjarne Timonen.
(2) De psycholoog vergelijkt het met een bak snoepjes die voor je neus op tafel staat. “Bijna automatisch grijp je steeds naar die bak om een nieuw snoepje te pakken, zonder daar heel erg over na te denken.”
(3) Maar in tegenstelling tot een snoepkom raken sociale media nooit leeg. Bij elke verversing is er iets nieuws te zien. Als vrienden niets hebben geplaatst, dan zorgen algoritmes van de apps er wel voor dat gebruikers iets krijgen voorgeschoteld wat aansluit bij hun persoonlijke interesses.
(4) “Dat werkt belonend”, zegt Timonen. “Instagram is een soort gokapparaat, zoals een fruitmachine. Je weet niet wat er komt. Iets leuks, iets grappigs of iets schokkends. Daardoor blijft je brein geprikkeld en blijf je scrollen.”
(5) In Nederland maken volgens het Nationale Social Media Onderzoek 2021 van Newcom zo'n 13,7 miljoen mensen gebruik van sociale media. WhatsApp is het populairst: 9,8 miljoen mensen loggen daar dagelijks in (tegenover 9,3 miljoen aan het begin van 2020). Op Facebook komen elke dag 7,3 miljoen Nederlanders en op Instagram zo'n 3,7 miljoen.
(6) Nederlanders spenderen gemiddeld 97 minuten per dag aan sociale media. Vooral jongeren in de leeftijd van vijftien tot negentien jaar zijn meer sociale media gaan gebruiken. In 2021 lieten ze weten 160 minuten per dag op de apps te zitten, tegenover 143 minuten een jaar eerder. In hogere leeftijdscategorieën is het aantal minuten dat op sociale media wordt doorgebracht stabieler.
(7) “Bij een massale storing zoals die van deze week bij Facebook moeten we gedwongen afkicken”, zegt de gedragspsycholoog. “Het grootste deel van de communicatie verloopt via sociale media, dus dit voelde weer een beetje zoals de lockdown3). Ineens waren we aangewezen op het sturen van sms'jes, wat vergeleken met appen voelt alsof je rooksignalen stuurt.”
(8) Uiteindelijk duurde de storing zo'n zes uur. “Dat viel wel mee”, zegt Timonen. “Eigenlijk zou het normaal moeten zijn, een paar uur zonder sociale media.” De psycholoog zegt dat we massaal gedragsverslaafd zijn aan sociale media. En hoe meer een verslaving door de maatschappij wordt omarmd, des te lastiger het is om er een einde aan te maken. “Mensen vinden het bijna gek als je in de trein níet op je telefoon kijkt.”
(9) De problemen zijn bekend, maar toch blijkt het lastig om het gedrag te doorbreken. Om minder afhankelijk te zijn van een telefoon, moeten mensen zelf beginnen met een ‘socialemediadetox’4). “Spreek bijvoorbeeld met jezelf af om na het avondeten niet meer op je telefoon te kijken”, zegt de psycholoog. “Ga een stukje wandelen, lezen of voer eens een gesprek met je partner op de bank in plaats van met het hele gezin naar de telefoon te staren.”
(10) Volgens Timonen kunnen sociale relaties echt lijden onder de smartphone. “Gesprekken worden oppervlakkiger en minder plezierig als de mobiel tussen mensen in ligt. Leg hem dan ook niet op tafel, maar stop hem in je tas; houd ‘m uit het zicht.” En er zijn ook trucs om bepaalde apps minder te gebruiken. “Je kunt op je telefoon tijdslimieten instellen. Dat helpt ook al.”
naar een tekst van Rutger Otto, NU.nl, 6 oktober 2021
noot 1 Door een storing op 4 oktober 2021 konden de apps van Facebook zes uur lang niet gebruikt worden.
noot 2 Instagram, WhatsApp en Facebook horen bij hetzelfde bedrijf (na 28 oktober 2021 ‘Meta’) en hadden allemaal last van de storing.
noot 3 de lockdown: Om de overdracht van het besmettelijke coronavirus tegen te gaan werden maatregelen verplicht zoals sluiting van scholen en horeca, het verbod om meer dan twee bezoekers te ontvangen en een verplichte afstand van anderhalve meter tussen mensen die niet tot één huishouden behoren.
noot 4 socialemediadetox: een pauze nemen van sociale media / offline gaan
Vraag 25 2 punten
In de alinea's 2 en 3 vergelijkt gedragspsycholoog Bjarne Timonen een bak snoepjes met sociale media. Leg uit welke overeenkomst en welk verschil er volgens hem is tussen een bak snoepjes en sociale media. Noteer je antwoord in de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
overeenkomst: Je eet en klikt automatisch/zonder nadenken. / Je doet beide automatisch/zonder nadenken.
verschil: Een bak snoepjes raakt leeg, maar sociale media raken nooit leeg.
Opmerking Bij verschil moeten beide (snoep en sociale media) genoemd zijn voor toekenning van het scorepunt.
Aanvulling: het verschil wordt vervangen door: “verschil Een bak snoepjes raakt leeg (en sociale media raken niet leeg). / Sociale media raken nooit leeg (en een bak snoepjes raakt wel leeg).” Dit levert 1 scorepunt op. De opmerking hierboven vervalt.
2024, tijdvak 2: Tekst 1
Opgavetekst
Tekst 1 “We bedienen vooral mensen die nét een paar kilometer per uur te hard rijden”
(1) Net als op een scherm in een luchtverkeerstoren bewegen tienduizenden blauwe stipjes zich langzaam over de kaart van West-Europa. Ze worden getoond op vier enorme breedbeeld-tv’s op het hoofdkantoor van Flitsmeister in Veenendaal. Heel Nederland is blauw gekleurd, maar als tentakels strekken sommige stippenstromen zich uit richting de Franse kust en dwars door Duitsland.
