Eindexamen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Sint-Maarten, De gemeente, (Be)leg het opzij voor later, Dog4fun, De staatsschuld stijgt, Exportboeren, Een huis zonder gas, Doorwerken.
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 43. Van 41 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over overheid en belastingen (9), internationale handel (8) en inkomen en consumptie (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Overheid en belastingen | 8-9, 11, 23-25, 27, 41-42 | 9 |
| Internationale handel | 1, 4, 6-7, 28-31 | 8 |
| Inkomen en consumptie | 5, 10, 12-14, 33 | 6 |
| Geld en inflatie | 15-16, 34-35, 37 | 5 |
| Productie en kosten | 19-20, 22, 32, 36 | 5 |
| Conjunctuur | 2-3, 26 | 3 |
| Arbeidsmarkt | 39-40, 43 | 3 |
| Vraag en aanbod | 18, 21 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens economie vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg minder over arbeidsmarkt (7% van de vragen, gemiddeld 15%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Sint-Maarten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het Caribische eiland Sint-Maarten behoort deels bij het Koninkrijk der Nederlanden. Het eiland bestaat uit een Frans deel en een Nederlands deel. Toerisme is de belangrijkste sector in de economie van Sint-Maarten.
Sint-Maarten heeft in verhouding tot het nationaal inkomen een hoge exportwaarde en een hoge importwaarde.
Gebruik informatiebron 1.
informatiebron 1 economische gegevens van Sint-Maarten 2010, 2016 en 2017, omgerekend in euro's
| 2010 | 2016 | 2017 | |
|---|---|---|---|
| nationaal inkomen (in miljoen) | 798 | 960 | 934 |
| reële nationaal inkomen (in miljoen) | 746 | 840 | 798 |
| waarde export van goederen en diensten (in miljoen) | 854 | 1.046 | 835 |
| waarde import van goederen en diensten (in miljoen) | 847 | 1.014 | 921 |
| aantal verblijfstoeristen | 443.136 | 528.150 | 402.092 |
| aantal cruisetoeristen (× 1.000) | 1.513 | 1.669 | 1.238 |
| bevolking Sint-Maarten | 34.496 | 39.410 | 40.535 |
Vraag 1 1 punt
Welke bewering over de export en import van Sint-Maarten is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 2 1 punt
De welvaart van een land kan worden gemeten door het nationaal inkomen te berekenen. Waarmee moet je rekening houden als je het reële nationale inkomen berekent?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 3 1 punt
Bereken de procentuele daling van het reële nationaal inkomen in 2017 ten opzichte van 2016. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{798 - 840}{840} \times 100\% = -5\%
→ een daling van 5%
Ongeveer 80% van de werkzame beroepsbevolking werkt in de toerisme-sector. Vooral de horeca en souvenirwinkels op Sint-Maarten profiteren van de uitgaven van de toeristen.
Vraag 4 1 punt
Waartoe behoren de uitgaven van de toeristen, die een souvenir kopen op Sint-Maarten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Gebruik informatiebron 1.
Vraag 5 1 punt
Veel cruiseboten leggen voor een dag aan in de haven van het eiland. In 2017 besteedden de cruisetoeristen € 154.131.000. Bereken hoeveel euro er gemiddeld per cruisetoerist in 2017 wordt besteed op Sint-Maarten. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{\text{€ } 154.131.000}{1.238.000} = \text{€ } 124{,}50
Vraag 6 1 punt
De sterke afhankelijkheid van toerisme (een monocultuur) leidt tot problemen voor het eiland. Bovendien is er toenemende concurrentie van andere Caribische eilanden op deze toerismemarkt. Leg uit dat de monocultuur door de toenemende concurrentie van andere Caribische eilanden voor Sint-Maarten een probleem vormt.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
Door de monocultuur heeft Sint-Maarten weinig andere inkomstenbronnen om de lagere inkomsten uit het toerisme te compenseren.
