Eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 Waar blijft mijn tijd?, Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels, Opgave 3 De Inflation Reduction Act, Opgave 4 De boycot van The Sun in Merseyside.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2 loopt tot vraag 24. Van 22 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over vorming (7), verandering (5) en macht en gezag (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Vorming | 6, 11, 13-15, 21, 24 | 7 |
| Verandering | 1-2, 4-5, 12 | 5 |
| Macht en gezag | 7-9, 16, 18 | 5 |
| Binding | 3, 10, 17, 20 | 4 |
| Verhouding | 19 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijwetenschappen vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over vorming (32% van de vragen, gemiddeld 17%) en verandering (23% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over macht en gezag (23% van de vragen, gemiddeld 52%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 Waar blijft mijn tijd?
Bij deze opgave hoort tekst 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over tijdsbesparing in de moderne samenleving.
Gebruik tekst 1. Volgens tekst 1 gaan moderne stedelingen in de 21ste eeuw anders met tijd om dan mensen uit vorige generaties.
Vraag 1 2 punten
Leg uit dat in de manier waarop moderne stedelingen met tijd omgaan rationalisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
- ‘het ordenen/systematiseren van de werkelijkheid’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en informatie uit tekst 1 waaruit dat blijkt;
- ‘het zo efficiënt/effectief mogelijk bereiken van resultaten’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en informatie uit tekst 1 waaruit dat blijkt.
Tekst 1
Wie efficiënter probeert te leven heeft nergens meer tijd voor
Ik word omringd door hardlopers. (...) om niet geobsedeerd te raken door Wanneer ik een paar minuten uit het hun eigen efficiëntie en optimalisatie. raam staar, holt er meestal wel iemand voorbij. (...) De moderne Het leven van de moderne stedeling
5 mens sport (...) individueel. Zo zit hij is op meer manieren verweven met niet vast aan de in steen gebeitelde 40 allerlei tijdbesparende diensten. tijden van de trainingen op de Illustratief zijn de slogans op de voetbalclub, die ook nog eens relatief bussen van de Albert Heijn2) die hier lang duren. En hoeft hij niet te blijven door de buurt rijden: ‘Druk, druk,
10 hangen in de kantine of deel te druk, en toch je koelkast gevuld’. (...) nemen aan andere sociale 45 En wat te denken van de Swapfiets. verplichtingen. Bij een lekke band hoef je die niet zelf te plakken. Je hoeft zelfs niet Tijd is een object dat zich in stukken naar de fietsenmaker: je stuurt een laat knippen en productief laat appje en er wordt een nieuwe bij je
15 maken. Van elke activiteit of 50 thuisbezorgd. (...) De flitsbezorger is handeling kan wat worden misschien wel het meest geschraapt. Het leven als rekensom. exemplarische voorbeeld van hoe het (...) digitale tijdperk het leven heeft veranderd. (...) De drang naar efficiëntie en tijdsbesparing [is] in de 21ste eeuw 55 Waar gaan al die opgespaarde
20 enorm geïntensiveerd. Veel moderne minuten, uren en dagen dan aan op? mensen (...) zien zichzelf als een Langer doorwerken, een extra bedrijf en zijn als de dood om tijd te cursus, nóg een marathon. (...) De verspillen. Met blokkenschema’s en komst van de wasmachine, auto en volgepropte agenda’s proberen ze er 60 e-mail leidden niet tot extra vrije tijd,
25 maximaal rendement uit te halen. maar zorgden ervoor dat we vaker (...) Die manier van denken wordt gingen wassen, langere afstanden aangejaagd door de digitale aflegden en meer elektronische revolutie. Sinds de komst van de brieven verstuurden. (...) Alles wat iPhone in 2007 is bijna de hele 65 [moderne stedelingen] ondernemen,
30 wereld met een paar kliks en swipes bekijken ze door de bril van binnen handbereik. Silicon Valley1) efficiëntie, en bestempelen ze direct bouwt met zijn platforms, apps en als verloren tijd. Met die blik kijken ze algoritmen verder aan een zelfs naar hun vrije tijd: ook die moet wrijvingsloze wereld waarin het voor 70 worden uitgebuit en in dienst staan
35 de gebruikers bijna onmogelijk wordt van hun rendement.
bron: Trouw, 2023
noot 1 Silicon Valley = regio in de Verenigde Staten waar veel technologiebedrijven zoals Apple gevestigd zijn noot 2 Met de bussen van Albert Heijn worden de vrachtwagens bedoeld waarmee deze supermarktketen boodschappen aan de deur bezorgt.
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘het ordenen/systematiseren van de werkelijkheid’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en daarover informatie uit tekst 1 (1) • een uitleg dat in de manier waarop moderne stedelingen met tijd omgaan rationalisering te herkennen is, met een toepassing van ‘het zo efficiënt/effectief mogelijk bereiken van resultaten’ uit de omschrijving van het kernconcept rationalisering en daarover informatie uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens tekst 1 gebruiken mensen blokkenschema’s en agenda’s (r. 23-25) als een middel om de tijd die ze hebben te ordenen en er via planning een systeem in aan te brengen. (1) • Daarmee kunnen ze hun leven als een bedrijf organiseren en zo weinig mogelijk tijd verspillen (r. 20-23), zodat ze hun tijd zo efficiënt mogelijk benutten. Zo is in de manier waarop moderne stedelingen met tijd omgaan rationalisering te herkennen. (1) (2)
Gebruik tekst 1. Volgens tekst 1 kiezen moderne stedelingen eerder voor de sport hardlopen dan voor de sport voetballen.
Vraag 2 1 punt
Leg uit dat de sport hardlopen past bij een geïndividualiseerde samenleving. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept individualisering en informatie uit tekst 1 waaruit individualisering blijkt.
Tekst 1
Wie efficiënter probeert te leven heeft nergens meer tijd voor
Ik word omringd door hardlopers. (...) om niet geobsedeerd te raken door Wanneer ik een paar minuten uit het hun eigen efficiëntie en optimalisatie. raam staar, holt er meestal wel iemand voorbij. (...) De moderne Het leven van de moderne stedeling
5 mens sport (...) individueel. Zo zit hij is op meer manieren verweven met niet vast aan de in steen gebeitelde 40 allerlei tijdbesparende diensten. tijden van de trainingen op de Illustratief zijn de slogans op de voetbalclub, die ook nog eens relatief bussen van de Albert Heijn2) die hier lang duren. En hoeft hij niet te blijven door de buurt rijden: ‘Druk, druk,
10 hangen in de kantine of deel te druk, en toch je koelkast gevuld’. (...) nemen aan andere sociale 45 En wat te denken van de Swapfiets. verplichtingen. Bij een lekke band hoef je die niet zelf te plakken. Je hoeft zelfs niet Tijd is een object dat zich in stukken naar de fietsenmaker: je stuurt een laat knippen en productief laat appje en er wordt een nieuwe bij je
15 maken. Van elke activiteit of 50 thuisbezorgd. (...) De flitsbezorger is handeling kan wat worden misschien wel het meest geschraapt. Het leven als rekensom. exemplarische voorbeeld van hoe het (...) digitale tijdperk het leven heeft veranderd. (...) De drang naar efficiëntie en tijdsbesparing [is] in de 21ste eeuw 55 Waar gaan al die opgespaarde
20 enorm geïntensiveerd. Veel moderne minuten, uren en dagen dan aan op? mensen (...) zien zichzelf als een Langer doorwerken, een extra bedrijf en zijn als de dood om tijd te cursus, nóg een marathon. (...) De verspillen. Met blokkenschema’s en komst van de wasmachine, auto en volgepropte agenda’s proberen ze er 60 e-mail leidden niet tot extra vrije tijd,
25 maximaal rendement uit te halen. maar zorgden ervoor dat we vaker (...) Die manier van denken wordt gingen wassen, langere afstanden aangejaagd door de digitale aflegden en meer elektronische revolutie. Sinds de komst van de brieven verstuurden. (...) Alles wat iPhone in 2007 is bijna de hele 65 [moderne stedelingen] ondernemen,
30 wereld met een paar kliks en swipes bekijken ze door de bril van binnen handbereik. Silicon Valley1) efficiëntie, en bestempelen ze direct bouwt met zijn platforms, apps en als verloren tijd. Met die blik kijken ze algoritmen verder aan een zelfs naar hun vrije tijd: ook die moet wrijvingsloze wereld waarin het voor 70 worden uitgebuit en in dienst staan
35 de gebruikers bijna onmogelijk wordt van hun rendement.
bron: Trouw, 2023
noot 1 Silicon Valley = regio in de Verenigde Staten waar veel technologiebedrijven zoals Apple gevestigd zijn noot 2 Met de bussen van Albert Heijn worden de vrachtwagens bedoeld waarmee deze supermarktketen boodschappen aan de deur bezorgt.