(2) Alle stippen staan voor automobilisten die de Flitsmeister-app aan hebben staan. Wanneer zij richting een flitspaal rijden, krijgen ze een waarschuwing op hun telefoon, waardoor vrijwel alle snelheidsboetes ontweken kunnen worden. Als de automobilist zelf een flitspaal spot, kan hij of zij dat aangeven in de app om andere gebruikers te waarschuwen.
(3) Op Valentijnsdag 2010 lanceerden ontwikkelaars Sjoerd Perfors en Rick Waalders (beiden nu 38 jaar) de Flitsmeister-app, die toen nog bestond uit een simpel lijstje van flitspalen die een automobilist op zijn of haar route tegen zou komen. Het was de begintijd van de iPhone, toen het Nederlandse aanbod in de app-store zo’n beetje beperkt was tot de Teletekst-app1). “Doordat Flitsmeister een van de weinige Nederlandse apps was, kreeg hij gelijk aandacht.” Aan het woord is de 30-jarige Jorn de Vries, directeur van Flitsmeister. Tegenwoordig bedient Flitsmeister een kwart van de Nederlandse automobilisten.
(4) Naast het simpele lijstje flitspalen waarmee de heren begonnen, bleken gebruikers ook behoefte te hebben aan andere informatie om hun reis comfortabeler te maken. “Ze vroegen ons of we ook konden waarschuwen waar files staan. Daar hadden we toen nog geen idee van, dus zijn we file-informatie gaan inkopen. Dat was destijds een enorme investering, dus we hebben lang gewikt en gewogen of we het aandurfden om de dienst op zo’n manier uit te breiden.”
(5) Het bleek een goede beslissing. Flitsmeister werd steeds populairder. Stap voor stap voegde het bedrijf, naast flitspalen en files, ook informatie over wegwerkzaamheden, stilstaande voertuigen en ongelukken toe, geïntegreerd in een TomTom2)-achtige routeplanner. Maar om die informatie betrouwbaar te houden, waren meer gps-data nodig, dus maakten ze de app gratis om zoveel mogelijk gebruikers binnen te harken. Alles voor een grotere schaal: voortaan moesten inkomsten komen uit reclame en de verkoop van anonieme locatiegegevens.
(6) Waar Flitsmeister in zijn eerste levensjaren vooral een app was voor de bestuurder die ongestraft te hard wil kunnen rijden, is hij steeds meer geïntegreerd geraakt in het ‘nette’ Nederlandse verkeerssysteem. “We kunnen nu de gehele reis van een automobilist bedienen, van waarschuwingen voor vertrek tot parkeren”, vertelt De Vries. BNR Nieuwsradio, Q-Music en Radio 538 gebruiken de file-informatie die Flitsmeister verzamelt op basis van gebruikersbewegingen. Maar vooral de rijksoverheid is een belangrijke partner.
(7) Rijkswaterstaat gebruikt de locaties van Flitsmeister-gebruikers om mogelijke knelpunten te voorspellen. Bovendien is de app een handig platform om automobilisten te bereiken met informatie over afgesloten routes, wegwerkzaamheden en passerende ambulances. “De overheid heeft de kans aangegrepen om ons platform te gebruiken om het verkeer effectiever en veiliger te maken”, zegt De Vries. “Dat waardeer ik enorm.” Maar die prettige samenwerking liet volgens hem even op zich wachten. “We hebben veel last gehad van ons imago als app voor verkeersovertreders.”
(8) Ondanks de uitbreidingen blijft waarschuwen voor flitsers de kern. “In totaal heeft Flitsmeister volgens een eigen grove berekening zo’n 8 miljard euro aan boetes voorkomen in tien jaar”, vertelt De Vries trots. Voorkomen of uit de staatskas gejat? Die vraag wuift De Vries weg: “Voor zover ik weet, deelt de overheid geen boetes uit om geld te verdienen, hoor.”
(9) Volgens De Vries gaat de app echter niet hand in hand met gevaarlijk rijgedrag. “Uit de data blijkt dat onze gebruikers niet harder rijden dan de gemiddelde automobilist. We bedienen vooral mensen die nét een paar kilometer per uur boven de snelheidslimiet rijden. Daarnaast willen veel bestuurders die niet te hard rijden zeker weten dat ze geen bon op de mat krijgen.”
(10) Waarom gaan Flitsmeister-gebruikers niet plankgas, terwijl het risico op een bon nihil is bij gebruik van de app? “De 2,5 miljoen bestuurders die we bedienen, zijn echt niet allemaal maniakken of verkeershufters. De kleine groep overtreders is er altijd. Vergeet ook niet dat het wegennet hartstikke druk is. Heel hard rijden is knap lastig. Maar bovenal, mensen willen helemaal niet Max Verstappen spelen. Ook niet onze gebruikers, van wie je het misschien het meest zou verwachten.” “Ook de ANWB3) ziet geen vergroot veiligheidsrisico bij het grootschalige gebruik van Flitsmeister”, vertelt een woordvoerder desgevraagd.