Op 6 september 2017 trok de orkaan Irma over Sint-Maarten. Huizen en hotels werden grotendeels verwoest. Gelukkig heeft Sint-Maarten internationale hulp ontvangen, onder andere van het Nederlandse Rode Kruis.
Gebruik informatiebron 2.
informatiebron 2 de hulp van het Nederlandse Rode Kruis aan Sint-Maarten
fase 1
Wat als je plotseling geen dak meer boven het hoofd hebt? Of geen keuken om in te koken? In de eerste maanden na de ramp was het belangrijk om direct in actie te komen. Daarom bood het Rode Kruis:
- tenten
- drinkwater en voedselpakketten
- medische voorzieningen
fase 2
De schade van een orkaan is niet binnen een paar maanden hersteld. Nederland stelt daarom geld beschikbaar voor bijvoorbeeld:
- het verbeteren van de infrastructuur
- het opleiden en inhuren van bouwvakkers
Vraag 7 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Fase 1 van de hulp van het Nederlandse Rode Kruis bestond uit …(1)… (gebonden hulp / noodhulp / structurele hulp). Fase 2 van de hulp bestond uit …(2)… (gebonden hulp / noodhulp / structurele hulp).
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) noodhulp
- (2) structurele hulp
De gemeente
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
De gemeenten vormen samen met de provincies, de waterschappen en het Rijk de Nederlandse overheid. Er zijn ongeveer 350 gemeenten in Nederland. Een gemeente voert landelijk en lokaal beleid uit.
Vraag 8 1 punt
Welke overheidstaken voert de gemeente uit?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 9 1 punt
Een gemeente ontvangt inkomsten vanuit de gemeentelijke belastingen en gemeentelijke heffingen. Welke belasting betalen de inwoners aan de gemeente?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Het aantal gemeenten in Nederland daalt omdat veel kleine gemeenten worden samengevoegd tot nieuwe, grotere gemeenten. De gemeente Rijkwijk en de gemeente Armere worden samengevoegd tot de gemeente Rijkmere.
Gebruik informatiebron 3.
informatiebron 3 aantal huishoudens en hun gemiddelde vermogen
| gemeente Rijkwijk | gemeente Armere | |
|---|---|---|
| aantal huishoudens | 6.433 | 174.765 |
| gemiddeld vermogen per huishouden | € 230.000 | € 18.000 |
Vraag 10 2 punten
Bereken het gemiddeld vermogen per huishouden in de nieuwe gemeente Rijkmere. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
- Rijkwijk: 6.433 × € 230.000 = € 1.479.590.000
- Armere: 174.765 × € 18.000 = € 3.145.770.000
- vermogens R en A: € 4.625.360.000
- aantal huishoudens R en A: 6.433 + 174.765 = 181.198
gemiddeld vermogen per huishouden in Rijkmere:
\frac{\text{€ } 4.625.360.000}{181.198} = \text{€ } 25.526{,}55
Opmerking
Als er € 25.527 is genoteerd ook goed rekenen.
Vraag 11 1 punt
Voor een gemeente is het financieel voordelig als het aantal koopwoningen in de gemeente toeneemt. Geef een verklaring voor het financiële voordeel voor de gemeente als het aantal koopwoningen toeneemt.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste verklaring:
- Als het aantal koopwoningen toeneemt, zal de gemeente meer inkomsten krijgen (onroerendezaakbelasting of verkoop bouwgrond).
- Huishoudens met een koopwoning hebben vaker een hoger inkomen en maken minder gebruik van gemeentelijke sociale voorzieningen (bijstand).
(Be)leg het opzij voor later
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Nour (23 jaar) werkt bij een bank en is een echte toekomstplanner. Hij wil proberen om een vermogen op te bouwen voor later. Nour: “Je kan daarmee niet vroeg genoeg beginnen.” Nour probeert elke maand een vast spaarbedrag hiervoor te reserveren.
Gebruik informatiebron 4.
Vraag 12 1 punt
Welke oppervlakte geeft het bedrag aan dat je kunt sparen van je inkomen?
