Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Vraag 1 2 punten

Kies voor elk begrip of dit bij Wieke of Zeb hoort.

Doe het zo: Neem de nummers 1 tot en met 4 over op je antwoordblad en noteer daarachter: Wieke of Zeb.

begrippen:

1 8% vakantiegeld 2 arbeidscontract 3 btw-afdracht 4 ondernemersrisico

Vraag 2 1 punt

Al snel krijgt Zeb zijn eerste opdrachten. Zijn meubels vallen in de smaak en mensen informeren naar de verkoopprijzen.

Wat moet Zeb weten voordat hij zijn verkoopprijs kan bepalen?

1. A de inkoopwaarde en de overige bedrijfskosten
2. B de omzet en de overige bedrijfskosten
3. C de productiecapaciteit en de inkoopwaarde
4. D de productiecapaciteit en de omzet

Vraag 3 1 punt

Zeb heeft bij zijn opleiding geleerd hoe hij een bedrijfsplan moet maken en sorteert zijn uitgaven.

→ Wat heeft invloed op de hoogte van de nettowinst van Zeb? Doe het zo: Noteer alleen de nummers van de juiste antwoorden. 1 af te dragen btw 2 de huur van de werkplaats 3 de inkoopwaarde van hout 4 de premies voor de bedrijfsverzekeringen

Vraag 4 1 punt

Zeb koopt een zaagmachine voor € 3.000. Hij berekent de afschrijvingskosten van deze zaagmachine. Hij verwacht 5 jaar met de machine te kunnen werken. Daarna heeft de zaagmachine nog een restwaarde van € 800.

→ Bereken de jaarlijkse afschrijvingskosten van de zaagmachine. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 5 1 punt

Zeb berekent de vaste en variabele bedrijfskosten. Hij ziet dat de vaste kosten per product dalen bij een grotere productie.

→ Verklaar dat de vaste kosten per product dalen bij een grotere productie.

Vraag 6 2 punten

Zeb rekent voor zijn eigen netto uurloon € 20,50. Wieke zegt tegen Zeb: “Onze meubels zijn goedkoper, maar ik krijg een hoger uurloon!” Wieke verdient € 3.297 netto per maand. Ze werkt 36 uur per week; haar vakanties worden volledig doorbetaald.

→ Laat met een berekening zien dat Wieke inderdaad een hoger uurloon ontvangt. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 7 1 punt

Bereken de totale kredietkosten van de lening na 30 jaar. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 8 1 punt

Liz bekijkt het aanbod nog eens. “Het termijnbedrag van € 1.800 is erg hoog vergeleken met onze huur. We betalen nu maar € 900 huur per maand. Moeten we wel een huis kopen als onze maandlasten zoveel stijgen?”

→ Geef een financieel argument om een huis te kopen in plaats van te huren.

Vraag 9 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Beau en Liz weten dat de uitgaven aan de hypotheek hoger zijn dan de uitgaven aan huur. Deze uitgaven horen bij de …(1)… (dagelijkse huishoudelijke uitgaven / incidentele uitgaven / vaste lasten). Besparen op deze uitgaven is …(2)… (makkelijk / moeilijk).

Vraag 10 1 punt

Van welk leenmotief is er sprake bij een hypotheek?

1. A aanschaf van een duurzaam consumptiegoed
2. B aanschaf van onroerend goed
3. C betalen van incidentele uitgaven
4. D opvangen van een tijdelijk geldtekort

Vraag 11 3 punten

Bereken de bedragen die ontbreken in informatiebron 1.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) tot en met (4) op je antwoordblad. Vul achter de nummers de juiste bedragen in. Schrijf bij elk nummer ook je berekening op.

Vraag 12 2 punten

Bereken het belastbaar inkomen in het eerste jaar. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 13 1 punt

Bereken de toegevoegde waarde van de chocoladefabrieken in procenten van de inkoopwaarde. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 14 1 punt

De prijs van Nederlandse chocolade is afhankelijk van de prijs van cacaobonen. In 2024 was er sprake van een misoogst van cacaobonen. In welke grafiek is het gevolg van de misoogst van cacaobonen juist weergegeven?

