Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Vraag 1 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Als Munir en Nellie gaan sparen verplaatsen ze …(1)… (huidige / toekomstige) consumptie naar …(2)… (de toekomst / het heden). Als de inflatie hoger is dan de ontvangen rente zal de …(3)… (koopkracht / nominale waarde / rente) van hun spaargeld dalen.

Vraag 2 2 punten

Op 1 januari 2014 stond er € 5.000 op de spaarrekening van Munir en Nellie. Bereken de koerswinst in euro’s op 1 januari 2017 als zij op

1 januari 2014 van hun gehele spaargeld deze aandelen SolProducts hadden gekocht. Schrijf je berekening op.

Vraag 3 1 punt

De aandeelhouders ontvangen een deel van de winst van SolProducts. Hoe wordt de winstuitkering genoemd die bestemd is voor de aandeelhouders?

Vraag 4 2 punten

Eerst berekenen ze hoeveel panelen ze nodig hebben. In een consumentengids staat een artikel over zonnepanelen. Hun huishouden verbruikt gemiddeld 2.673 kWh per jaar. Ze kiezen zonnepanelen met een vermogen van 270 Wp per stuk. Bereken hoeveel zonnepanelen Nellie en Munir dan minimaal zullen aanschaffen, zodat ze kunnen voorzien in hun gemiddelde stroomverbruik. Schrijf je berekening op.

Vraag 5 1 punt

De zonnepanelen leveren de 2.673 kWh voor hun huishouden. De prijs voor een kWh is € 0,19. Bereken in twee decimalen de verwachte jaarlijkse besparing op de elektriciteitsrekening van hun huishouden. Schrijf je berekening op.

Vraag 6 1 punt

Zij zijn tevreden over de verwachte opbrengst van de panelen. “Deze investering is naar verwachting zelfs in ruim 10 jaar terugverdiend. Misschien kan dat nog wel korter worden.” In welk geval kan de terugverdientijd van een zonnepaneel korter worden?

1. A als de levensduur van een zonnepaneel toeneemt
2. B als de prijs van een kWh stijgt
3. C als de reparatiekosten van een paneel stijgen

Vraag 7 1 punt

Munir ziet nog wel een mogelijk toekomstig probleem. De energieleverancier is nu wettelijk verplicht om de stroom die je teruglevert op jaarbasis te verrekenen met de stroom die je afneemt. Dit heet salderen. “In de zomer zullen we meer stroom opwekken dan we verbruiken. In de winter verbruiken we meer stroom dan we opwekken.” Leg uit dat er voor Munir en Nellie een nadeel ontstaat als het salderen wordt afgeschaft.

Vraag 8 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Bij HAL is sprake van …(1)… (arbeidsintensieve / kapitaalintensieve) productie. HAL is het enige bedrijf ter wereld dat dit type machine produceert. Deze marktvorm noemen we …(2)… (een monopolie / monopolistische concurrentie / een oligopolie). HAL produceert …(3)… (heterogene / homogene) goederen. Vanwege de jarenlange noodzakelijke miljardeninvesteringen in het bedrijf is toetreding tot deze markt door andere aanbieders …(4)... (gemakkelijk / moeilijk).

Vraag 9 2 punten

Leg in twee stappen uit dat de krapte op deze arbeidsmarkt gevolgen kan hebben voor de hoogte van de loonkosten van HAL. Gebruik de begrippen ‘vraag naar arbeid’ en ‘aanbod van arbeid’ in je antwoord.

Vraag 10 1 punt

Wat zou het indexcijfer van de productieomvang in 2018 moeten zijn, zodat de loonkosten per product dalen in vergelijking met 2015?

1. A 105
2. B hoger dan 105
3. C lager dan 105

Vraag 11 1 punt

Aandeelhouder Karim komt met een ander voorstel: “HAL moet anders gaan produceren door afvalstoffen te hergebruiken als grondstof. Daardoor kan onze winst stijgen.” Leg uit dat door hergebruik van afvalstoffen de winst kan stijgen.

Vraag 12 1 punt

Karim overtuigt de andere aandeelhouders van zijn voorstel met het argument dat ook de negatieve externe effecten van de productie kunnen dalen. Geef een voorbeeld van een negatief extern effect van de productie van chipmachines door HAL.