Levensloopgrafiek met het inkomen en de consumptie tussen leeftijd 21 en 67, met de vlakken a, b en c. Bekijk in Bijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Nour vindt het verstandig om nu te sparen voor later, want het is bijna zeker dat hij in de toekomst meer gaat consumeren.
Vraag 13 1 punt
In de grafiek van informatiebron 4 is te zien dat de consumptie tijdens de levensloop toeneemt. Leg uit waarom de consumptie tijdens de levensloop toeneemt.
Levensloopgrafiek met het inkomen en de consumptie tussen leeftijd 21 en 67, met de vlakken a, b en c. Bekijk in Bijlage, pagina 3
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste uitleg:
- Tijdens de levensloop van veel mensen verbetert hun maatschappelijke positie en/of stichten ze een gezin, waardoor hun consumptie toeneemt, ze kopen bijvoorbeeld een huis.
- Door inflatie stijgt de waarde van de consumptie.
Vraag 14 1 punt
Gemiddeld beginnen jongeren op 21-jarige leeftijd met een (volledige) baan. Voor die tijd hebben jongeren meestal verschillende bronnen van inkomen, zoals een overdrachtsinkomen. Wat is een voorbeeld van een overdrachtsinkomen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Nour zoekt informatie over rentepercentages op de site van zijn ABC-bank.
| ABC-bank | doelgroep | rente |
|---|---|---|
| spaarrekening | jongeren | 2,1% |
| spaarrekening | ouder dan 21 jaar | 1,5% |
| betaalrekening | jongeren | 1,1% |
| betaalrekening | ouder dan 21 jaar | 0% |
Vraag 15 1 punt
De ABC-bank betaalt jongeren rente op hun betaalrekening, maar volwassenen niet. Geef een reden voor de ABC-bank om aan jongeren wel rente op de betaalrekening te betalen.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste reden:
De bank probeert jongeren aan zich te binden, zodat ze, als ze volwassen zijn, een bankrekening bij dezelfde bank aanhouden.
Vraag 16 1 punt
Als de spaarrente zo laag is, heeft sparen bij een bank geen zin. Volgens Nour kun je meer rendement behalen door te beleggen in aandelen. Misschien is dat ook iets voor hem. Op welke manier kun je rendement behalen door te beleggen in aandelen?
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste manier:
- dividend
- koerswinst
- winst door verkoop van eerder aangekochte aandelen
Dog4fun
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 5 en 6 in de bijlage.
Economieklas 4b start een project: een eigen onderneming. Na lang overleg heeft de klas besloten een honden uitlaatservice te beginnen. Ilja en Klaas schrijven het bedrijf in bij de Kamer van Koophandel onder de naam Dog4fun.
Vraag 17 1 punt
De leerlingen van de klas doen allemaal mee. Ze zijn allen privé aansprakelijk voor de eventuele schulden van Dog4fun. Welke ondernemingsvorm heeft Dog4fun?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
De klas doet eerst marktonderzoek in de wijk. Elke hondenbezitter heeft 1 hond.
een vraag uit het onderzoek:
Wij komen op woensdag-, vrijdag- en zaterdagmiddag langs uw huis en halen uw hond op om deze uit te laten op een omheind terrein. Twee uur later brengen we uw hond terug. Wij zorgen voor hondenbrokken. Hoeveel euro per week bent u bereid maximaal te betalen voor het uitlaten van uw hond op deze drie dagen?
De resultaten staan in deze tabel.
| maximaal bedrag | aantal hondenbezitters |
|---|---|
| € 20 | 0 |
| € 18 | 2 |
| € 16 | 4 |
| € 14 | 6 |
| € 12 | 8 |
| € 10 | 10 |
| € 8 | 12 |
Ilja zet de resultaten van het marktonderzoek in een grafiek.
Gebruik informatiebron 5.
