Eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 Burgerwetenschap, Opgave 2 De bestrijding van ebola in Congo, Opgave 3 Wat is integratie?, Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2 loopt tot vraag 27. Van 25 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), verandering (6) en vorming (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Macht en gezag | 6-9, 22, 24, 26-27 | 8 |
| Verandering | 3-5, 10, 12, 23 | 6 |
| Vorming | 16-19, 21 | 5 |
| Verhouding | 1-2, 20 | 3 |
| Binding | 11, 15, 25 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijwetenschappen vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over verandering (24% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over macht en gezag (32% van de vragen, gemiddeld 51%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 Burgerwetenschap
Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding Burgerwetenschap is wetenschap waaraan burgers actief en vrijwillig bijdragen, bijvoorbeeld door vogels te tellen of buurtgenoten te interviewen. In de Vlaamse publicatie Citizen Science (2019) beschrijven wetenschapsjournalist Gijsel, bioloog Huyse en socioloog Van Hoyweghen de ontwikkeling van burgerwetenschap. Deze opgave gaat over de veranderende rol van burgers in de wetenschap vanaf de achttiende eeuw en over de hedendaagse populariteit van burgerwetenschap, zoals beschreven door Gijsel, Huyse en Van Hoyweghen.
Gebruik regel 1 tot en met 74 van tekst 1. Burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden beschikten over economisch kapitaal, volgens Gijsel, Huyse en Van Hoyweghen.
Vraag 1 2 punten
Beredeneer over welke twee andere typen kapitaal deze burgers nog meer beschikten. Gebruik in je redenering:
- per type kapitaal de naam en een omschrijving;
- per type kapitaal informatie uit tekst 1.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een redenering dat burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden beschikten over cultureel kapitaal, met een toepassing van cultureel kapitaal en daarover informatie uit tekst 1 (1) • een redenering dat burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden beschikten over sociaal kapitaal, met een toepassing van sociaal kapitaal en daarover informatie uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 1 staat dat burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden soortgelijke interesses hadden voor de elitaire bezigheid van het beoefenen van wetenschap (r. 6-8 en r. 14-15), oftewel interesses die kenmerkend zijn voor hoge sociale posities. Dus beschikten burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden over cultureel kapitaal (1) • Volgens tekst 1 verenigden de amateurs zich in genootschappen en salons (r. 6-10), wat netwerken zijn van burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden. Dus beschikten burgers die voor 1833 wetenschap beoefenden over sociaal kapitaal (1) (2)
Gebruik regel 1 tot en met 74 van tekst 1. In de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw is arbeidsdeling te herkennen.
Vraag 2 2 punten
Leg uit dat in de negentiende eeuw de arbeidsdeling heeft bijgedragen aan sociale ongelijkheid tussen wetenschapsbeoefenaars. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip arbeidsdeling;
- informatie uit tekst 1 waaruit arbeidsdeling blijkt;
- een omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid;
- informatie uit tekst 1 waaruit sociale ongelijkheid blijkt.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van het begrip arbeidsdeling in de wetenschap in de negentiende eeuw en daarover informatie uit tekst 1 (1) • een uitleg dat de arbeidsdeling heeft bijgedragen aan sociale ongelijkheid in de wetenschap, met een toepassing van sociale ongelijkheid en daarover informatie uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 1 staat dat wetenschappelijk onderzoek zich in de negentiende eeuw verplaatste naar gespecialiseerde instituten en laboratoria met gesofisticeerde instrumenten (r. 40-43). Dat wil zeggen dat er in die tijd wetenschapsbeoefenaars waren die zich in die instituten en laboratoria gingen specialiseren om bepaalde wetenschappelijke kennis te produceren, wat arbeidsdeling in de wetenschap is (1) • Volgens tekst 1 ontstond in de negentiende eeuw door deze arbeidsdeling een onderscheid tussen enerzijds professionele wetenschappers en anderzijds amateurs, die slechts gezien werden als hobbyisten (r. 30-35). Uit het betitelen van amateurwetenschappers als hobbyisten spreekt een lage waardering. Wat wil zeggen dat het al dan niet werkzaam zijn in een gespecialiseerd instituut geleid heeft tot een ongelijke verdeling van waardering tussen mensen die wetenschap beoefenen. Dus heeft in de negentiende eeuw de arbeidsdeling bijgedragen aan de sociale ongelijkheid tussen wetenschapsbeoefenaars (1) (2)
Gebruik regel 1 tot en met 74 van tekst 1. Het eerste gedeelte van tekst 1 beschrijft de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw. In die ontwikkeling zijn veranderingsprocessen te herkennen. Democratisering is een veranderingsproces dat de meeste moderne samenlevingen mede heeft vormgegeven.
Vraag 3 4 punten
Beredeneer met twee andere kernconcepten dat in de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw twee veranderingsprocessen te herkennen zijn. Gebruik in je redenering:
- per kernconcept bij het hoofdconcept verandering de naam en de omschrijving van het gekozen kernconcept;
- per kernconcept twee voorbeelden uit tekst 1 om het veranderingsproces te illustreren.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘ordenen/systematiseren van de werkelijkheid’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en daarvan een voorbeeld uit tekst 1 (1) • een redenering dat rationalisering te herkennen is in de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw, met een toepassing van ‘met de bedoeling de werkelijkheid voorspelbaar/beheersbaar te maken’ of ‘met de bedoeling het doelgericht inzetten van middelen om zo efficiënt/effectief mogelijke resultaten te bereiken’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en daarvan een voorbeeld uit tekst 1 (1) • een toepassing van ‘waarden’/‘geformaliseerde regels’ uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en daarvan een voorbeeld uit tekst 1 (1) • een redenering dat institutionalisering te herkennen is in de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw, met een toepassing van ‘standaardgedragspatronen’/‘die het gedrag van mensen reguleren’ uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en daarvan een voorbeeld uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens tekst 1 kwam in de negentiende eeuw de nadruk te liggen op experimenteel onderzoek (r. 44-46), waarin op een geordende en gesystematiseerde manier onderzoek wordt gedaan (1) • om zo efficiënt en effectief mogelijk het doel zuivere wetenschap (r. 66) te bereiken. Dus is in de ontwikkeling van de wetenschap in de negentiende eeuw rationalisering te herkennen (1) • Volgens tekst 1 worden vanaf de negentiende eeuw voor het beoefenen van wetenschap steeds meer geformaliseerde regels vastgelegd, zoals de regel dat in onderzoek wordt uitgegaan van een degelijke onderzoeksvraag (r. 46-47), (1) • in standaard gedragspatronen, namelijk het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek in steeds vaker gespecialiseerde instituten en laboratoria met gesofisticeerde instrumenten (r. 40-43), waarin het gedrag van onderzoekers gereguleerd wordt. Dus is in de ontwikkeling van de wetens (4)
Gebruik regel 75 tot en met 117 van tekst 1. Het tweede gedeelte van tekst 1 beschrijft de ontwikkeling van de wetenschap in de tweede helft van de twintigste eeuw. In die ontwikkeling is een veranderingsproces te herkennen. De kernconcepten voor het beantwoorden van vraag 3 en democratisering zijn veranderingsprocessen die de meeste moderne samenlevingen mede hebben vormgegeven.
Vraag 4 1 punt
Beredeneer met een ander kernconcept dat in de ontwikkeling van wetenschap door burgers in de tweede helft van de twintigste eeuw een veranderingsproces te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
- de naam en de omschrijving van een kernconcept bij het hoofdconcept verandering;
- informatie uit tekst 1 waaruit het gekozen kernconcept blijkt. Let op: je mag het kernconcept democratisering én de kernconcepten die je voor vraag 3 gebruikt hebt niet gebruiken.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat individualisering te herkennen is in de ontwikkeling van wetenschap door burgers in de tweede helft van de twintigste eeuw, met een toepassing van individualisering en informatie uit tekst 1 waaruit individualisering blijkt. voorbeeld van een juist antwoord: Door zelf wetenschappelijk onderzoek te doen naar bijvoorbeeld het verband tussen een chemische stortplaats bij hen in de buurt en de ziekte leukemie, vergrootten burgers bij het zoeken naar antwoorden op dergelijke maatschappelijke kwesties hun zelfstandigheid ten opzichte van de overheid, die aangaf dat er geen verband was (r. 93-102). Dus is in deze ontwikkeling van wetenschap door burgers in de tweede helft van de twintigste eeuw individualisering te herkennen. (1)
Gebruik regel 75 tot en met 117 van tekst 1. Het tweede gedeelte van tekst 1 gaat over de tweede helft van de twintigste eeuw.
Vraag 5 1 punt
Beredeneer dat een ideologie van de modernisering in die periode heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van wetenschap door burgers. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van het begrip ideologie van de modernisering;
- informatie uit tekst 1 waaruit deze ideologie blijkt.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat een ideologie van de modernisering heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van wetenschap door burgers, met een toepassing van vooruitgangsgeloof uit het begrip ideologie van de modernisering en daarover informatie uit tekst 1. voorbeeld van een juist antwoord: In tekst 1 staat dat de meeste mensen in de tweede helft van de twintigste eeuw de wetenschap bewonderden en wetenschap een aura van vooruitgang en verbetering kreeg (r. 87-89). Vanuit dit vooruitgangsgeloof waarin wetenschap bijdraagt aan veranderingsprocessen die tot vooruitgang leiden, gingen burgers aan wetenschap bijdragen om wetenschappelijke antwoorden te vinden op zorgen die zij hadden (r. 114-117). Dus heeft een ideologie van de modernisering bijgedragen aan de ontwikkeling van wetenschap door burgers. (1)
Gebruik tekst 2. Volgens tekst 2 wordt burgerwetenschap tegenwoordig vaak ingezet voor maatschappelijke onderwerpen die burgers zeer belangrijk vinden.
Vraag 6 1 punt
Leg uit dat in de toename van de inzet van burgerwetenschap democratisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept democratisering;
- informatie uit tekst 2 waaruit democratisering blijkt.
Tekst 1
Aanloop uit de geschiedenis
Wetenschap werd in de 18de en gesofisticeerde1) en dure 19de eeuw een favoriet en instrumenten die ‘gewone mensen’ hoogstaand tijdverdrijf van gegoede niet konden betalen. De nadruk burgerij. Iedereen die tijd en geld 45 kwam te liggen op experimenteel
5 had, kon aan wetenschap doen. (…) onderzoek dat uitging van een Amateurs met soortgelijke interesses degelijke onderzoeksvraag. In deze verenigden zich vervolgens om over constellatie kregen universiteiten een hun resultaten te praten, en ander elan en schoven de salons, tot verschillende genootschappen en 50 dan nog altijd een groep van
10 salons zagen in die tijd het geïnteresseerde intellectuelen, op levenslicht. Wetenschap was in die naar professionele verenigingen die zin een hobby, zonder duidelijke verbonden waren met de universiteit. grens tussen professionelen en Toegang ertoe was alleen nog amateurs. Het bleef echter een 55 mogelijk voor
15 elitaire bezigheid, geen egalitaire beroepswetenschappers, en niet bezigheid. (…) langer voor de geïnteresseerde Waar het onderscheid tussen amateur (…). Communiceren over amateurwetenschappers en onderzoeksresultaten kreeg een ‘professionele wetenschappers’ nog 60 negatieve bijklank. Het populariseren
20 vaag was tijdens de 18de en in het van je kennis hield in dat je het naar begin van de 19de eeuw, werd de een meer eenvoudige versie kloof tussen beiden in de loop van de terugbracht die door de brede 19de eeuw steeds groter (…). bevolking kon worden begrepen. En Technisch gezien kunnen we (…) van 65 dat betekende dan, noodgedwongen,
25 burgerwetenschap of dat je aan ‘zuiverheid’ verloor. Dat burgerwetenschappers spreken vanaf weerhield heel wat wetenschappers (…) 1833 omdat ‘wetenschapper’ en van wetenschapscommunicatie. ‘amateur’ toen pas twee officieel Alleen als de wetenschapper dat zelf anders benoemde groepen werden. 70 nuttig vond, bijvoorbeeld om het volk
30 (…) Er ontstond een groep van te verlichten, vertelde hij iets over professionele wetenschappers zijn onderzoek. Het beeld van de enerzijds (…), en een veel grotere professor in de ivoren toren was groep wetenschapsamateurs compleet. (…) anderzijds, die als niet meer dan
35 hobbyisten werden beschouwd. (…) 75 Wetenschap voor de samenleving Het wetenschappelijk onderzoek trok Het was bijna 1950 voor aan de zich in die tijd terug uit de gesloten deur tussen huishoudelijke sfeer van hobby’s en wetenschappers en amateurs salons en zette de stap naar opnieuw gemorreld werd. (…)
40 gespecialiseerde instituten en 80 Ondanks het afgrijzen over de rol van laboratoria, die laatste vaak met wetenschap in de ontwikkeling van
de atoombom was er ook de meten om zo de link te leggen met (positieve) verbazing: wetenschap ziektes zoals leukemie. Dit was de kon blijkbaar veel meer dan de periode van de ‘populaire
85 meeste mensen dachten. Daarbij epidemiologie’: het volk op zoek naar overheerste de bewondering en 105 oorzaken van ziektes. (…) In de jaren kreeg het wetenschappelijk ‘70 en ‘80, met een stroomversnelling onderzoek een aura van vooruitgang vanaf de jaren ‘90, werd het milieu en verbetering. (…) Ja, wetenschap steeds vaker onderwerp van gesprek,
90 had voor problemen gezorgd, maar en dus ook van wetenschappelijk wetenschap zou zelf ook wel in staat 110 onderzoek. In deze periode werd zijn de antwoorden te geven op die explicieter en talrijker een beroep maatschappelijke problemen. (…) In gedaan op burgers om deze de jaren ’70 klonk vanuit de overheid milieukwesties in kaart te brengen,
95 bijvoorbeeld nog de boodschap dat en gingen burgers ook zelf steeds er geen verband was tussen ziektes 115 vaker eigen initiatieven ontwikkelen en giftige uitstoot. Maar dat ervoeren om wetenschappelijke antwoorden te burgers niet zo. Mensen die nabij vinden op de zorgen die zij hadden. chemische stortplaatsen woonden, (…)
100 gingen dan maar zelf giftige stoffen
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 gesofisticeerd = geavanceerd, hoogstaand
Ga verder op de volgende pagina.
