Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: T-shirts uit Bangladesh, De vliegtaks, Betalen voor Bello, Betalingsproviders, Allebei aan het werk, Zoete handel met bittere smaak, Jazeker een hypotheek, Op volle toeren.
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 loopt tot vraag 42. Van 41 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over internationale handel (10), inkomen en consumptie (9) en overheid en belastingen (7). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Internationale handel | 1-4, 6, 29-33 | 10 |
| Inkomen en consumptie | 13, 15-16, 18, 22, 24, 35-37 | 9 |
| Overheid en belastingen | 7-8, 10, 17, 25-26, 28 | 7 |
| Arbeidsmarkt | 5, 27, 39-42 | 6 |
| Productie en kosten | 9, 19-20 | 3 |
| Vraag en aanbod | 11-12, 23 | 3 |
| Risico en verzekeren | 14 | 1 |
| Geld en inflatie | 34 | 1 |
| Conjunctuur | 38 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens economie vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over internationale handel (24% van de vragen, gemiddeld 17%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
T-shirts uit Bangladesh
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Bangladesh is een ontwikkelingsland in zuidelijk Azië. Er wonen
160 miljoen mensen, waarvan een kwart onder de armoedegrens leeft. Bangladesh heeft zich gespecialiseerd in de productie en export van kleding. De export van Bangladesh bestaat voor meer dan 80% uit de export van kleding.
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 1 1 punt
In 2017 bedroeg de totale Nederlandse goederenimport € 400 miljard. Nederland importeert maar weinig uit Bangladesh. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. In 2017 was de importwaarde van Nederland uit Bangladesh …(1)… (minder dan 1% / precies 1% / meer dan 1%) van de totale waarde van de Nederlandse goederenimport. Nederland had in dat jaar een …(2)… (tekort / overschot) op de goederenbalans met Bangladesh.
Bekijk het antwoord
- (1) minder dan 1% (2) tekort indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Een groot deel van de Nederlandse import uit Bangladesh bestaat uit kleding, zoals T-shirts. Er worden in Nederland geen T-shirts geproduceerd.
Gebruik informatiebron 2.
Vraag 2 2 punten
Volgens het CBS waren er 17,5 miljoen Nederlanders in 2018. Bereken hoeveel T-shirts er gemiddeld per Nederlander gekocht werden. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- voor binnenlands gebruik: 270 miljoen − 130 miljoen = 140 miljoen (1)
- per Nederlander: = 8 T-shirts (1)
tabel prijzen van geïmporteerde T-shirts in 2018
importprijs in € uit Bangladesh 2,00 uit overige landen 3,50 gemiddelde alle landen 3,00
Gebruik de tabel en informatiebron 2.
Vraag 3 1 punt
Toon met een berekening aan dat in 2018 de gemiddelde importprijs € 3 was. Schrijf je berekening op.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste berekening: (90 miljoen × € 2) + (180 miljoen × € 3,50) =€3 270 miljoen (1)
Vroeger had Nederland een uitgebreide textielindustrie. Die is vrijwel geheel verdwenen.
Vraag 4 2 punten
Nederland kan niet concurreren met Bangladesh als het gaat om de productie van T-shirts. Een belangrijke reden is het arbeidsintensieve productieproces van T-shirts. Leg uit dat Bangladesh een betere concurrentiepositie heeft vergeleken met Nederland bij arbeidsintensieve productie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Bij arbeidsintensieve productie zijn de loonkosten een belangrijke kostenfactor (1)
- Vanwege de lagere loonkosten in Bangladesh is de kostprijs per T-shirt in Bangladesh veel lager (1)
Vraag 5 1 punt
Hoe noemen we de werkloosheid die ontstaat door het verplaatsen van de textielindustrie van Nederland naar Bangladesh?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
In 2013 stortte in Bangladesh Veel Nederlandse winkelketens een kledingfabriek in, waarbij ondertekenden het akkoord. vele slachtoffers vielen. Als gevolg van deze ramp werd er een veiligheidsakkoord opgesteld tussen internationale vakbonden, maatschappelijke organisaties en kledingbedrijven. De arbeidsomstandigheden in de kledingfabrieken in Bangladesh worden dan gecontroleerd door buitenlandse controleurs.