Vraag 18 1 punt
Volgens Klaas klopt de grafiek niet: “Bij een prijs van € 16 staat in de tabel toch het aantal 4? Waarom lees ik dan in de grafiek het aantal 6?” Leg uit waarom in de grafiek bij de prijs van € 16 het aantal 6 wel juist is.
Vraaglijn van Dog4fun: prijs voor een week (in euro's) uitgezet tegen het aantal hondenbezitters, met punten bij 2, 6, 12 en 20 hondenbezitters. Bekijk in Bijlage, pagina 4
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
In de tabel staat wat mensen maximaal bereid zijn te betalen.
In de grafiek staat dat 6 mensen bereid zijn € 16 te betalen. Dat zijn de 4 die maximaal € 16 willen betalen plus de 2 mensen die maximaal € 18 willen betalen.
Ilja stelt een verwacht resultaat op van de eerste vier weken.
verwacht resultaat Dog4fun van de eerste vier weken
| omzet | € 672 |
| inkoopwaarde hondenbrokken | € 10 |
| afschrijvingskosten twee fietskarren | € 7 |
| huur terrein | € 30 |
| loonkosten | € 360 |
| winst | € 265 |
Vraag 19 1 punt
In deze tabel staat winst genoemd. Gaat het om de nettowinst of de brutowinst?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Gebruik bovenstaande tabel.
Vraag 20 2 punten
De fietskarren zijn aangeschaft voor in totaal € 200. Na twee jaar zijn de twee fietskarren samen nog € 18 waard. Toon met een berekening aan dat de fietskarren na twee jaar nog € 18 waard zijn als de verwachting van Ilja uitkomt. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
- aantal afschrijvingen in twee jaar: (52 × 2) / 4 = 26 keer
- 26 × € 7 = € 182 totaal afgeschreven
- De waarde van de twee fietskarren is € 200 – € 182 = € 18.
In de wijk van Dog4fun is nog een andere aanbieder actief: Dogrunner. Ilja en Klaas vergelijken hun prijzen met deze concurrent. Hondenbezitters betalen er veel meer dan bij hun Dog4fun.
Gebruik informatiebron 6.
informatiebron 6 informatie concurrent Dogrunner
Wij halen uw hond bij u thuis op met een van onze speciaal ingerichte verwarmde bussen en nemen uw hond mee naar ons eigen ruime en omheinde uitlaatterrein in de duinen. Uw hond kan zo’n twee uur lekker rennen, spelen en dollen met soortgenoten onder deskundig toezicht van twee Wibevo-gecertificeerde hondenbegeleiders. Wij zorgen ook voor premium kwaliteit hondenbrokken. U kiest zelf de uitlaatdagen.
| tarieven abonnement (per hond per week) | |
|---|---|
| 3 maal per week | € 29 |
| 4 maal per week | € 37 |
| 5 maal per week | € 47,50 |
Vraag 21 1 punt
Noem een reden waarom hondenbezitters bereid zijn een veel hoger bedrag te betalen bij Dogrunner dan bij Dog4fun.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste reden:
- Hondenbezitters krijgen bij Dogrunner meer keuzevrijheid op welke dag ze gebruik willen maken van de honden uitlaatservice, dan bij Dog4fun.
- Bij Dogrunner is er deskundige begeleiding.
- Dogrunner biedt meer faciliteiten.
Na de eerste vier weken vindt Ilja dat ze de prijs moeten verlagen van € 14 naar € 12. Door deze prijsverlaging komen er in totaal 20 honden per week. De winst van de eerste vier weken is € 265. Ilja verwacht dat de prijsverlaging een positieve invloed heeft op de winst.
verwacht resultaat na de prijsverlaging
| omzet | € … |
| inkoopwaarde hondenbrokken | € 18 |
| afschrijvingskosten 2 fietskarren | € 7 |
| huur terrein | € 30 |
| loonkosten | € 495 |
| winst | € … |
Gebruik bovenstaande tabel.
