Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Zonnepanelen, Leden der Staten-Generaal, Andere tijden en de onze, Een spannende arbeidsmarkt, Het broodfonds, Costa Rica, Online consumptie, Uitbreiden?.

Kort antwoord

Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 38 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over internationale handel (8), inkomen en consumptie (6) en overheid en belastingen (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1, voor de vragen waarvan het onderwerp bekend is. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Internationale handel11-16, 27-288
Inkomen en consumptie1, 29-30, 32-346
Overheid en belastingen3-7, 106
Arbeidsmarkt17-215
Risico en verzekeren22-254
Productie en kosten37, 39, 41-424
Geld en inflatie8-9, 403
Conjunctuur261
Marktvormen381

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens economie vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over risico en verzekeren (11% van de vragen, gemiddeld 1%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Zonnepanelen

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.

De energierekening valt Marcia de Gaaijer elke maand weer tegen. Ze wil binnen twee maanden het notabedrag naar beneden krijgen. Haar man: “Dat is nog niet zo simpel. De enige manier om op korte termijn het notabedrag echt lager te krijgen, is door minder energie te verbruiken.”

Vraag 1 1 punt

Minder energie verbruiken dus, daarover zijn Marcia en haar man het eens. Noem een manier om op korte termijn te bezuinigen op het energieverbruik.

Bekijk het antwoord

Opmerking Het installeren van zonnepanelen is onjuist. Het plaatsen van zonnepanelen kan op langere termijn wellicht leiden tot een lagere maandelijkse energierekening.

Vraag 2 2 punten

Overstappen van aardgas naar zonnepanelen is een oplossing op de lange termijn. Zonnepanelen zijn bovendien een milieubewuste keuze, want het gebruik van fossiele brandstoffen, zoals aardgas, brengt maatschappelijke kosten met zich mee. Leg in twee stappen uit dat het gebruik van aardgas maatschappelijke kosten met zich meebrengt.

Bekijk het antwoord
  • Gasverbruik brengt milieukosten met zich mee (1)
  • Deze milieukosten worden betaald door de belastingbetalers (en worden daarmee maatschappelijke kosten) (1)

Marcia krijgt van Solarcity bv een schatting van de verwachte opbrengsten per jaar.

gemiddelde jaaropbrengst per zonnepaneel 270 kWh eigen verbruik 2.500 kWh

Het teveel opgewekte kWh (kilowattuur) kan worden verkocht aan het energiebedrijf voor € 0,21 per kWh.

Vraag 3 2 punten

Bereken welk bedrag de familie kan ontvangen van het energiebedrijf als er 16 zonnepanelen worden aangeschaft en deze het verwachte rendement opleveren. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • 16 zonnepanelen × 270 kWh = 4.320 kWh (1)
  • te ontvangen (4.320 kWh − 2.500 kWh) × € 0,21 = € 382,20 (1)

Vraag 4 1 punt

De gemeente Zonhoven wil het gebruik van zonne-energie stimuleren en verleent subsidies op de aanschaf van zonnepanelen door huishoudens. Hoe worden deze subsidies die de huishoudens van de gemeente ontvangen genoemd?

  1. A inkomen uit arbeid
  2. B inkomen uit bezit
  3. C inkomen uit overdrachten
  4. D inkomen uit vermogen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Volgens de informatiebrochure van de gemeente is er een regeling omtrent asbestdaken en zonnepanelen. De familie De Gaaijer uit Zonhoven wil het oude asbestdak van 300 m2 vervangen en de

16 zonnepanelen, met een jaaropbrengst van 270 kWh per paneel, daarop plaatsen.

Gebruik informatiebron 1.

Vraag 5 1 punt

Leg uit of de familie de Gaaijer in aanmerking komt voor deze regeling van de gemeente.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste uitleg: De Gaaijers komen niet in aanmerking, omdat zij minder dan 5.000 kWh opwekken met de 16 zonnepanelen. (1)

Leden der Staten-Generaal

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.

Het is de derde dinsdag in september. De koning komt met de koets aan bij de Ridderzaal. Hij gaat de troonrede voorlezen aan de Staten-Generaal. Carlein zit voor de televisie. Zij is benieuwd wat de koning te vertellen heeft.

