Eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 Self-tracking, Opgave 2 Schaduw in Los Angeles, Opgave 3 K80, Opgave 4 Micronatie Rozeneiland.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2 loopt tot vraag 22. Van 19 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), verandering (4) en binding (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Macht en gezag | 12-14, 16-18, 21-22 | 8 |
| Verandering | 1, 4, 7, 19 | 4 |
| Binding | 8, 11, 15 | 3 |
| Vorming | 3, 20 | 2 |
| Verhouding | 6, 10 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijwetenschappen vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over verandering (21% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over macht en gezag (42% van de vragen, gemiddeld 51%) en vorming (11% van de vragen, gemiddeld 19%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 Self-tracking
Bij deze opgave hoort tekst 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding Met gezondheidsapps op smartphones en horloges, zoals stappentellers en calorieëntellers, kunnen mensen tegenwoordig bijhouden hoeveel zij bewegen of eten. Het digitaal meten van eigen gedrag wordt self-tracking genoemd. Cultuurwetenschapper De Boer heeft onderzoek gedaan naar self-tracking, met name in relatie tot de gezondheid van vrouwen. Deze opgave gaat over self-tracking in het alledaagse leven, zoals beschreven door De Boer.
Gebruik tekst 1.
Vraag 1 2 punten
Leg uit dat in self-tracking een gerationaliseerde samenleving te herkennen is. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept rationalisering en twee voorbeelden uit tekst 1 om rationalisering te illustreren.
Tekst 1
Verlengstuk van ons lichaam
Self-tracking kan op uiteenlopende 40 alleen te verleiden om naar de app te aspecten van het leven of lichaam gaan, maar ook om meer te lopen. betrekking hebben. Maar wat (…) Om (…) af te vallen installeerde self-tracking-activiteiten vaak [respondent Debbie] een calorieteller
5 gemeen hebben, is dat iemand ze is op haar telefoon. Ze legt uit: “… Dus gaan doen om inzicht te krijgen in 45 toen ben ik hem [de calorieteller-app] een bepaalde verandering
- gaan gebruiken. En inderdaad, […] je bijvoorbeeld in een hoeft maar eigenlijk te scannen wat menstruatiecyclus
- of dat iemand ze je gegeten hebt en je weet het: […]
10 is gaan doen om iets te willen wel of geen eten [meer op die dag]!” veranderen
- zoals het gewicht of de 50 (…) Uit haar woorden blijkt dat er sportprestaties. Een dergelijke zoiets is als een ‘teveel aan monitoring van het leven en lichaam calorieën’: dan stopt ze namelijk met is natuurlijk niet nieuw. Al eten. In dit geval lijkt dit ‘teveel’
15 eeuwenlang vragen mensen zich af afgeleid te worden uit een welk gewicht ze hebben of houden ze 55 vergelijking met een bepaald dagboeken bij over fysieke gemiddelde: ‘teveel’ is dan dus een gesteldheid. In self-tracking draait bovengemiddelde hoeveelheid. (…) het echter om iets (relatief) nieuws: In self-tracking is dit gemiddelde niet
20 er wordt gebruik gemaakt van digitale neutraal, maar vaak tot een ideaal technologieën. De opkomst van 60 verworden
- het is iets waarnaar mobiele apparaten en digitale iemand streeft. Dit normatieve dictaat sensors maakt het mogelijk om zeer van het gemiddelde zit dikwijls ook gedetailleerd, langdurig en op grote ingebed in de self-tracking-
25 schaal leven en lichaam te technologieën zelf: bij een monitoren. Tegenwoordig is 65 bovengemiddelde waarde kleuren de bijvoorbeeld elke smartphone cijfers bijvoorbeeld rood, om de standaard uitgerust met een gebruiker er zo van te doordringen stappenteller (…). (…) dat deze niet-wenselijk gedrag vertoont. (…) [Debbie zegt] dat ze,
30 Technologieën zijn normatief: zij 70 sinds ze de calorieteller gebruikt, in worden dikwijls door en voor de loop van de dag niet meer naar bepaalde cultureel geaccepteerde en haar hongergevoel luistert, maar zich ideale lichamen en mensen laat leiden door het aantal ontworpen. (…) Ook worden aangegeven calorieën in de teller
35 technologieën vaak zodanig 75 voor de vraag of ze wel of niet eet. ontworpen dat zij wenselijk gedrag Met andere woorden, als het gaat om en ervaringen stimuleren. Zo stuurt eten, luistert ze niet meer naar haar de stappenteller op onze smartphone fysieke lichaam, maar alleen nog push-berichten door, om ons niet naar haar calorieteller. (…)
bron: De Boer, Sociologie Magazine, 2021
Opgave 2 Schaduw in Los Angeles
tabel 1
Blootstelling aan stedelijke hitte voor vier buurten van Los Angeles, naar buurtkenmerken in percentages en dollars, 2019/2020
Bel Air Mount Huntington South Los Washington Park Angeles percentage 16% 23% 75% 79% ondoordringbaar oppervlak percentage 21% 17% 4% 3% oppervlak beschut door bomen percentage 4% 12% 26% 38% huishoudens onder armoedegrens mediane1) $2.000.001 $745.092 $430.532 $430.382 woningwaarde in dollars
bron: Stichting Cito
- arcgis.com
- 2022
noot 1 mediaan = middelste waarde in een reeks
Toelichting In tabel 1 staan gegevens van vier buurten van Los Angeles. Vooral in de zomer is het percentage ondoordringbaar oppervlak in een buurt
- zoals geasfalteerde parkeerhavens, betegelde schoolpleinen en zwarte daken
- van grote invloed op de blootstelling aan stedelijke hitte. Dat geldt ook voor het percentage oppervlak van een buurt dat beschut wordt door bomen. Uit tabel 1 is af te lezen dat 75% van de buurt Huntington Park een ondoordringbaar oppervlak heeft en dat 4% van het oppervlak van deze buurt beschut wordt door bomen.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- een uitleg dat in self-tracking een gerationaliseerde samenleving te herkennen is, met een toepassing van ‘de bedoeling de werkelijkheid voorspelbaar/beheersbaar te maken’ of ‘efficiënt/effectief mogelijke resultaten’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering (1p)
voorbeeld van een juist antwoord: In tekst 1 staat dat mensen bij self-tracking zeer gedetailleerd en langdurig hun lichaam monitoren (r. 21-26), oftewel (de werkelijkheid van) hun fysieke gesteldheid systematisch benaderen, met als bedoeling het beheersbaar maken van bijvoorbeeld hun lichaamsgewicht (r. 10-11). Dus is in self-tracking een gerationaliseerde samenleving te herkennen.
Opmerking Alleen scorepunten toekennen wanneer per toepassing een voorbeeld uit tekst 1 wordt gebruikt of wanneer bij een van beide toepassingen twee voorbeelden uit tekst 1 zijn gebruikt.
Gebruik tekst 1. Sociaalwetenschappelijk onderzoek kan kwalitatief en kwantitatief van aard zijn.
Vraag 2 1 punt
Geef aan of het onderzoek van De Boer naar self-tracking kwalitatief of kwantitatief van aard is. Gebruik in je antwoord informatie uit tekst 1 waaruit het gekozen type onderzoek blijkt.
Tekst 1
Verlengstuk van ons lichaam
Self-tracking kan op uiteenlopende 40 alleen te verleiden om naar de app te aspecten van het leven of lichaam gaan, maar ook om meer te lopen. betrekking hebben. Maar wat (…) Om (…) af te vallen installeerde self-tracking-activiteiten vaak [respondent Debbie] een calorieteller
5 gemeen hebben, is dat iemand ze is op haar telefoon. Ze legt uit: “… Dus gaan doen om inzicht te krijgen in 45 toen ben ik hem [de calorieteller-app] een bepaalde verandering
- gaan gebruiken. En inderdaad, […] je bijvoorbeeld in een hoeft maar eigenlijk te scannen wat menstruatiecyclus
- of dat iemand ze je gegeten hebt en je weet het: […]
10 is gaan doen om iets te willen wel of geen eten [meer op die dag]!” veranderen
- zoals het gewicht of de 50 (…) Uit haar woorden blijkt dat er sportprestaties. Een dergelijke zoiets is als een ‘teveel aan monitoring van het leven en lichaam calorieën’: dan stopt ze namelijk met is natuurlijk niet nieuw. Al eten. In dit geval lijkt dit ‘teveel’
15 eeuwenlang vragen mensen zich af afgeleid te worden uit een welk gewicht ze hebben of houden ze 55 vergelijking met een bepaald dagboeken bij over fysieke gemiddelde: ‘teveel’ is dan dus een gesteldheid. In self-tracking draait bovengemiddelde hoeveelheid. (…) het echter om iets (relatief) nieuws: In self-tracking is dit gemiddelde niet
20 er wordt gebruik gemaakt van digitale neutraal, maar vaak tot een ideaal technologieën. De opkomst van 60 verworden
- het is iets waarnaar mobiele apparaten en digitale iemand streeft. Dit normatieve dictaat sensors maakt het mogelijk om zeer van het gemiddelde zit dikwijls ook gedetailleerd, langdurig en op grote ingebed in de self-tracking-
25 schaal leven en lichaam te technologieën zelf: bij een monitoren. Tegenwoordig is 65 bovengemiddelde waarde kleuren de bijvoorbeeld elke smartphone cijfers bijvoorbeeld rood, om de standaard uitgerust met een gebruiker er zo van te doordringen stappenteller (…). (…) dat deze niet-wenselijk gedrag vertoont. (…) [Debbie zegt] dat ze,
30 Technologieën zijn normatief: zij 70 sinds ze de calorieteller gebruikt, in worden dikwijls door en voor de loop van de dag niet meer naar bepaalde cultureel geaccepteerde en haar hongergevoel luistert, maar zich ideale lichamen en mensen laat leiden door het aantal ontworpen. (…) Ook worden aangegeven calorieën in de teller
35 technologieën vaak zodanig 75 voor de vraag of ze wel of niet eet. ontworpen dat zij wenselijk gedrag Met andere woorden, als het gaat om en ervaringen stimuleren. Zo stuurt eten, luistert ze niet meer naar haar de stappenteller op onze smartphone fysieke lichaam, maar alleen nog push-berichten door, om ons niet naar haar calorieteller. (…)
bron: De Boer, Sociologie Magazine, 2021
Opgave 2 Schaduw in Los Angeles
tabel 1
Blootstelling aan stedelijke hitte voor vier buurten van Los Angeles, naar buurtkenmerken in percentages en dollars, 2019/2020
Bel Air Mount Huntington South Los Washington Park Angeles percentage 16% 23% 75% 79% ondoordringbaar oppervlak percentage 21% 17% 4% 3% oppervlak beschut door bomen percentage 4% 12% 26% 38% huishoudens onder armoedegrens mediane1) $2.000.001 $745.092 $430.532 $430.382 woningwaarde in dollars
bron: Stichting Cito
- arcgis.com
- 2022
noot 1 mediaan = middelste waarde in een reeks
Toelichting In tabel 1 staan gegevens van vier buurten van Los Angeles. Vooral in de zomer is het percentage ondoordringbaar oppervlak in een buurt
- zoals geasfalteerde parkeerhavens, betegelde schoolpleinen en zwarte daken
- van grote invloed op de blootstelling aan stedelijke hitte. Dat geldt ook voor het percentage oppervlak van een buurt dat beschut wordt door bomen. Uit tabel 1 is af te lezen dat 75% van de buurt Huntington Park een ondoordringbaar oppervlak heeft en dat 4% van het oppervlak van deze buurt beschut wordt door bomen.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat kwalitatief als de aard van het onderzoek en informatie uit tekst 1 waaruit kwalitatief onderzoek blijkt. voorbeeld van een juist antwoord: Het onderzoek van De Boer naar self-tracking is kwalitatief van aard. In tekst 1 beschrijft onderzoeker De Boer namelijk wat er uit de woorden van respondent Debbie blijkt (r. 50-52). (1)
Gebruik tekst 1. Er worden drie vormen van socialisatie onderscheiden. Dit zijn primaire, secundaire en tertiaire socialisatie. In self-tracking is een van deze drie vormen van socialisatie te herkennen.