(11) “Dat de overheid de voordelen inzag van samenwerken met Flitsmeister kwam door het grote bereik, maar ook door de constructieve houding van het bedrijf”, vertelt De Vries. “Natuurlijk schoppen we tegen het systeem aan, maar dat kan in allerlei gradaties. Je kan je middelvinger opsteken, of de samenwerking aangaan en luisteren naar kritiek.” Die houding werkt. Wie nu een nieuwe auto koopt, kan dit ooit dwarse appje via de autocomputer vaak rechtstreeks downloaden. Meer mainstream4) kan haast niet. Zoals De Vries zegt: “Dit hobbyproject is een beetje uit de hand gelopen.”
noot 1 Teletekst-app: een app van de NOS met allerlei actuele informatie in het kort, zoals voetbaluitslagen, het laatste nieuws en verkeersinformatie
noot 2 TomTom: een mobiel navigatiesysteem dat in 2001 op de markt kwam
noot 3 ANWB: een vereniging op het gebied van mobiliteit, vakantie en vrije tijd die onder meer pechhulp en verkeersinformatie aanbiedt
noot 4 mainstream: gangbaar, bestemd voor de massa
naar een artikel van Liam van der Ven, de Volkskrant, 27 juni 2022
Vraag 10 1 punt
De laatste zin luidt: “Dit hobbyproject is een beetje uit de hand gelopen.” Wat bedoelt De Vries met deze zin?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2023, tijdvak 1: Tekst 3
Opgavetekst
Tekst 3 Schoon en veilig drinkwater is onbetaalbaar

In 2021 betaal je € 0,70 voor 1.000 liter (1 m3) perfect drinkwater en € 45,78 per jaar voor vastrecht.1) Beide bedragen zijn inclusief 9% btw. Schoon en veilig drinkwater is goedkoop, maar tegelijk onbetaalbaar, omdat het van groot belang is voor onze gezondheid en ons welzijn. Maar ons drinkwater staat door allerlei factoren steeds meer onder druk. Om het voor de toekomst veilig te stellen, gaan we in die toekomst investeren. Onze ambitie daarbij is helder: in 2030 willen we dat elke druppel duurzaam is. Lees meer over onze ambitie en de nieuwe tarieven op Vitens.nl.
water voor nu en later, Vitens
noot 1 vastrecht: onveranderlijk bedrag dat je betaalt voor het gebruik van water
Vraag 22 1 punt
In de advertentie wordt beweerd dat schoon en veilig drinkwater onbetaalbaar is. Wat bedoelt Vitens met ‘onbetaalbaar’?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2022, tijdvak 2: Tekst 3: Kontakt Mediapartners
Opgavetekst
Tekst 3 Kontakt Mediapartners, een andere kijk op bereik!

Advertentie met de kop “Kontakt Mediapartners, een andere kijk op bereik!”. Afbeelding: zwart-witfoto van een oudere man met pet die op een houten hek leunt, met op de achtergrond een weiland en bomen.
Tekst onder de afbeelding: Gevestigd op het platteland, in het pittoreske Goudriaan1), kenmerkt de poldermentaliteit onze werkwijze. Een mentaliteit van aanpakken en doorpakken, maar nét even anders. Met onze nuchtere kijk op zaken helpen wij ondernemers in de regio hun bedrijf te laten groeien. Gebruikmakend van onze expertise en middelen, zowel off- als online. Opvallen in de kudde, maar ook met beide laarzen in de Hollandse klei blijven staan. Dat is Goudriaanse nuchterheid en een glimmend jasje!
www.kontaktmediapartners.nl
noot 1 Goudriaan: een klein dorp, gelegen in de Alblasserwaardse polder, in de regio Zuid-Holland
Vraag 24 1 punt
Wat wordt er bedoeld met “Opvallen in de kudde, maar ook met beide laarzen in de Hollandse klei blijven staan.”? Kontakt Mediapartners is zowel
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 1: Tekst 4
Opgavetekst
Tekst 4 Scholen worstelen nog met schermpjes in de klas
(1) De gezichten in de klas van biologiedocent Steven Geurts in Heeswijk-Dinther waren vaak naar beneden gericht, op schermpjes. “Hoe interessant mijn les ook is, ik win het gewoon niet van zo’n apparaatje”, zegt Geurts, die kon blijven waarschuwen en innemen – zijn record is vijftien telefoons in één les.
(2) Hij was het zat ‘politieagentje te moeten spelen’. Daarom kocht hij vorig schooljaar een telefoontas: een soort schoenenzak met dertig genummerde vakjes waar leerlingen tijdens de les hun telefoon in doen.
(3) “Het bevalt fantastisch”, zegt Geurts. “Leerlingen zijn actiever en hebben meer aandacht voor de les.” Dat valt ze zelf ook op. In een opstel voor het vak Nederlands over de telefoontas schreef een leerling dat nu vaker vragen worden gesteld die met het onderwerp van de les te maken hebben. De interesse in het vak lijkt gestegen te zijn.
(4) De meeste leerkrachten staan telefoons in de klas toe, blijkt uit peilingen. Ook gebruiken steeds meer scholen tablets en laptops voor hun onderwijs. Dat leerlingen daar ook andere dingen op doen dan leren, plaatst leraren voor dilemma’s. “Veel leerlingen zijn totaal geobsedeerd door hun telefoon”, zegt geschiedenisdocent Vincent Fiddelaar die lesgeeft op ROC’s in Zaandam en Amstelveen. Hij vindt dat scholen strenger tegen telefoons in de klas moeten optreden.
(5) Leerling Rixte (14) uit Rotterdam: “Vooral in het eerste leerjaar was de halve klas met iets anders bezig. Eén dubbelklik op de iPad en je zit op Snapchat of Instagram en als de docent langsloopt, ben je daar in één dubbelklik ook weer weg.”
