Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Vraag 1 1 punt

Zweden is lid van de Europese Unie (EU); in veel landen van de EU zijn vestigingen van IKEI-warenhuizen. Verklaar waarom vrij verkeer van personen, een kenmerk van de EU, gunstig is voor een internationale onderneming zoals IKEI.

Vraag 2 1 punt

Is Zweden ook lid van de Europese Monetaire Unie (EMU)?

1. A Ja, er wordt betaald met de euro.
2. B Ja, naast de Zweedse kroon is ook de euro een wettig betaalmiddel.
3. C Nee, er wordt betaald met de Zweedse kroon.
4. D Nee, naast de euro is ook de Zweedse kroon een wettig betaalmiddel.

Vraag 3 2 punten

In Zuid-Korea kost de Willy-boekenkast omgerekend € 81,75. Bereken in welk land (Marokko of India) de Willy-boekenkast het goedkoopst is. Schrijf je berekening en conclusie op.

Vraag 4 1 punt

De Willy-boekenkasten worden overal ter wereld geproduceerd en verkocht. In India en China staan fabrieken en ook IKEI-warenhuizen. In Afrikaanse landen, zoals Ethiopië en Oeganda, staan alleen fabrieken die produceren voor IKEI. Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Schrijf achter de nummers de juiste woorden op. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Er zijn in Ethiopië en Oeganda nog geen IKEI warenhuizen, omdat de inkomens in die landen, vergeleken met Europa, relatief …(1)… (hoog / laag) zijn. Daardoor is de …(2)… (afzetmarkt / betalingsbalans) ongunstig voor IKEI.

Vraag 5 1 punt

IKEI gebruikt grondstoffen uit Ethiopië en Oeganda. De vraag naar deze grondstoffen heeft een gunstig effect op de economie van beide landen. Hier staan vijf economische verschijnselen.

1 toename van de vraag naar grondstoffen

2 toename van de werkgelegenheid

3 toename van de totale binnenlandse vraag

4 toename van de koopkracht

5 toename van de economische groei In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1→2→3→4→5
2. B 1→2→4→3→5
3. C 1→3→2→4→5
4. D 1→3→4→2→5
5. E 1→4→2→3→5
6. F 1→4→3→2→5

Vraag 6 2 punten

In India, een land met een snel groeiende economie, zijn ook verschillende IKEI-warenhuizen. Er wordt actief beleid gevoerd om meer vrouwen in dienst te nemen in plaats van mannen. Het blijkt dat vrouwen hun inkomen voor een belangrijk deel besteden aan de opleiding van hun kinderen. Leg in twee stappen uit dat het beleid van IKEI om meer vrouwen in dienst te nemen, de economie op langere termijn kan stimuleren.

Vraag 7 1 punt

Van welke marktvorm is er sprake bij de publieke omroepen?

1. A van monopolie
2. B van monopolistische concurrentie
3. C van oligopolie
4. D van volkomen concurrentie

Vraag 8 1 punt

De commerciële omroepen ontvangen inkomsten uit reclame. De publieke omroepen hebben inkomsten uit reclame en inkomsten van de Nederlandse overheid. Er ging in 2018 € 800 miljoen belastinggeld naar de publieke omroepen. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De inkomsten die de publieke omroepen ontvangen van de Nederlandse overheid zijn …(1)… (heffingen / subsidies). De publieke omroepen zijn een onderdeel van de …(2)… (collectieve / private) sector.

Vraag 9 1 punt

Na welk jaar is er een blijvende daling van direct tv kijken?

1. A na 2006
2. B na 2007
3. C na 2014
4. D na 2018

Vraag 10 1 punt

Bereken hoeveel procent het uitgestelde en overig tv-kijken in 2018 in totaal is toegenomen ten opzichte van 2008. Schrijf je berekening op.

Vraag 11 1 punt

We kijken steeds minder naar programma’s op televisie en kijken meer video’s op laptops, tablets en mobiele telefoons. Welke leeftijdsgroep kijkt sinds 2014 het minst naar de televisie?

Vraag 12 1 punt

In 2019 zijn de reclame inkomsten van de publieke omroepen lager dan in 2018. Het aantal uitgezonden reclameminuten op tv blijft echter wel gelijk. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Als er minder mensen tv kijken, zijn adverteerders …(1)… (meer / minder) geïnteresseerd in reclameminuten op tv. Daardoor …(2)… (daalt / stijgt) de prijs van een reclameminuut.