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat de sport hardlopen past bij een geïndividualiseerde samenleving, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept individualisering en daarover informatie uit tekst 1. voorbeeld van een juist antwoord: Moderne stedelingen kiezen voor een individuele sport zoals hardlopen om niet vast te zitten aan vaste trainingstijden, zoals dat wel het geval is bij de voetbalclub (r. 4-8). Dat wil zeggen dat hardlopen meer zelfstandigheid geeft op het gebied van tijdsindeling dan voetballen en daarmee bij een geïndividualiseerde samenleving past. (1)
Het wijdverbreide gebruik van agenda’s op het werk heeft kenmerken van een sociale institutie. Sociale instituties reguleren de onderlinge relaties tussen mensen. Een kenmerk van sociale instituties is dat ze vaak een lange traditie hebben.
Vraag 3 2 punten
Beredeneer voor een ander kenmerk van sociale instituties dat het gebruik van agenda’s op het werk de onderlinge relaties tussen mensen reguleert. Gebruik in je redenering:
- een kenmerk van sociale instituties;
- een eigen voorbeeld waaruit ‘het onderling reguleren van relaties’ uit de omschrijving van het kernconcept sociale institutie blijkt.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een kenmerk van sociale instituties (1) • een redenering dat het gebruik van agenda’s op het werk de onderlinge relaties tussen mensen reguleert en daarover een eigen voorbeeld, met een toepassing van het gekozen kenmerk van sociale instituties (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Een kenmerk van sociale instituties is dat ze buiten het individu om bestaan. (1) • Als je een afspraak wil maken met iemand op het werk, houd je rekening met de al bestaande afspraken in de agenda van de ander. Dit gebruik bestaat buiten het individu om, je kunt er niet voor kiezen er vanaf te wijken. Daarnaast laat dit zien dat er sprake is van een regulering van de onderlinge relaties tussen mensen op het werk. Want afspraken maken mag, maar dan alleen als je rekening houdt met al bestaande afspraken. (1) (2)
Gebruik tekst 1. In de laatste alinea van tekst 1 wordt een kanttekening gezet bij tijdsbesparing.
Vraag 4 1 punt
Leg uit dat in die kanttekening bij tijdsbesparing postmodernistische kritiek op moderniteit te herkennen is.
Tekst 1
Wie efficiënter probeert te leven heeft nergens meer tijd voor
Ik word omringd door hardlopers. (...) om niet geobsedeerd te raken door Wanneer ik een paar minuten uit het hun eigen efficiëntie en optimalisatie. raam staar, holt er meestal wel iemand voorbij. (...) De moderne Het leven van de moderne stedeling
5 mens sport (...) individueel. Zo zit hij is op meer manieren verweven met niet vast aan de in steen gebeitelde 40 allerlei tijdbesparende diensten. tijden van de trainingen op de Illustratief zijn de slogans op de voetbalclub, die ook nog eens relatief bussen van de Albert Heijn2) die hier lang duren. En hoeft hij niet te blijven door de buurt rijden: ‘Druk, druk,
10 hangen in de kantine of deel te druk, en toch je koelkast gevuld’. (...) nemen aan andere sociale 45 En wat te denken van de Swapfiets. verplichtingen. Bij een lekke band hoef je die niet zelf te plakken. Je hoeft zelfs niet Tijd is een object dat zich in stukken naar de fietsenmaker: je stuurt een laat knippen en productief laat appje en er wordt een nieuwe bij je
15 maken. Van elke activiteit of 50 thuisbezorgd. (...) De flitsbezorger is handeling kan wat worden misschien wel het meest geschraapt. Het leven als rekensom. exemplarische voorbeeld van hoe het (...) digitale tijdperk het leven heeft veranderd. (...) De drang naar efficiëntie en tijdsbesparing [is] in de 21ste eeuw 55 Waar gaan al die opgespaarde
20 enorm geïntensiveerd. Veel moderne minuten, uren en dagen dan aan op? mensen (...) zien zichzelf als een Langer doorwerken, een extra bedrijf en zijn als de dood om tijd te cursus, nóg een marathon. (...) De verspillen. Met blokkenschema’s en komst van de wasmachine, auto en volgepropte agenda’s proberen ze er 60 e-mail leidden niet tot extra vrije tijd,
25 maximaal rendement uit te halen. maar zorgden ervoor dat we vaker (...) Die manier van denken wordt gingen wassen, langere afstanden aangejaagd door de digitale aflegden en meer elektronische revolutie. Sinds de komst van de brieven verstuurden. (...) Alles wat iPhone in 2007 is bijna de hele 65 [moderne stedelingen] ondernemen,
30 wereld met een paar kliks en swipes bekijken ze door de bril van binnen handbereik. Silicon Valley1) efficiëntie, en bestempelen ze direct bouwt met zijn platforms, apps en als verloren tijd. Met die blik kijken ze algoritmen verder aan een zelfs naar hun vrije tijd: ook die moet wrijvingsloze wereld waarin het voor 70 worden uitgebuit en in dienst staan
35 de gebruikers bijna onmogelijk wordt van hun rendement.
bron: Trouw, 2023
noot 1 Silicon Valley = regio in de Verenigde Staten waar veel technologiebedrijven zoals Apple gevestigd zijn noot 2 Met de bussen van Albert Heijn worden de vrachtwagens bedoeld waarmee deze supermarktketen boodschappen aan de deur bezorgt.
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat de kanttekening bij tijdsbesparing uit de laatste alinea van tekst 1 past bij de postmodernistische kritiek dat technologische ontwikkeling/voortuitgang niet gelijk op hoeft te gaan met morele of sociale vooruitgang / vooruitgang op andere vlakken, en daarover informatie uit tekst 1. voorbeeld van een juist antwoord: Volgens tekst 1 lijken nieuwe technologische mogelijkheden zoals e-mail tijd te besparen. Die vrijgekomen tijd wordt echter gevuld met het sturen van nog meer e-mails (r. 58-64). In deze kanttekening dat technologische vooruitgang hier niet leidt tot ‘werkelijke voortuitgang’ in het leven van mensen is postmodernistische kritiek te herkennen. (1)
Gebruik tekst 1. In tekst 1 staat dat moderne stedelingen steeds meer gebruikmaken van tijdbesparende diensten, zoals het laten bezorgen van boodschappen. Er worden drie paradoxen van modernisering onderscheiden. Een daarvan is de schijnbare tegenstelling tussen enerzijds generalisering en anderzijds pluralisering van cultuur.
Vraag 5 2 punten
Beredeneer welke andere paradox van modernisering te herkennen is in de tijdbesparende diensten. Gebruik in je redenering een paradox van modernisering en informatie uit tekst 1.
Tekst 1
Wie efficiënter probeert te leven heeft nergens meer tijd voor
Ik word omringd door hardlopers. (...) om niet geobsedeerd te raken door Wanneer ik een paar minuten uit het hun eigen efficiëntie en optimalisatie. raam staar, holt er meestal wel iemand voorbij. (...) De moderne Het leven van de moderne stedeling
5 mens sport (...) individueel. Zo zit hij is op meer manieren verweven met niet vast aan de in steen gebeitelde 40 allerlei tijdbesparende diensten. tijden van de trainingen op de Illustratief zijn de slogans op de voetbalclub, die ook nog eens relatief bussen van de Albert Heijn2) die hier lang duren. En hoeft hij niet te blijven door de buurt rijden: ‘Druk, druk,
10 hangen in de kantine of deel te druk, en toch je koelkast gevuld’. (...) nemen aan andere sociale 45 En wat te denken van de Swapfiets. verplichtingen. Bij een lekke band hoef je die niet zelf te plakken. Je hoeft zelfs niet Tijd is een object dat zich in stukken naar de fietsenmaker: je stuurt een laat knippen en productief laat appje en er wordt een nieuwe bij je
15 maken. Van elke activiteit of 50 thuisbezorgd. (...) De flitsbezorger is handeling kan wat worden misschien wel het meest geschraapt. Het leven als rekensom. exemplarische voorbeeld van hoe het (...) digitale tijdperk het leven heeft veranderd. (...) De drang naar efficiëntie en tijdsbesparing [is] in de 21ste eeuw 55 Waar gaan al die opgespaarde
20 enorm geïntensiveerd. Veel moderne minuten, uren en dagen dan aan op? mensen (...) zien zichzelf als een Langer doorwerken, een extra bedrijf en zijn als de dood om tijd te cursus, nóg een marathon. (...) De verspillen. Met blokkenschema’s en komst van de wasmachine, auto en volgepropte agenda’s proberen ze er 60 e-mail leidden niet tot extra vrije tijd,
25 maximaal rendement uit te halen. maar zorgden ervoor dat we vaker (...) Die manier van denken wordt gingen wassen, langere afstanden aangejaagd door de digitale aflegden en meer elektronische revolutie. Sinds de komst van de brieven verstuurden. (...) Alles wat iPhone in 2007 is bijna de hele 65 [moderne stedelingen] ondernemen,
30 wereld met een paar kliks en swipes bekijken ze door de bril van binnen handbereik. Silicon Valley1) efficiëntie, en bestempelen ze direct bouwt met zijn platforms, apps en als verloren tijd. Met die blik kijken ze algoritmen verder aan een zelfs naar hun vrije tijd: ook die moet wrijvingsloze wereld waarin het voor 70 worden uitgebuit en in dienst staan
35 de gebruikers bijna onmogelijk wordt van hun rendement.