Vraag 13 1 punt

Inwoners van een EU-land mogen werken en wonen in een ander EU-land vanwege:

1. A vrij verkeer van goederen en diensten.
2. B vrij verkeer van kapitaal.
3. C vrij verkeer van personen.
4. D vrij verkeer van werkgelegenheid.

Vraag 14 1 punt

De overeenkomst heeft voordelen voor Poolse werknemers die via een Pools uitzendbureau in Nederland werken. Maar ook Nederlandse werknemers hebben hiervan een voordeel. Noem een voordeel van de overeenkomst voor Nederlandse werknemers.

Vraag 15 1 punt

Bereken hoeveel buitenlandse werknemers in Nederland werkzaam zijn via een uitzendbureau uit een ander EU-land. Schrijf je berekening op.

Vraag 16 1 punt

Polen is wel lid van de EU, maar geen lid van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Noem een kenmerkend verschil tussen de EMU-landen en Polen.

Vraag 17 1 punt

Is er voor Nederland bij de betaling door de Nederlandse bedrijven aan het Poolse uitzendbureau sprake van export of import? Kies ook de juiste toelichting.

1. A Dit is export, want er gaat geld vanuit Polen naar Nederland.
2. B Dit is export, want er gaat geld vanuit Nederland naar Polen.
3. C Dit is import, want er gaat geld vanuit Polen naar Nederland.
4. D Dit is import, want er gaat geld vanuit Nederland naar Polen.

Vraag 18 1 punt

De lonen van werknemers in de industrie die werken via een Europees uitzendbureau, kunnen stijgen door de overeenkomst. Hogere lonen hebben gevolgen voor de kostprijs van industriële producten uit Nederland. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Als gevolg van de gestegen kostprijs …(1)… (verbetert / verslechtert) de concurrentiepositie van Nederlandse industriële bedrijven ten opzichte van industriële bedrijven buiten de EU. Hierdoor kan voor Nederland de ...(2)… (exporthoeveelheid / importhoeveelheid) van industriële goederen dalen.

Vraag 19 1 punt

De plannen die op Prinsjesdag gepubliceerd worden door de regering worden doorgerekend op financiële en economische gevolgen. Welke instantie berekent de economische gevolgen van de regeringsplannen?

1. A Centraal Bureau voor de Statistiek
2. B Centraal Plan Bureau
3. C Sociaal Economische Raad
4. D Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

Vraag 20 1 punt

Welke wet behoort tot de volksverzekeringen?

1. A Algemene Bijstandswet
2. B Algemene Ouderdomswet
3. C Werkloosheidswet
4. D Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen

Vraag 21 1 punt

Op de loonstrook staan een (1) en een (2). Vul de loonstrook aan door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan in de loonstrook.

Vraag 22 1 punt

Bereken in een decimaal hoeveel procent van het loon wordt afgedragen aan de Belastingdienst. Schrijf je berekening op.

Vraag 23 1 punt

Robin: “Dus als de werkgelegenheid stijgt, dan stijgt ook het besteedbaar inkomen.” Hieronder staan vijf economische verschijnselen:

1 De werkgelegenheid stijgt.

2 De loonheffing kan worden verlaagd.

3 De uitgaven aan sociale zekerheid dalen.

4 De werkloosheid daalt.

5 Het besteedbaar inkomen stijgt. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1→2→3→4→5
2. B 1→2→4→3→5
3. C 1→3→2→4→5
4. D 1→3→4→2→5
5. E 1→4→2→3→5
6. F 1→4→3→2→5

Vraag 24 1 punt

Robin: “Pa, als ik naar je salarisstrook kijk, dan wordt er elke maand een groot bedrag ingehouden voor je pensioenvoorziening. Dat kun je toch ook zelf sparen.” Noem een reden waarom de overheid alle werknemers verplicht deel te nemen aan collectieve pensioenvoorzieningen.

Vraag 25 1 punt

Noem een voordeel van een vof ten opzichte van een eenmanszaak.

Vraag 26 2 punten

Toon met een berekening aan dat het marktaandeel van vof Storm op basis van de afzet 75% bedraagt. Schrijf je berekening op.