Vraag 6 1 punt
Veel Nederlandse winkelketens hebben het akkoord ondertekend. Het gevolg kan zijn dat de T-shirts uit Bangladesh duurder worden. Deze winkelketens verwachten echter dat door het ondertekenen van het akkoord de winst gelijk zal blijven of toenemen. Leg uit dat door het ondertekenen van het akkoord de winst van deze winkelketens kan stijgen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een juiste uitleg: − De consumenten waarderen het positieve gedrag van de winkelketens, waardoor mogelijk de omzet en de winst kan toenemen. − Nederlandse consumenten zouden de winkelketens die het akkoord niet ondertekenen kunnen boycotten. Hierdoor stijgt mogelijk de omzet en de winst van de winkelketens die wel ondertekenden. (1)
De vliegtaks
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Er is veel vraag naar vliegreizen binnen Europa, want soms is het spotgoedkoop. Mensen vliegen om een weekend te shoppen naar Londen. Vliegverkeer heeft negatieve externe effecten, zoals de uitstoot van broeikasgassen als CO2.
Vraag 7 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De markt voor vluchten van Amsterdam naar Londen is een voorbeeld van een …(1)… (abstracte / concrete) markt. Er zijn veel aanbieders voor vluchten van Amsterdam naar Londen, er is sprake van …(2)… (een monopolie / een oligopolie / monopolistische concurrentie).
Bekijk het antwoord
- (1) abstracte (2) monopolistische concurrentie indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Vraag 8 1 punt
Een econoom doet onderzoek naar het verminderen van CO2-uitstoot op vliegreizen. Zij merkt op: “De prijs van een ticket is niet het enige waar consumenten op letten. Een vliegreis is blijkbaar een heterogeen goed.” Geef een voorbeeld waaruit blijkt dat een vliegreis een heterogeen goed is.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een juist voorbeeld: − Er is een verschil tussen businessclass en economyclass. − Er is een verschil in vertrektijden, op een gunstig tijdstip of minder gunstige tijdstippen. − Sommige aanbieders bieden meer service aan dan andere aanbieders. − Sommige aanbieders bieden directe vluchten aan (andere met tussenstops). (1)
De evenwichtsprijs op deze markt ligt momenteel op € 60 enkele reis.
Gebruik informatiebron 3.
Vraag 9 1 punt
Bereken de omzet van alle enkele reis vluchten van Amsterdam naar Londen. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste berekening: € 60 × 120.000 = € 7.200.000 (1)
Vraag 10 1 punt
De econoom: “Om de CO2-uitstoot te verlagen moet vliegen duurder worden, zodat er minder gevlogen wordt. Het is vreemd dat er over vliegtuigbrandstof (kerosine) geen accijns en btw wordt betaald, zoals op benzine en diesel. Een vliegtaks zou heel logisch zijn.” Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De econoom vindt het logisch om ook accijns op vliegtuigbrandstof te heffen; de vliegtaks. Accijnzen zijn …(1)… (directe belastingen / indirecte belastingen / niet-belastingen). De consument voor een vliegreis extra te laten betalen, past volgens de econoom bij het …(2)… (draagkrachtbeginsel / profijtbeginsel / solidariteitsbeginsel).
Bekijk het antwoord
- (1) indirecte belastingen (2) profijtbeginsel indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
De econoom verwacht dat, als er een vliegtaks wordt ingevoerd, de vliegmaatschappijen de accijns zullen doorberekenen in de prijs van een vliegticket.
Vraag 11 1 punt
Welke grafiek is een juiste weergave van de verwachting van de econoom?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
De econoom stelt dat de evenwichtsprijs (€ 60) van een vliegticket met 12,5% zal stijgen door de vliegtaks.