(6) “Dat kinderen van nu beter kunnen multitasken, zoals weleens gedacht wordt, is een illusie”, zegt Paul Kirschner, hoogleraar onderwijspsychologie aan de Open Universiteit. “Tal van onderzoeken tonen aan dat het voor de mens onmogelijk is twee informatieverwerkende processen tegelijkertijd uit te voeren, zonder verlies van snelheid en nauwkeurigheid.”
(7) Zo hadden studenten die tijdens het leren af en toe een Facebookbericht ontvingen, bijna twee keer zo veel tijd nodig om een tekst te leren. En studenten die zich tijdens het leren door sociale media lieten storen, scoorden 1 tot 1,5 punt lager, bleek uit onderzoek van Kirschner zelf. Studenten die zichzelf veel smartphonepauzes gunnen, blijken bovendien niet bereid de benodigde extra tijd in het leren te steken.
(8) Als je twee activiteiten waarbij je moet denken tegelijkertijd doet, neem je minder waar. Dat is onder meer onderzocht door mensen in een simulator te laten rijden: met telefoon, zonder telefoon en onder invloed van alcohol. De bellende mensen veroorzaakten zelfs meer ongelukken dan de dronken mensen.
(9) Kirschner: “Beeld je maar in dat je in een vergadering zit en op je telefoon bezig bent. Dan hoor je even niet wat er gezegd wordt, terwijl je niet ineens doof bent geworden. Je kunt de betekenis van wat je leest en hoort niet tegelijkertijd verwerken.”
(10) “Mensen die veel multitasken, kunnen onbelangrijke prikkels op den duur minder goed negeren”, zegt hij. “Dat gaat waarschijnlijk op voor de huidige generatie beeldschermgebruikers. Zij kunnen zich minder goed concentreren.”
(11) Dat veel scholen een oplossing zoeken voor alle schermpjes in de klas, blijkt uit de populariteit van de telefoontas: in augustus vorig jaar op de markt gekomen en inmiddels hangt hij op zo’n 400 scholen in alle lokalen. Zo hangt geregeld voor 20.000 euro aan apparatuur aan de muur. Sommige scholen voerden samen met de tas een telefoonprotocol in met regels voor ‘bewust' gebruik.
(12) De telefoontas is een idee van Martijn en Nienke Baars, getrouwd en beiden docent in Apeldoorn. Ook zij zagen kinderen in de les steeds afgeleid worden. Tegelijkertijd zagen ze het nut van de mobiele telefoon in de klas: voor quizzen, opdrachten of om woordjes op te zoeken. De smartphone helemaal uit de klas weren, dachten ze, is de oplossing niet. Een middenweg is beter: het schermpje uit de broekzak, maar niet ver uit de buurt.
(13) “De meeste scholen kiezen een middenweg als het om technologie gaat”, zegt Kees van Domselaar, voorzitter van de iScholenGroep, een netwerk van tachtig middelbare scholen die ervaringen delen over informatietechnologie. Niet: leerlingen van 9 tot 5 naar een scherm laten turen, want dan vervang je de ene monocultuur door de andere. Maar: de digitalisering van de samenleving ook niet buiten de klas houden. “Het onderwijs moet geen museum worden”, zegt Van Domselaar. Iets als een iPadschool noemt hij een hype. “Technologie kan hoogstens een middel zijn. We hebben toch ook geen digibordscholen?”
(14) Ook Kirschner zegt dat ICT in het onderwijs goed kan zijn, maar het moet geen doel op zich zijn. “Er werd een tijd geroepen dat leerlingen uit het internettijdperk een soort homo zappiëns1) zouden zijn; digital natives2), die op een heel andere manier leren. Dat slaat nergens op. Onze schedels en hersenen zijn in 10.000 jaar niet zo veel veranderd.” Hij voegt eraan toe: “Kinderen van nu kunnen ook niet vanzelf met de computer werken, net zoals ze ook niet zomaar kunnen autorijden. Ze moeten dat eerst aanleren.”
(15) Omgaan met mobiele telefoons is ook iets dat je moet leren, vindt Van Domselaar. “Leerlingen moeten leren dat het sociaal onwenselijk is tijdens de les te whatsappen. Daarin ligt een taak voor docenten.” Over afleiding is hij nuchter. “Docenten die geen orde kunnen houden, kunnen dat ook niet met een iPad. Vroeger las ik bij bepaalde leraren ook hele jaargangen Donald Duck in de les.”
noot 1 homo zappiëns: een generatie kinderen en jongeren die opgroeit met beeldschermen en apparaten. Hierbij wisselen ze moeiteloos van het ene apparaat of beeldscherm naar het andere.
noot 2 digital natives: de generatie kinderen en jongeren die met digitale technologieën is opgegroeid
naar een artikel van Mirjam Remie, NRC, 3 september 2017
Vraag 23 1 punt
Wat maakt Van Domselaar duidelijk met de zin “Vroeger las ik bij bepaalde leraren ook hele jaargangen Donald Duck in de les.” (regels 159-161)
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2019, tijdvak 2: Hier doen we het niet voor
Opgavetekst
Tekst 3 Hier doen we het niet voor

Prijzen winnen is te gek. We zijn wéér de klantvriendelijkste en ook het duurzaamste merk van Nederland! Dat maakt ons trots. Maar ook ongeduldig, want die prijzen betekenen ook dat nog niet iedereen groene keuzes maakt. Duurzaam moet de standaard worden. Dan zijn die awards niet meer nodig.
www.greenchoice.nl/groenekeuzes
Vraag 15 1 punt
Doordat het woordje ‘NIET’ in de afbeelding in een ander lettertype en onderstreept weergegeven is, kun je de zin in de afbeelding op twee manieren lezen. Namelijk als:
1 Hier doet Greenchoice het voor.
2 Hier doet Greenchoice het niet voor.
Waarnaar verwijst ‘Hier’ in de zin “Hier doet Greenchoice het NIET voor”?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2019, tijdvak 2: Een punt maken.