Vraag 3 3 punten
Leg met deze vorm van socialisatie uit dat mensen tijdens self-tracking gesocialiseerd worden. Gebruik in je uitleg:
- een vorm van socialisatie en informatie uit tekst 1 waaruit de gekozen vorm blijkt;
- de omschrijving van het kernconcept socialisatie en informatie uit tekst 1 waaruit socialisatie blijkt.
Tekst 1
Verlengstuk van ons lichaam
Self-tracking kan op uiteenlopende 40 alleen te verleiden om naar de app te aspecten van het leven of lichaam gaan, maar ook om meer te lopen. betrekking hebben. Maar wat (…) Om (…) af te vallen installeerde self-tracking-activiteiten vaak [respondent Debbie] een calorieteller
5 gemeen hebben, is dat iemand ze is op haar telefoon. Ze legt uit: “… Dus gaan doen om inzicht te krijgen in 45 toen ben ik hem [de calorieteller-app] een bepaalde verandering
- gaan gebruiken. En inderdaad, […] je bijvoorbeeld in een hoeft maar eigenlijk te scannen wat menstruatiecyclus
- of dat iemand ze je gegeten hebt en je weet het: […]
10 is gaan doen om iets te willen wel of geen eten [meer op die dag]!” veranderen
- zoals het gewicht of de 50 (…) Uit haar woorden blijkt dat er sportprestaties. Een dergelijke zoiets is als een ‘teveel aan monitoring van het leven en lichaam calorieën’: dan stopt ze namelijk met is natuurlijk niet nieuw. Al eten. In dit geval lijkt dit ‘teveel’
15 eeuwenlang vragen mensen zich af afgeleid te worden uit een welk gewicht ze hebben of houden ze 55 vergelijking met een bepaald dagboeken bij over fysieke gemiddelde: ‘teveel’ is dan dus een gesteldheid. In self-tracking draait bovengemiddelde hoeveelheid. (…) het echter om iets (relatief) nieuws: In self-tracking is dit gemiddelde niet
20 er wordt gebruik gemaakt van digitale neutraal, maar vaak tot een ideaal technologieën. De opkomst van 60 verworden
- het is iets waarnaar mobiele apparaten en digitale iemand streeft. Dit normatieve dictaat sensors maakt het mogelijk om zeer van het gemiddelde zit dikwijls ook gedetailleerd, langdurig en op grote ingebed in de self-tracking-
25 schaal leven en lichaam te technologieën zelf: bij een monitoren. Tegenwoordig is 65 bovengemiddelde waarde kleuren de bijvoorbeeld elke smartphone cijfers bijvoorbeeld rood, om de standaard uitgerust met een gebruiker er zo van te doordringen stappenteller (…). (…) dat deze niet-wenselijk gedrag vertoont. (…) [Debbie zegt] dat ze,
30 Technologieën zijn normatief: zij 70 sinds ze de calorieteller gebruikt, in worden dikwijls door en voor de loop van de dag niet meer naar bepaalde cultureel geaccepteerde en haar hongergevoel luistert, maar zich ideale lichamen en mensen laat leiden door het aantal ontworpen. (…) Ook worden aangegeven calorieën in de teller
35 technologieën vaak zodanig 75 voor de vraag of ze wel of niet eet. ontworpen dat zij wenselijk gedrag Met andere woorden, als het gaat om en ervaringen stimuleren. Zo stuurt eten, luistert ze niet meer naar haar de stappenteller op onze smartphone fysieke lichaam, maar alleen nog push-berichten door, om ons niet naar haar calorieteller. (…)
bron: De Boer, Sociologie Magazine, 2021
Opgave 2 Schaduw in Los Angeles
tabel 1
Blootstelling aan stedelijke hitte voor vier buurten van Los Angeles, naar buurtkenmerken in percentages en dollars, 2019/2020
Bel Air Mount Huntington South Los Washington Park Angeles percentage 16% 23% 75% 79% ondoordringbaar oppervlak percentage 21% 17% 4% 3% oppervlak beschut door bomen percentage 4% 12% 26% 38% huishoudens onder armoedegrens mediane1) $2.000.001 $745.092 $430.532 $430.382 woningwaarde in dollars
bron: Stichting Cito
- arcgis.com
- 2022
noot 1 mediaan = middelste waarde in een reeks
Toelichting In tabel 1 staan gegevens van vier buurten van Los Angeles. Vooral in de zomer is het percentage ondoordringbaar oppervlak in een buurt
- zoals geasfalteerde parkeerhavens, betegelde schoolpleinen en zwarte daken
- van grote invloed op de blootstelling aan stedelijke hitte. Dat geldt ook voor het percentage oppervlak van een buurt dat beschut wordt door bomen. Uit tabel 1 is af te lezen dat 75% van de buurt Huntington Park een ondoordringbaar oppervlak heeft en dat 4% van het oppervlak van deze buurt beschut wordt door bomen.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • tertiaire socialisatie en daarover informatie uit tekst 1 (1) • informatie uit tekst 1 waaruit socialisatie blijkt (1) • een uitleg dat mensen tijdens self-tracking gesocialiseerd worden, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept socialisatie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De relatie van de ontwerpers van de technologie voor self-tracking en de alledaagse gebruikers is niet rechtstreeks/anoniem, dat wil zeggen dat de socialisatie tijdens self-tracking tertiair is. In tekst 1 staat namelijk dat technologie voor self-tracking ontworpen wordt door en voor ideale lichamen en mensen (r. 30-34) (1) • Volgens tekst 1 geeft de technologie van een stappenteller bijvoorbeeld met de kleur rood een bovengemiddelde waarde aan en zo wordt de gebruiker ervan doordrongen dat deze niet-wenselijk gedrag vertoont (r. 64-68) (1) • Dat wil zeggen dat de technologie voor self-tracking een bepaalde ideale gedragsnorm overdraagt die gebruikers zich eigen maken. Dus worden mensen tijdens self-tracking gesocialiseerd (1) (3)
Gebruik tekst 1. In het civilisatieproces spelen sociale controlemechanismen een rol.
Vraag 4 3 punten
Beredeneer dat de sociale controle in self-tracking binnen het civilisatieproces past. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van het begrip sociale controle en informatie uit tekst 1 waaruit sociale controle blijkt;
- een kenmerk van het civilisatieproces en informatie uit tekst 1 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Tekst 1
Verlengstuk van ons lichaam
Self-tracking kan op uiteenlopende 40 alleen te verleiden om naar de app te aspecten van het leven of lichaam gaan, maar ook om meer te lopen. betrekking hebben. Maar wat (…) Om (…) af te vallen installeerde self-tracking-activiteiten vaak [respondent Debbie] een calorieteller
5 gemeen hebben, is dat iemand ze is op haar telefoon. Ze legt uit: “… Dus gaan doen om inzicht te krijgen in 45 toen ben ik hem [de calorieteller-app] een bepaalde verandering
- gaan gebruiken. En inderdaad, […] je bijvoorbeeld in een hoeft maar eigenlijk te scannen wat menstruatiecyclus
- of dat iemand ze je gegeten hebt en je weet het: […]
10 is gaan doen om iets te willen wel of geen eten [meer op die dag]!” veranderen
- zoals het gewicht of de 50 (…) Uit haar woorden blijkt dat er sportprestaties. Een dergelijke zoiets is als een ‘teveel aan monitoring van het leven en lichaam calorieën’: dan stopt ze namelijk met is natuurlijk niet nieuw. Al eten. In dit geval lijkt dit ‘teveel’
15 eeuwenlang vragen mensen zich af afgeleid te worden uit een welk gewicht ze hebben of houden ze 55 vergelijking met een bepaald dagboeken bij over fysieke gemiddelde: ‘teveel’ is dan dus een gesteldheid. In self-tracking draait bovengemiddelde hoeveelheid. (…) het echter om iets (relatief) nieuws: In self-tracking is dit gemiddelde niet
20 er wordt gebruik gemaakt van digitale neutraal, maar vaak tot een ideaal technologieën. De opkomst van 60 verworden
- het is iets waarnaar mobiele apparaten en digitale iemand streeft. Dit normatieve dictaat sensors maakt het mogelijk om zeer van het gemiddelde zit dikwijls ook gedetailleerd, langdurig en op grote ingebed in de self-tracking-
25 schaal leven en lichaam te technologieën zelf: bij een monitoren. Tegenwoordig is 65 bovengemiddelde waarde kleuren de bijvoorbeeld elke smartphone cijfers bijvoorbeeld rood, om de standaard uitgerust met een gebruiker er zo van te doordringen stappenteller (…). (…) dat deze niet-wenselijk gedrag vertoont. (…) [Debbie zegt] dat ze,
30 Technologieën zijn normatief: zij 70 sinds ze de calorieteller gebruikt, in worden dikwijls door en voor de loop van de dag niet meer naar bepaalde cultureel geaccepteerde en haar hongergevoel luistert, maar zich ideale lichamen en mensen laat leiden door het aantal ontworpen. (…) Ook worden aangegeven calorieën in de teller
35 technologieën vaak zodanig 75 voor de vraag of ze wel of niet eet. ontworpen dat zij wenselijk gedrag Met andere woorden, als het gaat om en ervaringen stimuleren. Zo stuurt eten, luistert ze niet meer naar haar de stappenteller op onze smartphone fysieke lichaam, maar alleen nog push-berichten door, om ons niet naar haar calorieteller. (…)
bron: De Boer, Sociologie Magazine, 2021
Opgave 2 Schaduw in Los Angeles
tabel 1
Blootstelling aan stedelijke hitte voor vier buurten van Los Angeles, naar buurtkenmerken in percentages en dollars, 2019/2020
Bel Air Mount Huntington South Los Washington Park Angeles percentage 16% 23% 75% 79% ondoordringbaar oppervlak percentage 21% 17% 4% 3% oppervlak beschut door bomen percentage 4% 12% 26% 38% huishoudens onder armoedegrens mediane1) $2.000.001 $745.092 $430.532 $430.382 woningwaarde in dollars
bron: Stichting Cito
- arcgis.com
- 2022
noot 1 mediaan = middelste waarde in een reeks
Toelichting In tabel 1 staan gegevens van vier buurten van Los Angeles. Vooral in de zomer is het percentage ondoordringbaar oppervlak in een buurt
- zoals geasfalteerde parkeerhavens, betegelde schoolpleinen en zwarte daken
- van grote invloed op de blootstelling aan stedelijke hitte. Dat geldt ook voor het percentage oppervlak van een buurt dat beschut wordt door bomen. Uit tabel 1 is af te lezen dat 75% van de buurt Huntington Park een ondoordringbaar oppervlak heeft en dat 4% van het oppervlak van deze buurt beschut wordt door bomen.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van het begrip sociale controle en daarover informatie uit tekst 1 (1) • informatie uit tekst 1 waaruit een kenmerk van het civilisatieproces blijkt (1) • een redenering dat de sociale controle in self-tracking binnen het civilisatieproces past, met het gekozen kenmerk van het civilisatieproces (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 1 staat dat de gebruikers bijvoorbeeld de kleur rood krijgen als zij niet voldoen aan het normatieve dictaat van het gemiddelde (r. 60-69). Als sanctie spoort de kleur rood de gebruiker aan zichzelf aan de norm te houden, wat (anonieme) sociale controle is (1) • In tekst 1 staat dat Debbie niet meer naar haar hongergevoel luistert sinds ze haar calorieteller gebruikt (r. 69-72) (1) • Dat wil zeggen dat Debbie door de (anonieme) sociale controle van haar calorieteller haar behoeftebevrediging uitstelt, oftewel de calorieteller dwingt haar tot zelfdwang. De dwang tot zelfdwang is een kenmerk van het civilisatieproces. Dus past de sociale controle in self-tracking binnen het civilisatieproces (1) (3)
Stel dat je een onderzoek wilt doen naar het effect van het gebruik van technologie voor self-tracking op de identiteit van mensen die sporten. Je onderzoeksvraag is: ‘In hoeverre draagt self-tracking bij aan de sportieve identiteit van mensen die sporten?’ Hiervoor wil je twee keer dezelfde vragenlijst afnemen onder mensen die sporten: voor en na een periode van een half jaar waarin een deel van hen gesport heeft met het gebruik van technologie voor self-tracking en een deel van hen zonder.
