Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Meer uit je geld halen, Kledingdumping in Ghana, Benzineprijs stijgt verder, Brainport Eindhoven, Energiearmoede, Bakkerij in nood, Maaltijd-bezorgbedrijven, Aardgas uit Noorwegen.
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 loopt tot vraag 41. Van 40 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over productie en kosten (8), internationale handel (7) en inkomen en consumptie (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Productie en kosten | 13-16, 22, 26, 28, 30 | 8 |
| Internationale handel | 7-10, 38, 40-41 | 7 |
| Inkomen en consumptie | 1-2, 6, 20-21 | 5 |
| Vraag en aanbod | 3, 11, 27, 29, 39 | 5 |
| Overheid en belastingen | 12, 25, 35-37 | 5 |
| Arbeidsmarkt | 17-19, 33-34 | 5 |
| Geld en inflatie | 4-5, 23-24 | 4 |
| Marktvormen | 32 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens economie vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over productie en kosten (20% van de vragen, gemiddeld 12%) en vraag en aanbod (13% van de vragen, gemiddeld 5%). Minder over inkomen en consumptie (13% van de vragen, gemiddeld 20%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Meer uit je geld halen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het gezin van Mirella Kraan wil graag meer geld gaan sparen. Mirella wil de inkomsten en uitgaven van haar gezin vergelijken met de inkomsten en uitgaven van een gemiddeld gezin. Ze heeft een financieel jaaroverzicht gemaakt.
Gebruik informatiebron 1.
informatiebron 1 financieel jaaroverzicht familie Kraan
| ontvangen inkomsten | werkelijke uitgaven | ||
|---|---|---|---|
| netto inkomen | € 42.090 | dagelijkse huishoudelijke uitgaven | € 9.000 |
| kinderbijslag | € 2.560 | vaste lasten | € 23.000 |
| rente | € 250 | incidentele uitgaven | € 12.900 |
| totaal | € 44.900 | totaal | € 44.900 |
Vraag 1 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Het financiële jaaroverzicht is ...(1)... (niet / wel) een voorbeeld van een begroting. In dit overzicht is de functie van geld een ...(2)... (rekenmiddel / ruilmiddel). De ontvangen rente van het gezin Kraan noemen we ...(3)... (creditrente / debetrente).
Bekijk het antwoord
- (1) niet
- (2) rekenmiddel
- (3) creditrente
Op de website van het Nibud vindt Mirella een onderzoek naar de inkomsten en uitgaven van gezinnen in Nederland.
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 2 2 punten
Volgens het Nibudonderzoek zijn de dagelijkse huishoudelijke uitgaven gemiddeld 12% van het totale inkomen. De dagelijkse huishoudelijke uitgaven van het gezin Kraan zijn hoger. Bereken hoeveel euro het gezin Kraan per jaar meer uitgeeft aan dagelijkse huishoudelijke uitgaven dan de gemiddelde 12%. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
- € 44.900 × 0,12 = € 5.388
- € 9.000 – € 5.388 = € 3.612
Vraag 3 1 punt
Het gezin Kraan koopt relatief veel A-merken, daar kunnen ze dus geld besparen. Dat A-merken duurder zijn dan de huismerken heeft onder andere te maken met de naamsbekendheid van het A-merk.
Welk instrument van de marketingmix gebruikt een A-merk voor de naamsbekendheid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 4 1 punt
Het gezin Kraan heeft € 250 aan rente ontvangen, dat is 1% rente op jaarbasis. Mirella: „Dat betekent dat de reële rente negatief kan zijn.“
Verklaar dat de reële rente negatief kan zijn.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste verklaring:
De reële rente kan negatief zijn als de inflatie hoger is dan de (nominale) rente.
Het gezin Kraan denkt na over beleggen. Op de Barobank-site wordt uitgelegd dat het in de periode 1-1-2023 tot en met 1-1-2026 voordelig was om te beleggen in het aandeel XEA. Er is in deze periode geen dividend uitgekeerd door XEA.
Gebruik informatiebron 2.
Vraag 5 2 punten
Bereken dat het beleggen van € 10.000 in het aandeel XEA in deze periode tot een hoger eindbedrag zou hebben geleid dan het sparen van € 10.000 met een samengestelde rente van 1%. Schrijf ook je berekening op.