Opgavetekst
Tekst 4 Een punt maken.
(1) Persoon 1: Gaat onze afspraak vanavond nog door?
Persoon 2: Wat mij betreft wel.
Persoon 1: We kunnen naar die nieuwe kroeg? Half negen daar?
Persoon 2: Is goed.
Hoe las u dit whatsappgesprekje? De kans is groot dat Persoon 2 in uw hoofd een wat nukkig, ongezellig type is. Terwijl hij (of zij) in feite niks onaardigs heeft gezegd. Het probleem zit ’m in het gebruik van de punten na elke zin: die maken hem ongezellig. Hij (of zij) gaat wel mee de kroeg in, maar was liever thuisgebleven om ‘Wie is de Mol?’ te kijken.
(2) De komst van appen, sms’en en chatten heeft invloed op de taal. Niet alleen omdat nieuwe afkortingen en woorden ontstaan - LOL1) bijvoorbeeld, of suc6 - maar ook omdat de betekenis van leestekens verandert. Veel uitroeptekens in een sms’je? Overdreven en onoprecht. Doorloop-puntjes (…) in die mail van je collega? Passief-agressief. Waarom verschilt digitale taal (digi-taal) van het gewone Nederlands? En moeten we ons daar zorgen over maken?
(3) Lieke Verheijen is aangesloten bij de Radboud Universiteit in Nijmegen en doet onderzoek naar digi-taal onder jongeren. Communicatie via nieuwe media kent andere conventies2) dan we gewend zijn van het Standaardnederlands, stelt ze. Zo gebruiken met name jongeren veel afkortingen (LOL, BRB3)), worden woorden fonetisch gespeld (jonguh) of worden letters weggelaten (lache).
(4) Maar ook voor interpunctie gelden andere regels. “Via sms of whatsapp willen we snel, praktisch communiceren. Leestekens als punten en komma's die niet essentieel zijn voor het tekstbegrip, worden vaak weggelaten. Hetzelfde geldt voor accenten op letters.” Wat ook niet helpt, is dat de punt bij veel smartphones, bijvoorbeeld iPhones, op een ander toetsenbordje zit dan de letters. Een punt zetten vergt dus relatief veel moeite.
(5) Toch is het niet alleen het apparaat of programma zelf dat de regels bepaalt. Met de komst van Twitter werd bijvoorbeeld verwacht dat gebruikers meer afkortingen en samentrekkingen zouden gebruiken; een tweet is gelimiteerd tot 140 karakters. De Amerikaanse taalwetenschapper Mark Liberman liet echter zien dat dit ongegrond was. Hij vergeleek een serie tweets met een aantal Britse literaire werken en constateerde dat de gemiddelde woordlengte op Twitter langer is.
(6) Digi-taal wordt ook sterk gevormd door het gebrek aan sociale context bij een appje of sms. In een gesprek gebruiken we namelijk intonatie en gezichtsuitdrukkingen om duidelijk te maken wat we bedoelen, terwijl we het in een appje met tekst moeten doen. Daarom ontstaan nieuwe manieren om woorden kracht bij te zetten. Emoji zijn hier erg geschikt voor, maar het kan ook prima zonder. Door bepaalde letters te herhalen, bijvoorbeeld: ‘Zooo geen zin in school vandaag.’ Of door extra hoofdletters: ‘Deze week vier tentamens, DRUK.’
(7) Terug naar het gebruik van punten. Sinds wanneer hebben die een emotionele lading gekregen? Wetenschappers van Binghamton University (VS) lieten een groep studenten berichtjes beoordelen met of zonder punten aan het eind. Bijvoorbeeld deze uitwisseling:
Persoon 1: Diana en ik hebben een leuke avond gehad bij dat Chinese eettentje! Bedankt voor de tip, was erg lekker
Persoon 2: Graag gedaan, fijn dat het leuk was.
De studenten moesten oordelen over Persoon 2: hoe oprecht klonk zijn berichtje? Wat bleek: als Persoon 2 een punt had gebruikt, werd zijn bericht gelezen als minder oprecht. Bij het testen van dezelfde berichten in de vorm van handgeschreven briefjes, was dit effect er niet.
(8) Waarom die verschillen? Dat heeft weer te maken met de verschillende schrijfconventies die gelden bij verschillende tekstgenres. Bij sms en chat is de norm: geen punten, tenzij echt noodzakelijk. “Dus als iemand toch een punt gebruikt, zoeken we daar iets achter,” zegt Verheijen, “bijvoorbeeld dat iemand geïrriteerd is of een duidelijk statement wil maken. Dat vind ik, punt.”
(9) “Dat digi-taal afwijkt van standaardtaal is op zich geen probleem, zolang alle gebruikers maar de normen kennen. Doorgaans zijn jongere generaties, opgegroeid met internet, hier beter van op de hoogte dan oudere generaties. Vandaar dat weleens misverstanden ontstaan”, zegt Verheijen. “Oudere mensen die zes of zeven uitroeptekens achter elkaar zetten, bijvoorbeeld. Of een ander klassiek voorbeeld: alles in hoofdletters. Alsof je constant schreeuwt.”