Gebruik informatiebron 2.

Vraag 6 3 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) tot en met (6) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. “Leden der Staten-Generaal,

Bekijk het antwoord

Opmerking Per juist deelantwoord (1, 2) - (3, 4) - (5, 6) 1 scorepunt toekennen, als beide antwoorden juist zijn.

Onze economie staat er op dit moment goed voor. Voor 2018 verwachten we een economische groei van gemiddeld 2,5%. Dit heeft gevolgen voor de inkomsten en uitgaven van de overheid. De inkomsten van de overheid stijgen als gevolg van gestegen …(1)… (belastingen / sociale uitkeringen) en de uitgaven dalen door lagere …(2)… (belastingen / importheffingen / sociale uitkeringen).

In 2018 zal er een …(3)… (overschot / tekort) op de overheidsbegroting ontstaan. Om de staatsschuld te verminderen zullen middelen gedeeltelijk gebruikt worden om extra …(4)… (af te lossen op / rente te betalen over) de staatsschuld.

De vergrijzing van de bevolking brengt met zich mee dat de betaalbaarheid van de AOW steeds moeilijker wordt. De AOW is een …(5)…(sociale voorziening / volksverzekering / werknemersverzekering) en wordt in principe betaald uit …(6)… (sociale premies / sociale subsidies).”

Carlein volgt na afloop van de troonrede de verwachtingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) op de televisie.

Gebruik informatiebron 2.

Vraag 7 1 punt

Het CPB verwacht dat in 2018 de totale rijksuitgaven € 276,7 miljard bedragen. In hetzelfde jaar komt het nationaal inkomen uit op € 725 miljard. Bereken de verwachte rijksinkomsten voor 2018. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: inkomsten: € 276,7 mld. + (0,008 × € 725 mld.) = € 282,5 mld. (1)

Uit het interview na afloop met de minister-president, blijkt dat de regering prioriteit geeft aan de inkomensontwikkeling: “In 2018 moet de koopkracht van de Nederlandse burgers stijgen.” De koopkracht van de burgers is mede afhankelijk van de inflatie in een land.

Vraag 8 2 punten

Carlein: “Dat begrijp ik niet. Door sommige maatregelen van de regering stijgt de inflatie en daalt juist de koopkracht van de burgers.” Noem zo’n maatregel van de regering en leg uit dat de inflatie daardoor stijgt.

Bekijk het antwoord
  • De overheid kan de loon-en inkomstenbelasting verlagen (1)
  • Daardoor kunnen de bestedingen toenemen. Door de toegenomen vraag kan het prijsniveau stijgen (1)

In 2018 verwacht het CPB een inflatie van 1,4%. Om de koopkracht te verhogen komt de regering met een koopkrachtpakket.

Gebruik informatiebron 3.

Vraag 9 1 punt

De regering wil de reële inkomens van werkenden verhogen. Wat gebeurt er naar verwachting met de reële inkomens van de werkenden in 2018 na het koopkrachtpakket?

  1. A De reële inkomens stijgen met 0,5%.
  2. B De reële inkomens stijgen met 0,7%.
  3. C De reële inkomens stijgen met 1,4%.
  4. D De reële inkomens stijgen met 2,1%.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 1 punt

Volgens Carlein kan een stijging van de koopkracht zorgen voor meer werkgelegenheid in Nederland. Carlein: “De regering zou dan vooral de belasting voor de lage inkomens moeten verlagen.” Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Carlein legt uit: “Mensen met een laag inkomen zullen het extra inkomen relatief …(1)… (meer / minder) gaan consumeren dan mensen met een hoog inkomen. Deze extra consumptie leidt tot …(2)… (meer / minder) productie en …(3)… (meer / minder) werkgelegenheid in Nederland.”

Bekijk het antwoord
  • (1) meer (2) meer (3) meer indien drie juist (1) indien twee, een of geen juist (0) (1)

Andere tijden en de onze

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 en 5 in de bijlage.

In 1955 kostte een kilo boter in Nederland

3 gulden1) terwijl de prijs in België tweemaal zo hoog was. Door het prijsverschil zagen handige jongens in de grensstreek een mogelijkheid om een goede boterham bij te verdienen door boter van Nederland naar België te smokkelen.

drie smokkelaars met pungels op weg

noot 1 De gulden (Hfl.) was tot 2002 het betaalmiddel in Nederland.