Lijngrafiek van de koers van aandeel XEA in euro's op 1-1-2023, 1-1-2024, 1-1-2025 en 1-1-2026, met de waarden 500, 530, 610 en 775. Bekijk in Bijlage, pagina 2
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
sparen: € 10.000 × 1,01³ = € 10.303,01
beleggen:
\frac{\text{€ }10.000}{\text{€ }500} \times \text{€ }775 = \text{€ }15.500
Kledingdumping in Ghana
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Afrika gaat tweedehandskleding uit westerse landen weren
Westerse landen dumpen massaal niet-verkochte kleding in ontwikkelingslanden. Dit komt omdat er veel goedkope kleding in de westerse landen is. In 2021 is 554.000.000 kilogram kleding als afval weggegooid of geëxporteerd naar Afrika.
Vraag 6 1 punt
In Nederland is de situatie iets anders. De Nederlandse consument kiest steeds vaker voor duurdere merkkleding.
Wat is hiervoor een juiste verklaring?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Gebruik informatiebron 3.
informatiebron 3 aantal kledingstukken in Nederland per jaar
| totaal | 430 miljoen stuks | ||
| verkocht in Nederland | voor de normale prijs | 64% | |
| in de uitverkoop | 31% | ||
| niet-verkocht | 5% | ||
| waarvan: | vernietigd | 1,3 miljoen stuks | |
| geëxporteerd | ... |
Vraag 7 1 punt
Bereken het aantal niet-verkochte kledingstukken dat wordt geëxporteerd. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
(430 miljoen × 0,05) – 1,3 miljoen = 20,2 miljoen stuks
Bij een kledingmarkt in Ghana komen wekelijks 20 miljoen niet-verkochte kledingstukken aan. Volgens onderzoek verlaat 40% daarvan de markt als afval.
Vraag 8 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Goedkope kleding wordt verkocht aan Ghana, omdat in westerse landen ...(1)... (de vraag naar / het aanbod van) goedkope kleding kleiner is dan ...(2)... (de vraag naar / het aanbod van) goedkope kleding.
Ghana is van plan protectiemaatregelen in te stellen voor kleding.
Voor Ghana ...(3)... (verbetert / verslechtert) dan de betalingsbalans.
Bekijk het antwoord
- (1) de vraag naar
- (2) het aanbod van
- (3) verbetert
Steeds meer Afrikaanse landen willen voor kleding uit westerse landen een importverbod invoeren. De geïmporteerde kleding is zo goedkoop dat lokale producenten daar niet tegen kunnen concurreren.
Vraag 9 1 punt
Ghana twijfelt nog over een importverbod. Tegelijkertijd wil Ghana ook de lokale producenten helpen.
Hier staan vijf economische verschijnselen in Ghana:
- 1 Er wordt veel goedkope kleding verkocht aan Ghana.
- 2 Door het grote aanbod van goedkope westerse kleding is het totale aanbod van kleding in Ghana groot.
- 3 De Ghanese kledingbedrijven kunnen niet investeren in nieuwe productietechnieken.
- 4 De Ghanese kledingbedrijven moeten een lage winstmarge toepassen.
- 5 De productieketen in Ghana blijft minder efficiënt, omdat er geen innovatie plaatsvindt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 10 2 punten
De Ghanese kledingbedrijven willen dat de Ghanese overheid zo snel mogelijk protectiemaatregelen invoert voor kleding uit westerse landen.
Noem naast een importverbod een andere protectiemaatregel en leg uit dat de maatregel nadelig is voor Ghanese consumenten.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een protectiemaatregel met een juiste uitleg:
invoerrecht / importheffing
Door deze protectiemaatregel wordt de import van kleding uit westerse landen duurder. (Dit is nadelig voor de consument in Ghana.)
of
invoerquotum / contingentering
Door deze protectiemaatregel wordt het aanbod van kleding uit westerse landen kleiner en dus is er minder keuze. (Dit is nadelig voor de consument in Ghana.)
Opmerking
Het tweede scorepunt alleen toekennen als het een logisch gevolg is van de protectiemaatregel.