(10) “Verder is het nog maar de vraag hoe definitief de veranderingen zijn”, zegt taalkundige Marc van Oostendorp. De media veranderen namelijk sneller dan de taal. “Vroeger stuurden we sms'jes met een gelimiteerd aantal karakters. Daardoor kwamen afkortingen als LOL en BRB. Nu communiceren we vooral via media waar geen limiet bestaat en neemt ook het aantal nieuwe afkortingen af. En misschien raken die bestaande afkortingen wel weer uit de gratie.”
(11) Zal digi-taal straks doorsijpelen in het Standaardnederlands? Die vrees bestaat al jaren. In 2004 bleek uit een online enquête van tijdschrift Onze Taal dat 66 procent van de deelnemers dacht dat sms'en zou leiden tot taalverloedering. Een paar jaar later ging de discussie vooral over msn-taal4). “Toch is er maar weinig wetenschappelijk bewijs voor deze stelling”, zegt Van Oostendorp. “De Romeinen klaagden al over taalverloedering. Terwijl het een vaag begrip is, want wanneer verloedert taal? Als mensen hun gedachten minder goed kunnen verwoorden? Daar hoeven we ons echt geen zorgen over te maken; die pubers op het schoolplein begrijpen elkaar prima.”
(12) Verheijen onderzoekt nu of chatten en appen de schrijfvaardigheid van middelbare scholieren beïnvloedt. “Vooralsnog lijkt de schade mee te vallen. Er zijn signalen dat scholieren door sociale media juist creatiever met taal omgaan, dat is positief voor hun taalontwikkeling. Negatieve effecten lijken vooral zichtbaar te zijn bij spellingdetails als hoofdletters en leestekens; die schieten er vaker bij in.” Het kan dus dat puntkomma's, doorlooppuntjes en haakjes minder vaak te zien zullen zijn. Maar of dat nou zo'n ramp is? “Uiteindelijk bepalen we zelf de taalregels, dus het wordt pas een probleem als wij er een probleem van maken.”
noot 1 LOL: Engelse afkorting van ‘laughing out loud’, wordt gebruikt om aan te geven dat je iets heel grappig vindt
noot 2 conventies: afspraken en opvattingen (over taalgebruik)
noot 3 BRB: Engelse afkorting van ‘be right back’, wordt gebruikt om aan te geven dat je zo terug bent
noot 4 msn-taal: met msn wordt msn-messenger bedoeld, een van de eerste chatprogramma’s op de computer
naar een artikel van Anouk Vleugels, Het Parool, 25 januari 2017
Vraag 22 1 punt
In alinea 3 en alinea 8 wordt gesproken over conventies in taalgebruik. In de titel van deze tekst wijkt de schrijver af van de gebruikelijke manier om een titel te formuleren.
→ Van welke afwijking is er in de titel sprake?
Bekijk het antwoord
- Noemt: de schrijver plaatst een punt achter de titel (die er normaal gesproken niet hoort). (1p)
2018, tijdvak 1: Tekst 1
Opgavetekst
Tekst 1 De keerzijde van het spotprijsparadijs
(1) “Gaat het nog?” Fronsend tikt een moeder op de schouder van haar tienerdochter in de lange rij voor de paskamers in Primark in Groningen. [5]Het meisje zucht. Er zijn nog vele wachtenden voor haar. Maar als ze eenmaal in die paskamer is, wordt het leven teruggebracht tot drie overzichtelijke basisregels. Zo staat op [10]een turquoise bord te lezen: ‘Try it, like it, buy it’1).
(2) Buiten op de Westerkade is het duidelijk dat het gros van de klanten die boodschap ter harte heeft [15]genomen. Overal zie je de bruine papieren tassen met het logo van de Ierse kledingprijsvechter: op de stoelen van het terras, aan de armen van vrouwen en meisjes, meestal [20]vriendinnen of de moeder-dochtervariant.
(3) Action. TKMaxx. Primark. De winkelende mens kan tegenwoordig voor een spotprijsje zijn tassen volgeladen, [25]in grotere hoeveelheden dan zijn of haar kast kan bergen. Koopverslaving is een aandoening geworden, ‘ontspullen’ een trend en tussen deze twee uitersten dwaalt de [30]consument op de tast naar een nieuw evenwicht.
(4) Lisa Hummel (21) en Renée Dijkema (22) hebben hun tassen in een hoekje geschoven van een restaurant. [35]Ja, ze zijn naar Primark geweest, ook al hadden ze zich nog zo voorgenomen om er niet naar binnen te gaan. Renée: “Het was ons woensdagochtendgeheim. Eigenlijk [40]vinden we het afschuwelijk, het graaien in al die goedkope kleding, met de kinderarbeid in je achterhoofd. En je koopt heel veel wat je niet nodig hebt.”
[45](5) Maar ja. Toch even kijken. Lisa: “Een beetje neuzen is vrouwen eigen.” En nu zitten ze hier met allebei twintig paar sokken, een shirtje, twee shortjes, een olifantenpyjamabroek [50]en een kaars. “Veel mensen kopen daar om het kopen”, zegt Renée. “Zo zijn wij niet. Wij zijn wat ouder, we weten zo langzamerhand wat onze kledingstijl is. Als wij iets [55]écht leuks willen, gaan we liever naar wat kleinere winkels.”
(6) Lisa studeert Europese talen en culturen, Renée zit op de kunstacademie. Ze hebben allebei een goedbetaald [60]bijbaantje. “Ik denk dat we te veel geld hebben en te veel spullen”, zegt Renée. Lisa merkt op dat er een soort tweedeling ontstaat in de maatschappij: “Aan de ene kant de massa [65]die graag veel en goedkoop koopt, en een tegenbeweging van liefhebbers van fair trade (eerlijke handel), biologisch eten en tweedehands of juist minder spullen. Het is de nieuwe [70]verzuiling2).”