Vraag 5 3 punten
− Beargumenteer dat je met deze onderzoeksopzet een causaal verband wilt onderzoeken. Gebruik in je argumentatie een toepassing van het begrip causaliteit.
- Formuleer een enquêtevraag om de mate van verandering in de identiteit van mensen die sporten te meten. Je mag het woord identiteit niet gebruiken in je enquêtevraag.
- Leg uit dat je met het afnemen van deze enquêtevraag de identiteit van mensen die sporten onderzoekt. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept identiteit.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een argumentatie dat je met deze onderzoeksopzet een causaal verband wilt onderzoeken, met een toepassing van causaliteit (1) • een formulering van een meetbare en eenduidige enquêtevraag (zonder het woord identiteit) om het effect van self-tracking op de identiteit van mensen die sporten te meten (1) • een uitleg dat de geformuleerde enquêtevraag de identiteit van mensen die sporten onderzoekt, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept identiteit (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Met het onderzoek naar de mate waarin self-tracking bijdraagt aan de sportieve identiteit van mensen die sporten wil ik self-tracking onderzoeken als oorzaak voor verandering in de sportieve identiteit van mensen die sporten, namelijk voorafgaand aan het gebruik van technologie voor self-tracking en na een half jaar. Dus wil ik met deze onderzoeksopzet een causaal verband onderzoeken (1) • (enquêtevraag) In welke mate ziet u zichzelf als een sportief persoon? (1) • Met afnemen van deze enquêtevraag kan de sportieve identiteit van mensen die sporten worden onderzocht, omdat met deze vraag gemeten kan worden in welke mate sportiviteit deel uitmaakt van het beeld dat de respondent van zichzelf heeft (1) (3)
Opgave 2 Schaduw in Los Angeles
Bij deze opgave horen tabel 1 en de teksten 2 en 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding In het grootstedelijke gebied Los Angeles in de Verenigde Staten schijnt bijna het hele jaar door de zon en valt weinig regen. Door onder meer sociaalhistorische en politieke oorzaken heeft Los Angeles weinig schaduwplekken. Klimaatverandering zorgt er inmiddels voor dat Los Angeles steeds vaker te maken krijgt met extreme hitte, waardoor meer bewoners gezondheidsklachten krijgen. Deze opgave gaat over de sociale en politieke oorzaken en gevolgen van hittestress in Los Angeles.
Gebruik tabel 1. In tabel 1 staan gegevens uit een databestand voor gemeenten en stedenbouwers om blootstelling aan de stedelijke hitte in kaart te brengen. In deze gegevens is ook een type kapitaal te herkennen.
Vraag 6 3 punten
a Formuleer een hypothese over de samenhang tussen dit type kapitaal en stedelijke hitte in de buurten van Los Angeles, die met tabel 1 bevestigd kan worden. Gebruik in je hypothese:
- een type kapitaal;
- de formulering Hoe …, des te … b Leg vervolgens uit over welke soort sociale ongelijkheid je hypothese gaat. Gebruik in je uitleg een omschrijving van het gekozen soort sociale ongelijkheid en gegevens uit tabel 1.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een hypothese over stedelijke hitte in de buurten van Los Angeles, die bevestigd kan worden met gegevens uit tabel 1 en geformuleerd is als Hoe …, des te … (1) • economisch kapitaal (1) b • een uitleg dat de hypothese over ongelijke verdeling van bezit gaat, met een toepassing van ongelijke verdeling van bezit en daarover gegevens uit tabel 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • Hoe meer economisch kapitaal in een buurt van Los Angeles, des te minder blootstelling aan stedelijke hitte in die buurt van Los Angeles (2) b • Uit tabel 1 blijkt voor de vier wijken in Los Angeles dat een hogere woningwaarde samenhangt met een groter percentage bomen in de buurt. Dat wil zeggen dat schaarse en hooggewaardeerde zaken, zoals woningwaarde en bomen, ongelijk verdeeld zijn tussen de buurten van Los Angeles. Dus gaat de hypothese over ongelijke verdeling van bezit (1) (3)
Gebruik tekst 2. Tekst 2 gaat over de historische ontwikkeling van de bouw van de straten en pleinen van de stad Los Angeles. Deze stedenbouwkundige ontwikkeling is bepalend voor het huidige stratenpatroon van Los Angeles.
Vraag 7 1 punt
Leg uit dat in de stedenbouwkundige ontwikkeling van Los Angeles globalisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept globalisering en informatie uit tekst 2 waaruit globalisering blijkt.
Tekst 2
Wetten van Indië
(…) ‘De Wetten van Indië is een boek 25 straten aan’, zegt Rojas. Rojas dat de Spanjaarden geschreven noemt de situering van de eerste hebben om de Nieuwe Wereld te huizenblokken als een koloniseren’, zegt [stedenbouwer toonaangevend voorbeeld van hoe
5 James] Rojas. ‘Het is relevant voor het Spaanse stratenplan meer in lijn Los Angeles omdat het L.A. heeft 30 met de natuur werd ontworpen. Het gemaakt tot wat het nu is.’ Het boek Spaanse stratenplan was anders dan is in 1573 uitgegeven door koning die van andere wereldmachten en Phillip II en wordt beschouwd als het dan de door de VS ontworpen
10 eerste stedenbouwkundige handboek stratenplannen, die spoedig zouden dat Amerika heeft bereikt. (…) Rojas 35 volgen. ‘De Spanjaarden wilden zegt dat, vergeleken met de windtunnels creëren, ze wilden meer Nederlanders en de Engelsen, de schaduw en meer straten die Spanjaarden een heel andere geschikt waren voor voetgangers’,
15 filosofie hadden over het doel en zegt Rojas. Dat waren niet de ontwerp van de kolonisatie. ‘De 40 topprioriteiten van de recent (…) Nederlanders focusten meer op gestichte Verenigde Staten. ‘De grondstoffen en havens en de gedachte was’, zegt Rojas, ‘we gaan Engelsen hadden een heel andere deze ruimte opdelen, we gaan
20 aanpak’, zegt hij, ‘maar de vastgoed verkopen en we willen Spanjaarden probeerden de Nieuwe 45 haast maken. We maken ons niet Wereld echt op een stedelijke manier druk om de wandelmogelijkheden.‘ te veroveren.’ (…) ‘De Wetten van Nou, dat klinkt in ieder geval als L.A. Indië geeft zelfs het patroon van de
bron: KCET.org, 2012
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat in de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad Los Angeles globalisering te herkennen is, met de toepassing van het kernconcept globalisering en daarover informatie uit tekst 2. voorbeeld van een juist antwoord: In tekst 2 staat dat de stad Los Angeles gebouwd is aan de hand van een boek uit 1573 van de Spanjaarden om de Nieuwe Wereld te koloniseren (r. 1-11). Dat wil zeggen dat in de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad Los Angeles het veranderingsproces van uitbreiding van contacten over landgrenzen heen, namelijk van de Spanjaarden die de Nieuwe Wereld kwamen veroveren, te herkennen is. Dus is in de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad Los Angeles globalisering te herkennen. (1)
Gebruik tekst 2. De stedenbouw, oftewel het ontwerp van het stratenpatroon van een stad, is van invloed op het alledaagse leven van mensen in een stad.
Vraag 8 2 punten
Beredeneer dat in de stedenbouw van Los Angeles volgens De Wetten van Indië een sociale institutie te herkennen is. Gebruik in je redenering:
- ‘geformaliseerde regels’ uit de omschrijving van het kernconcept sociale institutie en daarover informatie uit tekst 2;
- ‘het reguleren van gedrag’ uit de omschrijving van het kernconcept sociale institutie en daarover informatie uit tekst 2.
Tekst 2
Wetten van Indië
(…) ‘De Wetten van Indië is een boek 25 straten aan’, zegt Rojas. Rojas dat de Spanjaarden geschreven noemt de situering van de eerste hebben om de Nieuwe Wereld te huizenblokken als een koloniseren’, zegt [stedenbouwer toonaangevend voorbeeld van hoe
5 James] Rojas. ‘Het is relevant voor het Spaanse stratenplan meer in lijn Los Angeles omdat het L.A. heeft 30 met de natuur werd ontworpen. Het gemaakt tot wat het nu is.’ Het boek Spaanse stratenplan was anders dan is in 1573 uitgegeven door koning die van andere wereldmachten en Phillip II en wordt beschouwd als het dan de door de VS ontworpen
10 eerste stedenbouwkundige handboek stratenplannen, die spoedig zouden dat Amerika heeft bereikt. (…) Rojas 35 volgen. ‘De Spanjaarden wilden zegt dat, vergeleken met de windtunnels creëren, ze wilden meer Nederlanders en de Engelsen, de schaduw en meer straten die Spanjaarden een heel andere geschikt waren voor voetgangers’,
15 filosofie hadden over het doel en zegt Rojas. Dat waren niet de ontwerp van de kolonisatie. ‘De 40 topprioriteiten van de recent (…) Nederlanders focusten meer op gestichte Verenigde Staten. ‘De grondstoffen en havens en de gedachte was’, zegt Rojas, ‘we gaan Engelsen hadden een heel andere deze ruimte opdelen, we gaan
20 aanpak’, zegt hij, ‘maar de vastgoed verkopen en we willen Spanjaarden probeerden de Nieuwe 45 haast maken. We maken ons niet Wereld echt op een stedelijke manier druk om de wandelmogelijkheden.‘ te veroveren.’ (…) ‘De Wetten van Nou, dat klinkt in ieder geval als L.A. Indië geeft zelfs het patroon van de
bron: KCET.org, 2012
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘geformaliseerde regels’ uit de omschrijving van het kernconcept sociale institutie en daarover informatie uit tekst 2 (1) • een redenering dat in de stedenbouw van Los Angeles volgens De Wetten van Indië een sociale institutie te herkennen is, met een toepassing van ‘het reguleren van gedrag’ uit de omschrijving het kernconcept sociale institutie en daarover informatie uit tekst 2 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 2 staat dat De Wetten van Indië beschouwd wordt als het eerste handboek voor de stedenbouw in Amerika dat het stratenpatroon van Los Angeles bepaald heeft (r. 7-25). In dit handboek voor de stedenbouw staan geformaliseerde regels (1) • Deze stedenbouwkundige regels reguleren het gedrag van stedenbouwkundigen, namelijk de manier waarop zij het stratenpatroon van Los Angeles ontwerpen om wind en schaduw in de stad te creëren (r. 35-37). / Deze stedenbouwkundige regels reguleren het gedrag van mensen in Los Angeles door de straten van Los Angeles geschikt te maken voor voetgangers (r. 36-38). Dus is in de stedenbouw van Los Angeles volgens De Wetten van Indië een sociale institutie te herkennen (1) (2)
Gebruik tekst 2. Er kunnen vier sociaalwetenschappelijke paradigma’s worden onderscheiden. Twee daarvan zijn het functionalisme-paradigma en het sociaalconstructivisme-paradigma.
Vraag 9 2 punten
Beredeneer vanuit een ander paradigma dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten hebben bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles. Gebruik in je redenering de naam en een kenmerk van het gekozen paradigma en informatie uit tekst 2 om het gekozen kenmerk te illustreren.