Benzineprijs stijgt verder
Door de hogere benzineprijzen wordt autorijden steeds duurder voor mensen met een benzineauto. De prijs van een liter benzine bestaat voor ongeveer de helft uit belastingen.
Vraag 11 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Voor het bezit van een auto moet je ...(1)... (inkomstenbelasting / motorrijtuigenbelasting / vennootschapsbelasting) betalen aan de overheid. Deze belasting is een voorbeeld van ...(2)... (houderschapsbelasting / omzetbelasting / roerende zaakbelasting).
Bekijk het antwoord
- (1) motorrijtuigenbelasting
- (2) houderschapsbelasting
Vraag 12 1 punt
Voor het gebruik van een auto betaal je ook belasting, zoals accijns en btw. Accijns is een bron van inkomsten voor de overheid. De overheid heeft met de heffing van accijns een ander doel.
Noem het doel van de overheid om accijns te heffen.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juist doel:
De overheid wil het gebruik van goederen die slecht zijn voor de volksgezondheid terugdringen / afremmen.
De hoge benzineprijs raakt vooral werknemers die moeten reizen voor hun werk. De vakbond eist van de werkgevers een hogere kilometervergoeding voor het woon-werkverkeer. De vergoeding is nu € 0,19 per kilometer.
| kosten woon-werkverkeer van een gemiddelde werknemer |
|---|
| rijdt 9.540 kilometer (km) per jaar |
| gemiddeld verbruik benzineauto: 1 liter op 15 km |
| gemiddelde benzineprijs: € 2,43 per liter |
| overige kosten: € 0,32 per km |
Vraag 13 2 punten
Een werknemer krijgt niet alle reiskosten vergoed. Bereken de reiskosten die een gemiddelde werknemer per jaar wel maakt, maar niet vergoed krijgt. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste berekening:
\frac{\text{€ }2{,}43}{15} = \text{€ }0{,}162 \text{ per km}
€ 0,162 + € 0,32 = € 0,482 per km
9.540 km × (€ 0,482 – € 0,19) = € 2.785,68
of
\frac{9.540 \text{ km}}{15} = 636 \text{ liter benzine}
636 × € 2,43 = € 1.545,48
overige kosten: 9.540 × € 0,32 = € 3.052,80
totale kosten € 4.598,28
vergoeding van werkgever: 9.540 × € 0,19 = € 1.812,60
zelf betalen: € 4.598,28 – € 1.812,60 = € 2.785,68
Een Nederlandse organisatie voor duurzaamheid denkt dat een hogere kilometervergoeding zal leiden tot meer benzineverbruik. Zij zien liever dat de overheid investeert in de elektrische auto.
Vraag 14 1 punt
Door de hogere benzineprijs zullen automobilisten sneller overstappen naar elektrische auto's. Hier staan vijf economische verschijnselen:
- 1 De benzineprijs stijgt.
- 2 De kosten per kilometer van een benzineauto stijgen.
- 3 De vraag naar elektrische auto's stijgt.
- 4 Een elektrische auto wordt vergeleken met een benzineauto relatief goedkoper.
- 5 Er worden meer elektrische auto's verkocht.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Brainport Eindhoven
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Brainport Eindhoven is een samenwerking tussen bedrijven, het onderwijs en de overheid in de regio Eindhoven. De bedrijven zijn voornamelijk moderne technische bedrijven met een hoge arbeidsproductiviteit.
Vraag 15 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De arbeidsproductiviteit heeft invloed op de ...(1)... (inkoopwaarde van de omzet / loonkosten per product). De arbeidsproductiviteit stijgt door ...(2)... (een betere arbeidsverdeling / meer werknemers aan te nemen).
Bekijk het antwoord
- (1) loonkosten per product
- (2) een betere arbeidsverdeling
Vraag 16 1 punt
Om op zorgkosten te besparen werken ziekenhuizen samen met moderne technische bedrijven. Ziekenhuisbehandelingen kunnen nu en in de toekomst goedkoper worden uitgevoerd door de samenwerking met Brainport Eindhoven. Hier staan vijf economische verschijnselen:
- 1 Ziekenhuizen werken samen met moderne technische bedrijven.
- 2 De arbeidsproductiviteit in ziekenhuizen neemt toe.
- 3 De artsen kunnen medische handelingen sneller uitvoeren.