Vraag 27 1 punt

Geef een verklaring voor het verschil tussen het marktaandeel op basis van de omzet en het marktaandeel op basis van de afzet.

Vraag 28 2 punten

Marisa stelt aan Youri voor om als ondernemingsvorm te kiezen voor de besloten vennootschap (bv), met beiden als enige aandeelhouders. Volgens Marisa is de wettelijke aansprakelijkheid bij een bv voor hen anders geregeld dan bij een nv. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Een bv betaalt ...(1)... (inkomstenbelasting / vennootschapsbelasting) over de ...(2)... (brutowinst / nettowinst / omzet). Bij een bv zijn Marisa en Youri ...(3)... (niet / wel) privé aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf.

Vraag 29 1 punt

Youri en Marisa besluiten om een bv op te richten met meer aandeelhouders: “Als bv gaan we dan 1.000 aandelen à € 150 uitgeven.” Tante Anna wil haar neef en nicht helpen en koopt 280 aandelen van de nieuwe bv tegen de uitgifteprijs. Het in het eerste jaar verwachte uit te keren dividend, bestemd voor de aandeelhouders, bedraagt in totaal € 65.000. Bereken hoeveel dividend naar verwachting in het eerste jaar aan tante Anna wordt uitgekeerd door Storm bv. Schrijf je berekening op.

Vraag 30 2 punten

Youri: “Als ons bedrijf kapitaalkrachtiger is, kunnen we ook grotere CG’s gaan produceren en verhuren. Voor grotere boerenbedrijven in de omgeving kan dat een aantrekkelijk alternatief zijn: huren in plaats van te moeten kopen. Behalve voordelen voor ons zijn er ook nadelen aan verbonden.” Noem voor Storm bv een financieel nadeel om de CG’s te verhuren. Geef een verklaring voor je antwoord.

Vraag 31 3 punten

Het inkomen per hoofd van de bevolking in 2017 in India bedraagt $ 1.710. Veel boeren hebben echter een veel lager inkomen. Bereken het inkomen per hoofd van de bevolking werkzaam in de Indiase landbouw. Schrijf je berekening op.

Vraag 32 1 punt

Het goede weer leverde dit jaar een recordoogst aan landbouwproducten op voor India. Welk gevolg heeft de recordoogst voor de verkoopprijzen van deze landbouwproducten?

1. A Door het grotere aanbod dalen de verkoopprijzen.
2. B Door het grotere aanbod stijgen de verkoopprijzen.
3. C Door het lagere aanbod dalen de verkoopprijzen.
4. D Door het lagere aanbod stijgen de verkoopprijzen.

Vraag 33 2 punten

Bereken in een decimaal hoeveel miljoen liter water boer Arjun per jaar kan besparen als hij appels gaat telen in plaats van rijst te verbouwen en dezelfde omzet wil behouden. Schrijf je berekening op.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Vraag 34 1 punt

De aandacht van de onderzoekers uit Wageningen gaat vooral uit naar betere irrigatiesystemen om de waterhuishouding te verbeteren. ”Uiteindelijk kan ook de Indiase betalingsbalans hierdoor verbeteren”, aldus onderzoeker Sievez van de WUR. Hieronder staan drie economische verschijnselen.

1 De import van landbouwproducten daalt.

2 De kwaliteit van de landbouwgrond stijgt.

3 De productie van landbouwproducten stijgt. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat een logische gedachtegang ontstaat?

1. A betere irrigatiesystemen → 1 → 2 → 3 → betalingsbalans verbetert
2. B betere irrigatiesystemen → 1 → 3 → 2 → betalingsbalans verbetert
3. C betere irrigatiesystemen → 2 → 1 → 3 → betalingsbalans verbetert
4. D betere irrigatiesystemen → 2 → 3 → 1 → betalingsbalans verbetert
5. E betere irrigatiesystemen → 3 → 1 → 2 → betalingsbalans verbetert
6. F betere irrigatiesystemen → 3 → 2 → 1 → betalingsbalans verbetert

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Vraag 35 1 punt

De onderzoekers van de WUR vinden dat meer diversiteit kan leiden tot een verbetering van de Indiase landbouw. Door meer soorten landbouwproducten te produceren, wordt de Indiase landbouw minder kwetsbaar. Geef een reden waarom meer diversiteit de landbouw in India minder kwetsbaar maakt.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Vraag 36 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De stijging van de kosten van levensonderhoud in Nederland, wordt …(1)... (deflatie / indexatie / inflatie) genoemd. Als het inkomen in procenten …(2)… (meer / minder) stijgt dan de algemene prijsstijging van goederen en diensten neemt de koopkracht van het inkomen af.