Gebruik informatiebron 3.
Vraag 12 2 punten
Bereken de procentuele afname van het aantal vliegtickets bij de stijging van de evenwichtsprijs. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- × 100% = −8,33% (1) 120.000
Opmerking Afrondingsverschillen en het ontbreken van het minteken niet fout rekenen.
Betalen voor Bello
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
In Nederland bezitten 4,5 miljoen gezinnen een huisdier, zoals een hond, een kat, een konijn, een kanarie of een reptiel. Een deel van het gezinsinkomen wordt hieraan besteed. De bestedingen aan een huisdier zijn onder te verdelen in vaste lasten, dagelijkse uitgaven en incidentele uitgaven.
Vraag 13 1 punt
Welke van de volgende bestedingen is een incidentele uitgave?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 14 1 punt
Huisdieren en hun bezitters zijn regelmatig op bezoek bij de dierenarts. De kosten daarvan kunnen hoog oplopen. Steeds meer honden- en kattenbezitters sluiten om die reden een huisdieren-ziektekosten- verzekering af voor hun huisdier. Wat is een gevolg van het afsluiten van een huisdieren-ziektekosten- verzekering voor de verdeling van het huishoudelijke budget?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Gebruik informatiebron 4.
Vraag 15 2 punten
Zijn onderstaande conclusies juist of onjuist? Doe het zo: Neem de nummers 1, 2 en 3 over op je antwoordblad en noteer daarachter of de conclusie juist of onjuist is.
1 12,7% van de huisdieren is een postduif of een andere vogel.
2 59,2% van de gezinnen in Nederland heeft een huisdier.
3 Er zijn meer vissen dan alle andere huisdieren bij elkaar.
Bekijk het antwoord
- 1 onjuist 2 juist 3 juist indien drie juist (2) indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (2)
Vraag 16 1 punt
Er zijn 33,5 miljoen huisdieren in Nederland. Jaarlijks wordt € 2,01 miljard besteed aan de aanschaf (15%), voeding (65%) en verzorging (20%) van huisdieren. Bereken de gemiddelde jaarlijkse bestedingen aan voeding per huisdier. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
Opmerking Beide bewerkingen moeten juist zijn voor een scorepunt.
In bijna de helft van de Nederlandse gemeenten betalen hondenbezitters hondenbelasting. Elke gemeente bepaalt zelf het tarief van de hondenbelasting. Gemiddeld betaalt de bezitter van één hond in Nederland € 45,50 per jaar. De gemeente Koggenland hanteert het laagste tarief en het is het duurst voor hondenbezitters in de gemeente Groningen.
Vraag 17 1 punt
Bereken met indexcijfers het tarief van de hondenbelasting in beide gemeenten. Doe het zo: Noteer op je antwoordblad achter a en b het juiste bedrag met berekening.
Bekijk het antwoord
- a € 45,50 × 0,40 = € 18,20 b € 45,50 × 2,70 = € 122,85 indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
tarief hondenbelasting indexcijfer tarief hondenbelasting Koggenland a 40 gemiddelde in Nederland € 45,50 100 Groningen b 270
De belastingtarieven voor een tweede of derde hond in een gezin kunnen hoger of lager zijn dan de tarieven voor de eerste hond. In de gemeente Beekdaal is het jaartarief per hond als volgt:
tabel jaarlijks tarief hondenbelasting gemeente Beekdaal
aantal honden per gezin: eerste hond € 61,88 tweede hond € 98,41 derde en elke volgende hond, per hond € 132,21
grafiek hondenbelasting
Gebruik de tabel en de grafiek.
Vraag 18 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden of letters in. Kies uit de woorden of letters die tussen haakjes staan. Het systeem van hondenbelasting in de gemeente Beekdaal is …(1)… (degressief / progressief / proportioneel). In de grafiek is dit weergegeven door de lijn …(2)… (a / b / c).
