Eindexamen tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving havo 2019, tijdvak 1: vragen en antwoorden

• twee van de volgende kenmerken: − zware muur / gesloten muurvlak (weinig ramen) − ronde boogvormen / rondbogen − sober gedecoreerd / weinig versiering per juist kenmerk (1) (2)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• twee van de volgende voorbeelden: (2p)
  • het driehoekige maaswerk / tracering (boven de zuilenrij)
  • opengewerkte versieringen zoals vele pinakels, hogels e.d. (t.o.v. de gesloten romaanse bogenrij / spaarveld)
  • de open bogengalerij / de vele vrijstaande zuiltjes voor de muur

• drie van de volgende aspecten: − Het doopvont staat in het midden van het baptisterium / de kapel (in de centraalbouw). − Het doopvont wordt omringd door een zuilengalerij / zuilen. − Het doopvont staat op een verhoging (er leiden enkele traptreden naartoe). − De zwarte diagonale lijnen in de vloer leiden naar / komen samen in het doopvont en/of de achthoekige vorm van het doopvont wordt herhaald / geaccentueerd door de belijning in de vloer (het doopvont staat in het hart van een web van lijnen). per juist aspect (1) (3)

• De achthoek staat voor de wederopstanding van Christus / het (opnieuw) tot leven komen en de onderdompeling in het doopvont wordt ook gezien als het begin van nieuw leven / het opnieuw geboren worden (als christen) / het wegwassen van de (erf)zonde. (1)

• De ijzeren constructie maakt skeletbouw mogelijk, waardoor de zijmuren (niet dragend hoeven te zijn en) grote ramen kunnen bevatten en/of maakt het plaatsen van glas in het dak mogelijk waardoor veel daglicht kan binnenvallen (voordeel) (1)
• De ijzeren constructie is zo sterk dat het mogelijk is om één grote ruimte te overspannen / een hal te overkappen zonder pilaren te plaatsen, en dat maakt de aanleg van een groot zwembad mogelijk (voordeel) (1)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Voor dit nieuwe type gebouwen (fietshal, overdekt zwembad) bestonden nog geen voorbeelden in de geschiedenis. Architecten zochten naar een passende stijl (een mengelmoes van stijlen). of Het nieuwe gebouw (fietshal, overdekt zwembad) moest passen bij bestaande gebouwen uit de directe omgeving (zoals het in neogotische en neorenaissancistische stijl opgetrokken Rijksmuseum). (1)

• drie van de volgende aspecten: − De fontein is versierd met mozaïek / fraaie tegels. − De fontein is een waterval (cascade) van overvloedig stromend water. − De fontein wordt sprookjesachtig aangelicht. − De fontein heeft een sierlijke / barokke vorm (zoals aanwezig in klassieke tuinen). − De fontein is centraal en/of verhoogd geplaatst (zoals een balkon / bordes). per juist aspect (1) (3)

• twee van de volgende: − (lijnen) De verticale lijnen / plooien in het (stalen) weefsel roepen associaties op met een 'gordijn van regen' (benaming voor hevige regenval die recht naar beneden valt). − (structuur) De rimpelige structuur van het (stalen) weefsel roept associaties op met stromend water / een bewegend wateroppervlak. − (licht) Het metaal glinstert in de zon / weerkaatst de zon zoals reflectie van zonlicht op water. − (contour) De golvende contourlijn roept associaties op met de golfbeweging van water. per juist antwoord (1) (2)

• twee van de volgende voorbeelden: − (contour / vorm) De gordijnen hebben een golvende contour / organische vorm en die verzacht de overgang van het strenge gebouw naar de natuurlijke omgeving. − (transparant) Het gordijn is transparant (zoals vitrage) en maakt het zicht op het gebouw en/of op het buitenterrein wat wazig (camoufleert deels het gebouw). − (ruimte / diepte) Het gordijn vormt een dun laagje tussen binnen en buiten (zoals een coulisse) en verzacht de overgang van buiten (via de open structuur) naar de (gesloten) wand. per juist voorbeeld (1) (2)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Het voornaamste doel van het Zuiderbad was oorspronkelijk om de hygiëne van burgers te verbeteren en/of burgers meer te laten bewegen (fysieke gezondheid verbeteren), terwijl het voornaamste doel van het Noorderparkbad is om burgers te laten ontspannen / te laten recreëren en te bewegen (geestelijke gezondheid en fysieke conditie). (1)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Het is een klein zwembad (met een trapje) dat in een lege / strakke ruimte past (en lijkt daarmee op een particulier / privézwembad bij iemand thuis). of Het zwembad met trapje past goed bij de lege / strakke ruimte met houten vloer en glazen dak, alsof het een ruimte voor sport / ontspanning betreft. (1)