- 4 Ziekenhuizen gebruiken nieuwe medische technologie.
- 5 Ziekenhuisbehandelingen worden goedkoper.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
F
In Brainport Eindhoven is een tekort aan werknemers. Tegelijkertijd zijn er ook beschikbare arbeidskrachten. Dit zijn mensen die bijvoorbeeld momenteel werkloos zijn of mensen die niet direct op zoek zijn naar werk.
Gebruik informatiebron 4.
Vraag 17 2 punten
Bereken het aantal beschikbare arbeidskrachten (a) in Brainport Eindhoven. Schrijf ook je berekening op.
Stroomschema van de arbeidsmarkt van Brainport Eindhoven met het aantal inwoners per groep, eindigend bij het punt (a): beschikbare arbeidskrachten. Bekijk in Bijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste berekening:
beroepsbevolking: 590.000 – 164.000 = 426.000
\frac{426.000}{100} \times 3{,}5 = 14.910 \text{ werklozen}
14.910 + 33.000 = 47.910 beschikbare arbeidskrachten
of
\frac{411.090}{96{,}5} \times 3{,}5 = 14.910 \text{ werklozen}
14.910 + 33.000 = 47.910 beschikbare arbeidskrachten
of
590.000 – 164.000 – 411.090 = 14.910 werklozen
14.910 + 33.000 = 47.910 beschikbare arbeidskrachten
Vraag 18 1 punt
In Brainport Eindhoven werken relatief veel werknemers. Hierdoor zijn voor veel bedrijven de loonkosten hoog.
Verklaar dat de concurrentiepositie van Brainport Eindhoven door de hoge loonkosten verslechtert.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste verklaring: Door de hogere loonkosten stijgen de (overige) bedrijfskosten en zullen de verkoopprijzen ook gaan stijgen (waardoor de concurrentiepositie verslechtert).
Vraag 19 1 punt
Brainport Eindhoven investeert in onderwijs in de regio.
Geef een verklaring waarom Brainport Eindhoven investeert in onderwijs.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg: Brainport Eindhoven krijgt hierdoor meer werknemers uit de regio met de juiste competenties (waardoor vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten).
Energiearmoede
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Volgens een rapport van TNO leeft ongeveer 7% van alle huishoudens in Nederland in energiearmoede. Een huishouden met energiearmoede heeft drie kenmerken:
- een slecht geïsoleerd woonhuis
- een laag inkomen
- hoge energiekosten
In het rapport is er sprake van een laag inkomen als het besteedbaar inkomen lager is dan 130% van het sociaal minimum. Het sociaal minimum bedraagt € 1.500 per maand.
Karen is sinds kort eigenaar van een woning. Ze heeft een overzicht gemaakt van haar maandelijkse inkomsten en uitgaven.
| inkomsten | uitgaven | ||
|---|---|---|---|
| nettoloon | € 1.608 | dagelijkse huishoudelijke uitgaven | € 240 |
| zorgtoeslag | € 112 | vaste lasten | € 960 |
| incidentele uitgaven | € 520 | ||
| besteedbaar inkomen | € 1.720 | totaal uitgaven | € 1.720 |
Vraag 20 1 punt
Bereken of Karen volgens het rapport een laag inkomen heeft. Schrijf ook je berekening en conclusie op.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste berekening:
\frac{\text{€ }1.500}{100} \times 130 = \text{€ }1.950\text{, haar besteedbaar inkomen is laag (€ 1.720)}
\frac{\text{€ }1.720}{\text{€ }1.500} \times 100\% = 114{,}7\% \text{ en dus onder de 130\%}
Opmerking
De berekening en conclusie moeten genoemd zijn voor het scorepunt.
Vraag 21 1 punt
De energiekosten bedragen voor Karen per maand € 179 voor gas en € 45 voor elektriciteit. Bereken de totale energiekosten van Karen in procenten van haar besteedbaar inkomen. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{\text{€ }179 + \text{€ }45}{\text{€ }1.720} \times 100\% = 13\%
Opmerking
Een andere manier van afronden ook goed rekenen.
Karen beseft dat zij een huishouden heeft dat veel energie gebruikt. Ze wil daar iets aan doen door te investeren in energiebesparende maatregelen, maar dat is afhankelijk van de terugverdientijd.