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- (1) progressief (2) a indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Betalingsproviders
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Betalingsproviders zijn bedrijven die online-betalen verzorgen met software programma’s als iDEAL en PayPal. Hun klanten zijn kleine en ook grote internationale webshops, zoals Ebay, Amazon en Alibaba.com.
Betalingsprovider Doekoe startte twaalf jaar geleden in Amsterdam en was al snel een groot succes. Wereldwijd werden kantoren geopend. Er waren jaren bij dat de nettowinst met 67% groeide en de omzet met 51%.
Vraag 19 1 punt
Leg uit hoe de nettowinst sneller kan groeien dan de omzet.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een juiste uitleg: − als de bedrijfskosten minder snel groeien dan de omzet − als de inkoopwaarde minder snel groeit dan de omzet (1)
Een Nederlandse webshop ontving in een maand via betalingsprovider Doekoe de volgende betalingen:
€ 17.000 via iDEAL in 210 betalingen € 15.000 via PayPal in 150 betalingen
Gebruik informatiebron 5.
Vraag 20 2 punten
Bereken welk bedrag de webshop in deze maand aan Doekoe betaalt. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- iDEAL: 210 × € 0,45 = € 94,50 minimale kosten: € 100 (1)
- PayPal: (€ 15.000 × 0,013) + (150 × € 0,10) = € 210 totaal: € 100 + € 210 = € 310 (1)
De startup van Doekoe werd in 2006 gefinancierd door de ondernemers zelf en door vrienden. Zij kochten aandelen op naam in het beginnende bedrijf. Nu willen die aandeelhouders hun aandelen verkopen en stapte Doekoe in 2018 naar de effectenbeurs in Amsterdam (Euronext).
Vraag 21 1 punt
Door de beursgang veranderde de ondernemingsvorm van Doekoe. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De ondernemingsvorm van Doekoe was eerst een …(1)… (bv / eenmanszaak / nv / stichting / vereniging) en werd na de beursgang een …(2)… (bv / eenmanszaak / nv / stichting / vereniging).
Bekijk het antwoord
- (1) bv (2) nv indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Vraag 22 2 punten
Aandelen kopen van een bedrijf is een vorm van beleggen. Noem twee vormen van beloning bij het beleggen in aandelen.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van vormen van beloning: − dividend − (koers)winst bij verkoop indien twee juist (2) indien een juist (1) indien geen juist (0) (2)
De beursgang van de aandelen Doekoe is bij de introductie een groot succes op de effectenbeurs.
Beleggers betalen vlak na beursgang bijna twee keer de introductieprijs van het aandeel Doekoe
bron: Bloomberg
Op de eerste dag van de beursgang steeg de koers tot bijna twee keer de prijs waarmee het aandeel op de beurs kwam (de introductieprijs). De koers steeg van € 240 tot € 470 aan het eind van die dag.
Vraag 23 1 punt
Waardoor kan een dergelijke prijsstijging worden veroorzaakt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 24 1 punt
Pieter, een van de oprichters, bezit 266.000 aandelen Doekoe, gekocht in
2006 voor € 25. Op 13 juni 2018 bedroeg de introductieprijs op de effectenbeurs € 240 per stuk. Om 16.00 uur was de koerswaarde € 470 per aandeel. Bereken de toename van het vermogen van Pieter op 13 juni 2018 om 16.00 uur, vergeleken met de oorspronkelijke waarde in 2006. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste berekening: 266.000 × (€ 470 − € 25) = € 118.370.000 (1)
Allebei aan het werk
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 en 7 in de bijlage.