Vraag 22 2 punten
Bereken de winst per vier weken als ze de prijs verlagen van € 14 naar € 12. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
- omzet per vier weken: € 12 × 20 × 4 = € 960
- kosten: € 18 + € 7 + € 30 + € 495 = € 550
- winst na prijsverlaging is: € 960 – € 550 = € 410
De staatsschuld stijgt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
De overheid ontvangt verschillende belastingen van burgers. Deze belastingontvangsten worden gebruikt voor, onder andere, sociale zekerheid en aflossing van de staatsschuld. De aflossing van de staatsschuld zal in de toekomst toenemen, omdat economen verwachten dat de staatsschuld vanaf 2021 fors zal stijgen.
Vraag 23 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. De loonheffing is een van de belastingontvangsten van de overheid. De loonheffing is de verzamelnaam voor loonbelasting en de premie …(1)… (volksverzekeringen / zorgverzekering). De loonheffing is een voorbeeld van een …(2)… (directe / indirecte) belastingontvangst van de overheid.
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) volksverzekeringen
- (2) directe
In 2021 is de staatsschuld flink gestegen.
Gebruik informatiebron 7.
informatiebron 7 de staatsschuld, het nationaal inkomen en de staatsschuldquote in vijf jaren tussen 2013-2026
| jaar | staatsschuld in miljard euro | nationaal inkomen in miljard euro | de staatsschuldquote (noot 1) |
|---|---|---|---|
| 2014 | 457 | 672 | 68% |
| 2018 | 426 | 775 | 55% |
| 2020 | 408 | 850 | 48% |
| 2021 | 450 | 765 | 59% |
| 2025 (noot 2) | 510 | 850 | 60% |
noot 1 staatsschuldquote = staatsschuld / nationaal inkomen × 100%
noot 2 De bedragen voor 2025 zijn verwachtingen.
Vraag 24 1 punt
Bereken het indexcijfer van de staatsschuld in 2021, met 2020 als basisjaar. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
\frac{450}{408} \times 100 = 110{,}3
Opmerking
Een andere manier van afronden ook goed rekenen.
Nederland is lid van de Europese Unie (EU). Tussen de EU-landen is afgesproken dat de staatsschuld maximaal 60% van het nationaal inkomen mag zijn.
Gebruik informatiebron 7.
Vraag 25 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Nederland heeft sinds 2018 …(1)… (niet / wel) voldaan aan de afspraak van de EU. Door aflossingen op de staatsschuld …(2)… (daalt / stijgt) de totale staatsschuld.
Bekijk het antwoord
maximumscore 1
- (1) wel
- (2) daalt
Opmerking
Het scorepunt uitsluitend toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Om te voldoen aan de 60%-staatsschuldregel van de EU moet, volgens econoom Okun, het nationaal inkomen van Nederland in 2025 stijgen.
Vraag 26 2 punten
Econoom Okun: “Als de economie krimpt, kan dat leiden tot een hogere staatsschuld.” Geef een argument voor de uitspraak van econoom Okun. Gebruik in je antwoord het begrip werkloosheid.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juist argument:
- Als de economie krimpt, kan dat leiden tot meer werkloosheid, waardoor de uitgaven stijgen.
- Door de hogere uitgaven kan het overheidstekort toenemen en dus de staatsschuld toenemen.
Vraag 27 1 punt
Econoom Okun maakt nog een andere opmerking: “De rente is laag, als de rente op leningen stijgt, zal de overheid moeten bezuinigen.” Leg uit dat als de rente op leningen stijgt, de overheid in de toekomst moet bezuinigen.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste uitleg:
Als de rente op leningen stijgt, heeft de overheid (bij gelijkblijvende schulden) meer uitgaven aan rente. Daardoor kan de overheid minder uitgeven aan andere zaken zoals zorg of onderwijs (daarom moeten ze dus bezuinigen).
Exportboeren
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.
Nederland is de grootste exporteur van agrarische goederen in de Europese Unie (EU). En de op-een-na grootste in de wereld.
Internationale handel in de agrarische sector betreft de export van vlees, zuivel en groenten (food), maar ook landbouwmachines en bloemen (non-food).