Gebruik informatiebron 4.

Vraag 11 1 punt

Regelmatig werden smokkelaars betrapt door de douane. Op elke, naar België gesmokkelde, kilo boter verdienden de smokkelaars twee gulden. Bereken hoeveel gulden een smokkelaar gemiddeld verdiende op

50 ’pungels’ boter. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: 25 × (50 − (0,04 × 50)) × Hfl. 2 = Hfl. 2.400 (1)

Het prijsverschil werd veroorzaakt doordat de Nederlandse zuivelbedrijven een subsidie voor hun boter ontvingen van de Nederlandse overheid. De Belgische overheid kwam met een tegenmaatregel door een importheffing te berekenen op Nederlandse boter.

Gebruik informatiebron 5.

Vraag 12 2 punten

Leg uit dat het door de Nederlandse subsidie én de Belgische importheffing financieel interessant werd om boter van Nederland naar België te smokkelen.

Bekijk het antwoord
  • De boterprijs werd in Nederland (kunstmatig) laag gehouden (1)
  • Door te smokkelen omzeilden de smokkelaars de importheffing van België, hierdoor konden ze de Nederlandse boter toch voor een lagere prijs verkopen dan de Belgische boter (1)

Met de importheffing beschermde de Belgische overheid de boterproductie in eigen land.

Vraag 13 1 punt

Wie betaalde de importheffing eerst en aan wie werd de importheffing uiteindelijk doorberekend?

A De importheffing werd eerst betaald door de Nederlandse overheid, daarna werd de heffing doorberekend aan de Nederlandse

Bekijk het antwoord
  • Antwoord: D (1)

consumenten.

B De importheffing werd eerst betaald door de Nederlandse overheid, daarna werd de heffing doorberekend aan de Belgische consumenten.

C De importheffing werd eerst betaald door de Belgische importeurs, daarna werd de heffing doorberekend aan de Nederlandse consumenten.

D De importheffing werd eerst betaald door de Belgische importeurs, daarna werd de heffing doorberekend aan de Belgische consumenten.

Met de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (EEG) in 1958, kwam er een einde aan het smokkelen van boter.

Vraag 14 1 punt

Door een vrij verkeer van goederen en diensten verdwenen de onderlinge grenzen en importheffingen, net zoals nu in de Europese Unie (EU). Maak van onderstaande zin een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Door het vrije verkeer van goederen en diensten kunnen de consumenten uit de lidstaten zelf kiezen waar ze een product kopen. De concurrentie tussen de EU-landen is hierdoor …(1)… (afgenomen / toegenomen) waardoor de onderlinge prijsverschillen tussen EU-landen …(2)… (groter / kleiner) zijn geworden.

Bekijk het antwoord
  • (1) toegenomen (2) kleiner indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)

Vraag 15 1 punt

De subsidie en de importheffing van rond 1955, is tegenwoordig in strijd met het Europese doel: ‘het bevorderen van eerlijke concurrentie tussen bedrijven binnen de EU’. Leg uit dat er door importheffingen geen sprake is van eerlijke concurrentie tussen bedrijven binnen de EU.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste uitleg: Een bedrijf in het ene land krijgt een nadeel (importheffing, waardoor de verkoopprijs hoger wordt) terwijl een soortgelijk bedrijf in een ander land dit nadeel niet heeft. (1)

Vraag 16 1 punt

Exportsubsidies en importheffingen zijn binnen de EU alleen toegestaan als het gaat om export en import van en naar gebieden buiten de EU. Geef een reden waarom de EU protectionistische maatregelen neemt tegen producten van buiten de EU.

Bekijk het antwoord
  • voorbeelden van een juiste reden: − De EU wil de eigen productie en daarmee de werkgelegenheid beschermen tegen de import van goedkopere producten uit andere landen. − De EU wil jonge, nieuwe bedrijven een kans geven zich te ontwikkelen. − De EU wil andere landen (om politieke redenen) onder druk zetten. − De EU wil zich verdedigen tegen wat de EU als ‘oneerlijke concurrentie’ ziet (bijvoorbeeld wanneer een buitenlands bedrijf producten tegen dumpprijzen probeert te verkopen). (1)

Een spannende arbeidsmarkt

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 en 7 in de bijlage.