Tekst 2
Citizen Science is een ‘trend’ geworden
Er is, vanzelfsprekend, niet één 35 (bijvoorbeeld: het zelf maken van allesomvattende reden die de insuline om het monopolie van de stijgende populariteit van Citizen farmaceutische industrie te Science1) vandaag verklaart. (…) Het doorbreken) of door data te gaan
5 toegenomen wantrouwen in de verzamelen (bijvoorbeeld: gegevens wetenschap (…) is er een van. Als de 40 over fijn stof) om vervolgens harder burger vol ongeloof is, is het immers op tafel te kunnen slaan bij het aan de wetenschapper om zo beleid, gesteund door de zelf bij duidelijk mogelijk te tonen dat elkaar gebrachte wetenschappelijke
10 ongeloof ongegrond is. En dat kan resultaten. (…) Citizen Science geeft uitstekend door burgers van bij het 45 op die manier terug macht aan de begin bij het onderzoek te betrekken. machtelozen. (…) Tegelijk groeide tijdens de Steeds meer mensen hebben een afgelopen decennia de bezorgdheid hoger diploma. Dat is kort
15 om het welzijn van de wereld en haar samengevat een tweede golf van mensen. Natuurbehoud dus, en 50 verandering waarop Citizen Science daarmee verband houdend milieu, meesurft. (…) Al deze opgeleide oceanen, gezondheid, water, lucht, mensen hebben tijdens hun studies klimaat en andere. Het zijn net de een basiskennis van wetenschap
20 wetenschappen die deze opgedaan, en een aantal onderwerpen bestuderen die nood 55 vaardigheden geleerd. (…) De pool hebben aan veel data voor een aan geïnteresseerde en opgeleide correcte analyse. En het zijn net vrijwilligers is gewoon veel groter deze onderwerpen die veel burgers geworden. (…) Wetenschap kan (…)
25 na aan het hart liggen. Opnieuw: pas echt democratisch zijn als bijna wantrouwen is hier een grote 60 iedereen wordt betrokken, en dat was motivator. Aangezien de politiek niet pas mogelijk met de digitale met de oplossingen komt (of geen revolutie. (…) Het bereiken van grote oplossingen toelaat) voor situaties en massa’s en het verwerken van een
30 gebeurtenissen waarbij burgers massale hoeveelheid data waren nochtans een grote noodzaak tot 65 daardoor niet langer onoverkomelijke oplossingen voelen, gaan de burgers problemen, maar werden een bijna zelf aan de slag. Dat doen ze door de vanzelfsprekende mogelijkheid. (…) oplossing meteen zelf te maken
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 Citizen Science = burgerwetenschap
Opgave 2 De bestrijding van ebola in Congo
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat in de toename van de inzet van burgerwetenschap democratisering te herkennen is, met een toepassing van democratisering en daarover informatie uit tekst 2. voorbeeld van een juist antwoord: In tekst 2 staat dat burgers met zelf verzamelde wetenschappelijke gegevens harder op tafel kunnen slaan bij beleid, waardoor burgerwetenschap machteloze burgers meer macht geeft ten opzichte van de overheid (r. 40-46). In de grotere inspraak van machteloze burgers door de toename van de inzet van burgerwetenschap is democratisering te herkennen. (1)
Gebruik tekst 2. Er zijn drie modellen van politieke besluitvorming. Twee daarvan zijn het barrièremodel en het stromenmodel.
Vraag 7 3 punten
a Leg met het barrièremodel uit dat burgers met het beoefenen van wetenschap de politieke besluitvorming kunnen beïnvloeden. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van een fase uit het barrièremodel;
- informatie uit tekst 2 om de gekozen fase te illustreren. b Leg met het stromenmodel uit dat burgers met het beoefenen van wetenschap vanuit een van de stromen de politieke besluitvorming kunnen beïnvloeden. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het stromenmodel;
- een stroom uit het stromenmodel;
- informatie uit tekst 2 om de gekozen stroom te illustreren.
Tekst 2
Citizen Science is een ‘trend’ geworden
Er is, vanzelfsprekend, niet één 35 (bijvoorbeeld: het zelf maken van allesomvattende reden die de insuline om het monopolie van de stijgende populariteit van Citizen farmaceutische industrie te Science1) vandaag verklaart. (…) Het doorbreken) of door data te gaan
5 toegenomen wantrouwen in de verzamelen (bijvoorbeeld: gegevens wetenschap (…) is er een van. Als de 40 over fijn stof) om vervolgens harder burger vol ongeloof is, is het immers op tafel te kunnen slaan bij het aan de wetenschapper om zo beleid, gesteund door de zelf bij duidelijk mogelijk te tonen dat elkaar gebrachte wetenschappelijke
10 ongeloof ongegrond is. En dat kan resultaten. (…) Citizen Science geeft uitstekend door burgers van bij het 45 op die manier terug macht aan de begin bij het onderzoek te betrekken. machtelozen. (…) Tegelijk groeide tijdens de Steeds meer mensen hebben een afgelopen decennia de bezorgdheid hoger diploma. Dat is kort
15 om het welzijn van de wereld en haar samengevat een tweede golf van mensen. Natuurbehoud dus, en 50 verandering waarop Citizen Science daarmee verband houdend milieu, meesurft. (…) Al deze opgeleide oceanen, gezondheid, water, lucht, mensen hebben tijdens hun studies klimaat en andere. Het zijn net de een basiskennis van wetenschap
20 wetenschappen die deze opgedaan, en een aantal onderwerpen bestuderen die nood 55 vaardigheden geleerd. (…) De pool hebben aan veel data voor een aan geïnteresseerde en opgeleide correcte analyse. En het zijn net vrijwilligers is gewoon veel groter deze onderwerpen die veel burgers geworden. (…) Wetenschap kan (…)
25 na aan het hart liggen. Opnieuw: pas echt democratisch zijn als bijna wantrouwen is hier een grote 60 iedereen wordt betrokken, en dat was motivator. Aangezien de politiek niet pas mogelijk met de digitale met de oplossingen komt (of geen revolutie. (…) Het bereiken van grote oplossingen toelaat) voor situaties en massa’s en het verwerken van een
30 gebeurtenissen waarbij burgers massale hoeveelheid data waren nochtans een grote noodzaak tot 65 daardoor niet langer onoverkomelijke oplossingen voelen, gaan de burgers problemen, maar werden een bijna zelf aan de slag. Dat doen ze door de vanzelfsprekende mogelijkheid. (…) oplossing meteen zelf te maken
bron: Gijsel e.a., 2019
noot 1 Citizen Science = burgerwetenschap
Opgave 2 De bestrijding van ebola in Congo
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat burgers met het beoefenen van wetenschap de politieke besluitvorming kunnen beïnvloeden, met een toepassing van de eerste fase, tweede fase of derde fase uit het barrièremodel en informatie uit tekst 2 om de gekozen fase te illustreren (1) b • oplossingenstroom of problemenstroom uit het stromenmodel en daarover informatie uit tekst 2 (1) • een uitleg dat burgers met het beoefenen van wetenschap de politieke besluitvorming kunnen beïnvloeden, met een toepassing van het stromenmodel (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • Door data te verzamelen over een maatschappelijk probleem, zoals fijnstof, kunnen burgers harder op tafel slaan bij het beleid (r. 38-42) om dit probleem erkend te krijgen als politiek probleem, wat een fase in het barrièremodel is. Dus kunnen burgers met het beoefenen van wetenschap de politieke besluitvorming in deze fase van het barrièremodel beïnvloeden (1) b • Door zelf met oplossingen te komen voor een maatschappelijk probleem, zoals het monopolie van de farmaceutische industrie, kunnen burgers met oplossingen komen voor situaties waarbij burgers een grote noodzaak tot oplossingen voelen (r. 27-38), wat kan bijdragen aan een oplossingenstroom (1) • Wanneer deze stroom wel toegelaten wordt en gekoppeld wordt aan de andere twee stromen kan beleid ontstaan. Dus kunnen burgers met het beoefenen van wetenschap de politieke besluitvorming beïnvloeden vanuit een oplossingenstroom uit het stromenmodel (1) (3)
Opgave 2 De bestrijding van ebola in Congo
Bij deze opgave horen de teksten 3 en 4 en tabel 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding In juli 2018 breekt het ebolavirus uit in het oosten van de Democratische Republiek Congo. De verspreiding van dit dodelijke virus is in te dammen door de bevolking te vaccineren en door besmette patiënten in quarantaine te zetten en te behandelen. Wantrouwen van de bevolking in de overheid en hulpverleners bemoeilijkt echter het tegengaan van de verspreiding van ebola. In 2019 deden onderzoeker Vinck en zijn collega’s onderzoek in het door ebola getroffen gebied naar het vertrouwen van burgers in overheidsinstanties. Deze opgave gaat over nationale en internationale politieke problemen bij de bestrijding van het ebolavirus in het oosten van Congo.
Gebruik tekst 3. Tekst 3 beschrijft het oosten van Congo waar het ebolavirus is uitgebroken. Er zijn verschillende kenmerken van een fragiele staat.
Vraag 8 2 punten
Leg uit welke twee kenmerken te herkennen zijn voor de Congolese staat in het oosten van Congo. Gebruik in je uitleg:
- twee kenmerken van een fragiele staat;
- per kenmerk informatie uit tekst 3 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Tekst 3
Ebola in Congo: waarom is het wantrouwen zo groot?
Ze willen onze bevolking uitdunnen. Het virus is nu ook de grens Ze willen ons buitensluiten van de overgestoken, naar buurland verkiezingen. (…) Dit zijn enkele 40 Uganda. Volgens de ideeën die leven onder de bevolking Wereldgezondheidsorganistatie
5 in het oosten van Congo waar het (WHO) zijn er tot nu toe 2084 ebola-virus zich in snel tempo slachtoffers, meer dan de helft verspreidt. Burgers hebben weinig daarvan is overleden. (…) In 2014 vertrouwen in de hulpverleners die 45 was er ook een ebola-epidemie in de ziekte proberen te stoppen. (…) West-Afrika, daarbij vielen duizenden
10 Waar komt dat wantrouwen doden. vandaan? Annemarie Loof, operationeel Volgens Afrika-correspondent Koert manager bij Artsen zonder Grenzen, Lindijer is het een ‘cocktail van 50 wijst erop dat een ebola-uitbraak bij factoren’ die voor het wantrouwen de bevolking (…) niet meteen grote
15 onder de bevolking zorgt: “De regio indruk maakt, omdat er sowieso al waar ebola heerst, is een gebied een groot gebrek aan goede waar onbekende rebellengroepen gezondheidszorg is in het gebied. voortdurend dorpen aanvallen (...). 55 Heel veel kinderen gaan dood aan Met een overheid die totaal afwezig diarree, malaria of mazelen. Ook op
20 is. Je hebt dus te maken met een dit moment heerst er weer een grote getraumatiseerde bevolking en mazelen-epidemie. Loof: “Aan het autoriteiten die ontzettend ver van begin van een ebola-uitbraak, gaat mensen af staan. (…)”. Die 60 het maar om een relatief klein aantal “gigantische disconnectie tussen mensen dat overlijdt aan ebola. Maar
25 autoriteiten en burgers” maakt dat opeens komt de Wereldbank wel met mensen volgens Lindijer vatbaar zijn 80 miljoen dollar over de brug voor voor complottheorieën1). Zo besloot de bestrijding ervan. [Er] worden (…) de Congolese regering vorig jaar om 65 internationale hulpverleners binnen de verkiezingen uit te stellen in gehaald, landcruisers2) rijden door de
30 gebieden die kampten met een straten. Het leidt tot een soort ebola-uitbraak. Het ging om twee boosheid en argwaan onder de kiesdistricten met in totaal 1 miljoen bevolking. Mensen denken: wij gaan kiezers waarbij de oppositie veel 70 al jaren dood, waarom komen ze nu aanhang heeft. Lindijer: “Mensen wel? Als ebola straks weer onder
35 gaan denken: misschien is ebola wel controle is, vertrekt dit hele verspreid om ons uit te sluiten van de internationale circus weer. Terwijl wij verkiezingen.” (…) nog steeds doodgaan”. (…)
bron: nos.nl, 2019
noot 1 complottheorie = een (waan)idee dat achter iets een samenzwering schuilt noot 2 landcruiser = een type auto, veel gebruikt door hulpdiensten en ontwikkelingsorganisaties
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat een uitleg dat voor de Congolese staat in het oosten van Congo twee van de volgende kenmerken van een fragiele staat te herkennen zijn: geen geweldsmonopolie hebben / niet in staat zijn om de orde te handhaven / geen openbare diensten leveren, met een toepassing van de gekozen kenmerken en daarover informatie uit tekst 3 (per kenmerk met toepassing en informatie 1 scorepunt).
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 3. Er zijn zes vereisten voor grootschalige democratie, zoals toegang tot meerdere onafhankelijke informatiebronnen.
Vraag 9 2 punten
Geef voor twee andere vereisten aan dat de Congolese regering deze vereisten voor democratie kan aantasten met de bestrijding van het ebolavirus, volgens tekst 3. Gebruik in je antwoord:
- twee vereisten voor democratie;
- per vereiste informatie uit tekst 3.
Tekst 3
Ebola in Congo: waarom is het wantrouwen zo groot?