Gebruik informatiebron 8.
Vraag 28 2 punten
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden en getallen te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden en getallen in. Kies uit de woorden en getallen die tussen haakjes staan. Het Nederlandse saldo van de handel met Duitsland bedraagt …(1)… (€ 11,523 miljard / € 28,916 miljard / € 32,704 miljard). Als de exportwaarde van Nederland in 2019 stijgt, zal het Nederlandse nationaal inkomen …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).
Twee cirkeldiagrammen van de agrarische import (61,4 miljard euro) en export (90,3 miljard euro) van Nederland in 2018, verdeeld naar Duitsland, rest van de EU-27 en rest van de wereld. Bekijk in Bijlage, pagina 5
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) € 11,523 mld. (€ 90,3 mld. × 0,25) – (€ 61,4 mld. × 0,18)
- (2) stijgen
Vraag 29 1 punt
De import van agrarische producten is procentueel sterker gegroeid dan de export. Toch is het Nederlandse handelsoverschot van de handel toegenomen. Wat kan daarvan de reden zijn?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn de belangrijkste exportlanden voor Nederland. De export naar Duitsland en België laat al jaren een groei zien.
Vraag 30 1 punt
De Nederlandse export van agrarische producten naar het VK is de laatste jaren afgenomen vanwege de koers van het Engelse pond. Leg uit dat een daling van de koers van het Engelse pond de oorzaak kan zijn van de afnemende Nederlandse export naar het VK.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste uitleg:
- Producten uit Nederland worden voor het VK duurder. (Daardoor daalt de vraag en dus de export.)
- Het VK moet nu meer Engelse ponden voor een euro betalen. Hierdoor zijn Nederlandse producenten duurder geworden (waardoor er minder Nederlandse producten gevraagd worden).
Vraag 31 2 punten
De totale agrarische export van Nederland in 2018 bedraagt € 90,3 miljard. De helft daarvan bestaat uit de export van voedsel. 600.000 werknemers zijn direct betrokken bij deze export van voedsel. Bereken de exportwaarde van voedsel per werknemer. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
0{,}5 \times \text{€ } 90.300.000.000 = \text{€ } 45.150.000.000
\frac{\text{€ } 45.150.000.000}{600.000} = \text{€ } 75.250
Bram de Boer heeft een agrarisch bedrijf met 80 koeien, die gemolken worden door een melkrobot. Dankzij deze melkrobot is de melkproductie van zijn koeien gestegen.
Vraag 32 1 punt
Volgens Bram kunnen Nederlandse zuivelboeren door de melkrobot de concurrentie met buitenlandse zuivelboeren beter aan. De melkrobot kan leiden tot een hogere afzet. Hier staan drie economische verschijnselen:
- 1 hogere arbeidsproductiviteit
- 2 lagere kosten per product
- 3 betere concurrentiepositie van Nederlandse zuivelboeren
In welke regel staan de verschijnselen zo, dat er een logische gedachtegang ontstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Een huis zonder gas
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 9 en 10 in de bijlage.
In Nederland is een groot tekort aan huurwoningen. Daardoor gaan mensen op zoek naar een koopwoning. Germaine is al twee jaar op zoek naar een koopwoning. Zij is niet de enige. De vraag naar koopwoningen stijgt, maar het aanbod blijft vrijwel gelijk.
Gebruik de grafiek.
Vraag 33 1 punt
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Door de toegenomen vraag op de koopwoningmarkt zal de vraaglijn verschuiven naar …(1)… (links / rechts). Daardoor zal de prijs van een koopwoning …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).
Grafiek “vraag en aanbod op de koopwoningmarkt”: prijs op de verticale as, hoeveelheid op de horizontale as; de vraaglijn loopt dalend en de aanbodlijn stijgend. Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
maximumscore 1
- (1) rechts
- (2) stijgen
Opmerking
Het scorepunt uitsluitend toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Een andere woning kopen wordt te duur, dus maakt Germaine plannen om haar huidige koopwoning op te knappen. Voor de verbouwing wil ze een persoonlijke lening van € 50.000 afsluiten. Germaine weet niet of ze dan nog voldoet aan de eis van de verantwoorde woonlast die door het Nibud is vastgesteld.