bron: Trouw, 2023
noot 1 Silicon Valley = regio in de Verenigde Staten waar veel technologiebedrijven zoals Apple gevestigd zijn noot 2 Met de bussen van Albert Heijn worden de vrachtwagens bedoeld waarmee deze supermarktketen boodschappen aan de deur bezorgt.
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bekijk het antwoord
Opmerking Aan alleen het noemen van de juiste paradox mogen geen scorepunten worden toegekend.
Gebruik tekst 1.
Vraag 6 2 punten
Beschrijf vanuit een aanname van het sociaalconstructivisme-paradigma de manier waarop moderne stedelingen met tijd omgaan. Gebruik in je beschrijving een aanname van het sociaalconstructivisme-paradigma en informatie uit tekst 1.
Tekst 1
Wie efficiënter probeert te leven heeft nergens meer tijd voor
Ik word omringd door hardlopers. (...) om niet geobsedeerd te raken door Wanneer ik een paar minuten uit het hun eigen efficiëntie en optimalisatie. raam staar, holt er meestal wel iemand voorbij. (...) De moderne Het leven van de moderne stedeling
5 mens sport (...) individueel. Zo zit hij is op meer manieren verweven met niet vast aan de in steen gebeitelde 40 allerlei tijdbesparende diensten. tijden van de trainingen op de Illustratief zijn de slogans op de voetbalclub, die ook nog eens relatief bussen van de Albert Heijn2) die hier lang duren. En hoeft hij niet te blijven door de buurt rijden: ‘Druk, druk,
10 hangen in de kantine of deel te druk, en toch je koelkast gevuld’. (...) nemen aan andere sociale 45 En wat te denken van de Swapfiets. verplichtingen. Bij een lekke band hoef je die niet zelf te plakken. Je hoeft zelfs niet Tijd is een object dat zich in stukken naar de fietsenmaker: je stuurt een laat knippen en productief laat appje en er wordt een nieuwe bij je
15 maken. Van elke activiteit of 50 thuisbezorgd. (...) De flitsbezorger is handeling kan wat worden misschien wel het meest geschraapt. Het leven als rekensom. exemplarische voorbeeld van hoe het (...) digitale tijdperk het leven heeft veranderd. (...) De drang naar efficiëntie en tijdsbesparing [is] in de 21ste eeuw 55 Waar gaan al die opgespaarde
20 enorm geïntensiveerd. Veel moderne minuten, uren en dagen dan aan op? mensen (...) zien zichzelf als een Langer doorwerken, een extra bedrijf en zijn als de dood om tijd te cursus, nóg een marathon. (...) De verspillen. Met blokkenschema’s en komst van de wasmachine, auto en volgepropte agenda’s proberen ze er 60 e-mail leidden niet tot extra vrije tijd,
25 maximaal rendement uit te halen. maar zorgden ervoor dat we vaker (...) Die manier van denken wordt gingen wassen, langere afstanden aangejaagd door de digitale aflegden en meer elektronische revolutie. Sinds de komst van de brieven verstuurden. (...) Alles wat iPhone in 2007 is bijna de hele 65 [moderne stedelingen] ondernemen,
30 wereld met een paar kliks en swipes bekijken ze door de bril van binnen handbereik. Silicon Valley1) efficiëntie, en bestempelen ze direct bouwt met zijn platforms, apps en als verloren tijd. Met die blik kijken ze algoritmen verder aan een zelfs naar hun vrije tijd: ook die moet wrijvingsloze wereld waarin het voor 70 worden uitgebuit en in dienst staan
35 de gebruikers bijna onmogelijk wordt van hun rendement.
bron: Trouw, 2023
noot 1 Silicon Valley = regio in de Verenigde Staten waar veel technologiebedrijven zoals Apple gevestigd zijn noot 2 Met de bussen van Albert Heijn worden de vrachtwagens bedoeld waarmee deze supermarktketen boodschappen aan de deur bezorgt.
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een beschrijving van het omgaan met tijd door moderne stedelingen vanuit een aanname van het sociaalconstructivisme-paradigma, met een toepassing van een aanname van het sociaalconstructivisme-paradigma (1) • informatie uit tekst 1 om de gekozen aanname te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens het sociaalconstructivisme-paradigma geven actoren samen betekenis aan de sociale werkelijkheid. In tekst 1 geven moderne stedelingen samen een economische of rationele betekenis aan het omgaan met tijd door elkaar te wijzen op tijdsverspilling en tijdsbesparing. (1) • In tekst 1 staat namelijk dat moderne stedelingen zichzelf als een bedrijf zien en als de dood zijn om tijd te verspillen (r. 20-23). (1) (2)
Opgave 2 Het verbod op de Hells Angels
Bij deze opgave horen tekst 2 en afbeelding 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding In juli 2022 oordeelde de Hoge Raad dat de motorclub Hells Angels definitief verboden is in Nederland. Daarmee is ook het dragen van de zogenaamde colors (zie afbeelding 1) van de motorclub verboden. Met het oordeel kwam een einde aan een jarenlange juridische strijd van het Openbaar Ministerie (OM) tegen de motorclub. Tekst 2 komt uit een eerder betoog van het OM uit 2019, waarin het OM bepleit de motorclub te verbieden.
Gebruik tekst 2. Er zijn vier typen machtsbronnen te onderscheiden. Een daarvan is de cognitieve machtsbron.
Vraag 7 2 punten
Leg met een ander type machtsbron uit dat het Openbaar Ministerie macht heeft uitgeoefend in zijn strijd tegen de motorclub Hells Angels. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept macht en informatie uit tekst 2 waaruit macht blijkt;
- een omschrijving van het gekozen type machtsbron en informatie uit tekst 2 waaruit het gekozen type machtsbron blijkt.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van een politieke machtsbron en daarover informatie uit tekst 2 (1) • een uitleg dat het Openbaar Ministerie macht heeft gebruikt in zijn strijd tegen de motorclub Hells Angels, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept macht en informatie uit tekst 2 waaruit macht blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 2 staat dat het Openbaar Ministerie een rechtszaak/juridische procedure is begonnen die moet leiden tot een verbod op de motorclub Hells Angels (r. 5-12). In de wet is vastgelegd dat het OM de mogelijkheid heeft om personen of groepen te vervolgen, oftewel het is een politieke machtsbron. (1) • Het Openbaar Ministerie start de vervolging met als doel het geweld van de Hells Angels-leden te stoppen (r. 1-4), oftewel de handelingsmogelijkheden van leden van de motorclub Hells Angels te beperken. Dus heeft het OM macht gebruikt in zijn strijd tegen de motorclub Hells Angels. (1) (2)
Gebruik tekst 2.