De arbeidsmarkt is voortdurend in beweging, de vraag naar arbeid en het aanbod van arbeid verandert in de loop van de tijd. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) omschrijft in 2018 de situatie op de arbeidsmarkt als een gespannen arbeidsmarkt. Als voornaamste oorzaak noemt het CBS de sterke economische groei.

De spanning op de arbeidsmarkt wordt bepaald door de vraag naar extra arbeid (vacatures) en het vrij beschikbare aanbod van arbeid (werkloosheid).

Vraag 17 1 punt

De spanning op de arbeidsmarkt wordt berekend door het aantal vacatures te delen door het aantal werklozen. Wanneer is er zeker sprake van een stijging van de spanning op de arbeidsmarkt?

  1. A Als het aantal vacatures daalt en het aantal werklozen daalt.
  2. B Als het aantal vacatures daalt en het aantal werklozen stijgt.
  3. C Als het aantal vacatures stijgt en het aantal werklozen daalt.
  4. D Als het aantal vacatures stijgt en het aantal werklozen stijgt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Gebruik informatiebron 6.

Vraag 18 1 punt

In 2018 zijn er 250.740 vacatures. Bereken het aantal werklozen in 2018. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: 250.740 = 358.200 0,7 (1)

Een van de factoren die van invloed is op de omvang van de werkloosheid is de beroepsbevolking. Zowel de omvang als de samenstelling van de beroepsbevolking verandert voortdurend.

Gebruik informatiebron 7.

Vraag 19 2 punten

Hieronder staan veranderingen in de arbeidsmarktpositie van twee verschillende personen in 2018.

1 Ab, 53 jaar, werd in het 2de kwartaal werkloos en zoekt sindsdien betaald werk.

2 Daan stopte in het 2de kwartaal met werken en zoekt sindsdien geen betaalde baan. Op welke plaatsen (a t/m f) in het schema zijn Ab en Daan te plaatsen?

Bekijk het antwoord
  • Ab = b (1)
  • Daan = a (1)

Gebruik informatiebron 7.

Vraag 20 2 punten

Bereken met hoeveel personen de beroepsbevolking in het tweede kwartaal in 2018 is toegenomen. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord

Opmerking Voor de berekening 205.000 + 156.000 = 361.000 een scorepunt toekennen.

Vraag 21 1 punt

De huidige situatie op de arbeidsmarkt heeft gevolgen voor de prijs van arbeid. In onderstaande grafiek wordt dit weergegeven.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • (1) rechts (2) p1 indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)

Het broodfonds

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 8 en 9 in de bijlage.

Jonas werkt als grafisch vormgever voor de gemeente Noord-Betuwe. Hij heeft een vast contract bij de afdeling voorlichting en ontwerpt folders.

Vraag 22 1 punt

Jonas is verzekerd tegen inkomensverlies als hij werkloos wordt. Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Jonas heeft bij inkomensverlies recht op een uitkering vanuit de …(1)… (WIA / WW). Dit is een …(2)… (volksverzekering / werknemersverzekering).

Bekijk het antwoord
  • (1) WW (2) werknemersverzekering indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)

Door een reorganisatie bij de gemeente verliest Jonas zijn baan. Hij begint een eenmanszaak als zelfstandige zonder personeel (zzp-er). Hij is nu niet meer verzekerd tegen inkomensverlies. Het aantal zzp-ers dat zich vrijwillig verzekert tegen inkomensverlies neemt al jaren af. De meesten vinden zo’n verzekering tegen inkomensverlies (VTI) bij een groot verzekeringsfonds te duur.

Gebruik informatiebron 8.

Vraag 23 1 punt

In 2016 waren er 895.000 zzp-ers. Bereken het aantal zzp-ers dat niet verzekerd is tegen inkomensverlies. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: 895.000 895.000 − × 19 = 724.950 100 (1)

Er zijn nog andere mogelijkheden om een inkomen te ontvangen. Een zzp-er kan zelf gaan sparen of zich aansluiten bij een zogenaamd broodfonds. Het broodfonds is een sociaal en betaalbaar alternatief voor een verzekering tegen inkomensverlies (VTI).

