Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2?

Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2 loopt tot vraag 28. Van 25 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (20), vorming (3) en binding (2).

Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-18-2-c).

Examen maatschappijwetenschappen vwo 2018 tijdvak 2: vragen en antwoorden

Q: Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.

Onderwerp per vraag in het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2018, tijdvak 2, voor de vragen waarvan het onderwerp bekend is. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
Onderwerp	Vragen	Aantal
Macht en gezag	1-11, 13, 15, 20, 22, 24-28	20
Vorming	12, 16, 19	3
Binding	14, 23	2

Opgave 1 Problematisch alcoholgebruik onder jongeren

Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 uit het bronnenboekje.

Inleiding Nederlandse jongeren drinken problematisch veel, zo blijkt uit internationaal onderzoek. Elf landelijke en regionale organisaties hebben minister Schippers en staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) daarom middels een zogenaamd Alcoholmanifest opgeroepen om met maatregelen te komen (tekst 1). Een van de oproepen uit het manifest heeft betrekking op het verschijnsel ‘blurring’: branchevervaging, waarbij een aantal winkels hun klanten alcoholische drankjes aanbieden en de grens tussen horeca en detailhandel vervaagt (tekst 2).

Lees de regels 1 tot en met 26 van tekst 1. ‘Bingedrinken’ onder jongeren kan beschouwd worden als een politiek probleem.

Vraag 1 2 punten

Noem twee kenmerken van een politiek probleem die te herkennen zijn in de regels 1 tot en met 26 van tekst 1. Geef bij elk kenmerk een ander bijpassend citaat.

Tekst 2

Wijntje drinken bij de kapper mag niet meer

Bij kledingwinkels, de supermarkt en 30 Alcoholmanifest, waarin elf gezond- de kapper krijg je voortaan weer heidsorganisaties de regering alleen koffie en thee aangeboden en oproepen om ‘blurring’ te stoppen. geen alcoholische drankjes meer. Wetenschappelijk staat namelijk vast dat uitbreiding van het aantal

5 Formeel zijn de kleine, zelfstandige 35 verkooplocaties van alcohol leidt tot slijters de enige ondernemers in meer alcoholproblematiek. Nederland die hun klanten alcohol mogen schenken, maar de laatste STAP, het Nederlands Instituut voor jaren hebben allerlei winkels de Alcoholbeleid, heeft in de laatste

10 vrijheid genomen om hun klanten met anderhalf jaar met succes een alcoholisch drankje te verrassen. 40 procedures en/of rechtszaken Op deze manier vervagen de gevoerd tegen zeven gemeenten die grenzen tussen horeca en detail- ‘blurring’ toestonden. Vaak was dat in handel. Gemeenten gedogen dit aanvulling op handhavingsverzoeken

15 verschijnsel, dat ‘blurring’ wordt van de Koninklijke Slijters Unie. “Een genoemd. ‘To blur’ is het Engelse 45 unieke samenwerking”, zegt Van werkwoord voor vervagen. Dalen, directeur van STAP. “We hebben op dit gebied dezelfde Een Kamermeerderheid wil nu dat belangen: zorgen dat het schenken staatssecretaris Martin van Rijn (van en verkopen van alcohol beperkt

20 Volksgezondheid, Welzijn en Sport) 50 blijft.” op de valreep van zijn termijn een brief aan alle gemeenten stuurt, Van Dalen heeft goede hoop dat waarin hij hen waarschuwt dat dit alcoholische drankjes definitief uit de gedogen in strijd is met de Drank- en winkels verdwijnen, al krijgen we

25 Horecawet. Hij heeft al toegezegd dit binnenkort een nieuw kabinet. “Als je te gaan doen. …(a)… is een 55 kijkt welke partijen …(a)… hebben gezamenlijk initiatief van ondertekend, kan het goed zijn dat ChristenUnie, CDA en PvdA. Zij het bij de coalitiebesprekingen aan geven daarmee gehoor aan het de orde komt.”

bron: Nederlands Dagblad, 28 februari 2017

Opgave 2 Vloggers en reclame

Tekst 1

Alcoholmanifest tegen ‘bingedrinken’

De prijs van alcohol moet omhoog en Maatregelen het aantal plekken waar drank De voorgestelde maatregelen in het gekocht kan worden omlaag. Dat Alcoholmanifest, die in lijn liggen met schrijven elf landelijke en regionale 30 de adviezen van het Wereld

5 organisaties die dagelijks te maken Economisch Forum (WEF) en de hebben met de schadelijke gevolgen Wereldgezondheidsorganisatie van alcoholgebruik in een Alcohol- (WHO), zijn volgens de organisaties manifest. Ook zou er niet langer betaalbaar, uitvoerbaar en reclame voor drank moeten worden 35 kosteneffectief.

10 gemaakt. De Stichting Verantwoorde De afgelopen jaren is er volgens Alcoholconsumptie (STIVA) is echter deze organisaties, waaronder de totaal niet te spreken over het koepel van GGD’s en het Nederlands manifest. “Het Nederlandse alcohol- Instituut voor Alcoholbeleid STAP, 40 beleid is zeer succesvol. Dit manifest

15 belangrijke winst geboekt met het noemt alle positieve ontwikkelingen terugdringen van het gebruik van van de afgelopen vijftien jaar niet. drank door jongeren onder de zestien Daarmee is het misleidend”, zegt jaar. directeur Peter de Wolf.

Het is echter niet gelukt om het 45 Volgens STIVA doen de maatregelen

20 zogenoemde ‘bingedrinken’ (veel denken aan het Scandinavische drinken in korte tijd) onder jongeren beleid, terwijl in Scandinavië mensen te verminderen. Daarom roepen de juist meer zijn gaan drinken. “Het is organisaties minister Edith Schippers daarom zonde het Nederlandse en staatssecretaris Martin van Rijn 50 beleid overboord te kieperen en in te

25 (Volksgezondheid) op om actie te ruilen voor maatregelen uit andere ondernemen. landen waar het veel beroerder gaat.”

naar: AD, 1 november 2016

Bekijk het antwoord

Kenmerk: mensen vinden de situatie ongewenst. Citaat: “De prijs van (…) moeten worden gemaakt.” (regels 1-10 of een gedeelte hiervan) (1)
Kenmerk: mensen willen de situatie door middel van overheidsingrijpen veranderd zien. Citaat: “Daarom roepen (…) te ondernemen.” (regels 22-26) (1)

Lees tekst 2. De regering en Kamer hebben verschillende taken. De Kamer beschikt over verschillende formele middelen om haar taken uit te voeren. In de regels 26 en 55 van tekst 2 staat (a) waar oorspronkelijk een formeel middel van de Kamer genoemd werd. Met dat formele middel spreekt de Kamer de regering aan op één van haar taken.

Vraag 2 3 punten

− Welk formeel middel moet staan op de plaats van (a)?

Bij welke taak van de Kamer hoort dat middel?
Op welke van haar taken wordt de regering met dat formele middel aangesproken?