Vraag 8 1 punt
Leg uit dat het Openbaar Ministerie met een verbod op de motorclub Hells Angels probeert het geweldsmonopolie te herstellen. Gebruik in je uitleg een omschrijving van het begrip geweldsmonopolie en informatie uit tekst 2 om geweldsmonopolie te illustreren.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat het Openbaar Ministerie met een verbod op de motorclub Hells Angels het geweldsmonopolie probeert te herstellen, met een toepassing van het begrip geweldsmonopolie en informatie uit tekst 2 om geweldsmonopolie te illustreren. voorbeeld van een juist antwoord: Volgens tekst 2 verstoren de gewelddadige handelingen van de Hells Angels-leden de openbare orde (r. 61-68). Dit geweld is in strijd met het geweldsmonopolie van de overheid, oftewel het alleenrecht op (legitiem) geweld uitoefenen door een (goed) functionerende overheid. Het verbieden van de motorclub Hells Angels is te zien als het herstellen van het geweldsmonopolie door het Openbaar Ministerie. (1)
Gebruik tekst 2. Het functionalisme-paradigma gaat uit van een aantal aannames.
Vraag 9 2 punten
Verklaar de vervolging van de motorclub Hells Angels door het Openbaar Ministerie vanuit een aanname van het functionalisme-paradigma. Gebruik in je verklaring een aanname van het functionalisme-paradigma en informatie uit tekst 2.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een verklaring voor de vervolging van de motorclub Hells Angels door het Openbaar Ministerie vanuit een aanname van het functionalisme-paradigma, met een toepassing van een aanname van het functionalisme-paradigma (1) • informatie uit tekst 2 om de gekozen aanname te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens het functionalisme-paradigma vervullen onderdelen van de samenleving functies die zorgen voor (het voortbestaan van) de maatschappelijke orde. Met een vervolging van de motorclub Hells Angels vervult het Openbaar Ministerie haar functie als hersteller van de maatschappelijke orde. (1) • Die maatschappelijke orde is volgens het Openbaar Ministerie verstoord omdat de motorclub Hells Angels de openbare orde verstoort (r. 55-60). (1) (2)
Gebruik tekst 2. Uit de beschrijving van de motorclub door het Openbaar Ministerie in tekst 2 blijkt dat er sterke bindingen bestaan tussen de leden van de motorclub Hells Angels. Er zijn vier typen bindingen te onderscheiden. Een type is de politieke binding.
Vraag 10 2 punten
Geef voor twee andere typen bindingen aan dat deze te herkennen zijn tussen de leden van de motorclub Hells Angels. Gebruik in je antwoord per type binding informatie uit tekst 2 waaruit het gekozen type binding blijkt.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat twee typen bindingen tussen de leden van de motorclub Hells Angels, met per type binding informatie uit tekst 2 waaruit het gekozen type binding blijkt (per type binding met informatie
1 scorepunt).
voorbeelden van juiste antwoorden (twee van de volgende):
- In tekst 2 staat dat de leden van de motorclub financiële steun verlenen aan clubleden in detentie (r. 48-49), waaruit een economische binding tussen de leden van de motorclub Hells Angels blijkt.
- In tekst 2 staat dat de leden van de motorclub morele steun verlenen aan clubleden in detentie (r. 48-49), waaruit een onderling positief gevoel oftewel een affectieve binding tussen de leden van de motorclub Hells Angels blijkt.
- Uit tekst 2 blijkt dat de leden van de motorclub kennis aan elkaar overdragen over bijvoorbeeld de betekenis van de onderscheidingen binnen de hiërarchie van de motorclub (r. 13-29), waaruit een cognitieve binding tussen de leden van de motorclub Hells Angels blijkt.
per juist antwoord (1)
Gebruik tekst 2 of afbeelding 1. In de ontwikkeling van traditionele naar moderne samenlevingen is de invloed van collectieve identiteiten op de identiteit van mensen veranderd.
Vraag 11 2 punten
Beredeneer of de invloed van collectieve identiteit van de motorclub Hells Angels op de identiteit van de individuele leden past in een traditionele of juist in een moderne samenleving. Gebruik in je redenering:
- een verschil tussen traditionele en moderne samenlevingen;
- een omschrijving van collectieve identiteit en informatie uit tekst 2 of afbeelding 1 waaruit collectieve identiteit blijkt.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een verschil tussen traditionele en moderne samenlevingen (1) • een redenering waaruit blijkt dat de invloed die de collectieve identiteit van de motorclub Hells Angels heeft op de identiteit van individuele leden past bij het gekozen type samenleving, met een toepassing van collectieve identiteit en daarover informatie uit tekst 2 of afbeelding 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Collectieve identiteiten (zoals de familie of de kerk) hebben in traditionele samenlevingen veel meer invloed op de identiteit van mensen dan in modernere samenlevingen (omdat gemeenschapsbanden in traditionele samenlevingen sterker zijn dan in moderne samenlevingen). (1) • Door het dragen van de colors van de club (afbeelding 1) laten de leden van de Hells Angels zien dat zij in de eerste plaats lid zijn van de motorclub en zich identificeren als deel van de groep. Die sterke identificatie met de collectieve identiteit past meer in een traditionele dan in een moderne samenleving. (1) of • Collectieve identiteiten zijn in traditionele samenlevingen in hoge mate toegewezen. In modernere samenlevingen hebben mensen meer mogelijkheden om te kiezen tot welke collectieve identiteit ze willen behoren. (1) • Door het dragen van de colors van de club (afbeelding 1) laten de leden van de Hells Angels zien dat zij ervoor gekozen hebben zich in het openbaar te vertonen als lid van de motorclub. Die keuze tot welke collectieve identiteit ze willen behoren past meer in een moderne dan een traditionele samenleving. (1) (2)
Gebruik tekst 2.
Vraag 12 2 punten
Leg uit dat volgens het Openbaar Ministerie het gebruik van geweld geïnstitutionaliseerd is in de motorclub Hells Angels. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en informatie uit tekst 2 om institutionalisering te illustreren.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘het vastleggen van min of meer geformaliseerde regels’ uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en daarvan een voorbeeld uit tekst 2 (1) • een uitleg dat volgens het Openbaar Ministerie het gebruik van geweld geïnstitutionaliseerd is in de motorclub Hells Angels, met een toepassing van ‘standaardgedragspatronen’/‘de regulatie van het gedrag van de leden’ uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en daarover informatie uit tekst 2 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens het Openbaar Ministerie wordt de Filthy Few patch uitgereikt als een lid een moord, of tenminste ernstig geweld heeft gepleegd (r. 22-25). Dat wijst op een geformaliseerde regel, namelijk dat het gebruik van geweld wordt beloond. (1) • Door het vastleggen onder welke omstandigheden en tegen wie geweld mag worden gebruikt, wordt leden geleerd om geweld te gebruiken tegen mensen van buiten de club (r. 49-55). Hiermee wordt het gedrag van de leden van de motorclub over hoe en waartoe geweld gebruikt mag worden, gereguleerd. Dus is het gebruik van geweld in de motorclub Hells Angels geïnstitutionaliseerd, volgens het Openbaar Ministerie. (1) (2)
Gebruik afbeelding 1. Op afbeelding 1 is een lid van de motorclub Hells Angels te zien dat zijn colors draagt.
Vraag 13 1 punt
Leg uit dat de colors onderdeel zijn van de cultuur van de motorclub Hells Angels. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept cultuur en informatie uit afbeelding 1 waaruit cultuur blijkt.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat de colors een uitdrukkingsvorm zijn van de cultuur van de motorclub Hells Angels, met een toepassing van het kernconcept cultuur en daarover informatie uit afbeelding 1. voorbeeld van een juist antwoord: Op afbeelding 1 is een leren jasje te zien met de naam van de motorclub Hells Angels en het beeld van een doodshoofd met vleugels, die de colors van de motorclub vormen. Dit kledingstuk is een uitdrukkingsvorm van de cultuur van de motorclub waarmee het dragen van de colors onderdeel is van de cultuur van de motorclub Hells Angels. (1)
Gebruik tekst 2 en afbeelding 1. Een functie van socialisatie is gedragsregulatie.
Vraag 14 2 punten
Leg uit dat de colors twee andere functies van socialisatie vervullen binnen de motorclub Hells Angels. Gebruik in je uitleg per gekozen functie van socialisatie informatie uit tekst 2 of afbeelding 1 om de functie mee te illustreren.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat een uitleg dat de colors twee functies van socialisatie vervullen (per functie van socialisatie, en daarover informatie uit tekst 2 of afbeelding 1, 1 scorepunt)
voorbeeld van een juist antwoord:
Opmerking Er mag geen scorepunt worden toegekend aan gedragsregulatie van het individu of verandering van een (sub)cultuur als functie van socialisatie.
Gebruik tekst 2. Hofstede onderscheidt zes dimensies waarop je (sub)culturen van elkaar kunt onderscheiden. Een daarvan is de dimensie onzekerheidsvermijding.