• (boven) Van bovenaf ziet de beschouwer in het bad mensen (met kleren aan) onder water staan / in normaal tempo lopen (en niet vertraagd door de weerstand onder water) en naar boven kijken. Deze situatie komt niet overeen met een alledaagse ervaring van een zwembad / met de dagelijkse werkelijkheid, en roept daardoor een gevoel van vervreemding op (1)
• (onder water) In een leeg zwembad staan onder (een glasplaat met) een laagje water is vervreemdend omdat deze situatie weliswaar doet denken aan onder water zijn (zwemmen, nat worden, adem inhouden) maar je wordt niet nat en/of je kunt wel ademen en/of je kunt niet zwemmen (1)

Antwoord: B

• drie van de volgende: − Op afbeelding 14 is weinig water te zien (laag water) en op afbeelding 15 beslaat het water een groot deel van de voorstelling (hoog water). − Op afbeelding 14 is het water rustig / zijn er weinig golven en op afbeelding 15 is het water wild / zijn er veel golven. − Op afbeelding 14 is er alleen water onder de ark, en op afbeelding 15 stroomt er ook water uit de hemel en/of rivieren. − Op afbeelding 14 ligt er niets in het water en op afbeelding 15 liggen er (verdronken) dier- en mensfiguren in het water. per juist antwoord (1) (3)

• drie van de volgende: − Door van de vele mens- en dierfiguren alleen de hoofden weer te geven kan de maker laten zien dat het er veel zijn en door die vereenvoudiging blijft de voorstelling toch overzichtelijk. − Door de dierenkoppen binnen de kaders van de ramen te stapelen kan de maker laten zien dat het er veel zijn en blijft de voorstelling door de ordening toch overzichtelijk. − Door alle mens- en dierfiguren vereenvoudigd (zonder details, versiering) weer te gegeven kan de maker veel figuren laten zien en blijft de voorstelling overzichtelijk en/of door sterke stilering kan de maker veel figuren kwijt die onderling goed te onderscheiden zijn, wat zorgt voor overzichtelijkheid. − Door het 'huis' op de boot drie lagen / verdiepingen te geven laat de maker zien dat de boot groot is en door de verschillende ramen te vullen met mens- en dierfiguren laat hij zien dat alle lagen/verdiepingen gevuld zijn. Beide zorgen voor een overzichtelijke ordening. − Door gebruik te maken van slechts twee kleuren (oranjerood en blauw) naast wit zijn de vele dierfiguren (binnen de kaders van de ramen) goed uit elkaar te houden en blijft de voorstelling toch overzichtelijk. per juist antwoord (1) (3)

• twee van de volgende: − (perspectief) De ark op afbeelding 16 is verkort weergegeven. − (perspectief) De ark is diagonaal / schuin / driekwart in beeld geplaatst zodat er meer van de boot te zien is. − (plasticiteit door licht en donker) Op afbeelding 16 is de plasticiteit van de boeg en/of de kleding van de mensen en/of de bomen en/of de romp van de boot meer uitgewerkt door gebruik van licht en donker / schaduw. − (indeling in plans) Op afbeelding 16 is een indeling in voorgrond (oever met planten) en achtergrond (de zee, de lucht) te zien (op afbeelding 14 is nauwelijks diepte / is de gouden achtergrond decoratief). per juist antwoord (1) (2)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Het voornaamste doel van deze miniaturen is het vertellen / illustreren (soort stripverhaal) van een religieus verhaal / een religieuze boodschap (in dit geval het verhaal van de ark van Noach). (1)