Tekst 2

Wijntje drinken bij de kapper mag niet meer

Bij kledingwinkels, de supermarkt en 30 Alcoholmanifest, waarin elf gezond- de kapper krijg je voortaan weer heidsorganisaties de regering alleen koffie en thee aangeboden en oproepen om ‘blurring’ te stoppen. geen alcoholische drankjes meer. Wetenschappelijk staat namelijk vast dat uitbreiding van het aantal

5 Formeel zijn de kleine, zelfstandige 35 verkooplocaties van alcohol leidt tot slijters de enige ondernemers in meer alcoholproblematiek. Nederland die hun klanten alcohol mogen schenken, maar de laatste STAP, het Nederlands Instituut voor jaren hebben allerlei winkels de Alcoholbeleid, heeft in de laatste

10 vrijheid genomen om hun klanten met anderhalf jaar met succes een alcoholisch drankje te verrassen. 40 procedures en/of rechtszaken Op deze manier vervagen de gevoerd tegen zeven gemeenten die grenzen tussen horeca en detail- ‘blurring’ toestonden. Vaak was dat in handel. Gemeenten gedogen dit aanvulling op handhavingsverzoeken

15 verschijnsel, dat ‘blurring’ wordt van de Koninklijke Slijters Unie. “Een genoemd. ‘To blur’ is het Engelse 45 unieke samenwerking”, zegt Van werkwoord voor vervagen. Dalen, directeur van STAP. “We hebben op dit gebied dezelfde Een Kamermeerderheid wil nu dat belangen: zorgen dat het schenken staatssecretaris Martin van Rijn (van en verkopen van alcohol beperkt

20 Volksgezondheid, Welzijn en Sport) 50 blijft.” op de valreep van zijn termijn een brief aan alle gemeenten stuurt, Van Dalen heeft goede hoop dat waarin hij hen waarschuwt dat dit alcoholische drankjes definitief uit de gedogen in strijd is met de Drank- en winkels verdwijnen, al krijgen we

25 Horecawet. Hij heeft al toegezegd dit binnenkort een nieuw kabinet. “Als je te gaan doen. …(a)… is een 55 kijkt welke partijen …(a)… hebben gezamenlijk initiatief van ondertekend, kan het goed zijn dat ChristenUnie, CDA en PvdA. Zij het bij de coalitiebesprekingen aan geven daarmee gehoor aan het de orde komt.”

bron: Nederlands Dagblad, 28 februari 2017

Opgave 2 Vloggers en reclame

Bekijk het antwoord

de motie (1)
de controlerende taak (1)
de uitvoerende taak (1)

Gebruik tekst 1 en tekst 2. Elf organisaties willen de politiek beïnvloeden en hebben daartoe een oproep gedaan in een Alcoholmanifest. Het barrièremodel beschrijft de politiek als een proces waarin verschillende barrières genomen moeten worden om een doel te bereiken. De oproep waarvan sprake is in de regels 22 tot en met 26 van tekst 1, is bedoeld om één van die barrières te nemen. En uit tekst 2 is op te maken welke andere barrière genomen moet worden.

Vraag 3 2 punten

− Leg uit over welke barrière de organisaties het politieke probleem proberen te krijgen met hun oproep in de regels 22 tot en met 26 van tekst 1.

Leg uit welke barrière volgens tekst 2 nog genomen moet worden.

Tekst 1

Alcoholmanifest tegen ‘bingedrinken’

De prijs van alcohol moet omhoog en Maatregelen het aantal plekken waar drank De voorgestelde maatregelen in het gekocht kan worden omlaag. Dat Alcoholmanifest, die in lijn liggen met schrijven elf landelijke en regionale 30 de adviezen van het Wereld

5 organisaties die dagelijks te maken Economisch Forum (WEF) en de hebben met de schadelijke gevolgen Wereldgezondheidsorganisatie van alcoholgebruik in een Alcohol- (WHO), zijn volgens de organisaties manifest. Ook zou er niet langer betaalbaar, uitvoerbaar en reclame voor drank moeten worden 35 kosteneffectief.

10 gemaakt. De Stichting Verantwoorde De afgelopen jaren is er volgens Alcoholconsumptie (STIVA) is echter deze organisaties, waaronder de totaal niet te spreken over het koepel van GGD’s en het Nederlands manifest. “Het Nederlandse alcohol- Instituut voor Alcoholbeleid STAP, 40 beleid is zeer succesvol. Dit manifest

15 belangrijke winst geboekt met het noemt alle positieve ontwikkelingen terugdringen van het gebruik van van de afgelopen vijftien jaar niet. drank door jongeren onder de zestien Daarmee is het misleidend”, zegt jaar. directeur Peter de Wolf.

Het is echter niet gelukt om het 45 Volgens STIVA doen de maatregelen

20 zogenoemde ‘bingedrinken’ (veel denken aan het Scandinavische drinken in korte tijd) onder jongeren beleid, terwijl in Scandinavië mensen te verminderen. Daarom roepen de juist meer zijn gaan drinken. “Het is organisaties minister Edith Schippers daarom zonde het Nederlandse en staatssecretaris Martin van Rijn 50 beleid overboord te kieperen en in te

25 (Volksgezondheid) op om actie te ruilen voor maatregelen uit andere ondernemen. landen waar het veel beroerder gaat.”

naar: AD, 1 november 2016

Tekst 2

Wijntje drinken bij de kapper mag niet meer

Bij kledingwinkels, de supermarkt en 30 Alcoholmanifest, waarin elf gezond- de kapper krijg je voortaan weer heidsorganisaties de regering alleen koffie en thee aangeboden en oproepen om ‘blurring’ te stoppen. geen alcoholische drankjes meer. Wetenschappelijk staat namelijk vast dat uitbreiding van het aantal

5 Formeel zijn de kleine, zelfstandige 35 verkooplocaties van alcohol leidt tot slijters de enige ondernemers in meer alcoholproblematiek. Nederland die hun klanten alcohol mogen schenken, maar de laatste STAP, het Nederlands Instituut voor jaren hebben allerlei winkels de Alcoholbeleid, heeft in de laatste

10 vrijheid genomen om hun klanten met anderhalf jaar met succes een alcoholisch drankje te verrassen. 40 procedures en/of rechtszaken Op deze manier vervagen de gevoerd tegen zeven gemeenten die grenzen tussen horeca en detail- ‘blurring’ toestonden. Vaak was dat in handel. Gemeenten gedogen dit aanvulling op handhavingsverzoeken

15 verschijnsel, dat ‘blurring’ wordt van de Koninklijke Slijters Unie. “Een genoemd. ‘To blur’ is het Engelse 45 unieke samenwerking”, zegt Van werkwoord voor vervagen. Dalen, directeur van STAP. “We hebben op dit gebied dezelfde Een Kamermeerderheid wil nu dat belangen: zorgen dat het schenken staatssecretaris Martin van Rijn (van en verkopen van alcohol beperkt

20 Volksgezondheid, Welzijn en Sport) 50 blijft.” op de valreep van zijn termijn een brief aan alle gemeenten stuurt, Van Dalen heeft goede hoop dat waarin hij hen waarschuwt dat dit alcoholische drankjes definitief uit de gedogen in strijd is met de Drank- en winkels verdwijnen, al krijgen we

25 Horecawet. Hij heeft al toegezegd dit binnenkort een nieuw kabinet. “Als je te gaan doen. …(a)… is een 55 kijkt welke partijen …(a)… hebben gezamenlijk initiatief van ondertekend, kan het goed zijn dat ChristenUnie, CDA en PvdA. Zij het bij de coalitiebesprekingen aan geven daarmee gehoor aan het de orde komt.”

bron: Nederlands Dagblad, 28 februari 2017

Opgave 2 Vloggers en reclame

Bekijk het antwoord

De barrière waarin de afweging wordt gemaakt dat het onderwerp een hoge prioriteit moet krijgen (de tweede barrière). Alcoholgebruik is al (h)erkend als politiek probleem want er is al beleid voor gemaakt. De oproep is bedoeld om de afweging te laten maken dat het onderwerp meer aandacht verdient (1)
De barrière waarbij een besluit uitgevoerd moet worden (de vierde barrière). De staatssecretaris heeft al toegezegd (regels 25-26 van tekst 2) dat hij een brief aan alle gemeenten zal sturen (1)

De VVD was twee maanden eerder (december 2016) van plan om een wetsvoorstel in te dienen om ‘blurring’ wettelijk toe te staan. Dat is tegengesteld aan de wens van ChristenUnie, CDA en PvdA om ‘blurring’ tegen te gaan. De vier partijen ChristenUnie, CDA, PvdA en VVD hebben hun wortels in drie verschillende ideologische tradities. De ideologie van de VVD verschilt op één punt wezenlijk van de andere twee ideologieën en dat verschil kan de tegengestelde standpunten ten aanzien van ‘blurring’ voor een deel verklaren.