Tekst 2
Wetten van Indië
(…) ‘De Wetten van Indië is een boek 25 straten aan’, zegt Rojas. Rojas dat de Spanjaarden geschreven noemt de situering van de eerste hebben om de Nieuwe Wereld te huizenblokken als een koloniseren’, zegt [stedenbouwer toonaangevend voorbeeld van hoe
5 James] Rojas. ‘Het is relevant voor het Spaanse stratenplan meer in lijn Los Angeles omdat het L.A. heeft 30 met de natuur werd ontworpen. Het gemaakt tot wat het nu is.’ Het boek Spaanse stratenplan was anders dan is in 1573 uitgegeven door koning die van andere wereldmachten en Phillip II en wordt beschouwd als het dan de door de VS ontworpen
10 eerste stedenbouwkundige handboek stratenplannen, die spoedig zouden dat Amerika heeft bereikt. (…) Rojas 35 volgen. ‘De Spanjaarden wilden zegt dat, vergeleken met de windtunnels creëren, ze wilden meer Nederlanders en de Engelsen, de schaduw en meer straten die Spanjaarden een heel andere geschikt waren voor voetgangers’,
15 filosofie hadden over het doel en zegt Rojas. Dat waren niet de ontwerp van de kolonisatie. ‘De 40 topprioriteiten van de recent (…) Nederlanders focusten meer op gestichte Verenigde Staten. ‘De grondstoffen en havens en de gedachte was’, zegt Rojas, ‘we gaan Engelsen hadden een heel andere deze ruimte opdelen, we gaan
20 aanpak’, zegt hij, ‘maar de vastgoed verkopen en we willen Spanjaarden probeerden de Nieuwe 45 haast maken. We maken ons niet Wereld echt op een stedelijke manier druk om de wandelmogelijkheden.‘ te veroveren.’ (…) ‘De Wetten van Nou, dat klinkt in ieder geval als L.A. Indië geeft zelfs het patroon van de
bron: KCET.org, 2012
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het rationele actor-paradigma of het conflict-paradigma en informatie uit tekst 2 om een kenmerk van het gekozen paradigma te illustreren (1) • een redenering dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten hebben bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles, met het gekozen kenmerk van het rationele actor-paradigma of het conflict-paradigma (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten hebben bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles kan worden beredeneerd vanuit het rationele actor-paradigma. In tekst 2 staat dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten prioriteit gaven aan heel snel grond verkopen boven de omstandigheden voor voetgangers op straat (r. 39-46) (1) • Dat wil zeggen dat deze stadsbesturen een rationale afweging hebben gemaakt tussen de baten van de snelle grondverkoop en de kosten van verslechterende omstandigheden voor voetgangers op straat, zoals minder verkoeling door schaduw. Dus hebben de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles (1) of • Dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten hebben bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles kan worden beredeneerd vanuit het conflict-paradigma. In tekst 2 staat dat de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten prioriteit gaven aan heel snel grond verkopen boven de omstandigheden voor voetgangers op straat (r. 39-46) (1) • Daaruit blijkt ongelijkheid tussen de stadbesturen en de mensen op straat. De stadsbesturen beschikten namelijk over economische en politieke hulpbronnen om het stratenplan te veranderen. Dus hebben de stadsbesturen van de nieuwe Verenigde Staten bijgedragen aan het schaduwtekort in Los Angeles (1) (2)
Gebruik tekst 3.
Vraag 10 2 punten
Leg uit dat sociale ongelijkheid te herkennen is in het schaduwtekort tijdens hittegolven in Los Angeles. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid en twee voorbeelden uit tekst 3 om sociale ongelijkheid te illustreren.
Tekst 2
Wetten van Indië
(…) ‘De Wetten van Indië is een boek 25 straten aan’, zegt Rojas. Rojas dat de Spanjaarden geschreven noemt de situering van de eerste hebben om de Nieuwe Wereld te huizenblokken als een koloniseren’, zegt [stedenbouwer toonaangevend voorbeeld van hoe
5 James] Rojas. ‘Het is relevant voor het Spaanse stratenplan meer in lijn Los Angeles omdat het L.A. heeft 30 met de natuur werd ontworpen. Het gemaakt tot wat het nu is.’ Het boek Spaanse stratenplan was anders dan is in 1573 uitgegeven door koning die van andere wereldmachten en Phillip II en wordt beschouwd als het dan de door de VS ontworpen
10 eerste stedenbouwkundige handboek stratenplannen, die spoedig zouden dat Amerika heeft bereikt. (…) Rojas 35 volgen. ‘De Spanjaarden wilden zegt dat, vergeleken met de windtunnels creëren, ze wilden meer Nederlanders en de Engelsen, de schaduw en meer straten die Spanjaarden een heel andere geschikt waren voor voetgangers’,
15 filosofie hadden over het doel en zegt Rojas. Dat waren niet de ontwerp van de kolonisatie. ‘De 40 topprioriteiten van de recent (…) Nederlanders focusten meer op gestichte Verenigde Staten. ‘De grondstoffen en havens en de gedachte was’, zegt Rojas, ‘we gaan Engelsen hadden een heel andere deze ruimte opdelen, we gaan
20 aanpak’, zegt hij, ‘maar de vastgoed verkopen en we willen Spanjaarden probeerden de Nieuwe 45 haast maken. We maken ons niet Wereld echt op een stedelijke manier druk om de wandelmogelijkheden.‘ te veroveren.’ (…) ‘De Wetten van Nou, dat klinkt in ieder geval als L.A. Indië geeft zelfs het patroon van de
bron: KCET.org, 2012
Tekst 3
De politiek van de schaduw
(…) Schaduw wordt vaak gezien als Angeles ingrijpende veranderingen een luxevoorziening, rust biedend op doorgevoerd in het stedelijke binnenplaatsen en aan met bomen beleidsplan, met de bedoeling om omzoomde boulevards, verkoeling en 20 inwoners aan te moedigen om te
5 verduistering biedend aan villa’s en gaan lopen, fietsen en vaker de bus glazen dozen. Maar nu dodelijke en trein te nemen. Maar wanneer de hittegolven van veertig graden inwoners van Los Angeles uit hun gemeengoed worden, moeten we auto stappen, merken ze dat veel leren schaduw te zien als een publiek 25 straten weinig bescherming bieden
10 goed dat met iedereen wordt tegen de benauwende zonneschijn. gedeeld. (…) Voor mensen die Niet iedereen heeft het gevoelig zijn voor hittestress en uithoudingsvermogen om in de hitte uitputting
- buitenarbeiders, ouderen, te wachten bij een bushalte zonder daklozen
- kan dat het verschil 30 beschutting of het geld om een café
15 betekenen tussen leven en dood. (…) met airconditioning in te vluchten. Een paar jaar geleden heeft Los (…)
bron: placesjournal.org, 2019
Opgave 3 K80
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen scorepunten toekennen wanneer per toepassing een voorbeeld uit tekst 3 wordt gebruikt of wanneer bij een van beide toepassingen twee voorbeelden uit tekst 3 zijn gebruikt.
Opgave 3 K80
Bij deze opgave hoort tekst 4 uit het bronnenboekje.
Inleiding Nederlandse gemeenten verenigen zich in verschillende samenwerkingsverbanden. Zo is de G4 een samenwerkingsverband van de vier grootste steden, de G40 van veertig grote gemeenten, de M50 van vijftig middelgrote gemeenten en de P10 van tien grote plattelandsgemeenten. In 2022 is een nieuw samenwerkingsverband opgericht. Dit is een samenwerkingsverband van tachtig kleine gemeenten, de K80.
Gebruik tekst 4. Er worden drie redenen voor politieke samenwerking onderscheiden. Een daarvan is dwang.
Vraag 11 3 punten
Leg met een andere reden de samenwerking van de kleine gemeenten uit. Gebruik in je uitleg:
- een reden voor politieke samenwerking en daarover informatie uit tekst 4;
- de omschrijving van het kernconcept samenwerking en twee voorbeelden uit tekst 4 om samenwerking te illustreren.
Tekst 4
Kleintjes verenigen zich in K80
Naast de G4, de G40, de M50 en de [Een] delegatie van de P10 is er vanaf deze week ook de initiatiefnemers heeft al aan tafel K80: een samenwerkingsverband van gezeten bij overleg van de minister kleinere gemeenten. Van de 83 die met onder andere de VNG, de G4 en
5 ons land er telt, hebben zich er 35 de G40. En dat is precies de inmiddels zo’n 60 bij aangesloten. bedoeling: door het kabinet gezien worden als volwaardige partner. Directe aanleiding zich te verenigen De K80 wil op korte termijn over een was de herijking1) van het paar specifieke dossiers in ieder gemeentefonds. Die andere verdeling 40 geval een gesprek: een eerlijke
10 van rijksgeld over de gemeenten zou verdeling van het gemeentefonds en volgens de eerste conceptvoorstellen het schrappen van de niet minder dan dramatisch uitpakken opschalingskorting. (…) voor de kleinere gemeenten. Waar voor hen fors financieel nadeel in het Die korting namelijk was onder
15 verschiet lag, zagen de verstedelijkte 45 Rutte II opgelegd als onderdeel van gebieden miljoenen euro’s meer hun een plan om gemeenten massaal te kant op gaan. Oneerlijk, vond een laten fuseren tot minstens 100.000+ aantal kleine gemeenten. Maar ja, gemeenten3). Een dergelijke krijg die zorgen maar eens aan de schaalvergroting zou tot meer
20 juiste tafel verteld. Aangevoerd door 50 efficiëntie leiden, waardoor het rijk een bestuurlijke kopgroep bestaande minder geld in het gemeentefonds uit Alphen-Chaam, Beesel, hoefde te stoppen. Vanwege gebrek Enkhuizen, Olst-Wijhe en Rozendaal aan draagvlak verdween dat werd eerst ingezet op het herindelingsplan van tafel, maar de
25 gezamenlijk inwinnen (…) van 55 efficiencykorting bleef. informatie. Daarna volgde een eerste Schaalvergroting heeft volgens de actie: het indienen van een K80 als leidend principe voor breedgedragen motie bij de bestuurlijke inrichting zijn langste tijd Algemene Ledenvergadering van de gehad. (…)
30 gemeentekoepel VNG 2) . (…)
bron: Binnenlands Bestuur, 2022
noot 1 herijking = opnieuw bepalen aan welke normen iets moet voldoen; wijzigen van beleid noot 2 VNG = Vereniging van Nederlandse Gemeenten noot 3 100.000+ gemeenten = gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen scorepunten toekennen wanneer per toepassing een voorbeeld uit tekst 4 wordt gebruikt of wanneer bij een van beide toepassingen twee voorbeelden uit tekst 4 zijn gebruikt.
Gebruik tekst 4. Het systeemmodel is een model van politieke besluitvorming. Dit model onderscheidt vier fasen, zoals de fase invoer.
Vraag 12 3 punten
Beredeneer aan de hand van een type binding tussen gemeenten en het rijk in welke andere fase van het politieke besluitvormingsproces van het rijk de K80 in actie komt. Gebruik in je redenering:
- een type binding en informatie uit tekst 4 waaruit het gekozen type blijkt;
- de naam en een omschrijving van een fase van het systeemmodel en daarover informatie uit tekst 4.