Gebruik informatiebron 9 en 10.
informatiebron 9 verantwoorde woonlasten, volgens Nibud
| inkomen per maand | maximaal verantwoorde woonlasten |
|---|---|
| € 1.500 - € 3.000 | 25% |
| € 3.000 - € 4.500 | 30% |
| € 4.500 - € 6.000 | 33% |
| € 6.000 en meer | 35% |
informatiebron 10 offerte persoonlijke lening
| leenbedrag | looptijd | maandbedrag |
|---|---|---|
| € 50.000 | 120 maanden | € 500 |
Vraag 34 2 punten
Germaine heeft een maandinkomen van € 4.200 per maand. Haar woonlasten zijn nu € 750 per maand. Bereken of zij € 50.000 extra kan lenen en dan nog voldoet aan de eis. Schrijf ook je berekening en conclusie op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening en conclusie:
- de verantwoorde maandlast is: 0,3 × € 4.200 = € 1.260
- de maandlast wordt dan: € 500 + € 750 = € 1.250
Ja, ze voldoet aan de eis van de verantwoorde maandlast.
of
Germaine houdt dan nog: € 1.260 – € 500 – € 750 = € 10 over
Ja, ze voldoet aan de eis van de verantwoorde maandlast.
Gebruik informatiebron 10.
Vraag 35 1 punt
Bereken de kredietkosten die Germaine betaalt voor deze persoonlijke lening. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
(120 × € 500) – € 50.000 = € 10.000
De Rijksoverheid wil dat huishoudens overstappen op duurzame energie (energietransitie). Germaine wil alvast een warmtepomp aanschaffen, met subsidie. Een warmtepomp verwarmt je huis, bespaart aardgas en dus energiekosten. Zij is benieuwd na hoeveel jaren zij de investering in de warmtepomp terugverdient.
Vraag 36 1 punt
Wat is de juiste manier om te berekenen in hoeveel jaar zij de investering in de warmtepomp terugverdient?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 37 1 punt
Germaine: “Tegenwoordig levert sparen weinig op en is geld lenen goedkoop. Spaarders kunnen beter het geld investeren in een warmtepomp, dat levert op termijn meer op.” Wat is een juiste samenvatting van Germaines bewering?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 38 1 punt
Germaine: “Als iedere woning een warmtepomp heeft, verbruikt Nederland minder aardgas. Dit levert een positief extern effect op voor het hele land.” Geef een voorbeeld van een positief extern effect als Nederland geen aardgas meer verbruikt.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juist voorbeeld:
- minder milieuvervuiling
- minder afhankelijk van aardgas uit het buitenland
Doorwerken
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms gebruikmaken van informatiebron 11 in de bijlage.
Selma Bakic heeft de pensioengerechtigde leeftijd bereikt maar werkt nog steeds bij een notariskantoor. Als notaris medewerker maakt zij de koopaktes van huizen op. Ze zegt: “Dat is heel precies werk, maar dat gepuzzel heb ik altijd fijn gevonden.”
Vraag 39 2 punten
Maak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste woorden te kiezen. Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes staan. Selma Bakic werkt alleen aan koopaktes van huizen, dit is een voorbeeld van …(1)… (mechanisatie / nivellering / specialisatie). Hierdoor stijgt de …(2)… (arbeidsproductiviteit / automatisering / werkgelegenheid) van het notariskantoor.