Inge en Bram zijn buren van Meryem en Ismail; beide stellen hebben twee jonge kinderen. Inge heeft geen betaald werk. Bram werkt fulltime en verdient € 40.000 per jaar. Meryem en Ismail hebben allebei een deeltijdbaan met een jaarlijks inkomen van € 20.000. Meryem en Ismail zijn tweeverdieners. Als een van de partners niet werkt, zoals bij Inge en Bram, spreken we van een eenverdiener. De overheid stimuleert huishoudens met tweeverdieners door het systeem van belastingheffing.
eenverdieners onder druk
Inge en Bram Meryem en Ismail
De aanslag inkomstenbelasting ziet er voor beide stellen zo uit:
Bram en Inge Meryem en Ismail inkomsten voor belastingheffing € 40.000 € 40.000 inkomstenbelasting voor € 15.472 € 14.620 berekening heffingskortingen totaal heffingskortingen € 5.091 € 12.756 te betalen belasting € 10.381 € 1.864
Beide stellen verdienen per huishouden evenveel. Als de inkomstenbelasting is betaald, houden ze niet evenveel over. Dat heeft te maken met de arbeidskorting.
Gebruik informatiebron 6.
Vraag 25 1 punt
Bereken hoeveel de gezamenlijke arbeidskorting van Meryem en Ismail hoger is dan die van Bram.
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 26 2 punten
De overheid wil het inkomensverschil tussen werken en niet-werken vergroten. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Huishoudens die voor belastingheffing hetzelfde …(1)… (bruto / netto) belastbare inkomen hebben, hebben ná belasting een van elkaar afwijkend …(2)… (bruto / netto) -inkomen. Doel van de overheid is om deelname aan de arbeidsmarkt te …(3)… (vergroten / verkleinen).
Bekijk het antwoord
- (1) bruto (2) netto (3) vergroten indien drie juist (2) indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (2)
Het belastingbeleid stimuleert dat er ook in een huishouden met kinderen vaker beide ouders (gaan) werken.
indexcijfers tweeverdieners
2005 2015 tweeverdieners met kinderen 100 a tweeverdieners zonder kinderen 100 100
Gebruik informatiebron 7.
Vraag 27 1 punt
Bereken het indexcijfer a van het aantal ‘tweeverdieners met kinderen’ voor 2015, met 2005 als basisjaar. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
Opmerking Afrondingsverschillen niet fout rekenen.
Vraag 28 1 punt
De overheid wil met belastingmaatregelen de economische zelfstandigheid van vrouwen stimuleren, nu tegenwoordig bijna 40% van de huwelijken eindigt in een echtscheiding. Tegelijkertijd kunnen de overheidsuitgaven aan sociale voorzieningen dalen. Leg uit dat de uitgaven aan sociale voorzieningen kunnen dalen als meer vrouwen economisch zelfstandig zijn.
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste uitleg: Als vrouwen (beide partners) voldoende eigen inkomen hebben, zullen zij bij verandering van huiselijke omstandigheden, zoals een scheiding, geen beroep hoeven te doen op de overheid voor een (bijstands)uitkering. (1)
Zoete handel met bittere smaak
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 8 en 9 in de bijlage.
In Europa wordt suiker gemaakt van (suiker)bieten. In Brazilië wordt rietsuiker geproduceerd. De prijs van suiker op de wereldmarkt daalt al jaren. Brancheorganisaties van Europese suikerboeren willen dat de Europese Unie (EU) met maatregelen komt om deze lage prijs voor suiker te compenseren. In het verleden heeft de EU al vaker ingegrepen om de Europese suikerboeren te beschermen tegen te lage prijzen voor hun product.
Vraag 29 1 punt
In 1968 besloot de EU maatregelen voor suiker in te voeren om meer zelfvoorzienend te worden. Welke van de onderstaande maatregelen bevordert de zelfvoorziening voor suiker in de EU?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
De jarenlange bescherming van Europese suikerboeren door de EU leverde in 2002 een klacht op bij de WHO (Wereldhandelsorganisatie). Brazilië, het grootste suiker producerende land, beschuldigde de EU van oneerlijke concurrentie. De uitvoersubsidies van de EU leiden tot oneerlijke wereldhandel. Suikerboeren uit ontwikkelingslanden kunnen hierdoor nauwelijks meer winst maken op hun suiker, volgens de WHO.