Vraag 4 4 punten

− Geef bij elk van de partijen de ideologie.

Geef het verschil tussen de ideologie van de VVD enerzijds en de twee andere ideologieën anderzijds waarmee de tegenstelling met betrekking tot ‘blurring’ verklaard kan worden.
Leg je antwoord uit.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

de volgende koppelingen van partijen met ideologieën: (1p)
- ChristenUnie en CDA: confessionalisme/christendemocratie
- PvdA: socialisme/sociaaldemocratie
- VVD: liberalisme

De handhaving van de Drank- en Horecawet berust deels bij de Rijksoverheid en deels bij de gemeenten. De verhouding tussen de Rijksoverheid en de gemeenten is vastgelegd in de grondwet. Daarbij is uitgegaan van het beginsel ‘autonomie en medebewind’. In tekst 2 zijn enkele kenmerken van dat beginsel te herkennen.

Vraag 5 4 punten

− Noem een kenmerk van autonomie dat te herkennen is in tekst 2.

Noem een kenmerk van medebewind dat te herkennen is in tekst 2.
Geef bij elk kenmerk een bijpassend citaat uit tekst 2 en leg je keuze uit.

Tekst 2

Wijntje drinken bij de kapper mag niet meer

Bij kledingwinkels, de supermarkt en 30 Alcoholmanifest, waarin elf gezond- de kapper krijg je voortaan weer heidsorganisaties de regering alleen koffie en thee aangeboden en oproepen om ‘blurring’ te stoppen. geen alcoholische drankjes meer. Wetenschappelijk staat namelijk vast dat uitbreiding van het aantal

5 Formeel zijn de kleine, zelfstandige 35 verkooplocaties van alcohol leidt tot slijters de enige ondernemers in meer alcoholproblematiek. Nederland die hun klanten alcohol mogen schenken, maar de laatste STAP, het Nederlands Instituut voor jaren hebben allerlei winkels de Alcoholbeleid, heeft in de laatste

10 vrijheid genomen om hun klanten met anderhalf jaar met succes een alcoholisch drankje te verrassen. 40 procedures en/of rechtszaken Op deze manier vervagen de gevoerd tegen zeven gemeenten die grenzen tussen horeca en detail- ‘blurring’ toestonden. Vaak was dat in handel. Gemeenten gedogen dit aanvulling op handhavingsverzoeken

15 verschijnsel, dat ‘blurring’ wordt van de Koninklijke Slijters Unie. “Een genoemd. ‘To blur’ is het Engelse 45 unieke samenwerking”, zegt Van werkwoord voor vervagen. Dalen, directeur van STAP. “We hebben op dit gebied dezelfde Een Kamermeerderheid wil nu dat belangen: zorgen dat het schenken staatssecretaris Martin van Rijn (van en verkopen van alcohol beperkt

20 Volksgezondheid, Welzijn en Sport) 50 blijft.” op de valreep van zijn termijn een brief aan alle gemeenten stuurt, Van Dalen heeft goede hoop dat waarin hij hen waarschuwt dat dit alcoholische drankjes definitief uit de gedogen in strijd is met de Drank- en winkels verdwijnen, al krijgen we

25 Horecawet. Hij heeft al toegezegd dit binnenkort een nieuw kabinet. “Als je te gaan doen. …(a)… is een 55 kijkt welke partijen …(a)… hebben gezamenlijk initiatief van ondertekend, kan het goed zijn dat ChristenUnie, CDA en PvdA. Zij het bij de coalitiebesprekingen aan geven daarmee gehoor aan het de orde komt.”

bron: Nederlands Dagblad, 28 februari 2017

Opgave 2 Vloggers en reclame

Bekijk het antwoord

Kenmerk van autonomie: lagere overheden (waaronder gemeenten) genieten een beperkte zelfstandigheid (1)
Citaat met uitleg: “STAP, het Nederlands (…) die ‘blurring’ toestonden.” (regels 37-42) Dat er tegen verschillende gemeenten geprocedeerd moest worden en dat niet kon worden volstaan met één proces, is een blijk van de zelfstandigheid die de gemeenten bezitten met betrekking tot de Drank- en Horecawet (1)
Kenmerk van medebewind: lagere overheden staan onder toezicht van hogere overheden en worden geacht besluiten van een hogere overheid loyaal uit te voeren (1)
Citaat met uitleg: “Een Kamermeerderheid wil (…) Drank- en Horecawet.” (regels 18-25) Een dergelijke brief van de staatssecretaris laat zien dat een hogere overheid toezicht houdt op een lagere (1)

Opgave 2 Vloggers en reclame

Bij deze opgave hoort tekst 3 uit het bronnenboekje.

Inleiding Internet biedt vele nieuwe mogelijkheden voor het verspreiden en consumeren van amusement en informatie. En dit biedt ook ruimte voor economisch handelen. Activiteiten die voorheen alleen mogelijk waren met grote, complexe organisaties die over veel geld beschikten, zijn nu binnen het bereik van individuen gekomen. Veel vloggers verdienen geld door op verzoek van fabrikanten producten in beeld te brengen. Dit wordt beschouwd als sluikreclame. Voor het relatief jonge internet is nog niet uitgekristalliseerd welke instanties zeggenschap hebben. Verschillende actoren hebben daar wel belang bij of ontwikkelen daar wel een visie op.

Lees tekst 3. Dat het Commissariaat voor de Media op internet nog niet mag optreden, komt onder andere doordat overheidsbemoeienis met de media politiek gevoelig ligt. Twee politieke visies staan als uitersten tegenover elkaar. Aan de ene kant staat de visie die voor een meer regulerende overheid is en aan de andere kant staat de visie die voor een meer terughoudende overheid is.

Vraag 6 4 punten

− Geef in verband met sluikreclame door videobloggers een argument waarom de overheid hiertegen zou moeten optreden.

Geef in verband met sluikreclame door videobloggers een argument waarom de overheid hiertegen niet zou moeten optreden.
Vermeld bij elk van beide visies bij welke politieke stroming die visie past en onderbouw je keuze met een uitgangspunt of trefwoord van die stroming.

Bekijk het antwoord

De ‘vrijheid’ van de markt geeft bedrijven veel macht om consumenten te misleiden. Overheidsregulering kan misleiding tegen gaan (1)
Vrije marktwerking levert de meeste welvaart op. Overheidsingrijpen gaat vrije marktwerking tegen / Burgers zijn mondig genoeg om voor zichzelf op te komen en hebben geen betuttelende overheid nodig / De markt corrigeert zichzelf wel (1)
Het eerste argument past bij het socialisme. Die stroming heeft kritiek op de vrije markteconomie (1)
Het andere argument past bij het liberalisme. Die stroming is voorstander van een vrijemarkteconomie / vindt individuele verantwoordelijkheid belangrijk (1)

Bij het analyseren van de massamedia maken we onderscheid tussen zenders en ontvangers. Het internet heeft het mogelijk gemaakt dat iedereen zender kan worden.

Vraag 7 2 punten

Leg met behulp van de oplagespiraal uit dat het succes van zenders zoals videobloggers van invloed kan zijn op de kwaliteit van kranten.