Vraag 15 1 punt
Beredeneer of de subcultuur van de motorclub Hells Angels hoog of laag zal scoren op de dimensie onzekerheidsvermijding. Gebruik in je redenering een omschrijving van de dimensie onzekerheidsvermijding en informatie uit tekst 2 waaruit de hoge of lage score op de dimensie blijkt.
Tekst 2
OM: verbod op motorclub Hells Angels noodzakelijk vanwege geweldscultuur
De Hells Angels Motorcycle Club deze bedoeld zijn om geweld door houdt een geweldscultuur in stand Hells Angels-leden te belonen. die steeds opnieuw leidt tot geweld. Ter zitting toonde het OM verder vele Daarom is een verbod noodzakelijk. 40 voorbeelden van de wijze waarop
5 Dat betoogde het Openbaar Hells Angels MC geweld verheerlijkt Ministerie (OM) woensdag 6 maart en propageert op clubkleding (…).
2019 voor de rechtbank in Utrecht Ook legden de officieren van justitie tijdens de toelichting op het uit hoe de club aan leden een gevraagde civiele verbod van de 45 zwijgplicht oplegt en voortdurend
10 internationale Hells Angels lijsten bijhoudt van de vele Motorcycle Club en de Nederlandse gedetineerde clubleden om hen afdeling daarvan. financieel en moreel te steunen in detentie. Bovendien legt Hells Angels Het OM lichtte daarbij uitgebreid toe 50 MC met geweld en intimidatie zijn wil op welke manier Hells Angels MC op aan gewone motorclubs in
15 zijn leden aanzet tot het plegen van Nederland omdat de club meent te geweld. Zo kent de club moeten bepalen wie in de verschillende interne motorwereld welke naam, kleur en onderscheidingen voor leden die 55 symbolen mag dragen. Het gaat bij al geweld plegen. (…) De Dequiallo deze handelingen in strijd met de
20 patch wordt gedragen door leden die openbare orde niet om een paar geweld hebben gepleegd tegen de ‘rotte appels’, maar om vele leden en politie. De Filthy Few patch is voor afdelingen die zich gedragen volgens leden die een moord hebben 60 de regels van de club. gepleegd, of tenminste zeer ernstig
25 geweld. Daarnaast reikt de club een De geweldscultuur van Hells Angels Deathhead Purple Heart- MC en soortgelijke outlaw motorcycle onderscheiding uit aan leden die ‘hun gangs leidt tot een eindeloze bloed hebben vergoten ter geweldspiraal. In Nederland zijn al verdediging van de club’. Ook 65 meerdere mensen ernstig
30 Nederlandse leden van de club zijn mishandeld, neergestoken of gezien met deze onderscheidingen. beschoten in de strijd tussen Hells (…) De rechtbank Noord-Holland Angels MC en andere motorbendes. heeft in 2018 al in enkele inmiddels (…) Ook gewone burgers worden met onherroepelijke vonnissen in een 70 regelmaat slachtoffer van ernstig
35 strafzaak van twee van de (…) geweld door leden van Hells Angels onderscheidingen vastgesteld dat MC (…).
bron: om.nl, 2019
afbeelding 1
Een lid van motorclub Hells Angels met zijn colors1)
bron: ANP Foto noot 1 De colors van een motorclub bestaan uit de kleding van de club, inclusief de logo’s en andere merktekens die aangeven bij welke club en tot welke afdeling het lid behoort en welke rang het lid heeft.
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering waaruit blijkt dat de subcultuur van de motorclub Hells Angels hoog of laag kan scoren op de dimensie onzekerheidsvermijding, met een toepassing van de dimensie onzekerheidsvermijding en informatie uit tekst 2 waaruit de score op de dimensie blijkt. voorbeeld van een juist antwoord: Uit tekst 2 blijkt dat er binnen de club heel veel regels bestaan, bijvoorbeeld over de te dragen kleding, de onderscheidingen (r. 16-29), en de zwijgplicht (r. 43-49). In de subcultuur worden – veel meer dan in de dominante cultuur – die gedragsregels vastgelegd, wat wijst op een hoge mate van onzekerheidsvermijding. of Uit tekst 2 blijkt dat de motorclub zich buiten de maatschappelijke orde plaatst. Er is sprake van een geweldscultuur waarbij het aangemoedigd wordt geweld te gebruiken naar niet-leden (r. 64-72). Het bewust opzoeken van geweld en illegaliteit wijst op een lage mate van onzekerheidsvermijding. (1)
Opgave 3 De Inflation Reduction Act
Bij deze opgave hoort tekst 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding In 2022 is de Inflation Reduction Act aangenomen door het Amerikaans Congres. Deze wet moet zorgen voor een versnelling van de transitie naar duurzame energie in de Verenigde Staten. Hiervoor is 370 miljard dollar beschikbaar gesteld. Een van de voorgenomen maatregelen is dat Amerikaanse kopers een belastingvoordeel krijgen bij de aanschaf van een elektrische auto, maar alleen als die auto gemonteerd is in Noord-Amerika. Vanwege deze protectionistische maatregelen ontstaat er vanuit de Europese Unie diplomatieke druk op de Verenigde Staten.
Gebruik de inleiding van deze opgave. Er worden drie aspecten van politiek onderscheiden. Een daarvan is politics.
Vraag 16 2 punten
Leg uit dat de twee andere aspecten van politiek te herkennen zijn in de besluitvorming rondom de Inflation Reduction Act in de Verenigde Staten. Gebruik in je uitleg per aspect een omschrijving en een voorbeeld uit de inleiding van deze opgave.
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord bevat een uitleg dat in de besluitvorming rondom de Inflation Reduction Act in de Verenigde Staten de aspecten policy en polity te herkennen zijn, met per aspect een omschrijving en een voorbeeld uit de inleiding van de opgave (per aspect met voorbeeld 1 scorepunt).
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 3. Het aannemen van de Inflation Reduction Act leidt tot een verandering in de verhouding tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie.
Vraag 17 4 punten
− Leg uit dat deze wet leidt tot minder samenwerking tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit tekst 3 waaruit samenwerking blijkt.
- Leg uit dat deze wet leidt tot meer conflict tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept conflict en informatie uit tekst 3 waaruit conflict blijkt.
Tekst 3
Bidens ‘America First’-beleid dreigt tot breuk met Europa te leiden
Bijna twee jaar na (...) de inauguratie waarborgen. Aan de andere kant ziet van de Amerikaanse president Joe 40 de regering graag een opleving van Biden ontstaan er flinke scheuren op de Amerikaanse productie, omdat ze economisch gebied in het ervan overtuigd is dat het verlies van
5 bondgenootschap tussen Washington productie
- deels als gevolg van de en Europa. (...) Na maandenlang Chinese concurrentie
- de rustig te hebben aangerommeld, 45 Amerikaanse veiligheid heeft barstte het geruzie vorige week in aangetast en de economie heeft alle openheid los. Thierry Breton, geschaad. (...)
10 EU-commissaris voor de interne markt, kondigde aan dat hij deze Het zal geen verrassing zijn dat dit week zou afzien van deelname aan slecht valt bij bondgenoten van de de vergaderingen (...) van de 50 VS en andere handelspartners (...) Handels- en Technologieraad EU-VS, die zien dat [hun] multinationals hun
15 een belangrijk coördinerend orgaan productie uitbreiden in de Verenigde voor trans-Atlantisch economisch Staten of er zelfs in zijn geheel heen beleid. Hij zei dat de agenda “nu te vertrekken om te profiteren van weinig ruimte biedt voor kwesties die 55 goedkopere energie en royale veel Europese ministers en bedrijven subsidies.