Vraag 30 2 punten
Leg in twee stappen uit dat de uitvoersubsidies aan suikerboeren in de EU ten koste gaan van de winst van suikerboeren in Brazilië.
Bekijk het antwoord
- Door exportsubsidies kunnen EU-suikerboeren hun suiker tegen een lagere prijs op de wereldmarkt verkopen (1)
- Hierdoor moeten suikerboeren in ontwikkelingslanden de suiker verkopen voor een lagere prijs (waardoor ze te weinig winst kunnen maken) (1)
De suikerboeren in de EU worden nog steeds door allerlei maatregelen van de EU beschermd. Zo zijn de invoerrechten op suiker van buiten de EU niet afgeschaft.
Gebruik informatiebron 8.
Vraag 31 2 punten
Bereken hoeveel procent geïmporteerde suiker zonder invoerrechten, goedkoper is dan in Europa geproduceerde suiker. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
Opmerking Afrondingsverschillen en het ontbreken van het minteken niet fout rekenen.
Vraag 32 1 punt
De productie- en exportlimiet van suiker in de EU wordt afgeschaft. Braziliaanse suikerboeren verwachten dat daardoor hun inkomen nog verder zal dalen. Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 afschaffing productie- en exportlimiet in de EU
2 daling suikerprijs op de wereldmarkt
3 stijging uitvoer van suiker uit de EU
4 stijging aanbod van suiker op de wereldmarkt
5 daling inkomen van suikerboeren in ontwikkelingslanden In welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
De Braziliaanse suiker wordt verkocht op de wereldmarkt, waar de suiker in dollars (USD) wordt verhandeld.
Gebruik informatiebron 9.
Vraag 33 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De koers van de US dollar ten opzichte van de Braziliaanse real is …(1)… (gedaald / gestegen). Dit is …(2)… (gunstig / ongunstig) voor de Braziliaanse suikerboeren.
Bekijk het antwoord
- (1) gestegen (2) gunstig indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Jazeker een hypotheek
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 10 en 11 in de bijlage.
Shakir en Brenda willen graag een huis kopen, daarvoor hebben ze een hypotheek nodig van de bank. Deze hypothecaire geldlening is een lening, waarbij het huis als onderpand dient. Als Shakir en Brenda de hypothecaire lening niet meer kunnen betalen, kan de bank het onderpand (het huis) verkopen. Een persoonlijke lening daarentegen kent geen onderpand. Kelvinstraat 38, Bergstroom € 230.000
Vraag 34 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Bij een hypothecaire lening loopt de kredietverstrekker een …(1)… (even groot risico als / groter risico dan / kleiner risico dan) bij een persoonlijke lening. Het rentepercentage bij een hypothecaire lening zal vanwege het onderpand …(2)… (gelijk / hoger / lager) zijn dan bij een persoonlijke lening.
Bekijk het antwoord
- (1) kleiner risico dan (2) lager indien twee juist (1) indien een of geen juist (0) (1)
Vraag 35 2 punten
Shakir en Brenda hebben een begroting gemaakt om het maximale hypotheekbedrag te berekenen. De bank kijkt niet alleen naar het inkomen, maar houdt ook rekening met de uitgaven. Noem een uitgave waarmee de bank rekening houdt voor de hoogte van de hypothecaire lening. Leg uit waarom de bank hiermee rekening houdt.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- een (gratis) telefoon bij een mobiel telefoonabonnement (1p)
- De telefoon bij een mobiel telefoonabonnement wordt als schuld of lening gezien. De afbetaling daarvan verlaagt het besteedbaar inkomen. Waardoor het risico op niet-terugbetalen voor de bank te groot wordt (1p)
Vraag 36 1 punt
Op dit moment hebben Shakir en Brenda nog een huurwoning. Bedenk een reserveringsuitgave waar Shakir en Brenda rekening mee moeten houden als ze een eigen huis gekocht hebben. Licht het antwoord toe.