Broodfonds Een broodfonds is een vereniging van minimaal twintig en maximaal vijftig zelfstandige ondernemers. Zij sparen elke maand en bouwen zo samen een fonds op. Bij ziekte ontvangt hij of zij een uitkering gedurende maximaal twee jaar.

bron: www.triodos.nl/persberichten

Gebruik informatiebron 9.

Vraag 24 2 punten

Jonas vraag zich af of het broodfonds voordelig voor hem is en maakt een berekening.

Bekijk het antwoord
  • Zijn maandelijkse inleg wordt dan € 80 (1)
  • = 150 maanden (1)

Jonas: “ik wil maandelijks € 2.000 netto uitbetaald krijgen in geval van ziekte. Stel dat ik de bijbehorende maandelijkse inleg op mijn eigen spaarrekening zet, en niet op de rekening van het broodfonds.”

Bereken na hoeveel maanden hij dan voldoende gespaard heeft om zes keer maandelijks € 2.000 op te kunnen nemen. Laat ontvangen rente en betaalde belasting buiten beschouwing. Schrijf je berekening op.

Vraag 25 1 punt

Jonas besluit zich aan te sluiten bij een broodfonds. Hij kiest voor een maandelijks te ontvangen bedrag van € 2.000 en een maandelijkse inleg van € 80. Leg uit welk voordeel ontstaat voor Jonas als hij zich aansluit bij het broodfonds in plaats van zelf te gaan sparen.

Bekijk het antwoord
  • voorbeelden van een juiste uitleg: − Het duurt enige tijd voordat Jonas voldoende gespaard heeft om zichzelf een uitkering te betalen. − Als hij na korte tijd ziek wordt, ontvangt hij toch een uitkering uit het broodfonds. (1)

Costa Rica

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 10 en 11 in de bijlage.

Costa Rica is een land in Midden-Amerika. De economie van Costa Rica was vroeger erg afhankelijk van de export van bananen, koffie en ananas. Veel van deze landbouwproducten worden geëxporteerd naar de Europese Unie via de haven van Rotterdam.

In de afgelopen jaren kende Costa Rica een sterke economische groei.

Vraag 26 1 punt

Het nationaal inkomen van Costa Rica is gestegen naar € 57 miljard in 2017. Het indexcijfer hierbij is 400. Bereken het nationaal inkomen van Costa Rica in het basisjaar 2010. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: € 57.000.000.000 × 100 = € 14.250.000.000 400 (1)

Vraag 27 1 punt

Door de sterke groei van het nationaal inkomen is de import van Costa Rica sterk gestegen. Leg uit dat door de sterke groei van het nationaal inkomen de import van Costa Rica sterk is gestegen.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste uitleg: Door de groei van het nationaal inkomen stijgt het besteedbaar inkomen van de inwoners en daarmee de vraag naar buitenlandse producten, die Costa Rica zelf niet produceert. (Deze producten worden dan geïmporteerd.) (1)

In de laatste jaren is Costa Rica minder afhankelijk geworden van de export van landbouwproducten.

Gebruik informatiebron 10.

Vraag 28 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Door de relatief hoge import heeft Costa Rica een …(1)… (overschot / tekort) op de betalingsbalans. Het nationaal inkomen van Costa Rica wordt mede bepaald door de vele toeristen die naar het land komen. De inkomsten van het toerisme staan op de betalingsbalans genoemd als de …(2)… (export / import) van diensten.

Bekijk het antwoord
  • (1) tekort (2) export indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)

In 2000 behoorde Costa Rica nog tot de landen met een laag inkomen. De 20% inwoners met de hoogste inkomens ontving toen 70% van het nationaal inkomen. Vanwege de economische groei wordt Costa Rica door de Wereldbank ingedeeld in de categorie landen met een middeninkomen per hoofd van de bevolking.

Gebruik informatiebron 11.

Vraag 29 1 punt

Bereken welk percentage van het nationaal inkomen de 20% inwoners met de hoogste inkomens in 2017 ontvangt. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: 100% − 45,5% = 54,5% (1)

In 2000 ontving 50% van de inkomensontvangers met het laagste inkomen, 5% van het nationaal inkomen.