Ze willen onze bevolking uitdunnen. Het virus is nu ook de grens Ze willen ons buitensluiten van de overgestoken, naar buurland verkiezingen. (…) Dit zijn enkele 40 Uganda. Volgens de ideeën die leven onder de bevolking Wereldgezondheidsorganistatie
5 in het oosten van Congo waar het (WHO) zijn er tot nu toe 2084 ebola-virus zich in snel tempo slachtoffers, meer dan de helft verspreidt. Burgers hebben weinig daarvan is overleden. (…) In 2014 vertrouwen in de hulpverleners die 45 was er ook een ebola-epidemie in de ziekte proberen te stoppen. (…) West-Afrika, daarbij vielen duizenden
10 Waar komt dat wantrouwen doden. vandaan? Annemarie Loof, operationeel Volgens Afrika-correspondent Koert manager bij Artsen zonder Grenzen, Lindijer is het een ‘cocktail van 50 wijst erop dat een ebola-uitbraak bij factoren’ die voor het wantrouwen de bevolking (…) niet meteen grote
15 onder de bevolking zorgt: “De regio indruk maakt, omdat er sowieso al waar ebola heerst, is een gebied een groot gebrek aan goede waar onbekende rebellengroepen gezondheidszorg is in het gebied. voortdurend dorpen aanvallen (...). 55 Heel veel kinderen gaan dood aan Met een overheid die totaal afwezig diarree, malaria of mazelen. Ook op
20 is. Je hebt dus te maken met een dit moment heerst er weer een grote getraumatiseerde bevolking en mazelen-epidemie. Loof: “Aan het autoriteiten die ontzettend ver van begin van een ebola-uitbraak, gaat mensen af staan. (…)”. Die 60 het maar om een relatief klein aantal “gigantische disconnectie tussen mensen dat overlijdt aan ebola. Maar
25 autoriteiten en burgers” maakt dat opeens komt de Wereldbank wel met mensen volgens Lindijer vatbaar zijn 80 miljoen dollar over de brug voor voor complottheorieën1). Zo besloot de bestrijding ervan. [Er] worden (…) de Congolese regering vorig jaar om 65 internationale hulpverleners binnen de verkiezingen uit te stellen in gehaald, landcruisers2) rijden door de
30 gebieden die kampten met een straten. Het leidt tot een soort ebola-uitbraak. Het ging om twee boosheid en argwaan onder de kiesdistricten met in totaal 1 miljoen bevolking. Mensen denken: wij gaan kiezers waarbij de oppositie veel 70 al jaren dood, waarom komen ze nu aanhang heeft. Lindijer: “Mensen wel? Als ebola straks weer onder
35 gaan denken: misschien is ebola wel controle is, vertrekt dit hele verspreid om ons uit te sluiten van de internationale circus weer. Terwijl wij verkiezingen.” (…) nog steeds doodgaan”. (…)
bron: nos.nl, 2019
noot 1 complottheorie = een (waan)idee dat achter iets een samenzwering schuilt noot 2 landcruiser = een type auto, veel gebruikt door hulpdiensten en ontwikkelingsorganisaties
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat twee van de volgende vereisten van democratie: ‘vrije, eerlijke/regelmatige verkiezingen’, ‘inclusief burgerschap’, ‘het controleren van de regering door gekozen vertegenwoordigers’, met per gekozen vereiste informatie uit tekst 3 waaruit het kunnen aantasten van de democratie blijkt (per vereiste met informatie 1 scorepunt).
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 3. Er zijn verschillende voorbeelden van globaliseringsprocessen die de autonomie en de macht van staten aantasten. Voorbeelden zijn het grensoverschrijdende karakter van problemen en het ontstaan van conflicten over staatsgrenzen heen.
Vraag 10 2 punten
Geef aan welke twee andere voorbeelden van deze globaliseringsprocessen te herkennen zijn in het oosten van Congo waar het ebolavirus uitgebroken is. Gebruik in je antwoord per gekozen voorbeeld informatie uit tekst 3.
Tekst 3
Ebola in Congo: waarom is het wantrouwen zo groot?
Ze willen onze bevolking uitdunnen. Het virus is nu ook de grens Ze willen ons buitensluiten van de overgestoken, naar buurland verkiezingen. (…) Dit zijn enkele 40 Uganda. Volgens de ideeën die leven onder de bevolking Wereldgezondheidsorganistatie
5 in het oosten van Congo waar het (WHO) zijn er tot nu toe 2084 ebola-virus zich in snel tempo slachtoffers, meer dan de helft verspreidt. Burgers hebben weinig daarvan is overleden. (…) In 2014 vertrouwen in de hulpverleners die 45 was er ook een ebola-epidemie in de ziekte proberen te stoppen. (…) West-Afrika, daarbij vielen duizenden
10 Waar komt dat wantrouwen doden. vandaan? Annemarie Loof, operationeel Volgens Afrika-correspondent Koert manager bij Artsen zonder Grenzen, Lindijer is het een ‘cocktail van 50 wijst erop dat een ebola-uitbraak bij factoren’ die voor het wantrouwen de bevolking (…) niet meteen grote
15 onder de bevolking zorgt: “De regio indruk maakt, omdat er sowieso al waar ebola heerst, is een gebied een groot gebrek aan goede waar onbekende rebellengroepen gezondheidszorg is in het gebied. voortdurend dorpen aanvallen (...). 55 Heel veel kinderen gaan dood aan Met een overheid die totaal afwezig diarree, malaria of mazelen. Ook op
20 is. Je hebt dus te maken met een dit moment heerst er weer een grote getraumatiseerde bevolking en mazelen-epidemie. Loof: “Aan het autoriteiten die ontzettend ver van begin van een ebola-uitbraak, gaat mensen af staan. (…)”. Die 60 het maar om een relatief klein aantal “gigantische disconnectie tussen mensen dat overlijdt aan ebola. Maar
25 autoriteiten en burgers” maakt dat opeens komt de Wereldbank wel met mensen volgens Lindijer vatbaar zijn 80 miljoen dollar over de brug voor voor complottheorieën1). Zo besloot de bestrijding ervan. [Er] worden (…) de Congolese regering vorig jaar om 65 internationale hulpverleners binnen de verkiezingen uit te stellen in gehaald, landcruisers2) rijden door de
30 gebieden die kampten met een straten. Het leidt tot een soort ebola-uitbraak. Het ging om twee boosheid en argwaan onder de kiesdistricten met in totaal 1 miljoen bevolking. Mensen denken: wij gaan kiezers waarbij de oppositie veel 70 al jaren dood, waarom komen ze nu aanhang heeft. Lindijer: “Mensen wel? Als ebola straks weer onder
35 gaan denken: misschien is ebola wel controle is, vertrekt dit hele verspreid om ons uit te sluiten van de internationale circus weer. Terwijl wij verkiezingen.” (…) nog steeds doodgaan”. (…)
bron: nos.nl, 2019
noot 1 complottheorie = een (waan)idee dat achter iets een samenzwering schuilt noot 2 landcruiser = een type auto, veel gebruikt door hulpdiensten en ontwikkelingsorganisaties
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat ‘groeiende invloed van internationale niet-gouvernementele organisaties’ en ‘internationalisering van economische macht’ als globaliseringsprocessen die de autonomie en de macht van staten aantasten en daarover informatie uit tekst 3 (per voorbeeld met informatie 1 scorepunt).
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 3. De Wereldbank heeft een machtsbron ingezet om de uitbraak van ebola in het oosten van Congo te bestrijden. Het inzetten van machtsbronnen kan de bindingen tussen betrokkenen veranderen. Er zijn verschillende typen machtsbronnen en verschillende typen bindingen.
Vraag 11 2 punten
Beredeneer dat het inzetten van een machtsbron door de Wereldbank tijdens de uitbraak van ebola kan hebben bijgedragen aan affectieve bindingen tussen hulpverleners en burgers. Gebruik in je uitleg:
- de naam en een omschrijving van een type machtsbron;
- informatie uit tekst 3 om het gekozen type machtsbron te illustreren;
- een omschrijving van affectieve bindingen;
- informatie uit tekst 3 om affectieve bindingen te illustreren.
Tekst 3
Ebola in Congo: waarom is het wantrouwen zo groot?
Ze willen onze bevolking uitdunnen. Het virus is nu ook de grens Ze willen ons buitensluiten van de overgestoken, naar buurland verkiezingen. (…) Dit zijn enkele 40 Uganda. Volgens de ideeën die leven onder de bevolking Wereldgezondheidsorganistatie
5 in het oosten van Congo waar het (WHO) zijn er tot nu toe 2084 ebola-virus zich in snel tempo slachtoffers, meer dan de helft verspreidt. Burgers hebben weinig daarvan is overleden. (…) In 2014 vertrouwen in de hulpverleners die 45 was er ook een ebola-epidemie in de ziekte proberen te stoppen. (…) West-Afrika, daarbij vielen duizenden
10 Waar komt dat wantrouwen doden. vandaan? Annemarie Loof, operationeel Volgens Afrika-correspondent Koert manager bij Artsen zonder Grenzen, Lindijer is het een ‘cocktail van 50 wijst erop dat een ebola-uitbraak bij factoren’ die voor het wantrouwen de bevolking (…) niet meteen grote
15 onder de bevolking zorgt: “De regio indruk maakt, omdat er sowieso al waar ebola heerst, is een gebied een groot gebrek aan goede waar onbekende rebellengroepen gezondheidszorg is in het gebied. voortdurend dorpen aanvallen (...). 55 Heel veel kinderen gaan dood aan Met een overheid die totaal afwezig diarree, malaria of mazelen. Ook op
20 is. Je hebt dus te maken met een dit moment heerst er weer een grote getraumatiseerde bevolking en mazelen-epidemie. Loof: “Aan het autoriteiten die ontzettend ver van begin van een ebola-uitbraak, gaat mensen af staan. (…)”. Die 60 het maar om een relatief klein aantal “gigantische disconnectie tussen mensen dat overlijdt aan ebola. Maar
25 autoriteiten en burgers” maakt dat opeens komt de Wereldbank wel met mensen volgens Lindijer vatbaar zijn 80 miljoen dollar over de brug voor voor complottheorieën1). Zo besloot de bestrijding ervan. [Er] worden (…) de Congolese regering vorig jaar om 65 internationale hulpverleners binnen de verkiezingen uit te stellen in gehaald, landcruisers2) rijden door de
30 gebieden die kampten met een straten. Het leidt tot een soort ebola-uitbraak. Het ging om twee boosheid en argwaan onder de kiesdistricten met in totaal 1 miljoen bevolking. Mensen denken: wij gaan kiezers waarbij de oppositie veel 70 al jaren dood, waarom komen ze nu aanhang heeft. Lindijer: “Mensen wel? Als ebola straks weer onder
35 gaan denken: misschien is ebola wel controle is, vertrekt dit hele verspreid om ons uit te sluiten van de internationale circus weer. Terwijl wij verkiezingen.” (…) nog steeds doodgaan”. (…)
bron: nos.nl, 2019
noot 1 complottheorie = een (waan)idee dat achter iets een samenzwering schuilt noot 2 landcruiser = een type auto, veel gebruikt door hulpdiensten en ontwikkelingsorganisaties
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- De Wereldbank helpt tijdens de uitbraak met een extra investering van
80 miljoen dollar voor de bestrijding van het ebolavirus (r. 62-64). Geld is een schaars goed, dus zet de Wereldbank economische machtsbronnen in. of Met hulp van de Wereldbank worden extra veel internationale hulpverleners naar het oosten van Congo gehaald (r. 62-66). Die hulpverleners hebben kennis om het ebolavirus te bestrijden, dus zet de Wereldbank cognitieve machtsbronnen in (1)
- Dat er opeens hulpverleners door de straten in het oosten van Congo rijden om het ebolavirus tegen te gaan, terwijl de Congolese bevolking al jaren doodgaat, leidt volgens tekst 3 tot boosheid en argwaan onder de bevolking (r. 67-71). Die boosheid en argwaan zijn negatieve gevoelens van de bevolking ten opzichte van de hulpverleners in het oosten van Congo, wat affectieve bindingen zijn. Dus kan het inzetten van een machtsbron van de Wereldbank tijdens de uitbraak van ebola hebben bijgedragen aan affectieve bindingen tussen hulpverleners en burgers (1p)
Gebruik tekst 3. Vanuit de sociaalwetenschappelijke paradigma’s wordt globalisering op verschillende manieren benaderd.
Vraag 12 2 punten
Leg vanuit het conflictparadigma uit dat de bestrijding van het ebolavirus geglobaliseerd is. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het kernconcept globalisering;
- informatie uit tekst 3 om globalisering te illustreren;
- een kenmerk van het conflictparadigma;
- informatie uit tekst 3 om het gekozen kenmerk te illustreren.
Tekst 3
Ebola in Congo: waarom is het wantrouwen zo groot?