1. A grafiek 1
2. B grafiek 2
3. C grafiek 3
4. D grafiek 4

Vraag 15 1 punt

De cacaobonen moeten worden betaald in dollars. De dollarkoers kan veranderen en heeft invloed op de inkoopprijs van de cacaobonen voor Nederlandse bedrijven. De koers van de dollar ten opzichte van de euro daalt.

→ Verklaar dat de inkoopprijs van cacaobonen in euro’s lager wordt door de koersdaling.

Vraag 16 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Nederlandse klanten kunnen overal in de Europese Unie zonder invoerrechten te moeten betalen producten kopen door het vrije verkeer van …(1)… (goederen en diensten / kapitaal).

De concurrentie tussen de EU-landen is hierdoor …(2)… (afgenomen / toegenomen).

Hierdoor zijn de onderlinge prijsverschillen tussen EU-landen …(3)… (groter / kleiner) geworden.

Vraag 17 2 punten

Chocolatier De Cacaoboon wil concurreren met de online aanbieders van Belgische chocolade, zodat de afzet van De Cacaoboon zal stijgen. De Cacaoboon kan haar prijs niet verlagen, omdat dan de winstmarge te laag wordt.

→ Geef een voorbeeld wat De Cacaoboon wel kan doen om haar marktaandeel te vergroten. Leg je antwoord uit.

Vraag 18 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Een voorbeeld van inkomsten van een gemeente is de …(1)… (motorrijtuigenbelasting / omzetbelasting / onroerendezaakbelasting). Met de gemeentelijke inkomsten worden bijvoorbeeld wegen en speeltuinen aangelegd, dit zijn …(2)… (collectieve / particuliere / sociale) voorzieningen.

Vraag 19 1 punt

De VNG adviseert gemeenten met een begrotingstekort.

→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bij een begrotingstekort zijn de uitgaven …(1)... (groter / kleiner) dan de inkomsten. Een van de manieren om dit op te lossen is om te …(2)… (bezuinigen / investeren).

Vraag 20 2 punten

Bereken hoeveel procent de rijksbijdrage per inwoner naar verwachting is gedaald in 2026 ten opzichte van 2023. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 21 1 punt

De gemeente Dorpshoek moet veel taken uitvoeren. Zo keert de gemeente onder andere de bijstandsuitkering uit.

De bijstandsuitkering is een voorbeeld van:

1. A een sociale verzekering, betaald met premies.
2. B een sociale verzekering, betaald uit belastingen.
3. C een sociale voorziening, betaald met premies.
4. D een sociale voorziening, betaald uit belastingen.

Vraag 22 2 punten

Bereken of de gemeente Dorpshoek in 2026 het begrotingstekort volledig kan lenen bij de Rijksoverheid. Schrijf ook je berekening en conclusie op.

Vraag 23 1 punt

De gemeente Dorpshoek denkt dat ze de komende jaren meer inkomsten krijgt. Dit komt voornamelijk omdat de laatste jaren de huizenprijzen zijn gestegen. Door de stijging van de huizenprijzen kan het begrotingstekort kleiner worden.

Hier staan vijf economische verschijnselen.

1 Er is meer vraag naar koophuizen in de gemeente Dorpshoek.

2 De OZB-inkomsten nemen toe voor de gemeente.

3 De huizenprijzen stijgen.

4 De WOZ-waarde van de huizen in de gemeente stijgt.

5 Het begrotingstekort wordt kleiner.

In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5

Vraag 24 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Een tekort op de arbeidsmarkt noemen we een …(1)… (krappe / ruime) arbeidsmarkt. Het tekort wordt groter doordat de beroepsbevolking …(2)… (minder snel / sneller) groeit dan de werkgelegenheid.

Vraag 25 2 punten

Geef twee redenen waarom een arbeidsparticipatie van 100% ook niet haalbaar is voor andere leeftijdsgroepen.

Vraag 26 1 punt

Het tekort aan personeel kan gevolgen hebben voor de aantrekkelijkheid van bepaalde sectoren. Hier staan vijf economische verschijnselen:

1 Er is een tekort aan personeel op de gehele arbeidsmarkt.

2 De arbeidsomstandigheden verslechteren.

3 De werkdruk per medewerker stijgt.

4 Het personeelstekort in een sector stijgt.

5 De sector wordt minder aantrekkelijk om in te werken. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5

Vraag 27 1 punt

Een hoger loon is een mogelijkheid om de arbeidsparticipatie te verhogen. Een onderzoeker stelt dat een hoger loon niet altijd ervoor zorgt dat het aanbod van arbeid toeneemt.