Gebruik informatiebron 11.

Vraag 30 1 punt

Waarvan is sprake als we de gegevens van 2000 vergelijken met de Lorenzcurve van 2017?

  1. A Door de economische groei is er sprake van denivellering, de inkomensverschillen in 2017 zijn in verhouding groter geworden.
  2. B Door de economische groei is er sprake van denivellering, de inkomensverschillen in 2017 zijn in verhouding kleiner geworden.
  3. C Door de economische groei is er sprake van nivellering, de inkomensverschillen in 2017 zijn in verhouding groter geworden.
  4. D Door de economische groei is er sprake van nivellering, de inkomensverschillen in 2017 zijn in verhouding kleiner geworden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 31 1 punt

Costa Rica behoort nu tot de categorie landen met een middeninkomen. Dit is mede een gevolg van de jarenlange structurele ontwikkelingshulp vanuit Nederland. Hieronder staan vijf economische verschijnselen:

1 de inzet van structurele ontwikkelingshulp, vanuit Nederland aan Costa Rica

2 het scholingsniveau in Costa Rica is gestegen

3 het nationaal inkomen stijgt

4 de overheid investeert meer in het onderwijs

5 Costa Rica is nu een land met een middeninkomen In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?

  1. A 1→2→3→4→5
  2. B 1→2→4→3→5
  3. C 1→3→2→4→5
  4. D 1→3→4→2→5
  5. E 1→4→2→3→5
  6. F 1→4→3→2→5
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Online consumptie

In 2017 kochten veel Nederlandse consumenten een of meer producten via internet.

In 2017 waren er

200 miljoen online aankopen met een totale waarde van € 22,5 miljard.

online consumentenbesteding Nederland in miljarden euro’s

Vraag 32 2 punten

In 2017 kocht de Nederlandse consument gemiddeld 13 producten online. Bereken de gemiddelde totale online besteding van een Nederlandse consument in 2017. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

voorbeeld van een juiste berekening: € 22.500.000.000

De totale waarde van de online aankopen groeide met 13% ten opzichte van 2016. Het aantal online aankopen groeide met 17% ten opzichte van 2016.

Vraag 33 1 punt

Is het gemiddelde aankoopbedrag in 2017 lager of hoger vergeleken met het gemiddelde aankoopbedrag in 2016? Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord
  • lager voorbeeld van een juiste uitleg: Het aantal online aankopen is in 2017 (+17%) ten opzichte van 2016 in verhouding meer toegenomen dan de totale bestedingen (+13%). (Hierdoor daalt het gemiddelde aankoopbedrag.) (1)

Uit onderzoek blijkt dat consumenten in hun consumptiebeslissing sterk beïnvloed worden door de mening van andere consumenten. Producenten spelen hier steeds meer op in met influencermarketing. Een influencer is iemand die actief is op sociale media met veel volgers en het koopgedrag van anderen kan beïnvloeden.

Vraag 34 2 punten

Alle handel via elektronische netwerken valt onder de term ‘e-commerce’. Het kopen en verkopen van goederen en diensten via internet is een onderdeel hiervan. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Door het intensieve gebruik van internet neemt de aandacht voor e-commerce steeds meer toe. Het ontstaan van influencers is een …(1)… (gevolg / oorzaak) van e-commerce. Een influencer is een nieuw beroep en daarmee een …(2)… (nieuwe specialisatie / nieuwe techniek). Goede influencers verdienen hiermee een inkomen en producten, zoals een auto. Het ontvangen van producten is een vorm van inkomen, dit is …(3)… (inkomen in natura / inkomen uit bezit / inkomen uit overdrachten).

Bekijk het antwoord
  • (1) gevolg (2) nieuwe specialisatie (3) inkomen in natura indien drie juist (2) indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (2)

Op de afbeelding poseert een bekende influencer. Ze laat het kledingmerk en de tas aan haar volgers zien.

Vraag 35 1 punt

Welke instrumenten van de marketingmix worden in deze afbeelding gebruikt?