Bekijk het antwoord

Zenders zoals videobloggers trekken de aandacht van mensen, die daardoor minder tijd aan het lezen van kranten zullen besteden (1)
Als kranten minder lezers trekken, worden ze minder interessant voor adverteerders en dan lopen behalve hun inkomsten uit verkoop ook hun advertentie-inkomsten terug. Door de teruglopende inkomsten kunnen de kranten minder geld besteden aan de kwaliteit van de berichtgeving en daardoor zullen ze nog minder lezers en adverteerders trekken. Als kranten minder lezers … etc. (1)

Zie de regels 12 tot en met 16 en de regels 43 tot en met 56 van tekst 3. Het Commissariaat voor de Media is opgericht om een aantal doelen van het mediabeleid van de overheid te helpen verwezenlijken. In de regels 12 tot en met 16 is sprake van een verplichting.

Vraag 8 2 punten

− Bij welk doel van het Commissariaat voor de Media past deze verplichting?

Welk machtsmiddel heeft het Commissariaat voor de Media om haar wettelijke plicht te vervullen?

Tekst 3

Vloggers hebben nog een kans om zichzelf te reguleren

Moet de overheid ingrijpen tegen voorkomen door de herkenbaarheid sluikreclame door vloggers? Deze 30 van reclame te garanderen. maand publiceerde het Adverteerders blijken zich in Commissariaat voor de Media een 96 procent van de gevallen te

5 steekproef naar reclame door de vele houden aan de regels: ze trekken de videobloggers op onder meer bewuste reclame in of passen die YouTube. Daaruit bleek dat in 35 aan. Wie dat niet doet, wordt driekwart van de gevallen waarin aangeduid als ‘non-compliant’ en producten duidelijk in beeld werden onder de aandacht van de Autoriteit

10 gebracht, het onduidelijk was of het Consument en Markt gebracht. Dat om betaalde aandacht ging. gebeurde in 2017 bijvoorbeeld bij het Het Commissariaat is wettelijk 40 bedrijf Xlens, dat claimde met verplicht om reclame op radio en tv gekleurd glas dyslexie te kunnen voor het publiek zo herkenbaar corrigeren en dat ook volhield.

15 mogelijk te houden, om misleiding en Zo mag er geen reclame gemaakt manipulatie te voorkomen. Op worden die zich richt op kinderen internet mag het Commissariaat 45 jonger dan 13. En moet er bij filmpjes echter niet optreden. Althans nog niet de mededeling “Dit [product] kreeg ik

op basis van nieuwe regels van de gratis aangeboden van [producent]

20 Europese Unie zou dat op korte om te testen” getoond worden. Of er termijn wel mogen. Of zouden de moet worden erkend dat het filmpje vloggers misschien aan zelf- 50 in opdracht is gemaakt. Verder regulering kunnen gaan doen, net als moeten er bij microblogs hashtags de rest? vermeld worden zoals #spon

25 De Reclame Code Commissie kwam (gesponsord), #paid, #sample, #adv prompt met een ‘verduidelijking’ van of #prom. Als de adverteerder de de eigen code voor sociale media. 55 vlogger daar niet aan houdt, staat het Ook die code beoogt misleiding te Commissariaat klaar.

bron: NRC Handelsblad, 26 april 2017

Opgave 3 Nexitverlangens

Bekijk het antwoord

het bewaken van de onafhankelijkheid van informatievoorziening (1)
boetes uitdelen (1)

In de afgelopen jaren is het lees-, luister- en kijkgedrag van veel mensen veranderd. Traditionele media zoals kranten en omroepen hebben zonder publiek geen inkomsten. In hun zoektocht naar (nieuw) publiek, begeven ook zij zich ook op internet. Daar maken de meeste serieuze nieuwsmedia geen sluikreclame. Ze hebben binnen hun organisatie als het ware een rem ingebouwd waarmee vermenging van nieuws en commercie, zoals onder andere bij sluikreclame het geval is, tegengegaan wordt.

Vraag 9 2 punten

− Met welk document wordt binnen de nieuwsorganisaties commerciële invloed op inhoudelijk nieuws tegengegaan?

Leg uit hoe dat werkt.

Bekijk het antwoord

met een redactiestatuut (1)
De onafhankelijkheid van redacties is daarin vastgelegd. Directies, die over de financiën gaan, mogen zich volgens het redactiestatuut niet met de inhoud bemoeien (1)

Opgave 3 Nexitverlangens

Bij deze opgave hoort tekst 4 uit het bronnenboekje.

Inleiding In de zomer van 2016 werd er in Groot-Brittannië een referendum gehouden over het al dan niet voortzetten van het lidmaatschap van de Europese Unie (EU). Een meerderheid van de Britten stemde voor een Brexit, het vertrek van Groot-Brittanië uit de EU. De Brexit versterkte ook de roep in Nederland om een referendum uit te schrijven over een eventueel vertrek uit de EU, een Nexit. Volgens de auteur van tekst 4 wordt de Brexit een belangrijk thema in de aanloop naar de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen van 2017.

Lees de regels 1 tot en met 15 van tekst 4. Het bepleiten van een neuro vloeit voort uit kritiek op de euro.

Vraag 10 2 punten

− Welke instelling neemt besluiten over onder andere de waarde van de euro?

Leg uit of die instelling supranationaal of intergouvernementeel is.

Tekst 4

Binnen de VVD weten ze nog dat lopen te worden weggezet als Stef Blok, destijds voorzitter van de 35 vijanden van de massa. Tweede Kamerfractie, tijdens Rutte I Zeker nu er een heel infrastructuurtje in kleine kring een neuro bepleitte. op rechts is ontstaan

GeenStijl, het

5 Een neuro: een euro voor alleen Burgercomité EU, Jan Roos, Thierry Noord-Europese landen, gewend aan Baudet, Rutte’s vriend Jort Kelder, solide begrotingen en saaie 40 etc.

dat met veel gevoel voor uitgavenschema’s. medialogica het anti-EU-sentiment Ik kreeg het deze week toegelicht weet te voeden.

10 door een liberaal die ermee wilde (…) zeggen: ook wij hebben voldoende Dus voor Rutte ligt er een scepsis over de EU en de euro in inhoudelijke en tactische vraag: hoe huis om vanaf het najaar eventueel 45 bestrijdt hij die mensen? te anticiperen op pleidooien tegen de (…)

15 EU en vóór een Nexit. Hier is niet iedereen in de VVD zo Want het heeft er veel van weg dat ontspannen over. Je hebt strategen Brexit hét thema wordt dat ook de die zeggen: negeer die nieuwe Haagse politiek zal definiëren. En rechterflank, dan blijven ze buiten de aangezien het land in maart 2017 50 orde. (…)

20 gaat stemmen, staan er een paar Kay van de Linde, de oud-campagne- dingen op het spel

het leider van Fortuyn en Verdonk, premierschap, bijvoorbeeld. vertelde me dat het een strategische Dus ik vroeg me af: wat is voor Rutte blunder zou zijn als de VVD en de VVD de intelligentste manier 55 lankmoedig reageert.

25 om die ontluikende Nexitverlangens “Ik zou Kelder, Baudet, GeenStijl en te pareren? de hunnen framen als landverraders”, Je kunt het dilemma nu al zien zei hij. “Mensen die, zoals Boris aankomen. Twee partijen, de PVV Johnson, zo ambitieus zijn dat ze van Wilders en VNL van vooral oud- 60 desnoods het land kapot maken.”