20 zorgen baren”, waarbij hij doelde op De Europeanen staan niet alleen in klachten van de EU over nieuwe hun zorgen. Ngozi Okonjo-Iweala, Amerikaanse subsidies voor directeur-generaal van de elektrische auto's en groene energie 60 Wereldhandelsorganisatie, probeert die Europese autofabrikanten en de non-discriminatienorm te
25 andere bedrijven benadelen. (...) beschermen
- de afspraak dat handelspartners gelijk worden Het conflict draait om de behandeld
- die al 75 jaar de kern tegenstrijdige doelen van het 65 vormt van het industriële beleid van de regering handelsmultilateralisme. (...) Ze Biden. Aan de ene kant willen de waarschuwde ervoor dat “een
30 Verenigde Staten een robuuste beleidsmatige ontkoppeling [van de productieketen1) opbouwen die de rol bestaande productieketens], bedoeld van China in de levering van kritieke 70 om veerkracht en veiligheid op te technologieën en input voor bouwen, uiteindelijk zou kunnen toekomstige industrieën verkleint. uitpakken als een schot in eigen
35 Dat vereist nauwe samenwerking met doel”, wat de samenwerking bij bondgenoten (...) om onnodig dubbel collectieve uitdagingen zoals werk te voorkomen en een 75 klimaatverandering, pandemieën of betrouwbare levering te kunnen staatsschulden schaadt. (...)
bron: Foreign Policy, 2022
noot 1 productieketen = de keten van stappen in het productieproces die nodig zijn voor het maken van een product
Opgave 4 De boycot van The Sun in Merseyside
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘relaties vormen om handelen op elkaar af te stemmen’ uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en daarover informatie uit tekst 3 (1) • een uitleg dat de verhouding tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie door het aannemen van de Inflation Reduction Act leidt tot minder samenwerking, met een toepassing van ‘een gemeenschappelijk doel’ uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en daarover informatie uit tekst 3 (1) • een toepassing van ‘tegenwerking’ uit de omschrijving van het kernconcept conflict en daarover informatie uit tekst 3 (1) • een uitleg dat de verhouding tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie door het aannemen van de Inflation Reduction Act leidt tot meer conflict met een toepassing van ‘eigen doelen’ uit de omschrijving van het kernconcept conflict en daarover informatie uit tekst 3 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De Europese Unie en de Verenigde Staten vormen met de Handels- en Technologieraad EU-VS een relatie om hun handelen op elkaar af te stemmen. In tekst 3 staat namelijk dat deze raad het economisch beleid van de Europese Unie en de Verenigde Staten coördineert (r. 9-17). (1) • Een gezamenlijk economisch beleid is het gemeenschappelijke doel, waarvoor volgens EU-commissaris Thierry Breton te weinig ruimte is door de aangenomen wet (r. 17-25). Uit zijn aankondiging om af te zien van deelname aan de vergaderingen is af te leiden dat de Inflation Reduction Act tot minder samenwerking leidt tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. (1) • In het geven van subsidies van de Verenigde Staten aan nationale bedrijven is tegenwerking te herkennen. Volgens tekst 3 ziet de Europese Unie de subsidies namelijk als het benadelen van Europese fabrikanten (r. 20-25). (1) • Uit de subsidies blijkt een doel van de Verenigde Staten, namelijk om hun industrie te stimuleren (r. 39-47). Dit doel komt niet overeen met het doel van de Europese Unie, namelijk het binnen de gr (4)
Gebruik tekst 3. Het buitenlandbeleid van de Verenigde Staten wordt in sommige perioden meer bepaald door opvattingen uit de groep realistische theorieën en in andere perioden meer door opvattingen uit de groep liberale theorieën.
Vraag 18 2 punten
Leg uit bij welke van de twee groepen theorieën het industriebeleid van de regering Biden past. Gebruik in je uitleg een omschrijving van de gekozen groep theorieën en informatie uit tekst 3 om de groep theorieën te illustreren.
Tekst 3
Bidens ‘America First’-beleid dreigt tot breuk met Europa te leiden
Bijna twee jaar na (...) de inauguratie waarborgen. Aan de andere kant ziet van de Amerikaanse president Joe 40 de regering graag een opleving van Biden ontstaan er flinke scheuren op de Amerikaanse productie, omdat ze economisch gebied in het ervan overtuigd is dat het verlies van
5 bondgenootschap tussen Washington productie
- deels als gevolg van de en Europa. (...) Na maandenlang Chinese concurrentie
- de rustig te hebben aangerommeld, 45 Amerikaanse veiligheid heeft barstte het geruzie vorige week in aangetast en de economie heeft alle openheid los. Thierry Breton, geschaad. (...)
10 EU-commissaris voor de interne markt, kondigde aan dat hij deze Het zal geen verrassing zijn dat dit week zou afzien van deelname aan slecht valt bij bondgenoten van de de vergaderingen (...) van de 50 VS en andere handelspartners (...) Handels- en Technologieraad EU-VS, die zien dat [hun] multinationals hun
15 een belangrijk coördinerend orgaan productie uitbreiden in de Verenigde voor trans-Atlantisch economisch Staten of er zelfs in zijn geheel heen beleid. Hij zei dat de agenda “nu te vertrekken om te profiteren van weinig ruimte biedt voor kwesties die 55 goedkopere energie en royale veel Europese ministers en bedrijven subsidies.
20 zorgen baren”, waarbij hij doelde op De Europeanen staan niet alleen in klachten van de EU over nieuwe hun zorgen. Ngozi Okonjo-Iweala, Amerikaanse subsidies voor directeur-generaal van de elektrische auto's en groene energie 60 Wereldhandelsorganisatie, probeert die Europese autofabrikanten en de non-discriminatienorm te
25 andere bedrijven benadelen. (...) beschermen
- de afspraak dat handelspartners gelijk worden Het conflict draait om de behandeld
- die al 75 jaar de kern tegenstrijdige doelen van het 65 vormt van het industriële beleid van de regering handelsmultilateralisme. (...) Ze Biden. Aan de ene kant willen de waarschuwde ervoor dat “een
30 Verenigde Staten een robuuste beleidsmatige ontkoppeling [van de productieketen1) opbouwen die de rol bestaande productieketens], bedoeld van China in de levering van kritieke 70 om veerkracht en veiligheid op te technologieën en input voor bouwen, uiteindelijk zou kunnen toekomstige industrieën verkleint. uitpakken als een schot in eigen
35 Dat vereist nauwe samenwerking met doel”, wat de samenwerking bij bondgenoten (...) om onnodig dubbel collectieve uitdagingen zoals werk te voorkomen en een 75 klimaatverandering, pandemieën of betrouwbare levering te kunnen staatsschulden schaadt. (...)
bron: Foreign Policy, 2022
noot 1 productieketen = de keten van stappen in het productieproces die nodig zijn voor het maken van een product
Opgave 4 De boycot van The Sun in Merseyside
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tekst 3 om de realistische theorieën te illustreren (1) • een uitleg waaruit blijkt dat het Amerikaanse industriebeleid volgens tekst 3 past bij de realistische theorieën, met een toepassing van realistische theorieën (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 3 staat dat de Verenigde Staten alleen willen samenwerken met bondgenoten om een betrouwbare levering van producten te kunnen waarborgen en daarmee onafhankelijker van China te worden. Dat moet resulteren in een opleving van de Amerikaanse maak-industrie (r. 29-39). (1) • De opvatting dat samenwerking met andere landen alleen plaats moet vinden als dit in het eigenbelang is (dus ter vergroting van de eigen macht) is typerend voor de realistische theorieën. Dus past het Amerikaanse industriebeleid bij de realistische theorieën. (1) (2)
Gebruik tekst 3. De directeur van de Wereldhandelsorganisatie Okonjo-Iweala waarschuwt dat het beleid negatief kan uitpakken voor de aanpak van wereldwijde collectieve uitdagingen. Internationale handel is een voorbeeld van zo'n collectieve uitdaging, oftewel het collectieve-actieprobleem.
Vraag 19 4 punten
Beredeneer met een taak van de Wereldhandelsorganisatie dat de Wereldhandelsorganisatie zelf te zien is als een oplossing voor internationale handel als een collectieve-actieprobleem. Gebruik in je redenering:
- een taak van de Wereldhandelsorganisatie en informatie uit tekst 3 om de gekozen taak te illustreren;
- een omschrijving van het dilemma van collectieve actie, en informatie uit tekst 3.
Tekst 3
Bidens ‘America First’-beleid dreigt tot breuk met Europa te leiden
Bijna twee jaar na (...) de inauguratie waarborgen. Aan de andere kant ziet van de Amerikaanse president Joe 40 de regering graag een opleving van Biden ontstaan er flinke scheuren op de Amerikaanse productie, omdat ze economisch gebied in het ervan overtuigd is dat het verlies van
5 bondgenootschap tussen Washington productie
- deels als gevolg van de en Europa. (...) Na maandenlang Chinese concurrentie
- de rustig te hebben aangerommeld, 45 Amerikaanse veiligheid heeft barstte het geruzie vorige week in aangetast en de economie heeft alle openheid los. Thierry Breton, geschaad. (...)