  1. A personeels- en plaatsbeleid
  2. B presentatie- en plaatsbeleid
  3. C presentatie- en promotiebeleid
  4. D prijs- en personeelsbeleid
  5. E prijs- en promotiebeleid

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 36 1 punt

Volgers van influencers hebben het gevoel dat zij een intieme band hebben met de influencers die zij volgen, een soortgelijke band als met een vriend of familielid. De beïnvloeding van influencers noemen we sociale beïnvloeding. Is er ook sprake van commerciële beïnvloeding?

  1. A Ja, het is beïnvloeding door consumenten met winstoogmerk.
  2. B Ja, het is beïnvloeding door producenten met winstoogmerk.
  3. C Nee, het is beïnvloeding door consumenten zonder winstoogmerk.
  4. D Nee, het is beïnvloeding door producenten zonder winstoogmerk.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Uitbreiden?

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 12 en 13 in de bijlage.

Kaj en Koen zijn eigenaar van het bedrijf K2 bv, dat kunststof producten maakt. Kaj en Koen hebben twee jaar geleden hun bedrijf omgezet van een vennootschap onder firma (vof) naar een besloten vennootschap (bv).

Vraag 37 1 punt

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Bij een bv zijn de eigenaren normaal gesproken …(1)… (alleen privé / alleen zakelijk) aansprakelijk voor schulden van de bv. Bij een bv wordt door de bv …(2)… (inkomstenbelasting / vennootschapsbelasting) betaald over de behaalde winst.

Bekijk het antwoord
  • (1) alleen zakelijk (2) vennootschapsbelasting indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)

Vraag 38 1 punt

K2 bv biedt heterogene producten aan en er zijn veel concurrenten op de markt. Van welke marktvorm is hier sprake?

  1. A monopolie
  2. B monopolistische concurrentie
  3. C oligopolie
  4. D volkomen concurrentie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Ondanks de concurrentie blijft de vraag naar de producten van K2 bv stijgen. Kaj en Koen denken dat, als de verkoopprijzen gelijk blijven, binnenkort de productiecapaciteit volledig zal zijn benut.

Gebruik informatiebron 12.

Vraag 39 1 punt

Bereken met hoeveel producten, bij gelijkblijvende prijzen, de afzet nog kan worden uitgebreid totdat de productiecapaciteit volledig is benut. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • voorbeeld van een juiste berekening: € 6.000.000 − € 5.000.000 = 5.000 producten € 200 (1)

Vraag 40 1 punt

Kaj: “Nu de afzet sterk stijgt, is het verstandig om te gaan uitbreiden en de productie te verhogen. Daar hebben we wel meer geld voor nodig.” Noem, naast het lenen van geld bij een bank, nog een mogelijkheid waarop K2 bv meer geld kan aantrekken om de productie-uitbreiding te financieren.

Bekijk het antwoord
  • voorbeelden van een juiste mogelijkheid: − uitgeven van (nieuwe) aandelen − uitgeven van obligaties − crowdfunding (1)

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Kaj: “Ik heb de financiële gevolgen van productie-uitbreiding onderzocht. Uitbreiding leidt tot een flinke daling van de totale kostprijs.”

Gebruik informatiebron 13.

Vraag 41 2 punten

Bereken de totale kostprijs per product na de productie-uitbreiding. Schrijf je berekening op.

Bekijk het antwoord
  • vaste kosten per product: = € 30 (1)
  • variabele kosten per product: € 3 × 0,9 = € 2,70 + totale kostprijs € 32,70 (1)

Vraag 42 1 punt

Kaj vervolgt: “Bovendien blijft de vraag naar onze producten stijgen, dus het is wijs om de verkoopprijs na productie-uitbreiding gelijk te houden.” Welk gevolg voor de winstmarge van K2 bv heeft het gelijk houden van de verkoopprijs na de productie-uitbreiding?

  1. A De winstmarge daalt.
  2. B De winstmarge stijgt.
  3. C De winstmarge blijft gelijk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Economie 2023, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0233-a-23-1-o

Andere examens economie vmbo-gl/tl

Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1?

Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 38 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over internationale handel (8), inkomen en consumptie (6) en overheid en belastingen (6).

Wat zijn de antwoorden van het examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0233-a-23-1-c).

Hoe oefen ik met het examen economie vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.