Vraag 13 1 punt

Volgens economen bestaat er een relatie tussen inkomensverschillen en arbeidsproductiviteit. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Inkomensverschillen kunnen er toe leiden dat werknemers gestimuleerd worden om intensiever te werken, daardoor …(1)… (daalt / stijgt) de arbeidsproductiviteit. Stijging van de arbeidsproductiviteit per uur kan ook worden bereikt door …(2)… (innovatie van het productieproces / meer werknemers aan te nemen / werknemers langer te laten werken).

Vraag 14 2 punten

Bereken het ontbrekende percentage in de Lorenzcurve. Schrijf je berekening op.

Vraag 15 1 punt

Hier staan drie economische verschijnselen:

1 de consumenten kunnen meer besteden

2 de productie stijgt

3 de vraag naar goederen stijgt In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A helikoptergeld → 1 → 2 → 3 → werkgelegenheid stijgt
2. B helikoptergeld → 1 → 3 → 2 → werkgelegenheid stijgt
3. C helikoptergeld → 2 → 1 → 3 → werkgelegenheid stijgt
4. D helikoptergeld → 2 → 3 → 1 → werkgelegenheid stijgt
5. E helikoptergeld → 3 → 1 → 2 → werkgelegenheid stijgt
6. F helikoptergeld → 3 → 2 → 1 → werkgelegenheid stijgt

Vraag 16 2 punten

In een land bedragen de gemiddelde bestedingen van de 8 miljoen huishoudens € 34.000. Bereken de extra bestedingen in het land als alle huishoudens € 1.000 helikoptergeld ontvangen. Schrijf je berekening op.

Vraag 17 1 punt

Stel dat Leonard en Marlette beiden € 1.000 ontvangen. De verhouding tussen het besteedbaar inkomen van Leonard en Marlette zou dan veranderen. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Deze € 1.000 is, in verhouding, voor Leonard …(1)… (meer / minder) waard dan voor Marlette. Helikoptergeld heeft dus een …(2)… (denivellerende / nivellerende) werking op de besteedbare inkomens van Leonard en Marlette.

Vraag 18 1 punt

Leonard: “Om de bestedingen te stimuleren kun je beter alleen mensen met een laag inkomen die € 1.000 geven. Mensen met een laag inkomen zullen eerder die € 1.000 besteden dan mensen met een hoog inkomen.” Marlette is het niet met hem eens: “Mensen met een laag inkomen zullen die € 1.000 juist minder snel besteden.” Geef een argument voor de mening van Marlette.

Vraag 19 1 punt

Vandaag is het warm met 25 graden. Henk en Ingrid hebben een verkoopprijs afgesproken van € 3 per ijsje. Bereken de totale omzet van Henk en Ingrid op deze dag. Schrijf je berekening op.

Vraag 20 1 punt

Leg uit dat de afzet van Henk stijgt vanwege de nieuw gekozen plek.

Vraag 21 1 punt

Ingrid voelt zich verraden door Henk. Ze wil eigenlijk geen prijsafspraken meer maken met hem. Even later bedenkt ze zich: het opzeggen van de prijsafspraak kan voor haar ook een financieel nadeel opleveren. Leg uit welk financieel nadeel zij kan ondervinden als er geen prijsafspraak is gemaakt.

Vraag 22 2 punten

Bereken het nettoresultaat van Ingrid vandaag als zij 40% van de totale omzet behaalt. Schrijf je berekening op.

Vraag 23 1 punt

Er ontstaat een ruzie tussen Henk en Ingrid. Het tv-programma De Rijdende Rechter moet er aan te pas komen. De rechter komt met een verontrustende uitspraak: “De overheid verbiedt prijsafspraken tussen ondernemers. De boete hiervoor kan in jullie geval oplopen tot duizenden euro’s per dag.” Noem een reden waarom de overheid prijsafspraken verbiedt.

Vraag 24 1 punt

Deze twee personen doen elk een uitspraak. Bij welke instantie zijn deze twee personen werkzaam? Kies uit de instanties: CBS, UWV of SER. Doe het zo: Noteer persoon 1 en persoon 2 op je antwoordblad. Vul bij beide personen de juiste instantie in.