10 EU-commissaris voor de interne markt, kondigde aan dat hij deze Het zal geen verrassing zijn dat dit week zou afzien van deelname aan slecht valt bij bondgenoten van de de vergaderingen (...) van de 50 VS en andere handelspartners (...) Handels- en Technologieraad EU-VS, die zien dat [hun] multinationals hun
15 een belangrijk coördinerend orgaan productie uitbreiden in de Verenigde voor trans-Atlantisch economisch Staten of er zelfs in zijn geheel heen beleid. Hij zei dat de agenda “nu te vertrekken om te profiteren van weinig ruimte biedt voor kwesties die 55 goedkopere energie en royale veel Europese ministers en bedrijven subsidies.
20 zorgen baren”, waarbij hij doelde op De Europeanen staan niet alleen in klachten van de EU over nieuwe hun zorgen. Ngozi Okonjo-Iweala, Amerikaanse subsidies voor directeur-generaal van de elektrische auto's en groene energie 60 Wereldhandelsorganisatie, probeert die Europese autofabrikanten en de non-discriminatienorm te
25 andere bedrijven benadelen. (...) beschermen
- de afspraak dat handelspartners gelijk worden Het conflict draait om de behandeld
- die al 75 jaar de kern tegenstrijdige doelen van het 65 vormt van het industriële beleid van de regering handelsmultilateralisme. (...) Ze Biden. Aan de ene kant willen de waarschuwde ervoor dat “een
30 Verenigde Staten een robuuste beleidsmatige ontkoppeling [van de productieketen1) opbouwen die de rol bestaande productieketens], bedoeld van China in de levering van kritieke 70 om veerkracht en veiligheid op te technologieën en input voor bouwen, uiteindelijk zou kunnen toekomstige industrieën verkleint. uitpakken als een schot in eigen
35 Dat vereist nauwe samenwerking met doel”, wat de samenwerking bij bondgenoten (...) om onnodig dubbel collectieve uitdagingen zoals werk te voorkomen en een 75 klimaatverandering, pandemieën of betrouwbare levering te kunnen staatsschulden schaadt. (...)
bron: Foreign Policy, 2022
noot 1 productieketen = de keten van stappen in het productieproces die nodig zijn voor het maken van een product
Opgave 4 De boycot van The Sun in Merseyside
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van ‘individuele actoren die rationeel / in het eigen belang (op korte termijn) handelen’ als deel van het dilemma van collectieve actie en daarover informatie uit tekst 3 (1) • een toepassing van ‘individueel handelen dat ten koste gaat van collectief belang (op lange termijn)’ als deel van het dilemma van collectieve actie en daarover informatie uit tekst 3 (1) • het bevorderen van (vrije) wereldhandel als taak van de Wereldhandelsorganisatie (1) • een redenering dat de Wereldhandelsorganisatie te zien is als een oplossing voor internationale handel als collectieve-actieprobleem, en daarover informatie uit tekst 3 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens Okonjo-Iweala streven sommige individuele staten met protectionistische maatregelen en een sterke eigen industrie veerkracht en eigen veiligheid na (r. 69-71). Veerkracht en eigen veiligheid zijn voorbeelden van eigenbelang. (1) • In tekst 3 staat dat protectionisme door staten volgens Okonjo-Iweala uiteindelijk een schot in eigen doel is (r. 72-73) omdat dit ten koste gaat van internationale (vrij)handel. Internationale vrijhandel is juist in het collectieve belang (op de langere termijn) van staten. (1) • De Wereldhandelsorganisatie heeft als taak om de internationale vrijhandel te bevorderen (met onder meer het non-discriminatiebeginsel). (1) • Door landen te dwingen geen protectionistische maatregelen te nemen via een afgedwongen non-discriminatiebeginsel, is de Wereldhandelsorganisatie een oplossing voor internationale handel als een collectieve-actieprobleem. (1) (4)
Opgave 4 De boycot van The Sun in Merseyside
Bij deze opgave horen tekst 4, tabel 1 en figuur 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding In het voetbalstadion van de Britse voetbalclub Liverpool FC vond in 1989 een drama plaats waarbij 96 voetbalsupporters werden doodgedrukt. De Britse sensatiekrant The Sun schreef de oorzaak van het drama toe aan het gedrag van Liverpool-supporters. Die beschuldiging bleek later onterecht. De beschuldigingen van The Sun leidde tot een boycot van de krant in Merseyside, het gebied in Noord-Engeland waar Liverpool in ligt. In 2016 blijkt uit het Brexit-referendum dat de inwoners van Merseyside veel meer pro-Europese Unie zijn dan inwoners van vergelijkbare gebieden in Noord-Engeland. Politicologen Foos en Bischof hebben onderzoek gedaan naar een verband tussen de boycot van The Sun en de pro-Europese Unie houding van de inwoners van Merseyside.
Gebruik tekst 4. In tekst 4 beschrijven Foos en Bischof de boycot van de krant The Sun. Er zijn verschillende factoren die sociale cohesie binnen een groep kunnen bevorderen. Een daarvan is wederzijdse afhankelijkheid.
Vraag 20 2 punten
Leg met een andere factor die sociale cohesie kan bevorderen uit dat sociale controle heeft bijgedragen aan het boycotten van The Sun in Merseyside. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van de gekozen factor en informatie uit tekst 4 waaruit de factor blijkt;
- een omschrijving van sociale controle en informatie uit tekst 4 waaruit sociale controle blijkt.
Tekst 4
Hillsborough en de boycot van The Sun in Merseyside
(...) De boycot van The Sun was een alleen tot het boycotten van de krant initiatief van voetbalsupporters en zelf, maar omvat ook een publieke hun familie en vrienden; zij stopten veroordeling van bekende publieke met het kopen van dit roddelblad uit figuren zoals parlementsleden en
5 protest tegen de berichtgeving van 25 beroemdheden uit Merseyside die The Sun [over het Hillsborough- door interviews te geven aan de drama] (...). De boycot werd niet krant de boycot aan hun laars alleen gesteund door fans van lappen. (...) Liverpool FC, de populairste Drie geïnterviewde krantenverkopers
10 voetbalclub in Merseyside, maar zelfs 30 vertelden ongevraagd dat ze de krant supporters van Premier League- niet verkochten omdat ze zich zorgen concurrent Everton FC [de andere maakten over de reacties van voetbalclub uit Liverpool] toonden klanten: “We zijn gestopt met de zich solidair met Liverpool-supporters verkoop van The Sun omdat we geen
15 (...) en beloofden The Sun nooit meer 35 problemen willen
- mensen kwamen te kopen. Deze boycot houdt tot op met klachten.” Eén krantenverkoper de dag van vandaag stand. vertelde dat de laatste keer dat ze In Merseyside ontstond zelfs een The Sun probeerden te verkopen, sterke sociale norm om The Sun te mensen “met dingen gingen gooien”.
20 boycotten. De norm beperkt zich niet
bron: Foos en Bischof, 2021
tabel 1
Berichtgeving over de EU van twee Britse kranten, 1996 - 2016
The Sun The Mirror aantal redactionele commentaren1) met de 347 174 Europese Unie als onderwerp percentage negatief 91,6 10,3 percentage eurosceptisch 80,1 6,3
bron: Foos en Bischof, 2021
noot 1 Een redactioneel commentaar is een artikel waarin de hoofdredactie van een krant haar standpunt over een bepaalde kwestie geeft.
Toelichting De gegevens uit de tabel zijn afkomstig van een analyse van de redactionele commentaren van de twee grootste Britse sensatiekranten The Sun en The Mirror, in de periode 1996 - 2016.
figuur 1
Steun voor het verlaten van de Europese Unie in Merseyside en andere gebieden in Noord-Engeland, 1984-2004
bron: Foos en Bischof, 2021
Toelichting Controlegroep Noord is de controlegroep die is samengesteld uit inwoners van gebieden die (net als Merseyside) in Noord-Engeland liggen en vergelijkbare sociaaleconomische ontwikkelingen hebben doorgemaakt, maar waar The Sun niet geboycot wordt. Bij samenstelling van de controlegroep is gecorrigeerd voor gender, leeftijd, opleidingsniveau, etniciteit en zelf gerapporteerde sociale klasse en partijvoorkeur.