Vraag 22 1 punt
De terugverdientijd is de tijd die het duurt om een investering terug te verdienen. Deze terugverdientijd hangt onder andere af van de gasprijs.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Door een stijgende gasprijs wordt de besparing op de energiekosten in euro’s per jaar ...(1)... (groter / kleiner). Hierdoor zal het ...(2)... (langer / minder lang) duren voordat een investering is terugverdiend.
Bekijk het antwoord
- (1) groter
- (2) minder lang
Bijna al het spaargeld van Karen is opgegaan aan de koop van haar woning. Ze heeft bijna geen spaargeld meer over voor energiebesparende investeringen. Karen kan wel gebruik maken van de ‘energiebespaarlening’.
Vraag 23 1 punt
Volgens verduurzamingnederland.nl is de ‘energiebespaarlening’ voordeliger dan andere leningen.
Waardoor is deze lening voordeliger dan andere leningen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Gebruik informatiebron 5.
informatiebron 5 energiebespaarlening
| leenbedrag | aantal maandtermijnen | termijnbedrag per maand |
|---|---|---|
| € 65.000 | 180 | € 421,29 |
| € 50.000 | 180 | € 324,07 |
| € 15.000 | 180 | € 97,22 |
| € 15.000 | 120 | € 136,02 |
| € 10.000 | 120 | € 90,68 |
| € 5.000 | 84 | € 62,52 |
Vraag 24 1 punt
Karen besluit om een energiebespaarlening voor € 5.000 af te sluiten.
Bereken de totale kredietkosten voor Karen. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
€ 62,52 × 84 = € 5.251,68
€ 5.251,68 – € 5.000 = € 251,68
Vraag 25 1 punt
Karen heeft recht op overheidssubsidie als ze energiebesparende maatregelen neemt. Ze vraagt zich af waarom de overheid dat eigenlijk doet: „Ik heb toch zelf voordeel van een beter geïsoleerd huis, namelijk lagere energiekosten.“
Noem een reden waarom de overheid wil dat er meer energiebesparende maatregelen worden genomen.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste reden:
- Door een betere isolatie van woningen zal er minder energie gebruikt worden, wat beter is voor het milieu.
- Door energiebesparende maatregelen neemt het gebruik van fossiele brandstoffen af, waardoor er minder uitstoot is van schadelijke stoffen.
Bakkerij in nood
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 6 in de bijlage.
Mariska heeft 10 jaar geleden de bakkerij overgenomen van haar vader. De bakkerij heeft nog steeds dezelfde naam, bakkerij Van de Ven. De afgelopen jaren draaide het bedrijf financieel goed. Maar de financiële vooruitzichten voor het komende jaar zijn slecht. Vooral omdat de energie- en grondstofprijzen enorm zijn gestegen.
Vraag 26 1 punt
Bakkerij Van de Ven heeft te maken met gestegen overige bedrijfskosten. Wat is de juiste manier om de overige bedrijfskosten te berekenen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Een belangrijke grondstof voor brood is graan. De gestegen graanprijzen worden veroorzaakt door een kleinere graanoogst.
Gebruik informatiebron 6.
Vraag 27 1 punt
Welke grafiek geeft op juiste wijze de prijsstijging van graan weer?
Vier grafieken (a tot en met d) met vraag- en aanbodlijnen voor graan, met de prijs van graan op de verticale as en de hoeveelheid graan in tonnen op de horizontale as. Bekijk in Bijlage, pagina 4
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Mariska moet de gestegen kosten doorberekenen in de verkoopprijs van haar brood. Ze heeft onderstaande gegevens over haar productie van tarwebrood verzameld.
| vaste kosten per jaar | € 45.000 |
| variabele kosten per tarwebrood | € 0,70 |
| aantal tarwebroden per jaar | 50.000 tarwebroden |
Vraag 28 1 punt
Bereken de kostprijs van een tarwebrood op basis van deze gegevens. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{\text{€ }45.000}{50.000} + \text{€ }0{,}70 = \text{€ }1{,}60
Vraag 29 2 punten
Mariska verwacht dat haar klanten overstappen op goedkoper brood van de supermarkt vanwege de hoge verkoopprijs in haar bakkerij.