• drie van de volgende: − Er zijn hoge golven / golven met punten te zien. − Wolken (lucht) en (zee)water vormen samen één woeste werveling / kolkende massa / worden tot een stormachtige beweging opgezweept. − De boot wordt verzwolgen door de zee / verdwijnt bijna in zee. − Het rood met zwarte noodsignaal hangt als een dreigende wolk in de lucht. per juist antwoord (1) (3)

• drie van de volgende: − De expressieve / felle toets versterkt het woeste / striemende effect van de storm. − Het schilderen in verschillende (soms haaks op elkaar staande) richtingen versterkt het effect van wervelende storm / een woeste doorgaande beweging. − Het witte hoogsel suggereert witte schuimkoppen / striemende sneeuw en versterkt het effect van een woeste (sneeuw)storm op zee. − Het werken in transparante en/of overlappende lagen versterkt het wild samengaan van windvlagen, striemende sneeuw en opspattend zeewater / versterkt het allesomvattende effect van de storm. per juist antwoord (1) (3)

• (romantische visie) De mens is klein / nietig en onmachtig ten aanzien van de overweldigende (goddelijke) kracht / macht van de natuur en/of de mens is overgeleverd aan de kracht / macht van de natuur (1)
• (onderwerp) De stoomboot, in die tijd een voorbeeld van (menselijke) vooruitgang in techniek, heeft de grootste moeite om stand te houden tegen de overweldigende kracht van de natuur (1)

• twee van de volgende: − De boot vol dieren roept associaties op met de boot / ark van Noach, waarop zich ook veel dieren bevinden. − De grote verscheidenheid aan dieren op de boot doet denken aan de verschillende diersoorten (van elke soort een mannetje en een vrouwtje) die aan boord van de ark van Noach gingen. − Het ernstig vervuilde rivierwater roept associaties op met de zondvloed / met de grote overstroming die al het leven bedreigt. − De dieren liggen / hangen erbij alsof zij uitgeput / doodziek zijn. Dit roept associaties op met de gevaarlijke situatie / de zondeval uit het verhaal van de ark van Noach. of De dieren lijken net gered uit een gevaarlijke situatie en dat doet denken aan Noach en zijn ark, die de redding vormen voor de (in hun voortbestaan bedreigde) dieren. per juist antwoord (1) (2)

• In de miniatuur met de ark van Noach gaat het om een religieuze boodschap / een straf van God (met de zondvloed straft hij de mens voor diens fouten / zonden) (1)
• In het werk van de Chinese kunstenaar gaat het om (een commentaar op) een maatschappelijk probleem / milieuprobleem / klimaatprobleem: de mens bedreigt het voortbestaan van de aarde (bijvoorbeeld door vervuiling van rivieren of door de opwarming van de aarde) (1)

• Groter publieksbereik: de boot vaart bijvoorbeeld langs een stad, waardoor veel meer mensen het werk zien dan wanneer het werk alleen in een galerie geplaatst wordt (waar vooral kunstliefhebbers komen) (1)
• Versterking van de inhoud: door de boot met (dood)zieke dieren in de context van de vervuilde rivier te laten zien wordt de aandacht meer op de vervuilde rivier gericht / wordt de inhoudelijke zeggingskracht van het werk vergroot (dan in de galerie, waar meer aandacht zal zijn voor de vormgeving van de boot) (1)

• drie van de volgende: − (vorm) De bolle vorm van de karaf doet denken aan een waterdruppel. − (materiaal) Het materiaal glas / kristal is helder / transparant en doet denken aan helder water. − (materiaal) Het (glazen) oppervlak van de karaf glanst en dat doet denken aan reflectie in water. − (vorm) De stop, die bestaat uit drie bolle vormen onder elkaar (die kleiner worden), doet denken aan luchtbellen in water / druppelen. − (kleur) De karaf is kleurloos, zoals helder water. per juist antwoord (1) (3)

• twee van de volgende: − de (herhaling van de) geometrische vorm / bolvorm − Het ontwerp / de vorm van de karaf vloeit voort uit de functie (form follows function) een bol met een schenktuit (kolf) en/of uit het blazen van glas (bolvorm). − geen versiering / eenvoudige versiering (die voortkomt uit de basisvorm, zoals de stop met drie kleine bollen) en/of strakke vormgeving per juist antwoord (1) (2)