Ze willen onze bevolking uitdunnen. Het virus is nu ook de grens Ze willen ons buitensluiten van de overgestoken, naar buurland verkiezingen. (…) Dit zijn enkele 40 Uganda. Volgens de ideeën die leven onder de bevolking Wereldgezondheidsorganistatie
5 in het oosten van Congo waar het (WHO) zijn er tot nu toe 2084 ebola-virus zich in snel tempo slachtoffers, meer dan de helft verspreidt. Burgers hebben weinig daarvan is overleden. (…) In 2014 vertrouwen in de hulpverleners die 45 was er ook een ebola-epidemie in de ziekte proberen te stoppen. (…) West-Afrika, daarbij vielen duizenden
10 Waar komt dat wantrouwen doden. vandaan? Annemarie Loof, operationeel Volgens Afrika-correspondent Koert manager bij Artsen zonder Grenzen, Lindijer is het een ‘cocktail van 50 wijst erop dat een ebola-uitbraak bij factoren’ die voor het wantrouwen de bevolking (…) niet meteen grote
15 onder de bevolking zorgt: “De regio indruk maakt, omdat er sowieso al waar ebola heerst, is een gebied een groot gebrek aan goede waar onbekende rebellengroepen gezondheidszorg is in het gebied. voortdurend dorpen aanvallen (...). 55 Heel veel kinderen gaan dood aan Met een overheid die totaal afwezig diarree, malaria of mazelen. Ook op
20 is. Je hebt dus te maken met een dit moment heerst er weer een grote getraumatiseerde bevolking en mazelen-epidemie. Loof: “Aan het autoriteiten die ontzettend ver van begin van een ebola-uitbraak, gaat mensen af staan. (…)”. Die 60 het maar om een relatief klein aantal “gigantische disconnectie tussen mensen dat overlijdt aan ebola. Maar
25 autoriteiten en burgers” maakt dat opeens komt de Wereldbank wel met mensen volgens Lindijer vatbaar zijn 80 miljoen dollar over de brug voor voor complottheorieën1). Zo besloot de bestrijding ervan. [Er] worden (…) de Congolese regering vorig jaar om 65 internationale hulpverleners binnen de verkiezingen uit te stellen in gehaald, landcruisers2) rijden door de
30 gebieden die kampten met een straten. Het leidt tot een soort ebola-uitbraak. Het ging om twee boosheid en argwaan onder de kiesdistricten met in totaal 1 miljoen bevolking. Mensen denken: wij gaan kiezers waarbij de oppositie veel 70 al jaren dood, waarom komen ze nu aanhang heeft. Lindijer: “Mensen wel? Als ebola straks weer onder
35 gaan denken: misschien is ebola wel controle is, vertrekt dit hele verspreid om ons uit te sluiten van de internationale circus weer. Terwijl wij verkiezingen.” (…) nog steeds doodgaan”. (…)
bron: nos.nl, 2019
noot 1 complottheorie = een (waan)idee dat achter iets een samenzwering schuilt noot 2 landcruiser = een type auto, veel gebruikt door hulpdiensten en ontwikkelingsorganisaties
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van het kernconcept globalisering en informatie uit tekst 3 over de bestrijding van het ebolavirus (1) • een uitleg vanuit het conflictparadigma dat de bestrijding van het ebolavirus geglobaliseerd is, met een toepassing van een kenmerk van het conflictparadigma en daarover informatie uit tekst 3 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens tekst 3 komen internationale hulpverleners naar het oosten van Congo om het ebolavirus te bestrijden (r. 64-67). De inzet van internationale hulpverleners toont intensieve contacten/afhankelijkheden over landgrenzen heen in de bestrijding van het ebolavirus, dus is de bestrijding van het ebolavirus geglobaliseerd (1) • Vanuit het conflictparadigma wordt de nadruk op machtsverschillen gelegd. In de bestrijding van het ebolavirus komen machtsverschillen in de wereld tot uitdrukking. De Wereldbank investeert (om een wereldwijde uitbraak tegen te gaan) direct 80 miljoen dollar in de bestrijding van het ebolavirus waaraan een relatief klein aantal mensen in Congo overlijdt (r. 58-64), terwijl Congo niet eens voldoende hulpbronnen heeft voor de bestrijding van de mazelenepidemie, waaraan heel veel kinderen in Congo overlijden (r. 55-58) (1) (2)
Gebruik tekst 4. Tekst 4 beschrijft de onderzoeksmethode van het onderzoek van Vinck naar vertrouwen in overheidsinstanties in twee steden in het oosten van Congo. Sociaalwetenschappelijke onderzoeken moeten voldoen aan een aantal eisen, zoals generaliseerbaarheid.
Vraag 13 1 punt
Leg voor een andere eis uit dat deze eis te herkennen is in de methodebeschrijving in tekst 4. Gebruik in je uitleg:
- de naam en een omschrijving voor de eis van sociaalwetenschappelijk onderzoek;
- informatie uit tekst 4 waaruit de gekozen eis blijkt.
Tekst 4
Institutioneel vertrouwen in de aanpak van de ebola-uitbraak 2018-2019 in de Democratische Republiek Congo, een bevolkingsonderzoek: methodes
Het doel was om te onderzoeken (…) selecteerden we willekeurig één of institutioneel vertrouwen verband volwassene voor een interview. (…) houdt met het invoeren van Deelname was op basis van preventieve maatregelen, zoals anonimiteit en vrijwilligheid, en er
5 contact vermijden en vaccinatie (…). 25 stond geen vergoeding tegenover. (…) (…)
Deelnemers Procedures We hebben een bevolkingsonderzoek De interviews werden afgenomen uitgevoerd één maand nadat een aan de hand van een uitbraak van het ebolavirus gemeld gestandaardiseerde en
10 was (…) in het oosten van de 30 gestructureerde vragenlijst die was Democratische Republiek Congo. ontwikkeld door een team dat (…) Uit 412 straten en woonblokken ervaring heeft met volksgezondheid, kozen we er willekeurig 30 in elke geneeskunde, antropologie en ebola stad, systematisch en aselect uit een in de Democratische Republiek
15 lijst met alle straten en woonblokken, 35 Congo en West-Afrika. We hebben door steeds een willekeurig nummer verschillende scores berekend door te genereren en daarbij een vast de resultaten van meerdere vragen interval te gebruiken om een over vergelijkbare onderwerpen te volgende straat of woonblok te combineren.
20 selecteren. (…) In elk huishouden
naar: Vinck e.a., 2019
tabel 1
Gemiddeld vertrouwen in informatievoorziening door de overheid, Oost Congo, naar leeftijdsgroep op een vijfpuntsschaal, 2018 (n=961)
leeftijd gemiddeld vertrouwen in de informatievoorziening door de overheid over het ebola-virus
18 - 30 jaar (n=450) 3,18
31 - 45 jaar (n=295) 3,22 ≥ 46 jaar (n=216) 3,23
naar: Vinck e.a., 2019
Toelichting De mate van vertrouwen in de informatievoorziening over het ebola-virus door de overheid is berekend aan de hand van scores op vragen aan de respondenten, waarbij de score 1 de laagste mate van vertrouwen aangeeft en de score 5 de hoogste mate van vertrouwen aangeeft. De verschillen tussen de leeftijdsgroepen zijn niet significant.
Opgave 3 Wat is integratie?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat de eis van betrouwbaarheid, representativiteit of validiteit te herkennen is in de methodebeschrijving in tekst 4, met een toepassing van de gekozen eis en daarover informatie uit tekst 4. voorbeelden van juiste antwoorden: − In tekst 4 staat dat de onderzoekers via een nummersysteem uit elke stad aselect 30 straten/woonblokken hebben geselecteerd en van die straten/woonblokken per huishouden willekeurig een volwassen respondent hebben geselecteerd voor het afnemen van interviews (r. 12-22). Dat wil zeggen dat voor het onderzoek een aselecte steekproef getrokken is, waarbij iedere burger in de onderzochte steden evenveel kans heeft om in de steekproef terecht te komen. Dus is de eis van representativiteit te herkennen in de methodebeschrijving van het onderzoek van Vinck. − In tekst 4 staat dat deelname aan het onderzoek anoniem was (r. 23-25). Wanneer deelname anoniem is, zullen respondenten minder geneigd zijn sociaal wenselijke antwoorden te geven. Als respondenten sociaal wenselijke antwoorden geven, dan meten de onderzoekers niet wat zij willen meten. Dus is de eis van validiteit te herkennen in de methodebeschrijving van het onderzoek van Vinck. − In tekst 4 staat dat de resultaten van vergelijkbare vragen gecombineerd zijn (r. 35-39). Met het combineren van de verschillende resultaten van vergelijkbare vragen wordt de mate waarin de meting van vertrouwen in de overheid afhankelijk is van willekeurige meetfouten beperkt. Dus is de eis van betrouwbaarheid te herkennen in de methodebeschrijving van het onderzoek van Vinck. (1)
Gebruik tekst 4. Empirisch onderzoek kan kwantitatief of kwalitatief van aard zijn.
Vraag 14 2 punten
a Leg uit dat Vinck in tekst 4 een empirisch onderzoek beschrijft. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van empirisch onderzoek;
- informatie uit tekst 4 waaruit empirisch onderzoek blijkt. b Leg vervolgens uit of het onderzoek van Vinck kwantitatief of kwalitatief van aard is. Gebruik in je uitleg:
- de naam en een omschrijving van de gekozen aard van het onderzoek;
- informatie uit tekst 4 waaruit de gekozen aard blijkt.
Tekst 4
Institutioneel vertrouwen in de aanpak van de ebola-uitbraak 2018-2019 in de Democratische Republiek Congo, een bevolkingsonderzoek: methodes
Het doel was om te onderzoeken (…) selecteerden we willekeurig één of institutioneel vertrouwen verband volwassene voor een interview. (…) houdt met het invoeren van Deelname was op basis van preventieve maatregelen, zoals anonimiteit en vrijwilligheid, en er
5 contact vermijden en vaccinatie (…). 25 stond geen vergoeding tegenover. (…) (…)
Deelnemers Procedures We hebben een bevolkingsonderzoek De interviews werden afgenomen uitgevoerd één maand nadat een aan de hand van een uitbraak van het ebolavirus gemeld gestandaardiseerde en
10 was (…) in het oosten van de 30 gestructureerde vragenlijst die was Democratische Republiek Congo. ontwikkeld door een team dat (…) Uit 412 straten en woonblokken ervaring heeft met volksgezondheid, kozen we er willekeurig 30 in elke geneeskunde, antropologie en ebola stad, systematisch en aselect uit een in de Democratische Republiek
15 lijst met alle straten en woonblokken, 35 Congo en West-Afrika. We hebben door steeds een willekeurig nummer verschillende scores berekend door te genereren en daarbij een vast de resultaten van meerdere vragen interval te gebruiken om een over vergelijkbare onderwerpen te volgende straat of woonblok te combineren.
20 selecteren. (…) In elk huishouden
naar: Vinck e.a., 2019
tabel 1
Gemiddeld vertrouwen in informatievoorziening door de overheid, Oost Congo, naar leeftijdsgroep op een vijfpuntsschaal, 2018 (n=961)
leeftijd gemiddeld vertrouwen in de informatievoorziening door de overheid over het ebola-virus
18 - 30 jaar (n=450) 3,18
31 - 45 jaar (n=295) 3,22 ≥ 46 jaar (n=216) 3,23
naar: Vinck e.a., 2019
Toelichting De mate van vertrouwen in de informatievoorziening over het ebola-virus door de overheid is berekend aan de hand van scores op vragen aan de respondenten, waarbij de score 1 de laagste mate van vertrouwen aangeeft en de score 5 de hoogste mate van vertrouwen aangeeft. De verschillen tussen de leeftijdsgroepen zijn niet significant.
Opgave 3 Wat is integratie?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat Vinck in tekst 4 een empirisch onderzoek beschrijft, met een toepassing van empirisch onderzoek en daarover informatie uit tekst 4 (1) b • een uitleg dat het onderzoek van Vinck kwantitatief van aard is, met een toepassing van het begrip kwantitatief onderzoek en daarover informatie uit tekst 4 (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • In tekst 4 schrijven de onderzoekers dat zij een maand na de uitbraak van het ebolavirus een vragenlijst hebben afgenomen onder de bevolking in het oosten van Congo met als doel het verband tussen institutioneel vertrouwen en het nemen van maatregelen te onderzoeken (r. 1-11). Voor het onderzoeken van dit verband leverde het onderzoek gegevens op. Dus beschrijft Vinck in tekst 4 een empirisch onderzoek (1) b • In tekst 4 staat dat verschillende scores zijn berekend op basis van gestandaardiseerde gestructureerde vragenlijsten (r. 27-39). Gesloten enquêtes leveren waarden op waarmee gerekend kan worden. Dus is het onderzoek van Vinck kwantitatief van aard (1) (2)
Gebruik tabel 1. In tabel 1 staan resultaten van het onderzoek van Vinck.
Vraag 15 2 punten
a Geef aan welk kernconcept bij het hoofdconcept binding te herkennen is in een variabele in tabel 1. Gebruik in je antwoord:
- de naam van het gekozen kernconcept bij het hoofdconcept binding;
- informatie uit tabel 1 waaruit het gekozen kernconcept blijkt. b Formuleer een hypothese die met de resultaten uit tabel 1 te toetsen is. Gebruik in de formulering: Hoe …, des te …
Tekst 4
Institutioneel vertrouwen in de aanpak van de ebola-uitbraak 2018-2019 in de Democratische Republiek Congo, een bevolkingsonderzoek: methodes
Het doel was om te onderzoeken (…) selecteerden we willekeurig één of institutioneel vertrouwen verband volwassene voor een interview. (…) houdt met het invoeren van Deelname was op basis van preventieve maatregelen, zoals anonimiteit en vrijwilligheid, en er
5 contact vermijden en vaccinatie (…). 25 stond geen vergoeding tegenover. (…) (…)
Deelnemers Procedures We hebben een bevolkingsonderzoek De interviews werden afgenomen uitgevoerd één maand nadat een aan de hand van een uitbraak van het ebolavirus gemeld gestandaardiseerde en
10 was (…) in het oosten van de 30 gestructureerde vragenlijst die was Democratische Republiek Congo. ontwikkeld door een team dat (…) Uit 412 straten en woonblokken ervaring heeft met volksgezondheid, kozen we er willekeurig 30 in elke geneeskunde, antropologie en ebola stad, systematisch en aselect uit een in de Democratische Republiek
15 lijst met alle straten en woonblokken, 35 Congo en West-Afrika. We hebben door steeds een willekeurig nummer verschillende scores berekend door te genereren en daarbij een vast de resultaten van meerdere vragen interval te gebruiken om een over vergelijkbare onderwerpen te volgende straat of woonblok te combineren.
20 selecteren. (…) In elk huishouden
naar: Vinck e.a., 2019
tabel 1
Gemiddeld vertrouwen in informatievoorziening door de overheid, Oost Congo, naar leeftijdsgroep op een vijfpuntsschaal, 2018 (n=961)
leeftijd gemiddeld vertrouwen in de informatievoorziening door de overheid over het ebola-virus
18 - 30 jaar (n=450) 3,18
31 - 45 jaar (n=295) 3,22 ≥ 46 jaar (n=216) 3,23
naar: Vinck e.a., 2019
Toelichting De mate van vertrouwen in de informatievoorziening over het ebola-virus door de overheid is berekend aan de hand van scores op vragen aan de respondenten, waarbij de score 1 de laagste mate van vertrouwen aangeeft en de score 5 de hoogste mate van vertrouwen aangeeft. De verschillen tussen de leeftijdsgroepen zijn niet significant.