(7) Psycholoog Carien Karsten voltooide haar studie aan de Rijksuniversiteit Groningen en is gespecialiseerd in koopgedrag. Ze ziet die [75]tegenbeweging niet de overhand krijgen. “Alles in de maatschappij is gericht op de buitenkant. Mensen lijken vergeten te zijn dat je je identiteit niet kunt kopen.” Ze denkt [80]dat shoppen is ontstaan toen warenhuizen hun intrede deden en vrouwen een manier vonden om aan het publieke leven deel te nemen.
(8) “Dat is iets anders dan het massale [85]kopen van vandaag de dag”, zegt ze. “Vroeger had je een zomer- en een wintercollectie. Later kwamen daar de herfst- en voorjaarscollectie bij. Primark heeft zeventien collecties, [90]om de paar weken ligt er wat nieuws en dat speelt in op de hebzucht.”
(9) Generaties lang was het volgens haar de norm om geen schulden te [95]maken. Deze norm veranderde in de jaren tachtig, toen mensen meenden recht te hebben op geluk en zichzelf gingen verwennen door te shoppen. “Daardoor voel je je beter, het geeft [100]zelfwaardering, zo is uit onderzoek gebleken. Maar niet in de mate waarin het nu gebeurt. Tachtig procent van je tijd draag je twintig procent van je kleding.”
[105](10) Wie de drukte van de winkels de rug toekeert, ziet een lezende dame achter een van de statige ramen van haar bovenwoning. Het is Ans Wooldrik, die, in de 48 jaar dat ze [110]met haar man aan de Westerhaven woont, de wereld meer dan eens zag veranderen. Zij veroordeelt de veranderende wereld niet, maar ze doet er niet volop aan mee.
[115](11) Wooldrik vaart haar eigen koers. Haar boodschappen haalt ze grotendeels op de markt, gezellig in de drukte van de binnenstad. Een heel andere drukte dan die tegenover [120]haar huis, waar ze ooit kon kijken tot het water bij het hoofdstation. En nu? Wooldrik schudt haar hoofd. “Nu is het een puinhoop van studenten en winkels. En van fietsen en auto’s, nu [125]Primark is geopend.”
(12) Ze schiet in de lach. “Wij zijn zondag even gaan kijken, buiten. Die rijen. Ik heb nog nooit zoiets gezien. Rijen mensen voor de winkel, rijen [130]auto's voor de parkeergarage.” Ze is binnen geweest in de nieuwe modezaak. Tien stappen, toen maakte ze rechtsomkeert. “Het is er een bende. De helft van de kleren ligt onder de [135]rekken. Maar ja, ik ben natuurlijk niet de doelgroep van Primark. Ik ben bovendien niet het type dat graag winkelt. Twee keer per jaar koop ik nieuwe kleren.”
[140](13) Enkele meters vanaf het gekrioel in Primark begroet goud- en zilversmid Cees Wolf iedere klant die binnenkomt. “Wij zijn geen dozenschuivers. Hier draait het niet om in- [145]en verkoop, maar om kwaliteit”, zegt Wolf. Zijn winkel herbergt een schat van spullen die al generaties meegaan. Hier heeft de eeuwigheid bescherming gezocht tegen de vluchtige [150]wegwerpwereld.
noot 1 ‘Try it, like it, buy it’: reclameslogan die vertaald kan worden met: ‘Pas het, houd ervan en koop het’
noot 2 verzuiling: verdeling van de samenleving in groepen op grond van geloofsovertuiging en/of maatschappelijke opvattingen
naar een artikel van Marijke Brouwer en Inki de Jonge, Dagblad van het Noorden, 30 mei 2016
Vraag 6 2 punten
“Wooldrik vaart haar eigen koers.” (regel 115)
→ Leg uit wat er met deze zin bedoeld wordt en geef een passend voorbeeld bij de betekenis uit alinea 11.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Wooldrik zich niet veel aantrekt van wat ‘in’ is, zich niet laat beïnvloeden door anderen en haar eigen weg gaat. (1p)
- Geeft een passend voorbeeld: (want) ze haalt haar boodschappen (grotendeels) op de markt / in (de drukte van) de binnenstad, of (want) ze koopt twee keer per jaar nieuwe kleren (regels 138-139). (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift (2018-1, vraag 6): onder voorbeeld ook goed rekenen: (want) ze koopt twee keer per jaar nieuwe kleren (regels 138-139). De vraagstelling laat ook een passend voorbeeld uit alinea 12 toe.
2018, tijdvak 1: Tekst 4
Opgavetekst
Tekst 4 Doggybag: gedoe of steuntje in de rug?

Foto van een opgevouwen grijze papieren zak (een doggybag) tegen een lichte achtergrond.
(1) Je bent geen arme sloeber als je om een doggybag vraagt, maar een strijder tegen voedselverspilling. Een restauranthouder die daar moeilijk [5]over doet en zijn culinaire creatie liever in de prullenbak ziet verdwijnen, is niet goed snik.
(2) Sinds enkele maanden zijn Franse restaurants verplicht doggybags [10]te geven aan gasten die erom vragen. In zo’n zakje kunnen ze het eten meenemen dat ze niet op kunnen. De wet past binnen een reeks maatregelen waarmee de Franse [15]overheid voedselverspilling wil terugdringen. Vorig jaar verbood ze supermarkten al om goed eten weg te gooien.