30 PVV’ers, die het onbehagen over de Pardon? “Jazeker”, zei Van de Linde. EU exploiteren met vurige pleidooien “Je moet emotie met emotie voor een Nexit, zodat alle andere bestrijden; al die rationale NRC- partijen, de VVD voorop, het gevaar nuances hebben geen enkele zin.” (…)

bron: NRC Handelsblad, 2 juli 2016

Opgave 4 Problematische jeugdgroepen

schema 1

Typen problematische jeugdgroepen

Hinderlijke jeugdgroep Overlastgevende Criminele jeugdgroep jeugdgroep

Dit groepstype hangt wat • Dit groepstype is wat • Dit groepstype bestaat rond in de buurt, is af en nadrukkelijker aanwezig, (in ieder geval voor een toe luidruchtig aanwezig kan af en toe provocerend deel) uit jongeren die en trekt zich niet zoveel optreden, valt omstanders behoorlijk op het criminele aan van de omgeving. wel eens lastig pad zijn geraakt. Ze zijn al Soms loopt het uit de (uitschelden of zelfs vaker met de politie in hand en zijn er kleine intimideren), vernielt aanraking gekomen. schermutselingen, maar regelmatig allerlei zaken • Kenmerkend is dat ze dat is doorgaans snel in en trekt zich niet zoveel meer en meer criminaliteit de kiem gesmoord en aan van andere mensen. plegen voor het financiële vaak ook meer toeval dan • Geweldsgebruik wordt gewin in plaats van voor gepland. Ook maakt de niet geschuwd en de de kick of het aanzien. groep zich incidenteel groepsleden zijn ook Deze jongeren scoren ook schuldig aan kleine minder goed te corrigeren. hoog op de delicten vernielingen. De lichtere vormen van waarop de andere typen
Een beperkt aantal criminaliteit waaraan de groepen hoog scoren. De jongeren maakt zich soms groep zich schuldig feiten zijn echter ernstiger schuldig aan (veelal maakt, worden
- in en ze schrikken niet terug lichte) gewelds- en (in vergelijking met hinderlijke voor het gebruik van mindere mate) groepen
- doelbewuster geweld. vermogensdelicten. Over gepleegd en de het algemeen is het een groepsleden zijn ook meer groep die nog voldoende bezig om te zorgen dat ze ‘autoriteitsgevoelig’ is en niet worden gepakt. aanspreekbaar op zijn gedrag.

- Wijkniveau - (Boven)stedelijk

- Losse groep / tijdelijk - Harde kern / langdurig

- Vrije tijdsbesteding - Financieel gewin

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Bekijk het antwoord

de Europese Centrale Bank (1)
De Europese Centrale Bank is een supranationale instelling. De afzonderlijke deelnemende landen hebben hun soevereiniteit met betrekking tot de waarde en dergelijke van hun betaaleenheid, overgedragen aan de Europese Centrale Bank (1)

Lees de regels 16 tot en met 64 van tekst 4. De auteur gebruikt in tekst 4 niet het woord ‘populisme’. In zijn beschrijving van de politieke actie en reactie, zijn wel enkele kenmerken van populisme te herkennen.

Vraag 11 4 punten

Geef twee citaten uit tekst 4 en leg bij elk citaat uit dat daarin een kenmerk van populisme te herkennen is. Ga uit van twee verschillende citaten en twee verschillende kenmerken van populisme.

Tekst 4

Binnen de VVD weten ze nog dat lopen te worden weggezet als Stef Blok, destijds voorzitter van de 35 vijanden van de massa. Tweede Kamerfractie, tijdens Rutte I Zeker nu er een heel infrastructuurtje in kleine kring een neuro bepleitte. op rechts is ontstaan

GeenStijl, het

5 Een neuro: een euro voor alleen Burgercomité EU, Jan Roos, Thierry Noord-Europese landen, gewend aan Baudet, Rutte’s vriend Jort Kelder, solide begrotingen en saaie 40 etc.

dat met veel gevoel voor uitgavenschema’s. medialogica het anti-EU-sentiment Ik kreeg het deze week toegelicht weet te voeden.

10 door een liberaal die ermee wilde (…) zeggen: ook wij hebben voldoende Dus voor Rutte ligt er een scepsis over de EU en de euro in inhoudelijke en tactische vraag: hoe huis om vanaf het najaar eventueel 45 bestrijdt hij die mensen? te anticiperen op pleidooien tegen de (…)

15 EU en vóór een Nexit. Hier is niet iedereen in de VVD zo Want het heeft er veel van weg dat ontspannen over. Je hebt strategen Brexit hét thema wordt dat ook de die zeggen: negeer die nieuwe Haagse politiek zal definiëren. En rechterflank, dan blijven ze buiten de aangezien het land in maart 2017 50 orde. (…)

20 gaat stemmen, staan er een paar Kay van de Linde, de oud-campagne- dingen op het spel

het leider van Fortuyn en Verdonk, premierschap, bijvoorbeeld. vertelde me dat het een strategische Dus ik vroeg me af: wat is voor Rutte blunder zou zijn als de VVD en de VVD de intelligentste manier 55 lankmoedig reageert.

25 om die ontluikende Nexitverlangens “Ik zou Kelder, Baudet, GeenStijl en te pareren? de hunnen framen als landverraders”, Je kunt het dilemma nu al zien zei hij. “Mensen die, zoals Boris aankomen. Twee partijen, de PVV Johnson, zo ambitieus zijn dat ze van Wilders en VNL van vooral oud- 60 desnoods het land kapot maken.”

30 PVV’ers, die het onbehagen over de Pardon? “Jazeker”, zei Van de Linde. EU exploiteren met vurige pleidooien “Je moet emotie met emotie voor een Nexit, zodat alle andere bestrijden; al die rationale NRC- partijen, de VVD voorop, het gevaar nuances hebben geen enkele zin.” (…)

bron: NRC Handelsblad, 2 juli 2016

Opgave 4 Problematische jeugdgroepen

schema 1

Typen problematische jeugdgroepen

Hinderlijke jeugdgroep Overlastgevende Criminele jeugdgroep jeugdgroep

Dit groepstype hangt wat • Dit groepstype is wat • Dit groepstype bestaat rond in de buurt, is af en nadrukkelijker aanwezig, (in ieder geval voor een toe luidruchtig aanwezig kan af en toe provocerend deel) uit jongeren die en trekt zich niet zoveel optreden, valt omstanders behoorlijk op het criminele aan van de omgeving. wel eens lastig pad zijn geraakt. Ze zijn al Soms loopt het uit de (uitschelden of zelfs vaker met de politie in hand en zijn er kleine intimideren), vernielt aanraking gekomen. schermutselingen, maar regelmatig allerlei zaken • Kenmerkend is dat ze dat is doorgaans snel in en trekt zich niet zoveel meer en meer criminaliteit de kiem gesmoord en aan van andere mensen. plegen voor het financiële vaak ook meer toeval dan • Geweldsgebruik wordt gewin in plaats van voor gepland. Ook maakt de niet geschuwd en de de kick of het aanzien. groep zich incidenteel groepsleden zijn ook Deze jongeren scoren ook schuldig aan kleine minder goed te corrigeren. hoog op de delicten vernielingen. De lichtere vormen van waarop de andere typen
Een beperkt aantal criminaliteit waaraan de groepen hoog scoren. De jongeren maakt zich soms groep zich schuldig feiten zijn echter ernstiger schuldig aan (veelal maakt, worden
- in en ze schrikken niet terug lichte) gewelds- en (in vergelijking met hinderlijke voor het gebruik van mindere mate) groepen
- doelbewuster geweld. vermogensdelicten. Over gepleegd en de het algemeen is het een groepsleden zijn ook meer groep die nog voldoende bezig om te zorgen dat ze ‘autoriteitsgevoelig’ is en niet worden gepakt. aanspreekbaar op zijn gedrag.