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste uitgave: onderhoudskosten; bij een eigen huis moet je al het onderhoud zelf betalen, hiervoor moet je geld reserveren. (1)
Shakir en Brenda zijn geïnteresseerd in het huis Kelvinstraat 38 met een vraagprijs van € 230.000. De bank berekent aan de hand van het netto- jaarinkomen hoeveel hypotheek ze kunnen krijgen. De huidige hypotheekrente is 3,25%.
Gebruik informatiebron 10 en 11.
Vraag 37 2 punten
Bereken dat Shakir en Brenda onvoldoende hypotheek kunnen krijgen om de vraagprijs van dit huis te financieren. Schrijf je berekening op.
Bekijk het antwoord
- 12 × € 1.728 + 12 × (€ 1.350 × 0,6) = € 30.456 (1)
- Bij € 30.456 kunnen ze een maximaal hypotheekbedrag van € 221.000 krijgen. Dat is niet voldoende om de vraagprijs van het huis te financieren (1)
Op volle toeren
De Nederlandse economie groeide in de periode 2014-2018 sterk. In 2017 groeide de economie zelfs met 2,9%, de hoogste groei sinds 2008.
Vraag 38 1 punt
Welke instantie berekent de economische groei en op welke manier?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 39 2 punten
Door de economische groei in de periode 2014-2018 ontstond er krapte op de arbeidsmarkt, met als gevolg dat er veel moeilijk vervulbare vacatures waren. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Economische groei heeft geleid tot krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt. De …(1)… (beroepsbevolking / werkgelegenheid) stijgt dan harder dan de …(2)… (beroepsbevolking / werkgelegenheid). De lonen kunnen gaan stijgen door het achterblijven van …(3)… (de vraag naar / het aanbod van) arbeid.
Bekijk het antwoord
- (1) werkgelegenheid (2) beroepsbevolking (3) het aanbod van indien (1) en (2) juist (1) indien (3) juist (1) (2)
Vraag 40 1 punt
Sommige economen vinden dat een loonstijging in Nederland kan leiden tot een toename van de werkloosheid. Hieronder staan vijf economische verschijnselen:
1 de lonen stijgen
2 de afzet daalt
3 de bedrijfskosten stijgen
4 de verkoopprijzen stijgen
5 de werkloosheid kan stijgen In welke regel staan deze verschijnselen zo dat, volgens de economen, een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 41 2 punten
Dezelfde economen vinden ook dat het tekort aan werknemers op de arbeidsmarkt zou kunnen afnemen als er meer gebruik gemaakt wordt van technologische ontwikkelingen. Leg uit dat door technologische ontwikkelingen het tekort op de arbeidsmarkt kan afnemen.
Bekijk het antwoord
- Als een werknemer in dezelfde tijd meer productie kan verrichten (door gebruik te maken van technologische ontwikkelingen) (1)
- heb je minder werknemers nodig (en neemt het tekort af) (1)
Vraag 42 1 punt
Vooral in bepaalde sectoren is het moeilijk om vacatures in te vullen. Er is een groot tekort aan werknemers in bijvoorbeeld: het onderwijs, de zorg, de ICT-sector en aan vakmensen. Op verschillende manieren proberen werkgevers toch werkzoekenden aan te trekken. Noem een manier waarop werkgevers proberen werkzoekenden aan te trekken.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van juiste manieren: − de lonen verhogen − de arbeidsomstandigheden verbeteren − personeel scholing aanbieden − jongeren / scholieren interesseren middels voorlichtingscampagnes − werklozen omscholen − gunstiger secundaire arbeidsvoorwaarden − mensen met een beperking bijscholen (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Economie 2022, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0233-a-22-2-o
Andere examens economie vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 loopt tot vraag 42. Van 41 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over internationale handel (10), inkomen en consumptie (9) en overheid en belastingen (7).
Wat zijn de antwoorden van het examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0233-a-22-2-c).
Hoe oefen ik met het examen economie vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.