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van dwang / macht / gedeelde normen en waarden / saamhorigheidsbesef als factor die sociale cohesie bevordert en daarover informatie uit tekst 4 (1) • een uitleg dat sociale controle heeft bijgedragen aan het boycotten van The Sun in Merseyside, met een toepassing van een omschrijving van sociale controle (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens tekst 4 geven krantenverkopers aan zich gedwongen te voelen te stoppen met de verkoop van de krant The Sun omdat mensen kwamen met klachten en, volgens een krantenverkoper, met dingen gingen gooien (r. 33-39). Dwang is een factor die de sociale cohesie kan bevorderen. (1) • In de klachten en het geweld van klanten zijn (negatieve) sancties te herkennen waarmee een deel van de inwoners van Merseyside sociale controle uitoefent op de krantenverkopers. De inwoners willen met deze sancties het gedrag van de krantenverkopers veranderen, zodat zij zich houden aan de norm dat The Sun geboycot moet worden. Dus heeft sociale controle bijgedragen aan het boycotten van The Sun in Merseyside. (1) (2)
Gebruik tabel 1. Voor hun onderzoek analyseerden Foos en Bischof de berichtgeving over de EU in de redactionele commentaren van The Sun en van The Mirror, de andere grote Britse sensatiekrant. In tabel 1 staan resultaten uit hun onderzoek.
Vraag 21 1 punt
Beargumenteer of uit de gegevens in tabel 1 blijkt dat The Sun het onderwerp Europese Unie negatief framet. Gebruik in je argumentatie een omschrijving van framing en informatie uit tabel 1 om framing te illustreren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een argumentatie of uit de gegevens in tabel 1 blijkt dat The Sun het onderwerp Europese Unie framet, met een toepassing van framing en daarover informatie uit tabel 1. voorbeeld van een juist antwoord: Uit tabel 1 blijkt dat 91,6% van de redactionele commentaren van The Sun over de Europese Unie negatief is. Dat wil zeggen dat The Sun het nieuws over de EU vanuit een negatief kader presenteert. In de andere grote sensatiekrant The Mirror is maar 10,3% van de commentaren negatief. Dus blijkt uit de gegevens in tabel 1 dat The Sun het onderwerp Europese Unie framet. of In tabel 1 is te zien dat de redactie van The Sun veel vaker dan de redactie van The Mirror negatief bericht over de Europese Unie. Uit die percentages blijkt alleen niet dat dit een bewuste keuze is van de redactie om de lezer van mening te laten veranderen. Er is dan ook niet te concluderen dat er sprake is van framing door de redactie van The Sun. (1)
Gebruik tabel 1. Door de boycot van de krant The Sun in Merseyside hebben Foos en Bischof kunnen onderzoeken of er een verband is tussen het lezen van de krant The Sun en de houding van mensen tegenover de Europese Unie. Naast deze twee variabelen stelden de onderzoekers ook een derde variabele op, namelijk een interveniërende variabele.
Vraag 22 3 punten
− Geef een omschrijving van het begrip interveniërende variabele. Geef aan welke interveniërende variabele in het verband dat door Foos en Bischof is onderzocht, te herkennen is in tabel 1. Gebruik in je antwoord informatie uit tabel 1 waaruit de interveniërende variabele blijkt.
- Leg de functie van de gekozen interveniërende variabele uit in het onderzochte verband tussen het lezen van The Sun en de houding tegenover de EU.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een omschrijving van de functie van een interveniërende variabele in een verband (1) • de te herkennen interveniërende variabele: de hoeveelheid negatieve berichtgeving over de Europese Unie en daarover informatie uit tabel 1 (1) • een uitleg van de functie van de gekozen interveniërende variabele in het onderzochte verband tussen het lezen van een bepaalde krant en de houding tegenover de EU, met een toepassing van een omschrijving van het begrip interveniërende variabele (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De interveniërende variabele is een variabele die het verband tussen twee variabelen beïnvloedt/verklaart. (1) • Uit tabel 1 blijkt dat als The Sun in haar redactionele commentaren over de EU bericht, dit in meer dan 90% van de gevallen negatief is. Dit tegenover maar 10% van de redactionele commentaren van The Mirror, een andere grote sensatiekrant. Dus is in tabel 1 de hoeveelheid negatieve berichtgeving over de Europese Unie te herkennen als interveniërende variabele in het onderzochte verband. (1) • Mensen die The Sun lezen, krijgen veel negatieve berichtgeving over de Europese Unie te zien. De hoeveelheid negatieve berichtgeving heeft effect op de houding van mensen ten opzichte van de Europese Unie. De houding ten opzichte van de Europese Unie kan dus worden verklaard door de hoeveelheid negatieve berichtgeving over de Europese Unie, die ervan afhangt of zij The Sun hebben gelezen. (1) (3)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik figuur 1. Foos en Bischof hebben onderzoek gedaan naar de causaliteit tussen de boycot van de krant The Sun sinds 1989 en de steun voor het verlaten van de EU van de inwoners van Merseyside en andere gebieden in Noord-Engeland. De gegevens in figuur 1 komen uit dit onderzoek. Een causaal verband voldoet aan drie eisen. Een van deze eisen is dat uit onderzoek blijkt dat de onderzochte variabelen moeten correleren.
Vraag 23 2 punten
− Noem een andere eis voor het kunnen vaststellen van causaliteit.
- Beoordeel of het verband tussen de boycot van de krant en de steun voor het verlaten van de EU in figuur 1 voldoet aan deze andere eis voor causaliteit. Gebruik in je beoordeling een omschrijving van de gekozen eis voor causaliteit en gegevens in figuur 1 of de toelichting van figuur 1 om de gekozen eis te illustreren.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een van de volgende eisen voor het kunnen vaststellen van causaliteit: dat de onafhankelijke variabele in tijd voorafgaat aan de afhankelijke variabele of dat er is gecontroleerd voor verstorende variabelen (1) • een beoordeling of het verband tussen de boycot en de steun voor het verlaten van de EU voldoet aan de gekozen eis, met toepassing van de gekozen eis voor causaliteit en gegevens in figuur 1 of de toelichting van figuur 1 om de gekozen eis te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Een eis is dat de onafhankelijke variabele in tijd voorafgaat aan de afhankelijke variabele. (1) • De gegevens in figuur 1 tonen aan dat vanaf de boycot in 1989 (de onafhankelijke variabele) de steun voor het verlaten van de EU (de afhankelijke variabele) bij de inwoners van Merseyside daalt (en wel sterker dan bij de controlegroep). De boycot ging vooraf aan de verandering in steun voor het verlaten van de EU. Daarom is aan deze eis van causaliteit voldaan. (1) of • Een eis is dat er door de onderzoekers is gecontroleerd op verstorende variabelen. (1) • In de toelichting van figuur 1 staat dat de controlegroep is samengesteld uit inwoners van gebieden die op een aantal eigenschappen (zoals sociaaleconomische ontwikkelingen en ligging) vergelijkbaar zijn met de inwoners van Merseyside. Daarmee hebben de onderzoekers gecontroleerd op (mogelijk) verstorende factoren in het gevonden verband. Dus voldoet het verband tussen boycot en steun aan deze eis van causaliteit. / Daarmee hebben de onderzoekers weliswaar gecontroleerd op voor hen voor de hand liggende factoren die een verstorend effect kunnen hebben op het verband, maar er is niet met zekerheid te zeggen of er nog onbekende verstorende variabelen zijn die een rol spelen in de correlatie. Dus is het niet zeker of het verband tussen boycot en steun voor het verlaten van de EU voldoet aan deze eis van causaliteit. (1) (2)
Volgens Foos en Bischof hebben de inwoners van Merseyside een andere houding tegenover de EU sinds de boycot van de krant The Sun.
Vraag 24 1 punt
Leg uit dat politieke socialisatie deze andere houding sinds de boycot kan verklaren. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het kernconcept politieke socialisatie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat politieke socialisatie een andere houding van de inwoners van Merseyside tegenover de EU sinds de boycot van de krant The Sun kan verklaren, met een toepassing van de omschrijving van het kernconcept politieke socialisatie. voorbeeld van een juist antwoord: Sinds de boycot van de krant The Sun hebben de inwoners van Merseyside deze krant niet meer gelezen. Hierdoor heeft deze krant haar politieke opvattingen niet meer kunnen overdragen aan de inwoners van Merseyside die deze krant lazen. Dus kan het ontbreken van politieke socialisatie door The Sun de verandering in houding van de bewoners van Merseyside tegenover het verlaten van de EU na de boycot verklaren. (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Maatschappijwetenschappen 2024, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-24-2-o
Andere examens maatschappijwetenschappen vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2 loopt tot vraag 24. Van 22 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over vorming (7), verandering (5) en macht en gezag (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-2/vw-1034-a-24-2-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen vwo 2024, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.