- Wijkniveau - (Boven)stedelijk

- Losse groep / tijdelijk - Harde kern / langdurig

- Vrije tijdsbesteding - Financieel gewin

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juist antwoord: • Citaat: “Twee partijen (…) van de massa.” (regels 28-35) Kenmerk: afkeer van het establishment van de gevestigde partijen / de culturele, de economische en de politieke elite (1) • Uitleg: in het exploiteren van het onbehagen over de EU en het pleidooi voor een Nexit wordt stelling genomen tegen standpunten van de gevestigde partijen (1) of • Citaat: “Twee partijen (…) van de massa.” (regels 28-35) Kenmerk: de wil van ‘het volk’ is belangrijk (1) • Uitleg: partijen die het niet eens zijn met PVV en VNL kunnen heel negatief worden neergezet als ‘vijanden van het volk’ (1) • Citaat: “Ik zou Kelder (…) zei hij.” (regel 56-58) Kenmerk: er wordt vaak een beroep gedaan op eenheid en vaderlandsliefde / nationalisme (1) • Uitleg: wie vaderlandsliefde erg belangrijk vindt, die zal zijn politieke tegenstanders in diskrediet brengen door ze als landverraders af te schilderen (1) (4)

Zie de regels 56 tot en met 58 van tekst 4. Framing gebeurt met retorische middelen zoals het gebruiken van woorden die tot de verbeelding spreken. Daarachter gaat een redeneerwijze schuil die geanalyseerd kan worden.

Vraag 12 3 punten

− Leg uit wat framing is.

Geef minstens twee elementen waarmee de achterliggende redeneerwijze geanalyseerd kan worden.

Tekst 4

Binnen de VVD weten ze nog dat lopen te worden weggezet als Stef Blok, destijds voorzitter van de 35 vijanden van de massa. Tweede Kamerfractie, tijdens Rutte I Zeker nu er een heel infrastructuurtje in kleine kring een neuro bepleitte. op rechts is ontstaan

GeenStijl, het

5 Een neuro: een euro voor alleen Burgercomité EU, Jan Roos, Thierry Noord-Europese landen, gewend aan Baudet, Rutte’s vriend Jort Kelder, solide begrotingen en saaie 40 etc.

dat met veel gevoel voor uitgavenschema’s. medialogica het anti-EU-sentiment Ik kreeg het deze week toegelicht weet te voeden.

10 door een liberaal die ermee wilde (…) zeggen: ook wij hebben voldoende Dus voor Rutte ligt er een scepsis over de EU en de euro in inhoudelijke en tactische vraag: hoe huis om vanaf het najaar eventueel 45 bestrijdt hij die mensen? te anticiperen op pleidooien tegen de (…)

15 EU en vóór een Nexit. Hier is niet iedereen in de VVD zo Want het heeft er veel van weg dat ontspannen over. Je hebt strategen Brexit hét thema wordt dat ook de die zeggen: negeer die nieuwe Haagse politiek zal definiëren. En rechterflank, dan blijven ze buiten de aangezien het land in maart 2017 50 orde. (…)

20 gaat stemmen, staan er een paar Kay van de Linde, de oud-campagne- dingen op het spel

het leider van Fortuyn en Verdonk, premierschap, bijvoorbeeld. vertelde me dat het een strategische Dus ik vroeg me af: wat is voor Rutte blunder zou zijn als de VVD en de VVD de intelligentste manier 55 lankmoedig reageert.

25 om die ontluikende Nexitverlangens “Ik zou Kelder, Baudet, GeenStijl en te pareren? de hunnen framen als landverraders”, Je kunt het dilemma nu al zien zei hij. “Mensen die, zoals Boris aankomen. Twee partijen, de PVV Johnson, zo ambitieus zijn dat ze van Wilders en VNL van vooral oud- 60 desnoods het land kapot maken.”

30 PVV’ers, die het onbehagen over de Pardon? “Jazeker”, zei Van de Linde. EU exploiteren met vurige pleidooien “Je moet emotie met emotie voor een Nexit, zodat alle andere bestrijden; al die rationale NRC- partijen, de VVD voorop, het gevaar nuances hebben geen enkele zin.” (…)

bron: NRC Handelsblad, 2 juli 2016

Opgave 4 Problematische jeugdgroepen

schema 1

Typen problematische jeugdgroepen

Hinderlijke jeugdgroep Overlastgevende Criminele jeugdgroep jeugdgroep

Dit groepstype hangt wat • Dit groepstype is wat • Dit groepstype bestaat rond in de buurt, is af en nadrukkelijker aanwezig, (in ieder geval voor een toe luidruchtig aanwezig kan af en toe provocerend deel) uit jongeren die en trekt zich niet zoveel optreden, valt omstanders behoorlijk op het criminele aan van de omgeving. wel eens lastig pad zijn geraakt. Ze zijn al Soms loopt het uit de (uitschelden of zelfs vaker met de politie in hand en zijn er kleine intimideren), vernielt aanraking gekomen. schermutselingen, maar regelmatig allerlei zaken • Kenmerkend is dat ze dat is doorgaans snel in en trekt zich niet zoveel meer en meer criminaliteit de kiem gesmoord en aan van andere mensen. plegen voor het financiële vaak ook meer toeval dan • Geweldsgebruik wordt gewin in plaats van voor gepland. Ook maakt de niet geschuwd en de de kick of het aanzien. groep zich incidenteel groepsleden zijn ook Deze jongeren scoren ook schuldig aan kleine minder goed te corrigeren. hoog op de delicten vernielingen. De lichtere vormen van waarop de andere typen
Een beperkt aantal criminaliteit waaraan de groepen hoog scoren. De jongeren maakt zich soms groep zich schuldig feiten zijn echter ernstiger schuldig aan (veelal maakt, worden
- in en ze schrikken niet terug lichte) gewelds- en (in vergelijking met hinderlijke voor het gebruik van mindere mate) groepen
- doelbewuster geweld. vermogensdelicten. Over gepleegd en de het algemeen is het een groepsleden zijn ook meer groep die nog voldoende bezig om te zorgen dat ze ‘autoriteitsgevoelig’ is en niet worden gepakt. aanspreekbaar op zijn gedrag.

- Wijkniveau - (Boven)stedelijk

- Losse groep / tijdelijk - Harde kern / langdurig

- Vrije tijdsbesteding - Financieel gewin

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

De achterliggende redeneerwijze kan geanalyseerd worden met behulp van de volgende elementen (twee van de volgende): (2p)
- probleemdefinitie
- oorzaken en gevolgen
- moreel oordeel
- aanbevelingen/oplossingen

per juist element (1)

De Europese Unie kent verschillende instituties waaronder het Europees Parlement, de Europese Raad en de Europese Commissie. De Nederlandse regering kan met name in één van die drie instituties zelf (zonder tussenkomst van anderen) inbreng hebben.

Vraag 13 3 punten

Leg uit in welke institutie de Nederlandse regering zelf inbreng kan hebben en waarom dat niet kan in die andere twee.

Bekijk het antwoord

In de Europese Raad is de Nederlandse regering vertegenwoordigd via de minister-president die daar kan meepraten en meebeslissen. In de Europese Raad kan de regering daarom zelf iets inbrengen (1)
In het Europees Parlement heeft niemand van de Nederlandse regering zitting. Daar zitten volksvertegenwoordigers en die maken geen deel uit van de regering (1)
In de Europese Commissie zit een Commissaris die weliswaar uit Nederland komt maar die Commissaris wordt geacht om niet het landsbelang maar het Europees belang te behartigen. De regering heeft hier formeel zelf dus geen inbreng (1)

Opgave 4 Problematische jeugdgroepen

Bij deze opgave horen schema 1 en de teksten 5 en 6 uit het bronnenboekje.

Inleiding Het rapport ‘Kostbare vriendschappen’ doet verslag van een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Het onderzoek brengt binnen één gemeente in kaart welke maatschappelijke problemen veroorzaakt worden door problematische jeugdgroepen en welke kosten voor de samenleving daaraan verbonden zijn. In de onderzochte gemeente waren twee criminele en drie overlastgevende jeugdgroepen actief. In de periode van vijf jaar die in kaart werd gebracht, waren gedurende korte tijd ook nog twee hinderlijke jeugdgroepen actief. Maar vanwege te weinig bruikbare gegevens zijn deze hinderlijke jeugdgroepen niet in het onderzoek meegenomen. Schema 1 en de teksten 5 en 6 komen uit het onderzoeksverslag.