Tekst 4
Kleintjes verenigen zich in K80
Naast de G4, de G40, de M50 en de [Een] delegatie van de P10 is er vanaf deze week ook de initiatiefnemers heeft al aan tafel K80: een samenwerkingsverband van gezeten bij overleg van de minister kleinere gemeenten. Van de 83 die met onder andere de VNG, de G4 en
5 ons land er telt, hebben zich er 35 de G40. En dat is precies de inmiddels zo’n 60 bij aangesloten. bedoeling: door het kabinet gezien worden als volwaardige partner. Directe aanleiding zich te verenigen De K80 wil op korte termijn over een was de herijking1) van het paar specifieke dossiers in ieder gemeentefonds. Die andere verdeling 40 geval een gesprek: een eerlijke
10 van rijksgeld over de gemeenten zou verdeling van het gemeentefonds en volgens de eerste conceptvoorstellen het schrappen van de niet minder dan dramatisch uitpakken opschalingskorting. (…) voor de kleinere gemeenten. Waar voor hen fors financieel nadeel in het Die korting namelijk was onder
15 verschiet lag, zagen de verstedelijkte 45 Rutte II opgelegd als onderdeel van gebieden miljoenen euro’s meer hun een plan om gemeenten massaal te kant op gaan. Oneerlijk, vond een laten fuseren tot minstens 100.000+ aantal kleine gemeenten. Maar ja, gemeenten3). Een dergelijke krijg die zorgen maar eens aan de schaalvergroting zou tot meer
20 juiste tafel verteld. Aangevoerd door 50 efficiëntie leiden, waardoor het rijk een bestuurlijke kopgroep bestaande minder geld in het gemeentefonds uit Alphen-Chaam, Beesel, hoefde te stoppen. Vanwege gebrek Enkhuizen, Olst-Wijhe en Rozendaal aan draagvlak verdween dat werd eerst ingezet op het herindelingsplan van tafel, maar de
25 gezamenlijk inwinnen (…) van 55 efficiencykorting bleef. informatie. Daarna volgde een eerste Schaalvergroting heeft volgens de actie: het indienen van een K80 als leidend principe voor breedgedragen motie bij de bestuurlijke inrichting zijn langste tijd Algemene Ledenvergadering van de gehad. (…)
30 gemeentekoepel VNG 2) . (…)
bron: Binnenlands Bestuur, 2022
noot 1 herijking = opnieuw bepalen aan welke normen iets moet voldoen; wijzigen van beleid noot 2 VNG = Vereniging van Nederlandse Gemeenten noot 3 100.000+ gemeenten = gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- De kleine gemeenten zijn voor een belangrijk deel van hun financiën afhankelijk van het gemeentefonds van het rijk (r. 9-13), wat economische bindingen zijn. of De kleine gemeenten zijn afhankelijk van de plannen van het rijk over de verdeling van collectieve goederen, zoals regelingen over de verdeling van het gemeentefonds en opschalingskorting (r. 40-43), wat politieke bindingen zijn (1p)
- Tekst 4 gaat over de eerste conceptvoorstellen van het rijk die dramatisch zouden uitpakken voor de kleinere gemeenten (r. 11-15), waarin de fase van omzetting te herkennen is. Omdat de kleine gemeenten afhankelijk zijn van het te voeren overheidsbeleid van het rijk zal de K80 in deze fase van omzetting van het politieke besluitvormingsproces van het rijk in actie komen. of In tekst 4 staat dat de K80 in gesprek wil over de efficiencykorting die onder Rutte II is opgelegd en is gebleven (r. 38-55), waarin de fase van terugkoppeling te herkennen is. Omdat de kleine gemeenten afhankelijk zijn van politieke besluiten van het rijk, zal de K80 op dit politieke besluit reageren. Dus komt de K80 in deze fase van terugkoppeling van het politieke besluitvormingsproces van het rijk in actie (2p)
Gebruik tekst 4. Politiek heeft drie aspecten. Een daarvan is polity.
Vraag 13 2 punten
Leg uit dat de K80 door haar representatie van kleine gemeenten invloed kan uitoefenen op een ander aspect van politiek. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept representatie en informatie uit tekst 4 waaruit representatie blijkt;
- een aspect van politiek en informatie uit tekst 4 waaruit het gekozen aspect blijkt.
Tekst 4
Kleintjes verenigen zich in K80
Naast de G4, de G40, de M50 en de [Een] delegatie van de P10 is er vanaf deze week ook de initiatiefnemers heeft al aan tafel K80: een samenwerkingsverband van gezeten bij overleg van de minister kleinere gemeenten. Van de 83 die met onder andere de VNG, de G4 en
5 ons land er telt, hebben zich er 35 de G40. En dat is precies de inmiddels zo’n 60 bij aangesloten. bedoeling: door het kabinet gezien worden als volwaardige partner. Directe aanleiding zich te verenigen De K80 wil op korte termijn over een was de herijking1) van het paar specifieke dossiers in ieder gemeentefonds. Die andere verdeling 40 geval een gesprek: een eerlijke
10 van rijksgeld over de gemeenten zou verdeling van het gemeentefonds en volgens de eerste conceptvoorstellen het schrappen van de niet minder dan dramatisch uitpakken opschalingskorting. (…) voor de kleinere gemeenten. Waar voor hen fors financieel nadeel in het Die korting namelijk was onder
15 verschiet lag, zagen de verstedelijkte 45 Rutte II opgelegd als onderdeel van gebieden miljoenen euro’s meer hun een plan om gemeenten massaal te kant op gaan. Oneerlijk, vond een laten fuseren tot minstens 100.000+ aantal kleine gemeenten. Maar ja, gemeenten3). Een dergelijke krijg die zorgen maar eens aan de schaalvergroting zou tot meer
20 juiste tafel verteld. Aangevoerd door 50 efficiëntie leiden, waardoor het rijk een bestuurlijke kopgroep bestaande minder geld in het gemeentefonds uit Alphen-Chaam, Beesel, hoefde te stoppen. Vanwege gebrek Enkhuizen, Olst-Wijhe en Rozendaal aan draagvlak verdween dat werd eerst ingezet op het herindelingsplan van tafel, maar de
25 gezamenlijk inwinnen (…) van 55 efficiencykorting bleef. informatie. Daarna volgde een eerste Schaalvergroting heeft volgens de actie: het indienen van een K80 als leidend principe voor breedgedragen motie bij de bestuurlijke inrichting zijn langste tijd Algemene Ledenvergadering van de gehad. (…)
30 gemeentekoepel VNG 2) . (…)
bron: Binnenlands Bestuur, 2022
noot 1 herijking = opnieuw bepalen aan welke normen iets moet voldoen; wijzigen van beleid noot 2 VNG = Vereniging van Nederlandse Gemeenten noot 3 100.000+ gemeenten = gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat de K80 door haar representatie van kleine gemeenten invloed kan uitoefenen op een aspect van politiek, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept representatie en daarover informatie uit tekst 4 (1) • politics of policy, met een toepassing van het gekozen aspect van politiek en daarover informatie uit tekst 4 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 4 staat dat initiatiefnemers van de K80 aan tafel hebben gezeten bij overleg van de minister met onder andere twee samenwerkingsverbanden tussen grote gemeenten (r. 31-35). Dus vertegenwoordigen deze initiatiefnemers de kleine gemeenten in het overleg met de minister, wat representatie is. Door aan tafel te zitten bij het overleg met de minister kan de K80 invloed uitoefenen op een aspect van politiek, namelijk (1) • de machtsstrijd tussen grote en kleine gemeenten / de processen waarlangs conflicten worden opgelost over het toedelen van waardevolle zaken, zoals over de verdeling miljoenen euro’s onder grote en kleine gemeenten (r. 13-17), oftewel op politics. of het beleid over hoe de samenleving er uit zou moeten zien en de middelen die daarvoor nodig zijn, zoals wel of geen opschalingskorting/efficiencykorting voor gefuseerde gemeenten (r. 40-55), oftewel op policy (1) (2)
Gebruik tekst 4. Democratisering is een veranderingsproces dat de meeste moderne samenlevingen mede heeft vormgegeven.
Vraag 14 2 punten
Beredeneer dat de oprichting van de K80 binnen democratisering past. Gebruik in je redenering de omschrijving van het kernconcept democratisering en twee voorbeelden uit tekst 4 om democratisering te illustreren.
Tekst 4
Kleintjes verenigen zich in K80
Naast de G4, de G40, de M50 en de [Een] delegatie van de P10 is er vanaf deze week ook de initiatiefnemers heeft al aan tafel K80: een samenwerkingsverband van gezeten bij overleg van de minister kleinere gemeenten. Van de 83 die met onder andere de VNG, de G4 en
5 ons land er telt, hebben zich er 35 de G40. En dat is precies de inmiddels zo’n 60 bij aangesloten. bedoeling: door het kabinet gezien worden als volwaardige partner. Directe aanleiding zich te verenigen De K80 wil op korte termijn over een was de herijking1) van het paar specifieke dossiers in ieder gemeentefonds. Die andere verdeling 40 geval een gesprek: een eerlijke
10 van rijksgeld over de gemeenten zou verdeling van het gemeentefonds en volgens de eerste conceptvoorstellen het schrappen van de niet minder dan dramatisch uitpakken opschalingskorting. (…) voor de kleinere gemeenten. Waar voor hen fors financieel nadeel in het Die korting namelijk was onder
15 verschiet lag, zagen de verstedelijkte 45 Rutte II opgelegd als onderdeel van gebieden miljoenen euro’s meer hun een plan om gemeenten massaal te kant op gaan. Oneerlijk, vond een laten fuseren tot minstens 100.000+ aantal kleine gemeenten. Maar ja, gemeenten3). Een dergelijke krijg die zorgen maar eens aan de schaalvergroting zou tot meer
20 juiste tafel verteld. Aangevoerd door 50 efficiëntie leiden, waardoor het rijk een bestuurlijke kopgroep bestaande minder geld in het gemeentefonds uit Alphen-Chaam, Beesel, hoefde te stoppen. Vanwege gebrek Enkhuizen, Olst-Wijhe en Rozendaal aan draagvlak verdween dat werd eerst ingezet op het herindelingsplan van tafel, maar de
25 gezamenlijk inwinnen (…) van 55 efficiencykorting bleef. informatie. Daarna volgde een eerste Schaalvergroting heeft volgens de actie: het indienen van een K80 als leidend principe voor breedgedragen motie bij de bestuurlijke inrichting zijn langste tijd Algemene Ledenvergadering van de gehad. (…)
30 gemeentekoepel VNG 2) . (…)
bron: Binnenlands Bestuur, 2022
noot 1 herijking = opnieuw bepalen aan welke normen iets moet voldoen; wijzigen van beleid noot 2 VNG = Vereniging van Nederlandse Gemeenten noot 3 100.000+ gemeenten = gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen scorepunten toekennen wanneer per toepassing een voorbeeld uit tekst 4 wordt gebruikt of wanneer bij een van beide toepassingen twee voorbeelden uit tekst 4 zijn gebruikt.
In tekst 4 staat dat schaalvergroting tot meer efficiëntie leidt, maar dat schaalvergroting volgens de K80 zijn langste tijd gehad heeft.
Vraag 15 2 punten
− Geef met het begrip politieke cohesie een argument dat de K80 kan inbrengen tegen schaalvergroting. Gebruik in je argument een omschrijving van het begrip politieke cohesie.
- Geef met een nadeel van rationalisering een argument dat de K80 kan inbrengen tegen schaalvergroting.