Vraag 37 1 punt

Wat wordt bedoeld met het modaal inkomen in Nederland?

1. A het gemiddelde inkomen in Nederland
2. B het hoogste inkomen dat in Nederland wordt verdiend
3. C het inkomen dat het meest voorkomt in Nederland
4. D het laagste inkomen dat in Nederland wordt verdiend

Vraag 38 2 punten

Bereken de procentuele koopkrachtverandering van het maandinkomen van Jorgio de Witt in 2018. Schrijf je berekening op.

Vraag 39 1 punt

Bij de berekening van de koopkracht gaat de regering ervan uit dat de koopkrachtstijging voor iedereen in een bepaalde inkomensgroep hetzelfde is. Volgens het FD kan door de inkomstenbelasting het koopkrachtplaatje toch verschillen. Leg uit dat de inkomstenbelasting ervoor kan zorgen dat de koopkrachtstijging niet voor iedereen in een bepaalde inkomensgroep hetzelfde is.

Vraag 40 1 punt

Ondanks de koopkrachtstijging besluit Jorgio de Witt toch zuinig aan te doen. Het is weleens vaker gebeurd dat een voorspelde koopkrachtstijging later leidde tot een koopkrachtdaling. Hieronder staan drie economische verschijnselen:

1 De vraag naar goederen en diensten overstijgt het aanbod.

2 Er komt meer vraag naar goederen en diensten.

3 Er ontstaat inflatie. In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?

1. A koopkracht stijgt → 1 → 2 → 3 → koopkracht daalt
2. B koopkracht stijgt → 1 → 3 → 2 → koopkracht daalt
3. C koopkracht stijgt → 2 → 1 → 3 → koopkracht daalt
4. D koopkracht stijgt → 2 → 3 → 1 → koopkracht daalt
5. E koopkracht stijgt → 3 → 1 → 2 → koopkracht daalt
6. F koopkracht stijgt → 3 → 2 → 1 → koopkracht daalt

Vraag 41 1 punt

Welke taak verricht het UWV voor mensen als Wim? Het UWV verzorgt de uitvoering van:

1. A collectieve voorzieningen.
2. B de pensioenen.
3. C de volksverzekeringen.
4. D de werknemersverzekeringen.

Vraag 42 1 punt

Soraya is een collega van Wim, ook haar contract wordt niet verlengd. Wim heeft maximaal 24 maanden recht op een WW-uitkering. Soraya heeft maximaal 10 maanden recht op een WW-uitkering. Noem een reden waarom Wim langer recht heeft op een WW-uitkering dan Soraya.

Vraag 43 2 punten

De regering heeft de duur van de WW-uitkering verkort van maximaal

38 maanden naar maximaal 24 maanden. Als reden worden de stijgende uitgaven aan WW-uitkeringen genoemd, vanwege de vergrijzing op de arbeidsmarkt. Noem twee oorzaken waardoor de uitgaven aan WW-uitkeringen kunnen stijgen door de vergrijzing op de arbeidsmarkt.

Vraag 44 1 punt

Stel dat Wim een volledige bijstandsuitkering ontvangt. Bereken in twee decimalen in euro’s de inkomensachteruitgang voor Wim vergeleken met de WW-uitkering. Schrijf je berekening op.

Vraag 45 1 punt

Voor de overheid ontstaan er nog meer uitgaven die verband houden met de toenemende vergrijzing in Nederland. De overheid wil bezuinigen op deze uitgaven. Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Een manier waarop de overheid kan bezuinigen op de sociale zekerheid is de leeftijd waarop men aanspraak kan maken op een AOW-uitkering te …(1)... (verhogen / verlagen). De AOW-uitkering wordt deels betaald uit …(2)… (sociale premies / zorgpremies) van de werkenden en in toenemende mate door belastinginkomsten.