Lees schema 1. De hinderlijke jeugdgroepen werden vanwege te weinig bruikbare gegevens, niet meegenomen in het onderzoek. De onderzoekers hebben onder andere gebruikgemaakt van politiestatistieken. Schema 1 bevat informatie waarmee verklaard kan worden waarom over hinderlijke jeugdgroepen minder gegevens in de politiestatistieken beschikbaar waren.

Vraag 14 2 punten

Leg uit waarom er te weinig bruikbare gegevens van hinderlijke jeugdgroepen in de politiestatistieken staan. Gebruik daarvoor twee verschillen tussen hinderlijke jeugdgroepen en de andere twee soorten problematische jeugdgroepen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Van hinderlijke jeugdgroepen zijn in de politiestatistieken minder gegevens beschikbaar dan van de andere soorten problematische jeugdgroepen omdat ze daarvan verschillen op de volgende punten (twee van de volgende): − van leden van hinderlijke jeugdgroepen zijn minder strafbare feiten bekend en daarom staan er minder in de politiestatistieken. − van leden van hinderlijke jeugdgroepen zijn minder ernstige strafbare feiten bekend. Deze worden vaak afgedaan met een waarschuwing en zijn daarom niet terug te vinden in de politiestatistieken. − hinderlijke jeugdgroepen zijn lossere groepen. Daardoor is het niet altijd duidelijk of een individu wel of niet deel uitmaakt van zo’n groep en dus ook niet of zijn gedrag aan een groep toegerekend kan worden. − hinderlijke jeugdgroepen bestaan korter. Ook dat levert minder gegevens in de politiestatistieken op. per juist antwoord (1) (2)

Uit de omschrijving van de drie typen problematische jeugdgroepen valt op te maken dat de politie niet alleen maar ingezet zal worden vanwege haar taak om strafbare feiten op te sporen. Bij het bestrijden van problematische jeugdgroepen zal de politie ook een van haar andere taken uitvoeren.

Vraag 15 2 punten

− Welke andere taak zal de politie uitvoeren bij het actief bestrijden van problematische jeugdgroepen?

Welke persoon of instantie is verantwoordelijk voor de inzet van de politie in verband met deze andere taak?

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

handhaving van de openbare orde (1)
de burgemeester (1)

Lees tekst 5. In tekst 5 is sprake van een referentiegroep.

Vraag 16 2 punten

Leg uit waarom je in dit onderzoek een referentiegroep nodig hebt.

Tekst 5

Samenstelling van referentiegroepen

Voor het onderzoek is niet alleen een Effecten voor de maatschappij die kostenstudie gemaakt voor herleidbaar zijn op groepsgedrag problematische jeugdgroepen (de van problematische jeugdgroepen onderzoeksgroep), maar is tevens 30 Essentieel is dat maatschappelijke

5 per type groep een referentiegroep kosten herleidbaar zijn op het jongeren samengesteld waarvoor groepsgedrag van problematische kosten in kaart zijn gebracht. (…) jeugdgroepen. Bepaalde problemen Afgaande op de kenmerken van de kunnen externaliseren en/of leden van problematische jeugd- 35 escaleren als gevolg van

10 groepen zijn geslacht, leeftijd en groepsdynamiek. Vooral jongeren wijk/postcodegebied meegenomen laten zich meer door leeftijdsgenoten als matching kenmerken. beïnvloeden. En als zij gedrags- Laatstgenoemd kenmerk is relevant problemen hebben (in relatie tot omdat problematische jeugdgroepen 40 verstandelijke beperkingen en/of

15 in uiteenlopende gebieden actief zijn. psychische problematiek) zijn ze nog Bovendien worden met gevoeliger voor groepsdruk. Deze wijk/postcodegebied ook belangrijke druk is bovendien groter naarmate sociaal-economische kenmerken, jongeren zich meer identificeren met culturele herkomst en opleidings- 45 hun eigen groep. Naast groepsdruk

20 niveau meegewogen. Per type groep bevorderen ook wederzijds heeft dit een vergelijkbaar aantal bevestigende interacties met jongeren opgeleverd in dezelfde leeftijdgenoten binnen de groep leeftijd, met hetzelfde geslacht en afwijkend en risicovol gedrag. woonachtig in dezelfde wijk, maar die

25 niet bekend zijn als lid van een problematische jeugdgroep. (…)

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Daarom moet een vergelijking gemaakt worden en voor die vergelijking is een referentiegroep nodig (1p)

17 Deze vraag moeten de kandidaten overslaan. In Wolf is reeds voor alle kandidaten de maximale score ingevoerd bij deze vraag.

Het onderzoek ‘Kostbare vriendschappen’ is uitgevoerd in één gemeente. De onderzoekers hebben wijk/postcodegebied als matching kenmerk meegenomen om zo ook andere kenmerken van de groep (zie de regels 16 tot en met 20 van tekst 5) mee te kunnen wegen.

Onderzoekers formuleren vaak een hypothese met een afhankelijke en een onafhankelijke variabele.

Vraag 18 3 punten

− Formuleer, in aansluiting op de regels 1 tot en met 26 van tekst 5, een hypothese met twee variabelen die bij dit onderzoek zou kunnen passen.

Wat is de afhankelijke variabele en wat is de onafhankelijke variabele in deze door jou opgestelde hypothese?

Tekst 5

Samenstelling van referentiegroepen

Voor het onderzoek is niet alleen een Effecten voor de maatschappij die kostenstudie gemaakt voor herleidbaar zijn op groepsgedrag problematische jeugdgroepen (de van problematische jeugdgroepen onderzoeksgroep), maar is tevens 30 Essentieel is dat maatschappelijke

5 per type groep een referentiegroep kosten herleidbaar zijn op het jongeren samengesteld waarvoor groepsgedrag van problematische kosten in kaart zijn gebracht. (…) jeugdgroepen. Bepaalde problemen Afgaande op de kenmerken van de kunnen externaliseren en/of leden van problematische jeugd- 35 escaleren als gevolg van

10 groepen zijn geslacht, leeftijd en groepsdynamiek. Vooral jongeren wijk/postcodegebied meegenomen laten zich meer door leeftijdsgenoten als matching kenmerken. beïnvloeden. En als zij gedrags- Laatstgenoemd kenmerk is relevant problemen hebben (in relatie tot omdat problematische jeugdgroepen 40 verstandelijke beperkingen en/of

15 in uiteenlopende gebieden actief zijn. psychische problematiek) zijn ze nog Bovendien worden met gevoeliger voor groepsdruk. Deze wijk/postcodegebied ook belangrijke druk is bovendien groter naarmate sociaal-economische kenmerken, jongeren zich meer identificeren met culturele herkomst en opleidings- 45 hun eigen groep. Naast groepsdruk

20 niveau meegewogen. Per type groep bevorderen ook wederzijds heeft dit een vergelijkbaar aantal bevestigende interacties met jongeren opgeleverd in dezelfde leeftijdgenoten binnen de groep leeftijd, met hetzelfde geslacht en afwijkend en risicovol gedrag. woonachtig in dezelfde wijk, maar die

25 niet bekend zijn als lid van een problematische jeugdgroep. (…)

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Jongeren die deel uitmaken van een problematische jeugdgroep kosten de samenleving meer dan jongeren die niet deel uitmaken van een problematische jeugdgroep (1)
Afhankelijke variabele: de kosten voor de samenleving (1)
Onafhankelijke variabele: al dan niet deel uitmaken van problematische jeugdgroep (1)

Jongeren kunnen crimineel gedrag gaan vertonen omdat ze deel uitmaken van een groep. De begrippen ‘groepsdruk’ en ‘groepsdwang’ benoemen aspecten van groepsdynamiek. Neutralisatie is een speciale vorm van groepsdynamiek.