Tekst 4
Kleintjes verenigen zich in K80
Naast de G4, de G40, de M50 en de [Een] delegatie van de P10 is er vanaf deze week ook de initiatiefnemers heeft al aan tafel K80: een samenwerkingsverband van gezeten bij overleg van de minister kleinere gemeenten. Van de 83 die met onder andere de VNG, de G4 en
5 ons land er telt, hebben zich er 35 de G40. En dat is precies de inmiddels zo’n 60 bij aangesloten. bedoeling: door het kabinet gezien worden als volwaardige partner. Directe aanleiding zich te verenigen De K80 wil op korte termijn over een was de herijking1) van het paar specifieke dossiers in ieder gemeentefonds. Die andere verdeling 40 geval een gesprek: een eerlijke
10 van rijksgeld over de gemeenten zou verdeling van het gemeentefonds en volgens de eerste conceptvoorstellen het schrappen van de niet minder dan dramatisch uitpakken opschalingskorting. (…) voor de kleinere gemeenten. Waar voor hen fors financieel nadeel in het Die korting namelijk was onder
15 verschiet lag, zagen de verstedelijkte 45 Rutte II opgelegd als onderdeel van gebieden miljoenen euro’s meer hun een plan om gemeenten massaal te kant op gaan. Oneerlijk, vond een laten fuseren tot minstens 100.000+ aantal kleine gemeenten. Maar ja, gemeenten3). Een dergelijke krijg die zorgen maar eens aan de schaalvergroting zou tot meer
20 juiste tafel verteld. Aangevoerd door 50 efficiëntie leiden, waardoor het rijk een bestuurlijke kopgroep bestaande minder geld in het gemeentefonds uit Alphen-Chaam, Beesel, hoefde te stoppen. Vanwege gebrek Enkhuizen, Olst-Wijhe en Rozendaal aan draagvlak verdween dat werd eerst ingezet op het herindelingsplan van tafel, maar de
25 gezamenlijk inwinnen (…) van 55 efficiencykorting bleef. informatie. Daarna volgde een eerste Schaalvergroting heeft volgens de actie: het indienen van een K80 als leidend principe voor breedgedragen motie bij de bestuurlijke inrichting zijn langste tijd Algemene Ledenvergadering van de gehad. (…)
30 gemeentekoepel VNG 2) . (…)
bron: Binnenlands Bestuur, 2022
noot 1 herijking = opnieuw bepalen aan welke normen iets moet voldoen; wijzigen van beleid noot 2 VNG = Vereniging van Nederlandse Gemeenten noot 3 100.000+ gemeenten = gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een argument dat de K80 kan inbrengen tegen schaalvergroting, met een toepassing van een omschrijving van het begrip politieke cohesie (1) • een argument dat de K80 kan inbrengen tegen schaalvergroting, met ‘de toename van de macht van bureaucratische organisaties’ of ‘onpersoonlijke/formele/bureaucratische opstelling in relaties tussen mensen’ of ‘middelen gaan doelen overheersen’ (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Schaalvergroting vermindert de binding tussen de inwoners en het bestuur van gemeenten, oftewel de politieke cohesie in gemeenten (1) • Door schaalvergroting neemt de macht van bureaucratische organisaties toe (1) (2)
Opgave 4 Micronatie Rozeneiland
Bij deze opgave horen de teksten 5 en 6 uit het bronnenboekje.
Inleiding Een micronatie is een piepklein land dat wordt gesticht doordat iemand of een paar mensen de onafhankelijkheid van het land uitroept. Hoewel micronaties in de praktijk zelden erkend worden door de rest van de wereld, kunnen zij voor politieke opschudding zorgen. De motieven voor het stichten van een micronatie zijn soms vergelijkbaar met die van grotere afscheidingsbewegingen. Micronaties worden ook opgericht als sociaal experiment of als politiek protest. Deze opgave gaat over de micronatie Rozeneiland die in 1968 is gesticht door de Italiaanse ingenieur Rosa. De geschiedenis van Rozeneiland is in 2020 verfilmd door Netflix.
Gebruik tekst 5. Tekst 5 gaat over de verfilming van de waargebeurde geschiedenis van micronatie Rozeneiland. De tekst komt uit een interview met de zoon van de stichter en met de producent van de film. De film is gebaseerd op onderzoek naar de geschiedenis van Rozeneiland. Voor journalistiek onderzoek gelden bepaalde principes.
Vraag 16 2 punten
Beoordeel met twee journalistieke principes de geloofwaardigheid van de verfilmde geschiedenis, zoals beschreven in tekst 5. Gebruik in je beoordeling twee journalistieke principes en per journalistiek principe informatie uit tekst 5.
Tekst 5
De man die Rozeneiland bouwde: ‘Het scheppingsproces was zijn schreeuw om vrijheid’
Lorenzo Rosa zegt dat hij, in 35 Tegen de internationale achtergrond tegenstelling tot zijn vader Giorgio, van de oorlog in Vietnam en de nooit de ambitie heeft gehad om zijn Amerikaanse burgerrechtenbeweging eigen ministaatje te creëren. Sterker en omdat hij de bedompte regels in
5 nog, hij geeft toe: ‘het was de Italiaanse samenleving van de gekkenwerk ... maar die jaren waren 40 late jaren zestig beu was, zag een beetje gekke jaren’. De ingenieur Giorgio het als een logische stap uit Bologna, Giorgio Rosa, stichtte op vooruit om zijn eigen staat te creëren
1 mei 1968 zijn eigen onafhankelijke (…). (…) Toen er eenmaal in
10 staat
- Rozeneiland. zoetwater was voorzien (een Het was een platform van 400 45 grondwaterput werd 280 meter onder vierkante meter, gebouwd van beton, het platform geboord), werd het hout en staal, op iets meer dan eiland opengesteld voor het publiek
11 kilometer van de kust van Rimini, en veranderde het in een populaire
15 midden tussen de golven van de toeristische attractie met Adriatische Zee. (…) Het verhaal, 50 bezoekersstromen vanaf de kust van vreemder dan fictie, wordt nu Rimini. (...) opnieuw verteld door Netflix, in een De filmproductie baseerde zich op twee uur durende film die de anekdotes van de ingenieur,
20 producent Matteo Rovere beschrijft krantenknipsels, foto’s en opnames als ‘85 procent waargebeurd en 15 55 uit die tijd om het weinig bekende procent verzonnen’. Hoewel alle verhaal samen te stellen. De personages zijn gebaseerd op echte technische details achter de bouw mensen en alle belangrijke waren ook van groot belang om te
25 gebeurtenissen kloppen, zijn begrijpen hoe het eiland tot stand sommige namen veranderd om 60 kwam. (…) Ondanks zijn slimme identiteiten te beschermen. (…) bouwtechnieken en zelfvoorzienende In gesprek met Sky News vanuit status, was het eiland geen lang Italië, legt Rovere uit: ‘[Giorgio Rosa] leven beschoren. (…)
30 droomde ervan om de heerser te zijn [Giorgio Rosa] toonde zich van deze wereld zonder regels, met 65 veerkrachtig; hij was tevreden met de wetgeving die hij zelf kan bepalen ... ervaring omdat hij het belang van Het was een schreeuw om vrijheid.’ individuele vrijheid had willen (…) aantonen.’ (…)
bron: Sky News, 2020
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat een beoordeling van de (on)geloofwaardigheid van de verfilmde geschiedenis van micronatie Rozeneiland, met een toepassing van twee journalistieke principes en per journalistiek principe informatie uit tekst 5 (per journalistiek principe met toepassing en informatie 1 scorepunt).
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 5. Volgens de zoon van ingenieur Rosa was het stichten van Rozeneiland in
1968 een gekke actie, maar waren de jaren zestig ook gekke jaren. Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw krijgen zowel Nederland als andere Westerse landen, zoals Italië, bepaalde kenmerken. Een van de ontwikkelingen die de Nederlandse cultuur vanaf de jaren zestig kenmerkt is secularisering.
Vraag 17 2 punten
Geef aan welke twee andere van deze kenmerken vanaf de jaren zestig te herkennen zijn in de geschiedenis van micronatie Rozeneiland. Gebruik in je antwoord per kenmerk informatie uit tekst 5.
Tekst 5
De man die Rozeneiland bouwde: ‘Het scheppingsproces was zijn schreeuw om vrijheid’
Lorenzo Rosa zegt dat hij, in 35 Tegen de internationale achtergrond tegenstelling tot zijn vader Giorgio, van de oorlog in Vietnam en de nooit de ambitie heeft gehad om zijn Amerikaanse burgerrechtenbeweging eigen ministaatje te creëren. Sterker en omdat hij de bedompte regels in
5 nog, hij geeft toe: ‘het was de Italiaanse samenleving van de gekkenwerk ... maar die jaren waren 40 late jaren zestig beu was, zag een beetje gekke jaren’. De ingenieur Giorgio het als een logische stap uit Bologna, Giorgio Rosa, stichtte op vooruit om zijn eigen staat te creëren
1 mei 1968 zijn eigen onafhankelijke (…). (…) Toen er eenmaal in
10 staat
- Rozeneiland. zoetwater was voorzien (een Het was een platform van 400 45 grondwaterput werd 280 meter onder vierkante meter, gebouwd van beton, het platform geboord), werd het hout en staal, op iets meer dan eiland opengesteld voor het publiek
11 kilometer van de kust van Rimini, en veranderde het in een populaire
15 midden tussen de golven van de toeristische attractie met Adriatische Zee. (…) Het verhaal, 50 bezoekersstromen vanaf de kust van vreemder dan fictie, wordt nu Rimini. (...) opnieuw verteld door Netflix, in een De filmproductie baseerde zich op twee uur durende film die de anekdotes van de ingenieur,
20 producent Matteo Rovere beschrijft krantenknipsels, foto’s en opnames als ‘85 procent waargebeurd en 15 55 uit die tijd om het weinig bekende procent verzonnen’. Hoewel alle verhaal samen te stellen. De personages zijn gebaseerd op echte technische details achter de bouw mensen en alle belangrijke waren ook van groot belang om te
25 gebeurtenissen kloppen, zijn begrijpen hoe het eiland tot stand sommige namen veranderd om 60 kwam. (…) Ondanks zijn slimme identiteiten te beschermen. (…) bouwtechnieken en zelfvoorzienende In gesprek met Sky News vanuit status, was het eiland geen lang Italië, legt Rovere uit: ‘[Giorgio Rosa] leven beschoren. (…)
30 droomde ervan om de heerser te zijn [Giorgio Rosa] toonde zich van deze wereld zonder regels, met 65 veerkrachtig; hij was tevreden met de wetgeving die hij zelf kan bepalen ... ervaring omdat hij het belang van Het was een schreeuw om vrijheid.’ individuele vrijheid had willen (…) aantonen.’ (…)
bron: Sky News, 2020
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat twee van de volgende kenmerken van de jaren zestig van de vorige eeuw: ‘geïndividualiseerd/minder hechten aan traditionele/burgerlijke waarden’ of ‘minder gezagsgetrouwheid/veranderende machts- en gezagsverhoudingen’ of ‘massavermaak/hedonisme/massaconsumptie’ en per kenmerk informatie uit tekst 5 (per kenmerk met informatie 1 scorepunt)
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 5.
Vraag 18 2 punten
Beargumenteer of het stichten van micronatie Rozeneiland ideologisch genoemd kan worden. Gebruik in je argumentatie de omschrijving van het kernconcept ideologie en informatie uit tekst 5.