Vraag 25 2 punten

Op Prinsjesdag wordt duidelijk gemaakt hoe het gaat met de Nederlandse economie. Vanaf 2014 tot aan 2019 is het nationaal inkomen elk jaar met tenminste 1,5% gegroeid. Leg in twee stappen uit dat het voor de regering in tijden van economische groei gemakkelijker is om een overschot op de rijksbegroting te realiseren. Gebruik in je antwoord zowel het begrip inkomsten als uitgaven.

Vraag 26 1 punt

Bereken hoeveel procent de Nederlandse staatsschuld in 2019 lager is dan de EMU-norm. Schrijf je berekening op.

Vraag 27 1 punt

De Nederlandse bevolking is op Prinsjesdag vooral benieuwd wat de plannen van de regering betekenen voor hun koopkracht. Wat wordt verstaan onder koopkracht?

1. A het bruto-inkomen
2. B het netto-inkomen
3. C het nominaal inkomen
4. D het reëel inkomen

Vraag 28 2 punten

De koopkracht in Nederland wordt onder meer bepaald door de inflatie. Als de regering de inkomstenbelasting verhoogt, kan dat leiden tot inflatie in Nederland. Leg in twee stappen uit dat door verhoging van de inkomstenbelasting inflatie kan ontstaan.

Vraag 29 1 punt

De regering wil dat de middeninkomens er op vooruitgaan door de arbeidskorting te verhogen. Middeninkomens zijn huishoudens met een bruto-inkomen tussen de € 30.000 en € 60.000, dat is ongeveer 80% van alle huishoudens. Leg uit dat het verhogen van de arbeidskorting kan leiden tot een stijging van het besteedbaar inkomen van middeninkomens.

Vraag 30 1 punt

Wat kan een reden zijn dat de staatsschuld van Italië blijft stijgen?

1. A De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn groter dan de uitgaven van de overheid.
2. B De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn kleiner dan de uitgaven van de overheid.
3. C De inkomsten van de Italiaanse overheid zijn gestegen en de uitgaven gelijk gebleven.

Vraag 31 1 punt

De Italiaanse staatsschuld is in verhouding tot het nationaal inkomen 130%. In Nederland is dit percentage 51%. Italië betaalt aan de geldverstrekkers een hoger rentepercentage over de staatsschuld dan Nederland. Verklaar waarom een land met een hoge staatsschuld, in verhouding tot het nationaal inkomen, een hoger rentepercentage moet betalen dan een land met een lagere staatsschuld.

Vraag 32 1 punt

Nadat Italië lid werd van de EMU daalde het rentepercentage, ondanks de hoge staatsschuld. Het maken van nieuwe schulden werd daardoor voor Italië goedkoper. Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Daling van het rentepercentage betekent dat Italië goedkoper geld kan lenen. De Italiaanse bestedingen in de EMU-landen kunnen daardoor …(1)… (dalen / stijgen). Hierdoor zal de inflatie in de EMU-landen kunnen …(2)… (afnemen / toenemen) als de productie gelijk blijft.

Vraag 33 1 punt

Bereken hoeveel procent Nederland uitleent van het totaalbedrag dat door rijkere landen aan armere EMU-landen is uitgeleend. Schrijf je berekening op.

Vraag 34 1 punt

De stijgende staatsschuld in Italië zorgt voor een stijging van de uitgaven van de Italiaanse staat. Noem twee uitgaven van de Italiaanse staat die stijgen als de staatsschuld stijgt.

Vraag 35 1 punt

De stijgende schulden van de armere EMU-landen, zoals Italië, zorgen ervoor dat de rijkere EMU-landen rijker worden en de armere EMU-landen armer. Leg uit dat het verschil tussen de rijkere EMU-landen en de armere EMU-landen toeneemt vanwege de toename van de schulden van de armere EMU-landen.

Vraag 36 1 punt

Studenten blijken hun uitgaven te onderschatten. Het Nibud schrijft: “Dat is niet vreemd, want niet alle uitgaven, zoals reparatie van de fiets, komen maandelijks terug. Kleinere uitgaven, zoals het kopen van lunch of koffie, worden meestal ook onderschat.” Welke uitgaven worden volgens het Nibud meestal onderschat?