Opgave 3 Wat is integratie?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • mate van vertrouwen in overheidsinstanties als variabele in tabel 1 en het kernconcept politieke/sociale cohesie (1) b • een hypothese die met de resultaten uit tabel 1 te toetsen is, met de formulering: Hoe …, des te … (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • De (afhankelijke) variabele is de mate van vertrouwen in de informatievoorziening door de overheid, aangegeven op een vijfpuntsschaal in tabel 1. In deze variabele is (de mate van) politieke/sociale cohesie te herkennen 1 b • Hoe hoger de leeftijd, des te hoger het vertrouwen in de informatievoorziening over het ebolavirus door overheidsinstanties (1) (2)
Opgave 3 Wat is integratie?
Bij deze opgave horen tekst 5 en tabel 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) doet onder meer langlopend onderzoek naar de opvattingen van burgers. In het vierde kwartaalbericht uit 2019 van het Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) is gerapporteerd over de opvattingen over integratie. Daarin zijn de opvattingen van Nederlanders zonder migratieachtergrond vergeleken met de opvattingen van tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond. Volgens het SCP-onderzoek denken Nederlanders zonder migratieachtergrond en tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond deels gelijk en deels anders over integratie. Voor het onderzoek is een enquête afgenomen en zijn groepsgesprekken gehouden. Deze opgave gaat over de resultaten van dit deel van het SCP-onderzoek.
Uit het SCP-onderzoek blijkt dat integratie volgens de meeste Nederlanders bijvoorbeeld gaat over het spreken van de Nederlandse taal. Vanuit de modernistische benadering wordt anders gekeken naar de historische ontwikkeling van de nationale cultuur dan door de critici van de modernistische benadering. Zowel de modernisten als de critici zien taal echter als een belangrijk element van de nationale cultuur.
Vraag 16 2 punten
Geef vanuit beide benaderingen een andere oorzaak waardoor het spreken van de Nederlandse taal een element van de nationale cultuur geworden is. Gebruik in je antwoord per oorzaak de naam van de gekozen benadering.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een oorzaak waardoor volgens de modernisten het spreken van de Nederlandse taal een element van de nationale cultuur geworden is (1) • een oorzaak waardoor volgens de critici van de modernistische benadering het spreken van de Nederlandse taal een element van de nationale cultuur geworden is (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens de modernisten komt het spreken van de Nederlandse taal voort uit een door de staat gestuurde standaardisering van de taal (in de negentiende eeuw) (1) • Volgens de critici van de modernistische benadering komt het spreken van de Nederlandse taal van oudsher voort uit de gemeenschap (1) (2)
Gebruik tekst 5. Er wordt onderscheid gemaakt tussen twee specifieke vormen van socialisatie.
Vraag 17 2 punten
a Leg uit welke vorm van socialisatie te herkennen is in de opvatting van Nederlanders zonder migratieachtergrond over integratie, volgens het SCP-onderzoek. b Leg uit welke vorm van socialisatie te herkennen is in de opvatting van tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond over integratie, volgens het SCP-onderzoek. Gebruik voor a en b in je uitleg steeds:
- de naam en de omschrijving van een andere vorm van socialisatie;
- informatie uit tekst 5 om de gekozen vorm te illustreren.
Tekst 5
De publieke opinie over integratie
Bijna iedereen, met of zonder meedoen aan deze culturele migratieachtergrond, geeft aan dat 35 tradities. (…) Wederzijds begrip en integratie betekent dat iemand respect en het mengen (samenleven) meedoet in de samenleving. op school, werkvloer en in de wijk
5 Integratie gaat over de taal spreken, worden vaak genoemd om de werken, geen overlast veroorzaken verhoudingen te verbeteren. (…) en moeite doen. Gevraagd naar de belangrijkste problemen op het 40 Vrijwel iedereen geeft aan dat gebied van integratie noemen veel integratie strikt genomen niet van
10 autochtone 1) Nederlanders dat toepassing is op mensen met een mensen met een migratieachtergrond tweedegeneratie- zich te weinig aanpassen en dat de migratieachtergrond. Bij mensen met Nederlandse normen en waarden 45 een migratieachtergrond van de onder druk staan. 80% van de tweede generatie is het geluid vrijwel
15 autochtone Nederlanders geeft aan unaniem: ‘Wij zijn hier geboren en dat mensen met een getogen, spreken de taal goed, doen migratieachtergrond de Nederlandse mee in de samenleving en hoeven normen en waarden moeten 50 dus niet te integreren.’ Toch voelt de overnemen. Ruim de helft (54%) tweede generatie dat autochtone
20 vindt dat zij mee moeten doen aan de Nederlanders dat anders zien; uit Nederlandse culturele tradities. 56% hun dagelijkse ervaringen blijkt dat vindt dat mensen met een ze in de ogen van autochtone migratieachtergrond hun eigen 55 Nederlanders altijd een migrant en cultuur en gewoonten meer dan nu dus ‘anders’ zullen zijn. Bij
25 moeten loslaten, 32% vindt dat de Surinaamse en Antilliaanse meeste mensen hun best doen om te Nederlanders is het hun huidskleur, integreren in Nederland. bij Turkse en Marokkaanse Mensen met een migratieachtergrond 60 Nederlanders hun islamitische denken daar iets anders over: zij geloof, waardoor ze het gevoel
30 benadrukken het belang van respect hebben nooit ‘echt’ als Nederlander voor elkaar en voor elkaars cultuur te worden gezien door de autochtone en tradities, maar vinden niet dat dit Nederlanders. betekent dat mensen moeten
bron: COB, SCP, 2019
noot 1 autochtoon = inheemse bevolking (begrip afkomstig uit het Grieks); verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond
tabel 2
‘Wat is integratie’, bevolking 18+, 2019 (n=57)
autochtone Turkse/Marokkaanse Surinaamse/Antilliaanse Nederlanders Nederlanders Nederlanders
- beheersing van de
- beheersing van de
- beheersing van de Nederlandse taal Nederlandse taal Nederlandse taal
- aanpassen
- aan de Nederlandse
- meedoen en mee
- houden aan wet houden kunnen doen Nederlandse wet- en
- naar school gaan
- leren van elkaar regelgeving
- aanpassen
- normen en waarden
- handhaving
- acceptatie
- goed samenleven
- meedoen in de
- respect
- begrip tonen voor maatschappij
- meedoen elkaar
- actief op zoek naar
- samenleven
- openstaan werk of naar school
- geven en nemen
- gelijkwaardigheid gaan
- gelijke kansen
- gelijke kansen
- geen problemen
- een bijdrage leveren
- empathie en begrip veroorzaken op straat
- normen en waarden of in de wijk
- kennis over en begrip voor elkaars tradities
bron: COB, SCP, 2019
Toelichting De deelnemers aan de groepsgesprekken is gevraagd waar ze aan denken bij de term integratie en wanneer iemand geïntegreerd is. De categorie ‘autochtone Nederlanders’ is een verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond.
Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat in de opvatting van Nederlanders zonder migratieachtergrond over integratie volgens het SCP-onderzoek acculturatie te herkennen is, met een toepassing van het kernconcept acculturatie en daarover informatie uit tekst 5 (1) b • een uitleg dat in de opvatting van tweede generatie Nederlanders over integratie volgens het SCP-onderzoek enculturatie te herkennen is, met een toepassing van het begrip enculturatie en daarover informatie uit tekst 5 (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • In tekst 5 staat dat in het onderzoek 80% van de Nederlanders zonder migratieachtergrond aangeeft dat mensen met een migratieachtergrond de Nederlandse normen en waarden moeten overnemen (r. 14-19). Dat wil zeggen dat Nederlanders zonder migratieachtergrond vinden dat mensen met een migratieachtergrond een andere cultuur of elementen daaruit, dan die waarin deze mensen met een migratieachtergrond zijn opgegroeid, moeten aanleren en verwerven, wat acculturatie is. Dus is in de opvatting over integratie van Nederlanders zonder migratieachtergrond acculturatie te herkennen (1) b • In tekst 5 staat dat tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond zeggen dat zij niet hoeven te integreren, omdat zij in Nederland geboren en getogen zijn (r. 47-50). Dat wil zeggen dat zij de cultuur van de samenleving waarin zij geboren zijn tijdens het opgroeien in Nederland hebben aangeleerd en verworven, wat enculturatie is. Dus is in de opvatting over integratie van tweede generatie Nederlanders enculturatie te herkennen (1) (2)
Gebruik tekst 5. Het integratievraagstuk kan gezien worden als identiteitsvraagstuk. Er zijn verschillende typen identiteiten. Een daarvan is sociale identiteit.
Vraag 18 2 punten
Leg met twee andere type identiteiten uit dat uit het SCP-onderzoek blijkt dat tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond een spanning tussen identiteiten kunnen ervaren. Gebruik in je uitleg:
- per type identiteit de naam en een omschrijving;
- per type identiteit informatie uit tekst 5.
Tekst 5
De publieke opinie over integratie
Bijna iedereen, met of zonder meedoen aan deze culturele migratieachtergrond, geeft aan dat 35 tradities. (…) Wederzijds begrip en integratie betekent dat iemand respect en het mengen (samenleven) meedoet in de samenleving. op school, werkvloer en in de wijk
5 Integratie gaat over de taal spreken, worden vaak genoemd om de werken, geen overlast veroorzaken verhoudingen te verbeteren. (…) en moeite doen. Gevraagd naar de belangrijkste problemen op het 40 Vrijwel iedereen geeft aan dat gebied van integratie noemen veel integratie strikt genomen niet van
10 autochtone 1) Nederlanders dat toepassing is op mensen met een mensen met een migratieachtergrond tweedegeneratie- zich te weinig aanpassen en dat de migratieachtergrond. Bij mensen met Nederlandse normen en waarden 45 een migratieachtergrond van de onder druk staan. 80% van de tweede generatie is het geluid vrijwel
15 autochtone Nederlanders geeft aan unaniem: ‘Wij zijn hier geboren en dat mensen met een getogen, spreken de taal goed, doen migratieachtergrond de Nederlandse mee in de samenleving en hoeven normen en waarden moeten 50 dus niet te integreren.’ Toch voelt de overnemen. Ruim de helft (54%) tweede generatie dat autochtone
20 vindt dat zij mee moeten doen aan de Nederlanders dat anders zien; uit Nederlandse culturele tradities. 56% hun dagelijkse ervaringen blijkt dat vindt dat mensen met een ze in de ogen van autochtone migratieachtergrond hun eigen 55 Nederlanders altijd een migrant en cultuur en gewoonten meer dan nu dus ‘anders’ zullen zijn. Bij
25 moeten loslaten, 32% vindt dat de Surinaamse en Antilliaanse meeste mensen hun best doen om te Nederlanders is het hun huidskleur, integreren in Nederland. bij Turkse en Marokkaanse Mensen met een migratieachtergrond 60 Nederlanders hun islamitische denken daar iets anders over: zij geloof, waardoor ze het gevoel
30 benadrukken het belang van respect hebben nooit ‘echt’ als Nederlander voor elkaar en voor elkaars cultuur te worden gezien door de autochtone en tradities, maar vinden niet dat dit Nederlanders. betekent dat mensen moeten
bron: COB, SCP, 2019
noot 1 autochtoon = inheemse bevolking (begrip afkomstig uit het Grieks); verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond
tabel 2
‘Wat is integratie’, bevolking 18+, 2019 (n=57)
autochtone Turkse/Marokkaanse Surinaamse/Antilliaanse Nederlanders Nederlanders Nederlanders
- beheersing van de
- beheersing van de
- beheersing van de Nederlandse taal Nederlandse taal Nederlandse taal
- aanpassen
- aan de Nederlandse
- meedoen en mee
- houden aan wet houden kunnen doen Nederlandse wet- en
- naar school gaan
- leren van elkaar regelgeving
- aanpassen
- normen en waarden
- handhaving
- acceptatie
- goed samenleven
- meedoen in de
- respect
- begrip tonen voor maatschappij
- meedoen elkaar
- actief op zoek naar
- samenleven
- openstaan werk of naar school
- geven en nemen
- gelijkwaardigheid gaan
- gelijke kansen
- gelijke kansen
- geen problemen
- een bijdrage leveren
- empathie en begrip veroorzaken op straat
- normen en waarden of in de wijk
- kennis over en begrip voor elkaars tradities
bron: COB, SCP, 2019
Toelichting De deelnemers aan de groepsgesprekken is gevraagd waar ze aan denken bij de term integratie en wanneer iemand geïntegreerd is. De categorie ‘autochtone Nederlanders’ is een verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond.
Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • de naam en een toepassing van het begrip (externe) collectieve identiteit en daarover informatie uit tekst 5 (1) • een uitleg dat uit het SCP-onderzoek blijkt dat tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond een spanning kunnen ervaren tussen de collectieve identiteit en de persoonlijke identiteit, met de naam en een toepassing van persoonlijke identiteit en daarover informatie uit tekst 5 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond ervaren volgens het SCP-onderzoek dat Nederlanders zonder migratieachtergrond hen altijd zullen zien als migrant en dus als anders (r. 52-56). Migrant is de aanduiding voor wat Nederlanders zonder migratieachtergrond ten aanzien van tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond als kenmerkend en blijvend beschouwen, wat een externe collectieve identiteit is (1) • Terwijl uit het SCP-onderzoek blijkt dat die collectieve identiteit niet overeenkomt met het zelfbeeld van tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond, oftewel hun persoonlijke identiteit. Omdat zij de taal goed spreken en meedoen in de samenleving (r. 48-49). Ze zien zichzelf namelijk als Nederlander, maar voelen dat ze niet als zodanig worden gezien door Nederlanders zonder migratieachtergrond (r. 61-64). Dus kunnen tweede generatie Nederlanders met een migratieachtergrond een spanning tussen identiteiten ervaren (1) (2)
Gebruik tabel 2. In tabel 2 staan beschrijvingen van het begrip integratie door deelnemers aan groepsgesprekken.