Bekijk het antwoord
maximumscore 2
- (1) specialisatie
- (2) arbeidsproductiviteit
Vraag 40 1 punt
Oudere Nederlanders werken steeds vaker door na het bereiken van hun pensioengerechtigde leeftijd. Opvallend is, dat vooral mensen die voor hun pensionering een zeer hoog inkomen hadden, blijven doorwerken. Geef een verklaring waarom mensen, die voor hun pensionering een zeer hoog inkomen hadden, relatief vaker doorwerken na het bereiken van hun pensioengerechtigde leeftijd.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste verklaring:
Mensen met een hoog inkomen hebben een hoog bestedingspatroon gehad voor hun pensionering. Dat bestedingspatroon willen ze behouden.
De AOW-uitkering (Algemene Ouderdomswet) is niet voor alle mensen gelijk. Alleenstaanden krijgen een hogere uitkering dan mensen met een huisgenoot. Daarnaast bepaalt het aantal jaren dat je in Nederland hebt gewoond, de hoogte van de AOW-uitkering.
Gebruik informatiebron 11.
informatiebron 11 de AOW-uitkering
uw AOW en woonsituatie: Hoeveel AOW u krijgt hangt af van uw woonsituatie. Als alleenstaande krijgt u een netto-uitkering van € 1.201 per maand. Bent u getrouwd of samenwonend, dan krijgt u 50% van het minimumloon.
volledige AOW opbouwen: U krijgt een volledige AOW-uitkering als u 50 jaar achter elkaar in Nederland heeft gewoond voordat uw AOW-uitkering ingaat. Voor elk jaar dat u minder in Nederland heeft gewoond wordt de AOW-uitkering verlaagd met 2%.
Vraag 41 2 punten
Selma Bakic is op haar 43e in Nederland komen wonen. Ze is weduwe en woont alleen. Ze ontvangt behalve haar loon van het notariskantoor ook AOW. Ze kreeg AOW op haar 67e verjaardag. Bereken de hoogte van haar AOW-uitkering. Schrijf ook je berekening op.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
- Selma heeft 67 – 43 = 24 jaar in Nederland gewoond. Dus ze heeft 50 – 24 = 26 jaar AOW-opbouw gemist. 26 jaar × 2% korting = 52% korting
- € 1.201 × 0,48 = € 576,48
De laatste tien jaar is het aantal werkenden in de leeftijd van 65 tot 74 jaar bijna verdrievoudigd van 66.000 naar 180.000 mensen. De overheid vindt dat deze ontwikkeling te snel gaat en heeft wettelijke maatregelen ingesteld voor doorwerkende AOW’ers:
| wettelijke maatregel | doel van de overheid |
|---|---|
| 1 De opzegtermijn van het arbeidscontract is beperkt tot één maand. | a Beperking van de toegang tot de sociale zekerheid. |
| 2 Bij een reorganisatie worden zij als eerste ontslagen. | b Bescherming van de positie van de werkgever. |
| 3 Bij arbeidsongeschiktheid krijgen zij geen sociale uitkering. | c Bescherming van de positie van andere werknemers. |
Vraag 42 1 punt
Kies bij elke wettelijke maatregel wat het doel hiermee is van de overheid. Doe het zo: Noteer op je antwoordblad achter het nummer (1, 2 en 3) de juiste letter (a, b, of c).
Bekijk het antwoord
| 1 | b |
| 2 | c |
| 3 | a |
Opmerking
Het scorepunt uitsluitend toekennen als 3 antwoorden juist zijn.
Vraag 43 1 punt
Werkgevers zijn niet alleen geïnteresseerd in jonge medewerkers, maar ook in doorwerkende AOW’ers. Geef een argument waarom een werkgever kiest voor een doorwerkende AOW’er.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juist argument:
- Doorwerkende AOW’ers hebben veel ervaring.
- De werkgever betaalt voor doorwerkende AOW’ers geen sociale premies meer.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Economie 2025, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens economie vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker economie per vraagtype nakijkt, lees je op economie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het centraal examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 43. Van 41 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over overheid en belastingen (9), internationale handel (8) en inkomen en consumptie (6).
Wat zijn de antwoorden van het examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0233-a-25-1-c).
Hoe oefen ik met het examen economie vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.