Leg in twee stappen uit dat de verkoopprijs van brood in de supermarkt lager is dan bij bakkerij Van de Ven. Gebruik daarbij het begrip vaste kosten.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
- De vaste kosten van een supermarkt kunnen over meer producten worden verdeeld.
- Hierdoor is de kostprijs per brood lager, waardoor de verkoopprijs per brood ook lager is.
Samen met de boekhouder maakt Mariska een financieel overzicht voor komend jaar.
| verwachte omzet | € 190.000 |
| kosten in % van de omzet: | |
| inkoopwaarde | 50% |
| personeelskosten | 25% |
| huisvestingskosten | 15% |
| overige kosten | 25% |
Vraag 30 2 punten
Bereken het verwachte nettoresultaat voor het komend jaar. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste berekening:
omzet: € 190.000
inkoopwaarde: € 190.000 × 0,50 = € 95.000
personeelskosten: € 190.000 × 0,25 = € 47.500
huisvestingskosten: € 190.000 × 0,15 = € 28.500
overige kosten: € 190.000 × 0,25 = € 47.500
nettoresultaat: – € 28.500
of
totale kosten in % van omzet: 50% + 25% + 15% + 25% = 115%
100% omzet – 115% kosten = 15% verlies
nettoresultaat: € 190.000 × 0,15 = € 28.500 verlies
Vraag 31 1 punt
Bakkerij Van de Ven komt na enige tijd diep in de schulden en vraagt faillissement aan. Bij faillissement stelt de rechtbank vast dat een ondernemer niet meer in staat is de schulden te betalen.
Bakkerij Van de Ven heeft als rechtsvorm een besloten vennootschap (bv).
Leg het voordeel van een bv vergeleken met een eenmanszaak uit, in geval van een faillissement.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juist voordeel:
Bij een bv is bakkerij Van de Ven niet privé-aansprakelijk voor de schulden (bij een eenmanszaak wel).
Maaltijd-bezorgbedrijven
Er zijn in Nederland drie maaltijd-bezorgbedrijven: Delivering, Huisbezorgd en Überhaupt. Huisbezorgd wil graag een nieuwe website laten maken. Stefano heeft zijn mbo-studie webdesign afgerond en laat zich inhuren als zelfstandig ondernemer door verschillende opdrachtgevers, waaronder Huisbezorgd.
Vraag 32 1 punt
Van welke marktvorm is sprake bij de maaltijd-bezorgbedrijven in Nederland?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 33 2 punten
Doordat Stefano zich als zelfstandig ondernemer laat inhuren, wordt hij geen werknemer.
Noem twee voordelen voor Stefano als hij als zelfstandig ondernemer werkt.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste voordelen:
- Stefano kan zijn eigen tijd indelen.
- Stefano kan zelf bepalen welke opdrachten hij wel of niet aanneemt.
- Stefano kan een hoger uurloon vragen.
per juist voordeel
Vraag 34 1 punt
Voor zelfstandige ondernemers gelden andere regels dan voor werknemers. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
Doordat Huisbezorgd geen sociale verzekeringspremies voor Stefano betaalt, heeft hij bij arbeidsongeschiktheid geen recht op een ...(1)... (bijstandsuitkering / WIA-uitkering). Stefano bouwt als zelfstandig ondernemer niet automatisch ...(2)... (AOW / pensioen) op.
Bekijk het antwoord
- (1) WIA-uitkering
- (2) pensioen
Vraag 35 1 punt
Huisbezorgd is een internationaal bedrijf. Het is in Nederland een naamloze vennootschap en betaalt belasting over de winst.
Welke belasting betaalt Huisbezorgd over de winst in Nederland?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Huisbezorgd is op zoek naar manieren om minder belasting te betalen over de winst. Huisbezorgd Nederland heeft daarom een lening van € 16 miljoen afgesloten bij Huisbezorgd Singapore tegen een rente van 7,5%. Deze rente is aftrekbaar van de winst in Nederland en dit levert een belastingvoordeel op. Het belastingpercentage in Nederland bedraagt 25%.