Vraag 19 1 punt
Geef vanuit het sociaalconstructivisme-paradigma een verklaring voor de beschrijvingen van integratie door de deelnemers uit de drie sociale categorieën in tabel 2. Gebruik in je verklaring:
- een kenmerk van het sociaalconstructivisme-paradigma;
- gegevens uit tabel 2 om het gekozen kenmerk te illustreren.
Tekst 5
De publieke opinie over integratie
Bijna iedereen, met of zonder meedoen aan deze culturele migratieachtergrond, geeft aan dat 35 tradities. (…) Wederzijds begrip en integratie betekent dat iemand respect en het mengen (samenleven) meedoet in de samenleving. op school, werkvloer en in de wijk
5 Integratie gaat over de taal spreken, worden vaak genoemd om de werken, geen overlast veroorzaken verhoudingen te verbeteren. (…) en moeite doen. Gevraagd naar de belangrijkste problemen op het 40 Vrijwel iedereen geeft aan dat gebied van integratie noemen veel integratie strikt genomen niet van
10 autochtone 1) Nederlanders dat toepassing is op mensen met een mensen met een migratieachtergrond tweedegeneratie- zich te weinig aanpassen en dat de migratieachtergrond. Bij mensen met Nederlandse normen en waarden 45 een migratieachtergrond van de onder druk staan. 80% van de tweede generatie is het geluid vrijwel
15 autochtone Nederlanders geeft aan unaniem: ‘Wij zijn hier geboren en dat mensen met een getogen, spreken de taal goed, doen migratieachtergrond de Nederlandse mee in de samenleving en hoeven normen en waarden moeten 50 dus niet te integreren.’ Toch voelt de overnemen. Ruim de helft (54%) tweede generatie dat autochtone
20 vindt dat zij mee moeten doen aan de Nederlanders dat anders zien; uit Nederlandse culturele tradities. 56% hun dagelijkse ervaringen blijkt dat vindt dat mensen met een ze in de ogen van autochtone migratieachtergrond hun eigen 55 Nederlanders altijd een migrant en cultuur en gewoonten meer dan nu dus ‘anders’ zullen zijn. Bij
25 moeten loslaten, 32% vindt dat de Surinaamse en Antilliaanse meeste mensen hun best doen om te Nederlanders is het hun huidskleur, integreren in Nederland. bij Turkse en Marokkaanse Mensen met een migratieachtergrond 60 Nederlanders hun islamitische denken daar iets anders over: zij geloof, waardoor ze het gevoel
30 benadrukken het belang van respect hebben nooit ‘echt’ als Nederlander voor elkaar en voor elkaars cultuur te worden gezien door de autochtone en tradities, maar vinden niet dat dit Nederlanders. betekent dat mensen moeten
bron: COB, SCP, 2019
noot 1 autochtoon = inheemse bevolking (begrip afkomstig uit het Grieks); verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond
tabel 2
‘Wat is integratie’, bevolking 18+, 2019 (n=57)
autochtone Turkse/Marokkaanse Surinaamse/Antilliaanse Nederlanders Nederlanders Nederlanders
- beheersing van de
- beheersing van de
- beheersing van de Nederlandse taal Nederlandse taal Nederlandse taal
- aanpassen
- aan de Nederlandse
- meedoen en mee
- houden aan wet houden kunnen doen Nederlandse wet- en
- naar school gaan
- leren van elkaar regelgeving
- aanpassen
- normen en waarden
- handhaving
- acceptatie
- goed samenleven
- meedoen in de
- respect
- begrip tonen voor maatschappij
- meedoen elkaar
- actief op zoek naar
- samenleven
- openstaan werk of naar school
- geven en nemen
- gelijkwaardigheid gaan
- gelijke kansen
- gelijke kansen
- geen problemen
- een bijdrage leveren
- empathie en begrip veroorzaken op straat
- normen en waarden of in de wijk
- kennis over en begrip voor elkaars tradities
bron: COB, SCP, 2019
Toelichting De deelnemers aan de groepsgesprekken is gevraagd waar ze aan denken bij de term integratie en wanneer iemand geïntegreerd is. De categorie ‘autochtone Nederlanders’ is een verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond.
Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een verklaring voor de beschrijvingen van integratie door de deelnemers uit de drie sociale categorieën in tabel 2 vanuit het sociaalconstructivisme-paradigma, met een toepassing van een kenmerk van het sociaalconstructivisme-paradigma en gegevens uit tabel 2 om het gekozen kenmerk te illustreren. voorbeeld van een juist antwoord: In tabel 2 staan veel vergelijkbare beschrijvingen van integratie door de deelnemers uit de drie sociale categorieën, zoals beheersing van de Nederlandse taal en meedoen. Volgens het sociaalconstructivisme- paradigma definiëren mensen samen de sociale werkelijkheid. Dus zullen de overeenkomsten in de beschrijvingen van integratie door de drie sociale categorieën volgens dit paradigma ontstaan door onderlinge interactie tussen de sociale categorieën. of In tabel 2 staan een paar verschillende beschrijvingen van integratie. Zo wordt gelijke kansen wel genoemd door deelnemers met migratieachtergrond en niet door deelnemers zonder migratieachtergrond. Volgens het sociaalconstructivisme-paradigma definiëren mensen samen de sociale werkelijkheid. Dus zullen de verschillen in de beschrijvingen van integratie tussen de sociale categorieën volgens dit paradigma ontstaan door onderlinge interactie binnen de sociale categorieën. (1)
Gebruik tabel 2.
Vraag 20 2 punten
Leg uit dat zowel positietoewijzing als positieverwerving te herkennen zijn in de beschrijvingen van integratie door Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond in tabel 2. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip positietoewijzing;
- een gegeven uit tabel 2 om positietoewijzing te illustreren;
- een omschrijving van het begrip positieverwerving;
- een gegeven uit tabel 2 om positieverwerving te illustreren.
Tekst 5
De publieke opinie over integratie
Bijna iedereen, met of zonder meedoen aan deze culturele migratieachtergrond, geeft aan dat 35 tradities. (…) Wederzijds begrip en integratie betekent dat iemand respect en het mengen (samenleven) meedoet in de samenleving. op school, werkvloer en in de wijk
5 Integratie gaat over de taal spreken, worden vaak genoemd om de werken, geen overlast veroorzaken verhoudingen te verbeteren. (…) en moeite doen. Gevraagd naar de belangrijkste problemen op het 40 Vrijwel iedereen geeft aan dat gebied van integratie noemen veel integratie strikt genomen niet van
10 autochtone 1) Nederlanders dat toepassing is op mensen met een mensen met een migratieachtergrond tweedegeneratie- zich te weinig aanpassen en dat de migratieachtergrond. Bij mensen met Nederlandse normen en waarden 45 een migratieachtergrond van de onder druk staan. 80% van de tweede generatie is het geluid vrijwel
15 autochtone Nederlanders geeft aan unaniem: ‘Wij zijn hier geboren en dat mensen met een getogen, spreken de taal goed, doen migratieachtergrond de Nederlandse mee in de samenleving en hoeven normen en waarden moeten 50 dus niet te integreren.’ Toch voelt de overnemen. Ruim de helft (54%) tweede generatie dat autochtone
20 vindt dat zij mee moeten doen aan de Nederlanders dat anders zien; uit Nederlandse culturele tradities. 56% hun dagelijkse ervaringen blijkt dat vindt dat mensen met een ze in de ogen van autochtone migratieachtergrond hun eigen 55 Nederlanders altijd een migrant en cultuur en gewoonten meer dan nu dus ‘anders’ zullen zijn. Bij
25 moeten loslaten, 32% vindt dat de Surinaamse en Antilliaanse meeste mensen hun best doen om te Nederlanders is het hun huidskleur, integreren in Nederland. bij Turkse en Marokkaanse Mensen met een migratieachtergrond 60 Nederlanders hun islamitische denken daar iets anders over: zij geloof, waardoor ze het gevoel
30 benadrukken het belang van respect hebben nooit ‘echt’ als Nederlander voor elkaar en voor elkaars cultuur te worden gezien door de autochtone en tradities, maar vinden niet dat dit Nederlanders. betekent dat mensen moeten
bron: COB, SCP, 2019
noot 1 autochtoon = inheemse bevolking (begrip afkomstig uit het Grieks); verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond
tabel 2
‘Wat is integratie’, bevolking 18+, 2019 (n=57)
autochtone Turkse/Marokkaanse Surinaamse/Antilliaanse Nederlanders Nederlanders Nederlanders
- beheersing van de
- beheersing van de
- beheersing van de Nederlandse taal Nederlandse taal Nederlandse taal
- aanpassen
- aan de Nederlandse
- meedoen en mee
- houden aan wet houden kunnen doen Nederlandse wet- en
- naar school gaan
- leren van elkaar regelgeving
- aanpassen
- normen en waarden
- handhaving
- acceptatie
- goed samenleven
- meedoen in de
- respect
- begrip tonen voor maatschappij
- meedoen elkaar
- actief op zoek naar
- samenleven
- openstaan werk of naar school
- geven en nemen
- gelijkwaardigheid gaan
- gelijke kansen
- gelijke kansen
- geen problemen
- een bijdrage leveren
- empathie en begrip veroorzaken op straat
- normen en waarden of in de wijk
- kennis over en begrip voor elkaars tradities
bron: COB, SCP, 2019
Toelichting De deelnemers aan de groepsgesprekken is gevraagd waar ze aan denken bij de term integratie en wanneer iemand geïntegreerd is. De categorie ‘autochtone Nederlanders’ is een verouderde benaming van Nederlanders zonder migratieachtergrond.
Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat positietoewijzing te herkennen is in de beschrijvingen van integratie door Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond in tabel 2, met een toepassing van positietoewijzing en een gegeven uit tabel 2 om positietoewijzing te illustreren (1) • een uitleg dat positieverwerving te herkennen is in de beschrijvingen van integratie door Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond in tabel 2, met een toepassing van positieverwerving en een gegeven uit tabel 2 om positieverwerving te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tabel 2 is te lezen dat Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse migratieachtergrond bij de term integratie bijvoorbeeld denken aan acceptatie en gelijke kansen, wat wil zeggen dat de oorzaken voor integratie in de samenleving liggen. Dus is in de beschrijvingen van integratie door Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond in tabel 2 positietoewijzing te herkennen (1) • In tabel 2 is te lezen dat Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond bij de term integratie bijvoorbeeld denken aan de beheersing van de Nederlandse taal en naar school gaan, wat betekent dat voor integratie mensen zelf iets kunnen en moeten doen om maatschappelijk vooruit te komen. Dus is in de beschrijvingen van integratie door Nederlanders met een Turkse/Marokkaanse achtergrond in tabel 2 positieverwerving te herkennen (1) (2)
Opgave 4 Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika
Bij deze opgave horen de teksten 6 en 7 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over de diplomatieke relaties die Nederland en de Europese Unie (EU) hebben met Zuid-Afrika en de Afrikaanse Unie. In december 2019 bracht de voorzitter van de Europese Commissie, Von der Leyen, een bezoek aan Zuid-Afrika. Tijdens dit bezoek toonde zij vernieuwde interesse van de EU in het Afrikaanse continent. In februari
2020 bracht minister Blok, de minister van Buitenlandse Zaken onder kabinet Rutte III, een bezoek aan Zuid-Afrika. Het bezoek van minister Blok stond in het kader van de hernieuwde betrekkingen tussen beide staten, de EU en de Afrikaanse Unie. De Afrikaanse Unie (AU) is een samenwerkingsverband waarin alle 54 landen van het Afrikaanse continent vertegenwoordigd zijn. De organisatiestructuur van de Afrikaanse Unie en haar doelstellingen ten behoeve van de Afrikaanse lidstaten zijn vergelijkbaar met die van de Europese Unie.
Gebruik tekst 6. Volgens tekst 6 staat Afrika hoog op de EU-agenda voor buitenlandbeleid. Afrika wordt onder commissievoorzitter Von der Leyen anders benaderd dan onder haar voorganger Juncker. Framen is een van de mediastrategieën die politici gebruiken.
Vraag 21 1 punt
Leg uit dat commissievoorzitter Von der Leyen Afrika anders framet dan haar voorganger. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip framen;
- twee voorbeelden uit tekst 6 van framen.
Tekst 6
De hernieuwde Europese interesse in Afrika
Ten tijde van de Commissie Juncker 40 Afrika is onder andere tot stand werd de focus op Afrika vooral gekomen omdat het continent bepaald door de migratiecrisis, beschikt over een overvloed aan waarmee de Europese Unie natuurlijke bronstoffen en
5 worstelde, en de hoop de toename daarbovenop hoge demografische en van Afrikaanse migratie naar Europa 45 economische Afrikaanse groei in de te beteugelen met geld, het creëren laatste twee decennia. Een andere van banen en het versnellen van factor die dit nog eens versterkt, is economische groei. Onder auspiciën de hervorming van de AU, en dan
10 van de huidige Commissie wordt met name vanwege de Afrika nu eerst en vooral als de 50 totstandkoming van de Afrikaanse hoeksteen van Europese geopolitieke Continentale vrijhandelszone ambities gezien. Tijdens haar eerste (AfCFTA) dat vanaf januari 2021 zal buitenlandse reis in december 2019 starten. Het AfCFTA-verdrag verenigt
15 bezocht Von der Leyen het 54 landen en 1,2 miljard mensen, en hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie 55 vormt daarmee de grootste (AU) in Addis Ababa en daar sprak vrijhandelszone ter wereld sinds de ze opnieuw uit dat de EU zich erop oprichting van de wil toeleggen om een ‘gelijkwaardig Wereldhandelsorganisatie.