Tekst 5
De man die Rozeneiland bouwde: ‘Het scheppingsproces was zijn schreeuw om vrijheid’
Lorenzo Rosa zegt dat hij, in 35 Tegen de internationale achtergrond tegenstelling tot zijn vader Giorgio, van de oorlog in Vietnam en de nooit de ambitie heeft gehad om zijn Amerikaanse burgerrechtenbeweging eigen ministaatje te creëren. Sterker en omdat hij de bedompte regels in
5 nog, hij geeft toe: ‘het was de Italiaanse samenleving van de gekkenwerk ... maar die jaren waren 40 late jaren zestig beu was, zag een beetje gekke jaren’. De ingenieur Giorgio het als een logische stap uit Bologna, Giorgio Rosa, stichtte op vooruit om zijn eigen staat te creëren
1 mei 1968 zijn eigen onafhankelijke (…). (…) Toen er eenmaal in
10 staat
- Rozeneiland. zoetwater was voorzien (een Het was een platform van 400 45 grondwaterput werd 280 meter onder vierkante meter, gebouwd van beton, het platform geboord), werd het hout en staal, op iets meer dan eiland opengesteld voor het publiek
11 kilometer van de kust van Rimini, en veranderde het in een populaire
15 midden tussen de golven van de toeristische attractie met Adriatische Zee. (…) Het verhaal, 50 bezoekersstromen vanaf de kust van vreemder dan fictie, wordt nu Rimini. (...) opnieuw verteld door Netflix, in een De filmproductie baseerde zich op twee uur durende film die de anekdotes van de ingenieur,
20 producent Matteo Rovere beschrijft krantenknipsels, foto’s en opnames als ‘85 procent waargebeurd en 15 55 uit die tijd om het weinig bekende procent verzonnen’. Hoewel alle verhaal samen te stellen. De personages zijn gebaseerd op echte technische details achter de bouw mensen en alle belangrijke waren ook van groot belang om te
25 gebeurtenissen kloppen, zijn begrijpen hoe het eiland tot stand sommige namen veranderd om 60 kwam. (…) Ondanks zijn slimme identiteiten te beschermen. (…) bouwtechnieken en zelfvoorzienende In gesprek met Sky News vanuit status, was het eiland geen lang Italië, legt Rovere uit: ‘[Giorgio Rosa] leven beschoren. (…)
30 droomde ervan om de heerser te zijn [Giorgio Rosa] toonde zich van deze wereld zonder regels, met 65 veerkrachtig; hij was tevreden met de wetgeving die hij zelf kan bepalen ... ervaring omdat hij het belang van Het was een schreeuw om vrijheid.’ individuele vrijheid had willen (…) aantonen.’ (…)
bron: Sky News, 2020
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tekst 5 om de toepassing van het kernconcept ideologie te illustreren (1) • een argumentatie dat het stichten van Rozeneiland wel/niet/enigszins ideologisch genoemd kan worden, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept ideologie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 5 staat dat Rosa het stichten van de micronatie Rozeneiland als een logische stap vooruit zag in een tijd van oorlog en burgerrechtenprotesten (r. 35-42), waarmee hij het belang van individuele vrijheid wilde aantonen (r. 66-68) (1) • In het belang dat Rosa hechtte aan individuele vrijheid tegen de achtergrond van de turbulente jaren zestig is een samenhangend geheel van denkbeelden te herkennen dat uitmondde in een idee voor het mogelijk maken van nieuwe maatschappelijke en politieke verhoudingen met het stichten van een eigen micronatie. Dus kan het stichten van Rozeneiland ideologisch genoemd worden (1) of • In tekst 5 staat dat Rosa de micronatie Rozeneiland stichtte, omdat hij heerser wilde zijn van een wereld zonder regels en met wetten die hij zelf kon bepalen (r. 29-32) (1) • Hierin is eerder een persoonlijke behoefte te herkennen dan een samenhangend geheel van denkbeelden over regels en wetten dat uitmondt in een idee van de meest wenselijke maatschappelijke en politieke verhoudingen op Rozeneiland, namelijk hijzelf als heerser. Dus kan het stichten van Rozeneiland niet ideologisch genoemd worden (1) (2)
Gebruik tekst 6. Staatsvorming kenmerkt zich door drie processen.
Vraag 19 2 punten
Geef aan welke twee processen van staatsvorming te herkennen zijn op micronatie Rozeneiland. Gebruik in je antwoord per proces informatie uit tekst 6.
Tekst 5
De man die Rozeneiland bouwde: ‘Het scheppingsproces was zijn schreeuw om vrijheid’
Lorenzo Rosa zegt dat hij, in 35 Tegen de internationale achtergrond tegenstelling tot zijn vader Giorgio, van de oorlog in Vietnam en de nooit de ambitie heeft gehad om zijn Amerikaanse burgerrechtenbeweging eigen ministaatje te creëren. Sterker en omdat hij de bedompte regels in
5 nog, hij geeft toe: ‘het was de Italiaanse samenleving van de gekkenwerk ... maar die jaren waren 40 late jaren zestig beu was, zag een beetje gekke jaren’. De ingenieur Giorgio het als een logische stap uit Bologna, Giorgio Rosa, stichtte op vooruit om zijn eigen staat te creëren
1 mei 1968 zijn eigen onafhankelijke (…). (…) Toen er eenmaal in
10 staat
- Rozeneiland. zoetwater was voorzien (een Het was een platform van 400 45 grondwaterput werd 280 meter onder vierkante meter, gebouwd van beton, het platform geboord), werd het hout en staal, op iets meer dan eiland opengesteld voor het publiek
11 kilometer van de kust van Rimini, en veranderde het in een populaire
15 midden tussen de golven van de toeristische attractie met Adriatische Zee. (…) Het verhaal, 50 bezoekersstromen vanaf de kust van vreemder dan fictie, wordt nu Rimini. (...) opnieuw verteld door Netflix, in een De filmproductie baseerde zich op twee uur durende film die de anekdotes van de ingenieur,
20 producent Matteo Rovere beschrijft krantenknipsels, foto’s en opnames als ‘85 procent waargebeurd en 15 55 uit die tijd om het weinig bekende procent verzonnen’. Hoewel alle verhaal samen te stellen. De personages zijn gebaseerd op echte technische details achter de bouw mensen en alle belangrijke waren ook van groot belang om te
25 gebeurtenissen kloppen, zijn begrijpen hoe het eiland tot stand sommige namen veranderd om 60 kwam. (…) Ondanks zijn slimme identiteiten te beschermen. (…) bouwtechnieken en zelfvoorzienende In gesprek met Sky News vanuit status, was het eiland geen lang Italië, legt Rovere uit: ‘[Giorgio Rosa] leven beschoren. (…)
30 droomde ervan om de heerser te zijn [Giorgio Rosa] toonde zich van deze wereld zonder regels, met 65 veerkrachtig; hij was tevreden met de wetgeving die hij zelf kan bepalen ... ervaring omdat hij het belang van Het was een schreeuw om vrijheid.’ individuele vrijheid had willen (…) aantonen.’ (…)
bron: Sky News, 2020
Tekst 6
Toen Italië ten strijde trok tegen het Esperantoministaatje
(…) Rosa overlegde enige tijd met de 35 genieten van het uitzicht op de Italiaanse autoriteiten om Adriatische scheepvaartroutes, een toestemming te krijgen voor het biertje nippend terwijl de boten van platform, maar dit werd hem Triëst in het noorden naar de
5 geweigerd en hij kreeg te horen dat Middellandse Zee voeren. (…) Het de plaats waar het bouwwerk was 40 zou echter niet lang duren. verrezen zich feitelijk in Italiaanse Op 25 juni 1968, 55 dagen na de kustwateren bevond (het was op de onafhankelijkheidsverklaring, werd grens van internationale wateren, het ministaatje Rozeneiland door de
10 met alleen het zuidwestelijke deel Italiaanse autoriteiten in beslag daadwerkelijk binnen Italiaans 45 genomen in wat Rosa bitter ‘de enige territorium) (…). oorlog die Italië ooit gewonnen heeft’ In mei 1968 nam Rosa vervolgens de noemde. Gedurende de rest van ‘68 opmerkelijke stap om het (…) protesteerden Rosa en zijn
15 zee-platform tot onafhankelijke staat ‘regering’ tegen de inbeslagname van uit te roepen; het zou een republiek 50 het eiland. Er volgden Italiaanse worden met eigen valuta en parlementaire debatten waarin postzegels en als officiële taal het verschillende argumenten naar voren Esperanto1). (…) De zelfverklaarde gebracht werden waarom het eiland
20 staat werd zo officieel De Esperanto geen toestemming kon krijgen om Republiek Rozeneiland, met een 55 voort te bestaan. president (Rosa zelf), minister van De eerste theorie, en de meest voor Financiën (...), minister van de hand liggende, was dat het eiland Binnenlandse Zaken (...) en een met zijn restaurant, nachtclub en
25 minister van Buitenlandse Zaken (...). souvenirwinkel in feite Italiaans was,
60 maar Italiaanse belastingen ontweek; De vlag van Rozeneiland dat zou een gevaarlijk precedent Ondanks de ernst die bleek uit het scheppen. De tweede theorie kwam aanstellen van een president, een van de extreemrechtse parlementaire ministerraad en eigen postzegels, groep MSI, die verklaarde dat het
30 geld (…) en een vlag, was het doel 65 eiland een bedreiging vormde voor van dit bonte gezelschap
- naar men (…) de veiligheid en mogelijk een algemeen aannam
- eenvoudiger: dekmantel was (…) voor nucleaire een bar en eetgelegenheid opzetten duikboten van de Sovjets. (…) op hun zelfgebouwde eiland en
bron: visit-rimini.com
noot 1 Esperanto = een kunstmatige taal, ontworpen om mensen uit verschillende culturen op een politiek neutrale manier te laten communiceren
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • depersonalisering en daarover informatie uit tekst 6 (1) • formalisering en daarover informatie uit tekst 6 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Op micronatie Rozeneiland is depersonalisering te herkennen. In tekst 6 staat namelijk dat Rosa zichzelf staatshoofd maakte en dat hij ministers met vastgelegde rollen aanstelde op micronatie Rozeneiland (r. 19-25) (1) • Op micronatie Rozeneiland is formalisering te herkennen. In tekst 6 staat namelijk dat Rosa postzegels, geld, een officiële taal en een vlag introduceerde op micronatie Rozeneiland (r. 16-18 en r. 29-30) (1) (2)
Gebruik tekst 6. De vorming van een nationale identiteit wordt anders benaderd door modernisten dan door de critici van de modernistische school.