1. A alleen dagelijkse huishoudelijke uitgaven
2. B incidentele uitgaven en dagelijkse huishoudelijke uitgaven
3. C vaste lasten en dagelijkse huishoudelijke uitgaven
4. D vaste lasten en incidentele uitgaven

Vraag 37 1 punt

Volgens het Nibud zijn het juist thuiswonende studenten die een slechte schatting maken van hun uitgaven als ze op zichzelf gaan wonen. Geef een reden waarom vooral thuiswonende studenten de werkelijke uitgaven slecht inschatten.

Vraag 38 2 punten

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste getallen in. Kies uit de getallen die tussen haakjes staan. Sasja besteedt …(1)… (€ 277,50 / € 256,15) per week. Uitwonende mbo-studenten besteden gemiddeld 25% aan dagelijkse huishoudelijke uitgaven. Sasja geeft hieraan ongeveer …(2)… (29% / 32% / 35%) uit.

Vraag 39 1 punt

Sasja kan het leenbedrag van haar studielening elke maand aanpassen. Ze besluit om het maandelijkse leenbedrag te verlagen. Geef een argument om het maandelijkse leenbedrag te verlagen. Gebruik in je antwoord de woorden koopkracht en toekomst.

Vraag 40 2 punten

Hier staan drie stellingen over de gevolgen van een studielening op de hoogte van een maximale hypotheek. Geef van elke stelling aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: Noteer de nummers 1 tot en met 3 op je antwoordblad. Vul bij elk nummer juist of onjuist in.

1 Met een totale studielening van € 9.600 kan er € 11.500 minder worden geleend ten opzichte van een maximale hypotheek.

2 De hypotheekverstrekker gaat altijd uit van de oorspronkelijke studieschuld min het afgeloste bedrag.

3 Met een leenbedrag van € 500 per maand, kan er 35% minder worden geleend ten opzichte van een maximale hypotheek.

Vraag 41 1 punt

Welke soort werkloosheid ontstaat er door het verdwijnen van bedrijven naar het buitenland?

1. A conjuncturele werkloosheid, het is de aanbodkant van de economie
2. B conjuncturele werkloosheid, het is de vraagkant van de economie
3. C structurele werkloosheid, het is de aanbodkant van de economie
4. D structurele werkloosheid, het is de vraagkant van de economie

Vraag 42 2 punten

Het vertrek van de multinationals leidde tot meerdere faillissementen in de binnensteden. Leg in twee stappen uit dat het aantal faillissementen van winkeliers in West-Brabant sterk toenam doordat de multinationals zijn vertrokken.

Vraag 43 2 punten

Bas berekent met de website van de Rijksoverheid de hoogte van zijn transitievergoeding. Bereken de hoogte van de transitievergoeding voor Bas. Schrijf je berekening op.

Vraag 44 1 punt

REWIN verbindt bedrijven in de regio met elkaar, zodat er innovatie kan ontstaan. Als er in die samenwerking een bedrijf ontbreekt, dan probeert REWIN zo’n bedrijf naar de regio te halen. Dit kan op termijn leiden tot een lagere werkloosheid. Hier staan vijf economische verschijnselen:

1 REWIN zorgt voor verbinding en innovatie tussen de bedrijven.

2 De afzet van bedrijven in de regio West-Brabant kan stijgen.

3 De concurrentiepositie van bedrijven in West-Brabant kan verbeteren.

4 De werkgelegenheid in de regio West-Brabant kan stijgen.

5 De werkloosheid in de regio West-Brabant kan dalen. In welke regel staan deze verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?

1. A 1→2→3→4→5
2. B 1→2→4→3→5
3. C 1→3→2→4→5
4. D 1→3→4→2→5
5. E 1→4→2→3→5
6. F 1→4→3→2→5

Vraag 45 2 punten

Om transportbedrijven naar de regio te krijgen heeft REWIN een aanbeveling aan de overheid gedaan: “Verbreed de snelweg A58.” Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De verbreding van de snelweg A58 kan zorgen voor …(1)… (negatieve / positieve) externe effecten voor het milieu. De externe effecten van de verbreding van de snelweg zijn een voorbeeld van …(2)… (afschrijvingskosten / bedrijfskosten / maatschappelijke kosten) en zijn …(3)… (niet / wel) doorberekend in de kostprijs van een transportbedrijf.