Vraag 19 2 punten

− Leg uit wat neutralisatie inhoudt.

Leg uit hoe neutralisatie crimineel gedrag kan bevorderen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Neutralisatie houdt in dat jongeren elkaar voorhouden dat er niets mis is met hun criminele gedrag (1)
Gevoelens van schuld worden met neutralisatie buiten werking gesteld door ontkenning van de eigen verantwoordelijkheid voor crimineel gedrag, ontkenning dat iemand er het slachtoffer van wordt of dat er voor anderen schade door ontstaat en ontkenning dat anderen het recht hebben om te veroordelen omdat zij zelf ook niet brandschoon zijn, ‘boter op hun hoofd hebben’ of ‘zakkenvullers’ zijn. Op deze manier wordt een rem op crimineel gedrag weggenomen (1)

Lees tekst 6.

Vraag 20 2 punten

Leg uit welke twee kenmerken van integraal veiligheidsbeleid te herkennen zijn in de lokale aanpak.

Tekst 6

Lokale aanpak

Om de maatschappelijke sociaal domein (zoals jongerenwerk, problematiek van problematische 15 re-integratie, begeleiding en jeugdgroepen terug te dringen, is in leerplicht) als justitiële partners de experimentgemeente een (zoals Openbaar Ministerie,

5 toegespitste aanpak ontwikkeld, reclassering en jeugdbescherming). waarin alle betrokken partijen sinds De benadering van hinderlijke ongeveer 2013 samenwerken in een 20 jeugdgroepen is ingebed in de keten onder gemeentelijke regie. Het bredere wijkaanpak, waarin de gaat om een persoonsgerichte gemeentelijke wijkregisseurs en

10 aanpak van criminele en overlast- jongerenwerkers een centrale rol gevende jeugdgroepen. Dit vertaalt vervullen in afstemming met de zich in maatwerktrajecten met 25 wijkagent. interventies van zowel partijen in het

bron: Cebeon, ‘Kostbare vriendschappen’, december 2016

Opgave 5 Opiniepeilingen

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Er is een samenwerking tussen overheid, maatschappelijke organisaties en burgers. In tekst 6 wordt de samenwerking beschreven tussen partijen in het sociaal domein en justitiële partners (1)
De nadruk ligt op het voorkomen van criminaliteit: de betrokken partners proberen de maatschappelijke problematiek van problematische jeugdgroepen terug te dringen. Dat duidt op het wegnemen van oorzaken van crimineel gedrag (1)

Opgave 5 Opiniepeilingen

Bij deze opgave hoort tekst 7 uit het bronnenboekje.

Inleiding In tekst 7 is te lezen dat verschillende nieuwsmedia verschillende antwoorden geven op de vraag hoe ze omgaan met peilingen. Uit die antwoorden kun je opmaken wat voor soort nieuwsmedia het betreft en ook welke verschillende normen en waarden ze overdragen op hun publiek.

Lees de regels 1 tot en met 52 van tekst 7. NRC is voorzichtig met het koppelen van de uitkomst van een peiling aan actuele gebeurtenissen.

Vraag 21 2 punten

Beargumenteer uit waarom voorzichtigheid geboden is bij het koppelen van de uitkomst van een peiling aan actuele gebeurtenissen. Gebruik in je argumentatie de begrippen correlatie en causaliteit op een correcte manier.

Tekst 7

Opiniepeilingen bieden het publiek ‘schijnzekerheid’

Net als de NOS gaan RTL Nieuws, De NOS meldt peilingen bij voorkeur het AD, de Volkskrant en NRC 20 alleen in samenhang met ander, ‘terughoudend en bewust’ om met inhoudelijk politiek nieuws. En alleen politieke peilingen, in de aanloop om opmerkelijke verschuivingen of

5 naar de komende verkiezingen voor langlopende trends te bespreken. de Tweede Kamer. De Telegraaf blijft “Losse peilingen zullen we hoogstens echter wel gewoon peilingennieuws 25 noemen als ze aanleiding zijn voor brengen. (…) nieuws, bijvoorbeeld als ze leiden tot Marcel Gelauff, hoofdredacteur van beroering in een partij.”

10 NOS Nieuws, maakte vrijdag bekend dat hij zetelpeilingen van losse Onzin opiniebureaus niet meer als nieuws Pieter Klein, adjunct-hoofd van RTL wil brengen. De omroep wil alleen de 30 Nieuws: “Dat we terughoudend zijn, Peilingwijzer gebruiken. De is evident. We melden alleen grote

15 Peilingwijzer van politicoloog Tom verschuivingen, want anders is het Louwerse van de Universiteit Leiden geen nieuws. Verder ben ik niet zo geeft een gewogen gemiddelde van van de codes, om dat vast te vijf verschillende peilingen. 35 leggen.”

Wouter de Winther, chef politiek van 55 Onweerstaanbaar De Telegraaf vindt het onzin: Wat is er tegen peilingen? De NOS, “Natuurlijk blijven we de peilingen in een verklaring: “Nieuwsmakers en melden. Mensen willen gewoon een consumenten vinden peilingen vaak

40 overzicht hebben van hoe de partijen onweerstaanbaar. Het is verleidelijk ervoor staan. Dan is het toch gek om 60 om de onzekerheid achter de te doen alsof die peilingen niet peilingen maar even te vergeten en bestaan?” houvast te zoeken bij schijnbaar NRC meldt bij peilingen altijd wie de harde cijfers over zoiets ongrijpbaars

45 peiling deed, hoe groot het aantal als de kiezersgunst. Terwijl je het ondervraagden was, wanneer zij 65 publiek daarmee slechts werden ondervraagd, en wat de schijnzekerheid biedt.” foutmarge is. Ook is de krant Hans Nijenhuis van het AD: “Ze voorzichtig met het koppelen van de blijken vaak niet overeen te komen

50 uitkomst van een peiling aan actuele met de verkiezingsuitslag. Maar dat gebeurtenissen. Eén peiling zal nooit 70 ligt niet alleen aan de peilingen. Bij alleen de basis van een artikel zijn. de vorige verkiezingen besloot De Volkskrant en AD hebben veertig procent van de kiezers pas op soortgelijke richtlijnen. (…) het laatste moment wat ze zouden doen. Daar kun je als peiler niets aan

75 doen.” (…)

bron: NRC Handelsblad, 20 december 2016

Opgave 6 Verzwaring van het strafrecht

Bekijk het antwoord

Als twee gebeurtenissen kort op elkaar volgen dan lijkt het soms dat de ene gebeurtenis de andere heeft veroorzaakt en dat er dus sprake is van causaliteit. Bijvoorbeeld als een politicus uitgebreid in het nieuws komt en als meteen daarna zijn partij stijgt of daalt in een peiling. Het in het nieuws komen van de politicus lijkt dan de oorzaak te zijn van de verandering in de peiling maar die verandering in de peiling kan ook een andere oorzaak hebben. Zolang de oorzakelijkheid niet expliciet is aangetoond, kan het optreden van veranderingen bij meerdere variabelen ook slechts een correlatie zijn waarbij de ene gebeurtenis geen invloed heeft op de andere. Het te snel koppelen van een uitkomst van een peiling aan een actuele gebeurtenis leidt in zo’n geval tot een onjuistheid.

De Telegraaf en NRC maken een andere keuze bij het informeren van hun lezers. De waarden en normen die daarbij een rol spelen worden daarmee impliciet overgedragen aan hun lezers.

Vraag 22 3 punten

− Geef een norm die te herkennen is in de keuze die De Telegraaf maakt bij het berichten over opiniepeilingen.

Geef een andere norm die te herkennen is in de keuze die NRC maakt bij het berichten over opiniepeilingen.
Bij welke maatschappelijke functie van de media past het overdragen van waarden en normen?