→ Geef een argument voor de stelling van de onderzoeker.

Vraag 28 1 punt

Vergrijzing is de grootste oorzaak van een tekort aan arbeid. Vergrijzing kan leiden tot minder welvaart in de toekomst.

Hier staan vijf economische verschijnselen:

1 De vergrijzing neemt toe.

2 De loonheffing op het loon moet omhoog.

3 De koopkracht daalt.

4 De verhouding actieven/inactieven verandert negatief.

5 Er is minder welvaart.

In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1 → 2 → 3 → 4 → 5
2. B 1 → 2 → 4 → 3 → 5
3. C 1 → 3 → 2 → 4 → 5
4. D 1 → 3 → 4 → 2 → 5
5. E 1 → 4 → 2 → 3 → 5
6. F 1 → 4 → 3 → 2 → 5

Vraag 29 1 punt

Bereken met hoeveel procent het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking van Suriname moet groeien om gelijk te zijn aan dat van Nederland. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 30 1 punt

Een stijgende goudprijs kan bijdragen aan de groei van het nationaal inkomen van Suriname, omdat het goud wordt geëxporteerd. → Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Bij een stijgende goudprijs zal de betalingsbalans van Suriname …(1)… (verbeteren / verslechteren), waardoor er een …(2)… (overschot / tekort) op de betalingsbalans kan ontstaan.

Vraag 31 1 punt

Volgens milieuorganisaties brengt de goudwinning in Suriname veel negatieve externe effecten met zich mee voor zowel de lokale bevolking als het tropische regenwoud.

→ Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

Negatieve externe effecten van het opgraven van goud zijn …(1)… (niet / wel) inbegrepen bij de prijs van het goud. De kosten voor het behoud van het regenwoud worden betaald door de …(2)… (mijnbouwbedrijven / overheid).

Vraag 32 2 punten

Op lange termijn zullen door toerisme de overheidsfinanciën van Suriname verbeteren.

→ Leg in twee stappen uit hoe toerisme de overheidsfinanciën van Suriname zal verbeteren.

Vraag 33 1 punt

Er zijn steeds meer Nederlanders die op vakantie gaan naar Suriname. Hoe wordt de vakantie van Nederlanders naar Suriname genoemd in de economie van Suriname?

1. A export van goederen
2. B export van diensten
3. C import van goederen
4. D import van diensten

Vraag 34 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

De accijns is een …(1)… (belasting op bezit / belasting op inkomen / kostprijsverhogende belasting).

Het uitgangspunt bij de accijnzen is het …(2)… (draagkrachtbeginsel / profijtbeginsel).

Vraag 35 1 punt

Wat wil de overheid bereiken met het heffen van accijnzen?

1. A Het aanbod van individuele goederen beperken.
2. B Het beperken van consumptie.
3. C Het herverdelen van inkomens.
4. D Het produceren van collectieve goederen.

Vraag 36 1 punt

Naast accijnzen op brandstoffen worden er ook op andere producten accijnzen geheven.

→ Noem een ander product waarop accijns wordt geheven.

Vraag 37 2 punten

Bereken de adviesprijs voor een liter benzine na de geplande accijnsverhoging. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 38 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.

Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.

De beloning voor de productiefactoren behoren tot het …(1)… (primair / secundair) inkomen. Een voorbeeld van primair inkomen is het …(2)… (bruto / netto) inkomen.

Vraag 39 2 punten

Bereken of Bart en Anouk aan de 50% vaste lasten voldoen in januari 2025. Schrijf ook je berekening en conclusie op.

Vraag 40 1 punt

Vergeleken met een jaar geleden kunnen Bart en Anouk minder sparen. → Toon met een berekening aan dat Bart en Anouk in januari 2025 minder kunnen sparen dan in januari 2024. Schrijf ook je berekening op.

Vraag 41 1 punt

Nu ook de gezinnen met twee keer een modaal inkomen in de financiële problemen komen, wordt vaak een beroep gedaan op de overheid. De overheid kan met maatregelen de financiële positie van werkenden verbeteren.

→ Verklaar dat een hogere arbeidskorting de financiële positie van werkenden verbetert.