20 partnerschap’ tot stand te brengen. Het feit dat haar bezoek plaatsvond Maar dat is nog niet alles. Het minder dan een week nadat ze was 60 groeiende geostrategische belang aangesteld benadrukt het groeiende van Afrika heeft er ook voor gezorgd strategische belang van Afrika voor dat er een nieuwe wedloop is
25 het buitenlandbeleid van de EU. ontstaan om de opkomende markt Deze strategische buiging richting van het continent, de natuurlijke Afrika wordt nog eens verder 65 bronstoffen die het rijk is en de onderbouwd door een groot aantal stemrechten die het heeft in recente diplomatieke initiatieven van internationale organen, en dan met
30 EU-lidstaten (…). name de Verengde Naties. Zowel traditionele als nieuwe De hernieuwde Europese interesse in 70 mogendheden, zoals China, de VS, Afrika komt op een cruciaal tijdstip India, Rusland, Turkije en de voor globale geopolitieke competitie, Golfstaten, zijn in een race voor de verhoudingen tussen de EU verwikkeld om hun politieke,
35 en Afrika, en voor het Afrikaanse economische en militaire positie op continent zelf. Ondanks de enorme 75 het continent te verbeteren. (…) Met uitdagingen wordt Afrika steeds meer andere woorden, Europa is niet de gezien als een continent van enige speler in het veld. (…) mogelijkheden. Deze nieuwe kijk op
naar: EPC, 2020
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat commissievoorzitter Von der Leyen Afrika anders framet dan haar voorganger, met een toepassing van ‘het bepalen van de dominante probleemdefinitie/beeldvorming’ uit het begrip framen en daarvan twee voorbeelden uit tekst 6. voorbeeld van een juist antwoord: Volgens tekst 6 werd tijdens het voorzitterschap van Juncker de dominante probleemdefinitie van Afrika bepaald door de migratiecrisis (r. 1-9). Voorzitter Von der Leyen veranderde de benadering van Afrika naar de probleemdefinitie van een gelijkwaardig partnerschap (r. 9-20). Dus framet commissievoorzitter Von der Leyen Afrika anders dan haar voorganger. (1)
Gebruik tekst 6. Er zijn verschillende theorieën die het gedrag van staten verklaren. Een daarvan is de groep marxistische theorieën.
Vraag 22 2 punten
Leg vanuit twee andere groepen theorieën de vernieuwde interesse van de EU in Afrika uit. Gebruik in je uitleg steeds:
- de naam en een kenmerk van een groep theorieën die het gedrag van staten verklaart;
- informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Tekst 6
De hernieuwde Europese interesse in Afrika
Ten tijde van de Commissie Juncker 40 Afrika is onder andere tot stand werd de focus op Afrika vooral gekomen omdat het continent bepaald door de migratiecrisis, beschikt over een overvloed aan waarmee de Europese Unie natuurlijke bronstoffen en
5 worstelde, en de hoop de toename daarbovenop hoge demografische en van Afrikaanse migratie naar Europa 45 economische Afrikaanse groei in de te beteugelen met geld, het creëren laatste twee decennia. Een andere van banen en het versnellen van factor die dit nog eens versterkt, is economische groei. Onder auspiciën de hervorming van de AU, en dan
10 van de huidige Commissie wordt met name vanwege de Afrika nu eerst en vooral als de 50 totstandkoming van de Afrikaanse hoeksteen van Europese geopolitieke Continentale vrijhandelszone ambities gezien. Tijdens haar eerste (AfCFTA) dat vanaf januari 2021 zal buitenlandse reis in december 2019 starten. Het AfCFTA-verdrag verenigt
15 bezocht Von der Leyen het 54 landen en 1,2 miljard mensen, en hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie 55 vormt daarmee de grootste (AU) in Addis Ababa en daar sprak vrijhandelszone ter wereld sinds de ze opnieuw uit dat de EU zich erop oprichting van de wil toeleggen om een ‘gelijkwaardig Wereldhandelsorganisatie.
20 partnerschap’ tot stand te brengen. Het feit dat haar bezoek plaatsvond Maar dat is nog niet alles. Het minder dan een week nadat ze was 60 groeiende geostrategische belang aangesteld benadrukt het groeiende van Afrika heeft er ook voor gezorgd strategische belang van Afrika voor dat er een nieuwe wedloop is
25 het buitenlandbeleid van de EU. ontstaan om de opkomende markt Deze strategische buiging richting van het continent, de natuurlijke Afrika wordt nog eens verder 65 bronstoffen die het rijk is en de onderbouwd door een groot aantal stemrechten die het heeft in recente diplomatieke initiatieven van internationale organen, en dan met
30 EU-lidstaten (…). name de Verengde Naties. Zowel traditionele als nieuwe De hernieuwde Europese interesse in 70 mogendheden, zoals China, de VS, Afrika komt op een cruciaal tijdstip India, Rusland, Turkije en de voor globale geopolitieke competitie, Golfstaten, zijn in een race voor de verhoudingen tussen de EU verwikkeld om hun politieke,
35 en Afrika, en voor het Afrikaanse economische en militaire positie op continent zelf. Ondanks de enorme 75 het continent te verbeteren. (…) Met uitdagingen wordt Afrika steeds meer andere woorden, Europa is niet de gezien als een continent van enige speler in het veld. (…) mogelijkheden. Deze nieuwe kijk op
naar: EPC, 2020
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat een uitleg van de vernieuwde interesse van de EU in Afrika vanuit twee van de volgende groepen theorieën: sociaal constructivistische theorieën of realistische theorieën of liberale theorieën, met een kenmerk van de gekozen groep theorieën en informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk blijkt (per uitleg met naam, kenmerk en informatie 1 scorepunt).
voorbeelden van juiste antwoorden:
- Volgens tekst 6 wordt Afrika in toenemende mate gezien als een continent van mogelijkheden (r. 37-39). / Volgens tekst 6 heeft onder andere hoge demografische en economische groei in de laatste twee decennia bijgedragen aan een nieuwe kijk op Afrika (r. 39-46). Volgens sociaal constructivistische theorieën bestaan de verhoudingen tussen staten in de ideeën daarover. Dus zal volgens sociaal constructivistische theorieën de EU vernieuwde interesse in Afrika hebben vanuit de idee van Afrika als continent van mogelijkheden/groei (in plaats van problemen).
- Omdat Afrika van groeiend geostrategisch belang is in de wereld (r. 59-61) willen volgens tekst 6 zowel traditionele als nieuwe machtige staten, dus ook de EU-lidstaten, hun politieke, economische en militaire positie op het Afrikaanse continent verbeteren (r. 68-75). Volgens de realistische theorieën zijn internationale verhoudingen een machtsstrijd van alle tegen alle waarin staten hun eigen belangen willen veiligstellen. Dus zal de EU volgens de realistische theorieën vernieuwde interesse in Afrika hebben door Europese politieke, economische en militaire belangen op het Afrikaanse continent.
- Volgens tekst 6 wil Von der Leyen een gelijkwaardig partnerschap tussen de EU en de AU (r. 15-20). Afrika biedt namelijk mogelijkheden, onder meer door economische groei (r. 39-46). Volgens de liberale theorieën is internationale samenwerking wenselijk als deze bijdraagt aan bijvoorbeeld welvaart. Dus zal de EU volgens de liberale theorieën vernieuwde interesse in Afrika hebben om bij te dragen aan economische groei en daarmee welvaart voor zowel Afrika als Europa.
Gebruik tekst 6. Er zijn twee groepen theorieën die de (onder)ontwikkeling van staten verklaren. In het hedendaagse moderne Afrika, volgens tekst 6, zijn kenmerken van de moderne samenleving te herkennen. Een daarvan is de toename van welvaart.
Vraag 23 2 punten
− Geef aan welk ander economisch kenmerk te herkennen is in Afrika, volgens tekst 6. Gebruik in je antwoord informatie uit tekst 6 waaruit het gekozen kenmerk van de moderne samenleving blijkt.
- Geef voor dit economische kenmerk een verklaring vanuit een groep theorieën die de (onder)ontwikkeling van staten verklaart. Gebruik in je verklaring de naam en een kenmerk van de gekozen groep theorieën.
Tekst 6
De hernieuwde Europese interesse in Afrika
Ten tijde van de Commissie Juncker 40 Afrika is onder andere tot stand werd de focus op Afrika vooral gekomen omdat het continent bepaald door de migratiecrisis, beschikt over een overvloed aan waarmee de Europese Unie natuurlijke bronstoffen en
5 worstelde, en de hoop de toename daarbovenop hoge demografische en van Afrikaanse migratie naar Europa 45 economische Afrikaanse groei in de te beteugelen met geld, het creëren laatste twee decennia. Een andere van banen en het versnellen van factor die dit nog eens versterkt, is economische groei. Onder auspiciën de hervorming van de AU, en dan
10 van de huidige Commissie wordt met name vanwege de Afrika nu eerst en vooral als de 50 totstandkoming van de Afrikaanse hoeksteen van Europese geopolitieke Continentale vrijhandelszone ambities gezien. Tijdens haar eerste (AfCFTA) dat vanaf januari 2021 zal buitenlandse reis in december 2019 starten. Het AfCFTA-verdrag verenigt
15 bezocht Von der Leyen het 54 landen en 1,2 miljard mensen, en hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie 55 vormt daarmee de grootste (AU) in Addis Ababa en daar sprak vrijhandelszone ter wereld sinds de ze opnieuw uit dat de EU zich erop oprichting van de wil toeleggen om een ‘gelijkwaardig Wereldhandelsorganisatie.
20 partnerschap’ tot stand te brengen. Het feit dat haar bezoek plaatsvond Maar dat is nog niet alles. Het minder dan een week nadat ze was 60 groeiende geostrategische belang aangesteld benadrukt het groeiende van Afrika heeft er ook voor gezorgd strategische belang van Afrika voor dat er een nieuwe wedloop is
25 het buitenlandbeleid van de EU. ontstaan om de opkomende markt Deze strategische buiging richting van het continent, de natuurlijke Afrika wordt nog eens verder 65 bronstoffen die het rijk is en de onderbouwd door een groot aantal stemrechten die het heeft in recente diplomatieke initiatieven van internationale organen, en dan met
30 EU-lidstaten (…). name de Verengde Naties. Zowel traditionele als nieuwe De hernieuwde Europese interesse in 70 mogendheden, zoals China, de VS, Afrika komt op een cruciaal tijdstip India, Rusland, Turkije en de voor globale geopolitieke competitie, Golfstaten, zijn in een race voor de verhoudingen tussen de EU verwikkeld om hun politieke,
35 en Afrika, en voor het Afrikaanse economische en militaire positie op continent zelf. Ondanks de enorme 75 het continent te verbeteren. (…) Met uitdagingen wordt Afrika steeds meer andere woorden, Europa is niet de gezien als een continent van enige speler in het veld. (…) mogelijkheden. Deze nieuwe kijk op
naar: EPC, 2020
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • geglobaliseerde wereldmarkt of toename van vrije markt/handel als economisch kenmerk van de moderne samenleving en de vrijhandelszone als voorbeeld uit tekst 6 (1) • een verklaring vanuit de evolutionistische theorieën voor het gekozen economische kenmerk in het moderne Afrika, met een kenmerk van de evolutionistische theorieën (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Afrika heeft volgens tekst 6 sinds 2021 een vrijhandelszone tussen 54 Afrikaanse landen (r. 50-54). In de vrijhandelszone is een geglobaliseerde wereldmarkt te herkennen als een economisch kenmerk van de moderne samenleving (1) • De Afrikaanse staten kunnen deze vrijhandelszone creëren volgens de evolutionistische theorieën doordat de economie van Afrika volwassen wordt. Volgens de evolutionistische theorieën ontwikkelen staten zich namelijk volgens een patroon van geleidelijkheid, waarbij arme staten achterlopen op rijke staten (1) (2)
Gebruik tekst 7. Het Nederlandse buitenlandbeleid wordt wel getypeerd als dat van de koopman en de dominee.
Vraag 24 1 punt
Leg uit dat de woorden van minister Blok passen bij dit Nederlandse buitenlandbeleid. Gebruik in je uitleg informatie uit tekst 7.
Tekst 6
De hernieuwde Europese interesse in Afrika
Ten tijde van de Commissie Juncker 40 Afrika is onder andere tot stand werd de focus op Afrika vooral gekomen omdat het continent bepaald door de migratiecrisis, beschikt over een overvloed aan waarmee de Europese Unie natuurlijke bronstoffen en
5 worstelde, en de hoop de toename daarbovenop hoge demografische en van Afrikaanse migratie naar Europa 45 economische Afrikaanse groei in de te beteugelen met geld, het creëren laatste twee decennia. Een andere van banen en het versnellen van factor die dit nog eens versterkt, is economische groei. Onder auspiciën de hervorming van de AU, en dan
10 van de huidige Commissie wordt met name vanwege de Afrika nu eerst en vooral als de 50 totstandkoming van de Afrikaanse hoeksteen van Europese geopolitieke Continentale vrijhandelszone ambities gezien. Tijdens haar eerste (AfCFTA) dat vanaf januari 2021 zal buitenlandse reis in december 2019 starten. Het AfCFTA-verdrag verenigt
15 bezocht Von der Leyen het 54 landen en 1,2 miljard mensen, en hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie 55 vormt daarmee de grootste (AU) in Addis Ababa en daar sprak vrijhandelszone ter wereld sinds de ze opnieuw uit dat de EU zich erop oprichting van de wil toeleggen om een ‘gelijkwaardig Wereldhandelsorganisatie.