Vraag 36 2 punten
Bereken het belastingvoordeel van Huisbezorgd Nederland. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
rente: € 16 miljoen × 0,075 = € 1,2 miljoen
belastingvoordeel: € 1,2 miljoen × 0,25 = € 0,3 miljoen
Vraag 37 1 punt
Meerdere bedrijven maken gebruik van dit belastingvoordeel, waardoor de inwoners van Nederland worden benadeeld.
Verklaar dat de inwoners van Nederland een nadeel hebben door het belastingvoordeel van de bedrijven.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste verklaring:
- De overheid krijgt minder belastingen binnen en kan dus ook minder uitgeven (aan collectieve goederen).
- De inwoners van Nederland moeten meer belasting betalen om het voorzieningenniveau in Nederland op hetzelfde niveau te houden.
- De inwoners van Nederland moeten meer belasting betalen om de overheidsinkomsten op hetzelfde peil / niveau / bedrag te houden.
Aardgas uit Noorwegen
Noorwegen levert 18% van het aardgas dat in Europa wordt gebruikt. Nederland koopt aardgas van Noorwegen. Noorwegen is geen lid van de EU. Na 2020 is de aardgasprijs op de wereldmarkt flink gestegen.
wereldmarkt voor aardgas: prijs in euro’s per megawattuur
Vraag 38 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan.
De prijs van aardgas stijgt doordat de vraag naar aardgas ...(1)... (groter / kleiner) is dan het aanbod van aardgas. De wereldmarkt van aardgas is een ...(2)... (abstracte / concrete) markt. Door de gestegen aardgasprijs is de importwaarde op de betalingsbalans van Nederland ...(3)... (gedaald / gestegen).
Lijngrafiek van de prijs van aardgas op de wereldmarkt in euro’s per megawattuur van 2008 tot en met 2022, met een sterke stijging na 2020. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
- (1) groter
- (2) abstracte
- (3) gestegen
Vraag 39 1 punt
Er zijn meerdere verklaringen voor de stijging van de aardgasprijs in 2022 in Nederland.
Wat is een juiste verklaring voor deze hogere aardgasprijs?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 40 1 punt
Het Noorse aardgas wordt betaald in Noorse kronen (NOK). De wisselkoers van de euro ten opzichte van de Noorse kroon daalde in de afgelopen maanden.
Verklaar dat de prijs van aardgas uit Noorwegen hierdoor is gestegen voor Nederland.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste verklaring:
- Nederland moet (door de wisselkoersdaling van de euro) meer euro’s betalen voor dezelfde hoeveelheid Noorse kronen.
- Er moeten meer euro’s betaald worden (door de wisselkoersdaling van de euro) voor dezelfde hoeveelheid aardgas.
Behalve Nederlandse huishoudens heeft ook de glastuinbouw in Nederland last van de hoge aardgasprijs. De glastuinbouwkassen worden verwarmd met aardgas. Ondernemers in de glastuinbouw verwachten een daling van de export van hun producten.
Vraag 41 1 punt
De stijging van de aardgasprijs in Nederland kan leiden tot minder export van producten uit de Nederlandse glastuinbouw.
Hier staan vijf economische verschijnselen:
- 1 De aardgasprijs stijgt.
- 2 De bedrijfskosten in de glastuinbouw nemen toe.
- 3 De concurrentiepositie van de Nederlandse glastuinbouw verslechtert.
- 4 De verkoopprijs van glastuinbouwproducten stijgt.
- 5 De export van glastuinbouwproducten daalt.
In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 42 1 punt
Nederland wil de CO₂-uitstoot verlagen door minder gebruik te maken van fossiele brandstoffen, zoals aardgas. Om de klimaatdoelstellingen te bereiken wil Nederland overstappen op schonere vormen van energie, zoals wind- en zonne-energie.
Verklaar dat een hoge aardgasprijs ertoe kan leiden dat de klimaatdoelstellingen eerder bereikt worden.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste verklaring:
Door de hoge aardgasprijs stappen mensen over op wind- / zonne-energie, wat zorgt voor een lagere CO₂-uitstoot (waardoor eerder de klimaatdoelstellingen kunnen worden behaald).
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Economie 2026, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens economie vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 loopt tot vraag 41. Van 40 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over productie en kosten (8), internationale handel (7) en inkomen en consumptie (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2026/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0233-a-26-1-c).
Hoe oefen ik met het examen economie vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.