Vraag 20 1 punt
Beargumenteer vanuit een van beide benaderingen of op micronatie Rozeneiland de vorming van een nationale identiteit te herkennen is. Gebruik in je argumentatie de naam en een kenmerk van de gekozen benadering en informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Tekst 5
De man die Rozeneiland bouwde: ‘Het scheppingsproces was zijn schreeuw om vrijheid’
Lorenzo Rosa zegt dat hij, in 35 Tegen de internationale achtergrond tegenstelling tot zijn vader Giorgio, van de oorlog in Vietnam en de nooit de ambitie heeft gehad om zijn Amerikaanse burgerrechtenbeweging eigen ministaatje te creëren. Sterker en omdat hij de bedompte regels in
5 nog, hij geeft toe: ‘het was de Italiaanse samenleving van de gekkenwerk ... maar die jaren waren 40 late jaren zestig beu was, zag een beetje gekke jaren’. De ingenieur Giorgio het als een logische stap uit Bologna, Giorgio Rosa, stichtte op vooruit om zijn eigen staat te creëren
1 mei 1968 zijn eigen onafhankelijke (…). (…) Toen er eenmaal in
10 staat
- Rozeneiland. zoetwater was voorzien (een Het was een platform van 400 45 grondwaterput werd 280 meter onder vierkante meter, gebouwd van beton, het platform geboord), werd het hout en staal, op iets meer dan eiland opengesteld voor het publiek
11 kilometer van de kust van Rimini, en veranderde het in een populaire
15 midden tussen de golven van de toeristische attractie met Adriatische Zee. (…) Het verhaal, 50 bezoekersstromen vanaf de kust van vreemder dan fictie, wordt nu Rimini. (...) opnieuw verteld door Netflix, in een De filmproductie baseerde zich op twee uur durende film die de anekdotes van de ingenieur,
20 producent Matteo Rovere beschrijft krantenknipsels, foto’s en opnames als ‘85 procent waargebeurd en 15 55 uit die tijd om het weinig bekende procent verzonnen’. Hoewel alle verhaal samen te stellen. De personages zijn gebaseerd op echte technische details achter de bouw mensen en alle belangrijke waren ook van groot belang om te
25 gebeurtenissen kloppen, zijn begrijpen hoe het eiland tot stand sommige namen veranderd om 60 kwam. (…) Ondanks zijn slimme identiteiten te beschermen. (…) bouwtechnieken en zelfvoorzienende In gesprek met Sky News vanuit status, was het eiland geen lang Italië, legt Rovere uit: ‘[Giorgio Rosa] leven beschoren. (…)
30 droomde ervan om de heerser te zijn [Giorgio Rosa] toonde zich van deze wereld zonder regels, met 65 veerkrachtig; hij was tevreden met de wetgeving die hij zelf kan bepalen ... ervaring omdat hij het belang van Het was een schreeuw om vrijheid.’ individuele vrijheid had willen (…) aantonen.’ (…)
bron: Sky News, 2020
Tekst 6
Toen Italië ten strijde trok tegen het Esperantoministaatje
(…) Rosa overlegde enige tijd met de 35 genieten van het uitzicht op de Italiaanse autoriteiten om Adriatische scheepvaartroutes, een toestemming te krijgen voor het biertje nippend terwijl de boten van platform, maar dit werd hem Triëst in het noorden naar de
5 geweigerd en hij kreeg te horen dat Middellandse Zee voeren. (…) Het de plaats waar het bouwwerk was 40 zou echter niet lang duren. verrezen zich feitelijk in Italiaanse Op 25 juni 1968, 55 dagen na de kustwateren bevond (het was op de onafhankelijkheidsverklaring, werd grens van internationale wateren, het ministaatje Rozeneiland door de
10 met alleen het zuidwestelijke deel Italiaanse autoriteiten in beslag daadwerkelijk binnen Italiaans 45 genomen in wat Rosa bitter ‘de enige territorium) (…). oorlog die Italië ooit gewonnen heeft’ In mei 1968 nam Rosa vervolgens de noemde. Gedurende de rest van ‘68 opmerkelijke stap om het (…) protesteerden Rosa en zijn
15 zee-platform tot onafhankelijke staat ‘regering’ tegen de inbeslagname van uit te roepen; het zou een republiek 50 het eiland. Er volgden Italiaanse worden met eigen valuta en parlementaire debatten waarin postzegels en als officiële taal het verschillende argumenten naar voren Esperanto1). (…) De zelfverklaarde gebracht werden waarom het eiland
20 staat werd zo officieel De Esperanto geen toestemming kon krijgen om Republiek Rozeneiland, met een 55 voort te bestaan. president (Rosa zelf), minister van De eerste theorie, en de meest voor Financiën (...), minister van de hand liggende, was dat het eiland Binnenlandse Zaken (...) en een met zijn restaurant, nachtclub en
25 minister van Buitenlandse Zaken (...). souvenirwinkel in feite Italiaans was,
60 maar Italiaanse belastingen ontweek; De vlag van Rozeneiland dat zou een gevaarlijk precedent Ondanks de ernst die bleek uit het scheppen. De tweede theorie kwam aanstellen van een president, een van de extreemrechtse parlementaire ministerraad en eigen postzegels, groep MSI, die verklaarde dat het
30 geld (…) en een vlag, was het doel 65 eiland een bedreiging vormde voor van dit bonte gezelschap
- naar men (…) de veiligheid en mogelijk een algemeen aannam
- eenvoudiger: dekmantel was (…) voor nucleaire een bar en eetgelegenheid opzetten duikboten van de Sovjets. (…) op hun zelfgebouwde eiland en
bron: visit-rimini.com
noot 1 Esperanto = een kunstmatige taal, ontworpen om mensen uit verschillende culturen op een politiek neutrale manier te laten communiceren
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een argumentatie vanuit de benadering van de modernisten of vanuit de benadering van de critici van de modernistische school of op micronatie Rozeneiland de vorming van een nationale identiteit te herkennen is, met een kenmerk van de gekozen benadering en daarover informatie uit tekst 6. voorbeeld van een juist antwoord: In tekst 6 staat dat op micronatie Rozeneiland een officiële taal werd vastgelegd en eigen postzegels en een vlag werden geïntroduceerd (r. 16-19). In het vastleggen van een taal en het introduceren van postzegels en een vlag is een door de staat gestuurd proces van de vorming van een nationale identiteit te herkennen, wat een kenmerk van de benadering van de modernisten is. Dus zal volgens de modernisten op micronatie Rozeneiland de vorming van een nationale identiteit wel te herkennen zijn. of In tekst 6 staat dat Rozeneiland slechts 55 dagen bestaan heeft (r. 39-44). Dat wil zeggen dat Rozeneiland maar kort bestaan heeft, terwijl volgens de critici van de modernistische benadering een nationale identiteit het product is van een lange gedeelde geschiedenis. Dus zal volgens de critici van de modernistische school op Rozeneiland de vorming van een nationale identiteit niet te herkennen zijn. (1)
Gebruik tekst 6. Vanuit sociaalwetenschappelijke paradigma’s wordt conflict op verschillende manieren benaderd.
Vraag 21 3 punten
Leg vanuit het sociaalconstructivisme-paradigma het conflict tussen Italië en micronatie Rozeneiland uit. Gebruik in je uitleg:
- een kenmerk van het sociaalconstructivisme-paradigma en informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk blijkt;
- de omschrijving van het kernconcept conflict en informatie uit tekst 6 waaruit conflict blijkt.
Tekst 6
Toen Italië ten strijde trok tegen het Esperantoministaatje
(…) Rosa overlegde enige tijd met de 35 genieten van het uitzicht op de Italiaanse autoriteiten om Adriatische scheepvaartroutes, een toestemming te krijgen voor het biertje nippend terwijl de boten van platform, maar dit werd hem Triëst in het noorden naar de
5 geweigerd en hij kreeg te horen dat Middellandse Zee voeren. (…) Het de plaats waar het bouwwerk was 40 zou echter niet lang duren. verrezen zich feitelijk in Italiaanse Op 25 juni 1968, 55 dagen na de kustwateren bevond (het was op de onafhankelijkheidsverklaring, werd grens van internationale wateren, het ministaatje Rozeneiland door de
10 met alleen het zuidwestelijke deel Italiaanse autoriteiten in beslag daadwerkelijk binnen Italiaans 45 genomen in wat Rosa bitter ‘de enige territorium) (…). oorlog die Italië ooit gewonnen heeft’ In mei 1968 nam Rosa vervolgens de noemde. Gedurende de rest van ‘68 opmerkelijke stap om het (…) protesteerden Rosa en zijn
15 zee-platform tot onafhankelijke staat ‘regering’ tegen de inbeslagname van uit te roepen; het zou een republiek 50 het eiland. Er volgden Italiaanse worden met eigen valuta en parlementaire debatten waarin postzegels en als officiële taal het verschillende argumenten naar voren Esperanto1). (…) De zelfverklaarde gebracht werden waarom het eiland
20 staat werd zo officieel De Esperanto geen toestemming kon krijgen om Republiek Rozeneiland, met een 55 voort te bestaan. president (Rosa zelf), minister van De eerste theorie, en de meest voor Financiën (...), minister van de hand liggende, was dat het eiland Binnenlandse Zaken (...) en een met zijn restaurant, nachtclub en
25 minister van Buitenlandse Zaken (...). souvenirwinkel in feite Italiaans was,
60 maar Italiaanse belastingen ontweek; De vlag van Rozeneiland dat zou een gevaarlijk precedent Ondanks de ernst die bleek uit het scheppen. De tweede theorie kwam aanstellen van een president, een van de extreemrechtse parlementaire ministerraad en eigen postzegels, groep MSI, die verklaarde dat het
30 geld (…) en een vlag, was het doel 65 eiland een bedreiging vormde voor van dit bonte gezelschap
- naar men (…) de veiligheid en mogelijk een algemeen aannam
- eenvoudiger: dekmantel was (…) voor nucleaire een bar en eetgelegenheid opzetten duikboten van de Sovjets. (…) op hun zelfgebouwde eiland en
bron: visit-rimini.com
noot 1 Esperanto = een kunstmatige taal, ontworpen om mensen uit verschillende culturen op een politiek neutrale manier te laten communiceren
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van een kenmerk van het sociaalconstructivisme-paradigma op conflict (1) • informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk van het sociaalconstructivisme-paradigma blijkt (1) • een uitleg van het conflict tussen Italië en micronatie Rozeneiland, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept conflict en informatie uit tekst 6 waaruit conflict blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Vanuit het sociaalconstructivisme-paradigma wordt de nadruk gelegd op betekenisgeving. In het conflict tussen Italië en micronatie Rozeneiland kunnen verschillende betekenissen herkend worden die door de twee partijen gegeven worden aan micronatie Rozeneiland (1) • Deze betekenissen staan haaks op elkaar, namelijk onafhankelijke staat (r. 15) en gevaarlijk precedent voor belastingontduiking (r. 60-62) / gevaarlijk als Sovjet dekmantel (r. 65-68) (1) • Rosa en zijn team werkte Italië tegen door Rozeneiland onafhankelijk te verklaren, terwijl Italië daarin het gevaar zag van belastingontduiking/Sovjet dekmantel. Italië werkte Rozeneiland tegen door Rozeneiland in beslag te nemen (r. 42-45). Dus hadden Italië en micronatie Rozeneiland een conflict (1) (3)
Gebruik tekst 6.
Vraag 22 2 punten
Beredeneer dat Italië macht heeft uitgeoefend op micronatie Rozeneiland. Gebruik in je redenering de omschrijving van het kernconcept macht en twee voorbeelden uit tekst 6 om macht te illustreren.
Tekst 6
Toen Italië ten strijde trok tegen het Esperantoministaatje
(…) Rosa overlegde enige tijd met de 35 genieten van het uitzicht op de Italiaanse autoriteiten om Adriatische scheepvaartroutes, een toestemming te krijgen voor het biertje nippend terwijl de boten van platform, maar dit werd hem Triëst in het noorden naar de
5 geweigerd en hij kreeg te horen dat Middellandse Zee voeren. (…) Het de plaats waar het bouwwerk was 40 zou echter niet lang duren. verrezen zich feitelijk in Italiaanse Op 25 juni 1968, 55 dagen na de kustwateren bevond (het was op de onafhankelijkheidsverklaring, werd grens van internationale wateren, het ministaatje Rozeneiland door de
10 met alleen het zuidwestelijke deel Italiaanse autoriteiten in beslag daadwerkelijk binnen Italiaans 45 genomen in wat Rosa bitter ‘de enige territorium) (…). oorlog die Italië ooit gewonnen heeft’ In mei 1968 nam Rosa vervolgens de noemde. Gedurende de rest van ‘68 opmerkelijke stap om het (…) protesteerden Rosa en zijn
15 zee-platform tot onafhankelijke staat ‘regering’ tegen de inbeslagname van uit te roepen; het zou een republiek 50 het eiland. Er volgden Italiaanse worden met eigen valuta en parlementaire debatten waarin postzegels en als officiële taal het verschillende argumenten naar voren Esperanto1). (…) De zelfverklaarde gebracht werden waarom het eiland
20 staat werd zo officieel De Esperanto geen toestemming kon krijgen om Republiek Rozeneiland, met een 55 voort te bestaan. president (Rosa zelf), minister van De eerste theorie, en de meest voor Financiën (...), minister van de hand liggende, was dat het eiland Binnenlandse Zaken (...) en een met zijn restaurant, nachtclub en
25 minister van Buitenlandse Zaken (...). souvenirwinkel in feite Italiaans was,
60 maar Italiaanse belastingen ontweek; De vlag van Rozeneiland dat zou een gevaarlijk precedent Ondanks de ernst die bleek uit het scheppen. De tweede theorie kwam aanstellen van een president, een van de extreemrechtse parlementaire ministerraad en eigen postzegels, groep MSI, die verklaarde dat het
30 geld (…) en een vlag, was het doel 65 eiland een bedreiging vormde voor van dit bonte gezelschap
- naar men (…) de veiligheid en mogelijk een algemeen aannam
- eenvoudiger: dekmantel was (…) voor nucleaire een bar en eetgelegenheid opzetten duikboten van de Sovjets. (…) op hun zelfgebouwde eiland en
bron: visit-rimini.com
noot 1 Esperanto = een kunstmatige taal, ontworpen om mensen uit verschillende culturen op een politiek neutrale manier te laten communiceren
►►► ν
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen scorepunten toekennen wanneer per toepassing een voorbeeld uit tekst 6 is gebruikt of wanneer bij een van beide toepassingen twee voorbeelden uit tekst 6 zijn gebruikt.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Maatschappijwetenschappen 2023, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-23-2-o
Andere examens maatschappijwetenschappen vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2 loopt tot vraag 22. Van 19 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), verandering (4) en binding (3).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-23-2-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen vwo 2023, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.