20 partnerschap’ tot stand te brengen. Het feit dat haar bezoek plaatsvond Maar dat is nog niet alles. Het minder dan een week nadat ze was 60 groeiende geostrategische belang aangesteld benadrukt het groeiende van Afrika heeft er ook voor gezorgd strategische belang van Afrika voor dat er een nieuwe wedloop is
25 het buitenlandbeleid van de EU. ontstaan om de opkomende markt Deze strategische buiging richting van het continent, de natuurlijke Afrika wordt nog eens verder 65 bronstoffen die het rijk is en de onderbouwd door een groot aantal stemrechten die het heeft in recente diplomatieke initiatieven van internationale organen, en dan met
30 EU-lidstaten (…). name de Verengde Naties. Zowel traditionele als nieuwe De hernieuwde Europese interesse in 70 mogendheden, zoals China, de VS, Afrika komt op een cruciaal tijdstip India, Rusland, Turkije en de voor globale geopolitieke competitie, Golfstaten, zijn in een race voor de verhoudingen tussen de EU verwikkeld om hun politieke,
35 en Afrika, en voor het Afrikaanse economische en militaire positie op continent zelf. Ondanks de enorme 75 het continent te verbeteren. (…) Met uitdagingen wordt Afrika steeds meer andere woorden, Europa is niet de gezien als een continent van enige speler in het veld. (…) mogelijkheden. Deze nieuwe kijk op
naar: EPC, 2020
Tekst 7
Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika met ambitieuze agenda
Minister Stef Blok van Buitenlandse samenwerking tussen de Zaken bezoekt op maandag 3 en organisaties waar Nederland en dinsdag 4 februari Zuid-Afrika om het Afrika onderdeel van uitmaken staat over de samenwerking tussen 25 hoog op de agenda. De ministers van
5 Nederland en Zuid-Afrika te hebben de Europese Unie en de Afrikaanse in de context van de bredere politieke Unie komen 2-3 maart bijeen in en economische ontwikkelingen in Rwanda om de relatie tussen de Europa en Afrika. Blok: ‘We willen twee continenten te bespreken. kansen benutten, zowel politiek als 30 Minister Blok neemt deel aan dat
10 economisch. Zuid-Afrika is voorzitter overleg. ‘De Europese Unie en de van de Afrikaanse Unie, lid van de Afrikaanse Unie delen veel belangen, VN-Veiligheidsraad, onderdeel van zoals het naleven van de G20, en een van de belangrijkste mensenrechten, het bevorderen van handelspartners van Nederland in 35 (cyber)veiligheid, en de
15 Sub-Sahara Afrika. We hebben een samenwerking tegen volle agenda.’ klimaatverandering met potentieel ontwrichtende gevolgen die In Pretoria overlegt minister Blok op vluchtelingenstromen op gang
3 februari met zijn Zuid-Afrikaanse 40 brengen. Deze zaken wil ik nu in collega Pandor over de politieke en Zuid-Afrika, maar ook in maart in
20 economische banden tussen Rwanda aan de orde stellen.’ (…) Zuid-Afrika en Nederland. De
bron: rijksoverheid.nl, 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat de woorden van minister Blok passen bij het Nederlandse buitenlandbeleid, met informatie over het gedrag van de koopman en over het gedrag van de dominee uit tekst 7. voorbeeld van een juist antwoord: De woorden van minister Blok passen bij dit Nederlandse buitenlandbeleid, want minister Blok geeft aan dat hij door de samenwerking met Zuid-Afrika aan de ene kant economisch kansen wil benutten (r. 9-10), waarin de koopman herkend kan worden. En hij benoemt dat hij iets hoopt te bereiken op het gebied van het naleven van mensenrechten (r. 33-34), waarin de dominee herkend kan worden. (1)
Gebruik tekst 7. Tekst 7 is een aankondiging van het werkbezoek van minister Blok aan Zuid-Afrika. Nederland is lid van de EU en Zuid-Afrika is lid van AU.
Vraag 25 2 punten
a Leg uit dat Nederland met Zuid-Afrika wil samenwerken, volgens de aankondiging. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
- informatie uit tekst 7 waaruit samenwerking blijkt. b Geef aan welke reden voor politieke samenwerking te herkennen is in de aankondiging van het werkbezoek. Gebruik in je antwoord een voorbeeld uit tekst 7 van de gekozen reden.
Tekst 7
Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika met ambitieuze agenda
Minister Stef Blok van Buitenlandse samenwerking tussen de Zaken bezoekt op maandag 3 en organisaties waar Nederland en dinsdag 4 februari Zuid-Afrika om het Afrika onderdeel van uitmaken staat over de samenwerking tussen 25 hoog op de agenda. De ministers van
5 Nederland en Zuid-Afrika te hebben de Europese Unie en de Afrikaanse in de context van de bredere politieke Unie komen 2-3 maart bijeen in en economische ontwikkelingen in Rwanda om de relatie tussen de Europa en Afrika. Blok: ‘We willen twee continenten te bespreken. kansen benutten, zowel politiek als 30 Minister Blok neemt deel aan dat
10 economisch. Zuid-Afrika is voorzitter overleg. ‘De Europese Unie en de van de Afrikaanse Unie, lid van de Afrikaanse Unie delen veel belangen, VN-Veiligheidsraad, onderdeel van zoals het naleven van de G20, en een van de belangrijkste mensenrechten, het bevorderen van handelspartners van Nederland in 35 (cyber)veiligheid, en de
15 Sub-Sahara Afrika. We hebben een samenwerking tegen volle agenda.’ klimaatverandering met potentieel ontwrichtende gevolgen die In Pretoria overlegt minister Blok op vluchtelingenstromen op gang
3 februari met zijn Zuid-Afrikaanse 40 brengen. Deze zaken wil ik nu in collega Pandor over de politieke en Zuid-Afrika, maar ook in maart in
20 economische banden tussen Rwanda aan de orde stellen.’ (…) Zuid-Afrika en Nederland. De
bron: rijksoverheid.nl, 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat Nederland met Zuid-Afrika wil samenwerken, met een toepassing van ‘handelen op elkaar afstemmen’ en ‘een gemeenschappelijk doel’ uit het kernconcept samenwerking en daarover informatie uit tekst 7 (1) b • gedeelde belangen of gedeelde waarden als reden voor politieke samenwerking en daarvan voorbeeld uit tekst 7 (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • Volgens de aankondiging wil Nederland met Zuid-Afrika samenwerken. In tekst 7 staat namelijk dat minister Blok tijdens het werkbezoek met zijn Zuid-Afrikaanse collega gaat overleggen over de politieke en economische banden tussen beide staten (r. 17-21) om hun handelen op elkaar af te stemmen in de context van de bredere politieke en economische ontwikkelingen in Europa en Afrika (r. 6-8) voor een gemeenschappelijk doel, namelijk het benutten van politieke en economische kansen (r. 9-10) (1) b • In tekst 7 staat dat de EU en de AU volgens minister Blok veel belangen delen, zoals het bevorderen van veiligheid (r. 34-35). Gedeelde belangen zijn een reden voor politieke samenwerking (1) (2)
Gebruik tekst 7. Er zijn verschillende onderzoeksmethoden die de macht van staten in beeld kunnen brengen. Een daarvan is de positiemethode.
Vraag 26 2 punten
Leg uit met welke gegevens uit tekst 7 een uitspraak vanuit de positiemethode kan worden gedaan over de politieke macht van Zuid-Afrika. Gebruik in je uitleg:
- een type gegevens uit de positiemethode;
- informatie uit tekst 7 waaruit het gekozen type gegevens blijkt;
- de omschrijving van het begrip politieke macht;
- informatie uit tekst 7 om politieke macht te illustreren.
Tekst 7
Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika met ambitieuze agenda
Minister Stef Blok van Buitenlandse samenwerking tussen de Zaken bezoekt op maandag 3 en organisaties waar Nederland en dinsdag 4 februari Zuid-Afrika om het Afrika onderdeel van uitmaken staat over de samenwerking tussen 25 hoog op de agenda. De ministers van
5 Nederland en Zuid-Afrika te hebben de Europese Unie en de Afrikaanse in de context van de bredere politieke Unie komen 2-3 maart bijeen in en economische ontwikkelingen in Rwanda om de relatie tussen de Europa en Afrika. Blok: ‘We willen twee continenten te bespreken. kansen benutten, zowel politiek als 30 Minister Blok neemt deel aan dat
10 economisch. Zuid-Afrika is voorzitter overleg. ‘De Europese Unie en de van de Afrikaanse Unie, lid van de Afrikaanse Unie delen veel belangen, VN-Veiligheidsraad, onderdeel van zoals het naleven van de G20, en een van de belangrijkste mensenrechten, het bevorderen van handelspartners van Nederland in 35 (cyber)veiligheid, en de
15 Sub-Sahara Afrika. We hebben een samenwerking tegen volle agenda.’ klimaatverandering met potentieel ontwrichtende gevolgen die In Pretoria overlegt minister Blok op vluchtelingenstromen op gang
3 februari met zijn Zuid-Afrikaanse 40 brengen. Deze zaken wil ik nu in collega Pandor over de politieke en Zuid-Afrika, maar ook in maart in
20 economische banden tussen Rwanda aan de orde stellen.’ (…) Zuid-Afrika en Nederland. De
bron: rijksoverheid.nl, 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • netwerken/posities van een staat ten opzichte van andere staten als onderzochte gegevens uit de positiemethode en daarover informatie uit tekst 7 (1) • een uitleg dat met de gekozen gegevens een uitspraak kan worden gedaan over de politieke macht van Zuid-Afrika, met een toepassing van het begrip politieke macht en informatie uit tekst 7 om politieke macht te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Met de positiemethode kan de macht van Zuid-Afrika ten opzichte van andere staten worden onderzocht door de netwerken en posities die een staat in verschillende internationale organisaties heeft in kaart te brengen. Uit tekst 7 blijkt dat Zuid-Afrika verschillende belangrijke posities bekleedt binnen onder andere de VN en de Afrikaanse Unie (r. 10-15) (1) • Deze posities zeggen iets over de politieke macht van Zuid-Afrika in 2020, omdat een voorzittersrol in de Afrikaanse Unie en het lidmaatschap van de VN-veiligheidsraad Zuid-Afrika het vermogen geeft om besluitvorming in deze instellingen te beïnvloeden, bijvoorbeeld over het naleven van mensenrechten (r. 33-34). Dus kan met deze gegevens een uitspraak vanuit de positiemethode worden gedaan over de politieke macht van Zuid-Afrika (1) (2)
In 2020 was Zuid-Afrika lid van de VN-Veiligheidsraad. Er wordt al jaren gesproken over hervorming van de samenstelling van de VN-Veiligheidsraad.
Vraag 27 2 punten
Beargumenteer met de representatie van VN-lidstaten of de samenstelling van de VN-Veiligheidsraad wel of niet moet veranderen. Gebruik in je argumentatie:
- een kenmerk van de samenstelling van de VN-Veiligheidsraad;
- de omschrijving van het kernconcept representatie.
Tekst 7
Minister Blok bezoekt Zuid-Afrika met ambitieuze agenda
Minister Stef Blok van Buitenlandse samenwerking tussen de Zaken bezoekt op maandag 3 en organisaties waar Nederland en dinsdag 4 februari Zuid-Afrika om het Afrika onderdeel van uitmaken staat over de samenwerking tussen 25 hoog op de agenda. De ministers van
5 Nederland en Zuid-Afrika te hebben de Europese Unie en de Afrikaanse in de context van de bredere politieke Unie komen 2-3 maart bijeen in en economische ontwikkelingen in Rwanda om de relatie tussen de Europa en Afrika. Blok: ‘We willen twee continenten te bespreken. kansen benutten, zowel politiek als 30 Minister Blok neemt deel aan dat
10 economisch. Zuid-Afrika is voorzitter overleg. ‘De Europese Unie en de van de Afrikaanse Unie, lid van de Afrikaanse Unie delen veel belangen, VN-Veiligheidsraad, onderdeel van zoals het naleven van de G20, en een van de belangrijkste mensenrechten, het bevorderen van handelspartners van Nederland in 35 (cyber)veiligheid, en de
15 Sub-Sahara Afrika. We hebben een samenwerking tegen volle agenda.’ klimaatverandering met potentieel ontwrichtende gevolgen die In Pretoria overlegt minister Blok op vluchtelingenstromen op gang
3 februari met zijn Zuid-Afrikaanse 40 brengen. Deze zaken wil ik nu in collega Pandor over de politieke en Zuid-Afrika, maar ook in maart in
20 economische banden tussen Rwanda aan de orde stellen.’ (…) Zuid-Afrika en Nederland. De
bron: rijksoverheid.nl, 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het bestaan uit permanente en niet-permanente leden of het weerspiegelen van de politieke verhoudingen van 1945, als kenmerk van de samenstelling van de VN-Veiligheidsraad (1) • een argumentatie voor of tegen een verandering van de samenstelling van de VN-Veiligheidsraad, met toepassing van het kernconcept representatie op werelddelen/wereldbevolking of machtsverhouding (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De VN-Veiligheidsraad bestaat uit permante leden en niet-permanente leden. De permanente leden in de huidige samenstelling van de VN-Veiligheidsraad (met veto-recht) weerspiegelen de politieke verhoudingen van 1945 (1) • Om recht te doen aan de veranderende politieke verhoudingen onder de machtige permanente leden van de VN-Veiligheidsraad zou bijvoorbeeld een Afrikaanse staat het Afrikaanse continent permanent moeten vertegenwoordigen in de VN-Veiligheidsraad. Omdat de huidige permanente leden van VN-Veiligheidsraad de Afrikaanse bevolking niet representeren, moet de samenstelling veranderen. of Doordat de huidige permanente leden van de VN-Veiligheidsraad deels nog steeds de huidige politieke verhoudingen weerspiegelen, worden nog steeds de machtigste staten vertegenwoordigd in de VN-Veiligheidsraad. Omdat de huidige permante leden van de VN-Veiligheidsraad de machtigste VN-lidstaten representeren, hoeft de samenstelling niet te veranderen (1) (2)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Maatschappijwetenschappen 2022, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-22-2-o
Andere examens maatschappijwetenschappen vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2 loopt tot vraag 27. Van 25 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), verandering (6) en vorming (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-22-2-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen vwo 2022, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.