(3) Werken om voedselverspilling [20]tegen te gaan, is meer dan een nobel streven. Het is een morele verplichting1) ten opzichte van de hongerigen op de wereld en op termijn bittere noodzaak. De toenemende [25]wereldbevolking en groeiende consumptie maken dat we ons niet meer kunnen veroorloven om goed eten te verkwisten. Hoog tijd dat de Nederlandse overheid het Franse [30]voorbeeld volgt.
(4) Van alle schandalige praktijken die het Westerse consumptiepatroon met zich meebrengt, is voedselverspilling misschien wel de meest [35]opvallende. Wereldwijd, vooral in het Westen, wordt zeker een derde van het voedsel verspild. Dat leidt tot honger, milieudruk en geldverspilling. Allemaal ondubbelzinnig negatief en [40]vooral: overbodig. Iedereen heeft er baat bij als we dat aanpakken met een doggybag.
(5) De reden dat we er niet bovenop zitten, is omdat we rijk genoeg zijn [45]om nieuw eten te kopen. Ook wordt het niet overal als netjes gezien om met kliekjes te sjouwen: in onze restaurantcultuur weegt de schaamte om te vragen of de ober je half [50]opgegeten, duurzaam gevangen heilbotfilet wil inpakken in veel gevallen zwaarder dan het halfbewuste schuldbesef van het weggooien ervan. Misschien denken ze wel dat [55]je een sloeber bent.
(6) En ja, voor personeel is weggooien inderdaad makkelijker. Doggybags zijn gedoe, maar laten we eerlijk zijn: dat valt best mee. [60]Erover in discussie gaan, kost meer tijd. Persoonlijk plaats ik restaurants die moeilijk doen over het meenemen van restjes direct in het hoekje zeikerds, net als die kleinzerige weigering [65]om kraanwater te schenken.
(7) Een restauranthouder die zijn culinaire creaties liever in de prullenbak ziet verdwijnen dan ze in te pakken, spoort niet helemaal. Maar ik [70]heb niet de illusie dat een wet daar wat aan gaat veranderen. Een doggybagwet is echter een belangrijk signaal dat de overheid voedselverspilling serieus neemt en dat [75]mensen die er wat aan willen doen, gelijk hebben. Steuntje in de rug voor de drukbezette consument én restauranthouder met het hart op de juiste plaats. Die hebben toch al [80]zoveel op hun bord.
(8) In alle eerlijkheid, het verplichten van doggybags lost het voedselprobleem niet op. Westerse porties zullen onbeschaamd groot blijven, [85]mensen zullen zich blijven volproppen met veel meer calorieën dan nodig en ook zullen in restaurants en elders nog steeds onnoemelijke hoeveelheden goed eten in de vuilnisbak [90]verdwijnen. Dat moet allemaal beter en het is lang niet altijd de overheid die dat met een wet kan bewerkstelligen. Wat en hoe we eten, bevindt zich op de grens tussen onze individuele [95]vrijheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarom is het prijzenswaardig dat de Franse overheid stelling neemt. En daar zou de Nederlandse overheid een voorbeeld [100]aan mogen nemen.
noot 1 morele verplichting: dat je doet wat algemeen verwacht wordt, wenselijk gedrag
Vraag 23 1 punt
“Die hebben toch al zoveel op hun bord.” (regels 79-80)
Deze zin kan zowel letterlijk als figuurlijk bedoeld worden.
→ Leg uit wat de figuurlijke betekenis is.
Gebruik voor je antwoord maximaal 10 woorden.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de consument en de restauranthouder al zoveel (moeten) doen. (1p)
Wanneer meer dan 10 woorden zijn gebruikt, geen scorepunt toekennen.
Hoe vaak stijlfouten in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2025, tijdvak 2 | 4 | 1 | 3% |
| 2024, tijdvak 1 | 25 | 1 | 3% |
| 2024, tijdvak 2 | 10 | 1 | 3% |
| 2023, tijdvak 1 | 22 | 1 | 3% |
| 2022, tijdvak 2 | 24 | 1 | 3% |
| 2019, tijdvak 1 | 23 | 1 | 4% |
| 2019, tijdvak 2 | 15, 22 | 2 | 7% |
| 2018, tijdvak 1 | 6, 23 | 2 | 7% |
In 8 van de 18 ingedeelde examens Nederlands vmbo-gl/tl staat een vraag over stijlfouten, samen 10 vragen (2% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2019, tijdvak 2: 2 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 2% van de vragen over stijlfouten, daarvoor 2%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met stijlfouten
Maak de 15 nieuwste examenvragen over stijlfouten online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over stijlfouten
Andere onderwerpen Nederlands vmbo-gl/tl
- Leesvaardigheid
- Tekstverbanden en signaalwoorden
- Tekstsoorten en tekstdoelen
- Argumentatie
- Samenvatten
- Schrijfvaardigheid
Stijlfouten op andere niveaus
- Examenvragen stijlfouten Nederlands havo
- Examenvragen stijlfouten Nederlands vmbo-bb
- Examenvragen stijlfouten Nederlands vmbo-kb
- Examenvragen stijlfouten Nederlands vwo
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen Nederlands vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker Nederlands per vraagtype nakijkt, lees je op Nederlands toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Nederlands oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt stijlfouten voor in het eindexamen Nederlands vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 10 vragen over stijlfouten, 2% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 8 van die examens.
In welk examen Nederlands vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over stijlfouten?
In het examen van 2019, tijdvak 2, met 2 vragen: 15, 22.
Hoe oefen ik examenvragen over stijlfouten?
Op deze pagina staan alle vragen over stijlfouten met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.