• een van de volgende: − De kleine bolvormen passen in de hals en zorgen ervoor dat de grote bolvorm op de hals blijft zitten / niet van de hals rolt. − De kleine bolvormen zorgen voor gewicht zodat de stop de hals goed afsluit (en er geen stof of zuurstof in de fles kan komen). (1)

• twee van de volgende: − De ribbels hebben de vorm van golven / zijn golvende lijnen. − De ribbels herhalen zich als rimpelingen in het water. − De golvende lijnen / ribbels op de voorkant en achterkant verspringen ten opzichte van elkaar / kruisen elkaar optisch waardoor het effect van golving / rimpeling in het water ontstaat. − De golvende lijnen / ribbels (direct onder het etiket) vormen een soort draaikolk. − De onderste golvende lijnen / ribbels bewegen omhoog alsof er een opwaartse druk is / luchtbel onder zit. − De bovenste ringen lijken een aanduiding van het hoogste waterpeil. per juist antwoord (1) (2)

• De ribbels zorgen voor meer grip als je de fles vasthoudt (1)
• De ribbels zorgen voor meer stevigheid in de opbouw van de fles (1)

• twee van de volgende redenen: − Het logo is daarmee kernachtiger (krachtiger) en zodoende makkelijker te onthouden / sneller herkenbaar. − Het logo is daardoor op meer manieren toepasbaar, bijvoorbeeld op klein formaat en/of in een kleur. − Het logo is daardoor eenvoudiger te reproduceren (simpele druktechnieken). − Het logo is daardoor abstracter / minder tijdsgebonden (minder gauw gedateerd). per juiste reden (1) (2)

• drie van de volgende: − Het witte deel met blauwe dop kan als losse drinkbeker gebruikt worden. − De blauwe dop kan gebruikt worden als afsluiting van de fles én als voetje voor de beker (zodat deze kan staan). − De fles kan van binnen goed schoongemaakt worden. − De fles kan op hygiënische wijze gedeeld worden met een ander (de een neemt een slok uit de fles en de ander uit de beker). − Als je een onderdeel kwijtraakt / een onderdeel kapotgaat, kun je het vervangen (zonder dat je de hele fles hoeft te vervangen). indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

• twee van de volgende: − Een variatie in kleur / opdruk is voordelig voor het gebruik in een gedeelde omgeving (in een gezin, op school of kantoor) omdat de flessen goed uit elkaar te houden zijn. − Door variatie in opdruk / kleur kan de consument een hippe variant maken / meegaan met de mode / trends. − Bij aanschaf van meerdere flessen in verschillende kleuren kan de consument een meerkleurige / bonte fles samenstellen. − Met een persoonlijke opdruk / logo kan een consument reclame maken voor een (ander / eigen) product. per juist antwoord (1) (2)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• twee van de volgende voorbeelden: (2p)
  • Elke fles heeft de buis als basisvorm.
  • Er zijn vijf verschillende varianten op de buisvorm die overeenkomen met onderdelen van een waterleiding (zoals de Y- vorm).
  • Elke fles is te koppelen aan een andere fles en vormt zo een leiding.

Opmerking Als bij het tweede deel van de vraag één juist voorbeeld wordt gegeven, één scorepunt toekennen.

• (vormgeving) De vormgeving van de waterflessen is ontleend aan (de delen van) een waterleidingsysteem (1)
• (inhoudelijke betekenis) De vormgeving is gericht op het voornaamste doel van de organisatie, namelijk zo veel mogelijk mensen van (schoon) drinkwater voorzien en/of door deelname aan dit project (financieel) bij te dragen aan de realisatie ervan (1)
• (gebruiksfunctie) Van alle varianten drinkflessen is alleen het rechte model geschikt om uit te drinken en te vervoeren (in een tas), de andere varianten hebben onnodige / onpraktische uitsteeksels en/of twee openingen en/of zijn krom en daarmee niet handig in gebruik (1)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Het logo verbindt het idee van een waterleiding die (vrijwel) door alle landen loopt aan het idee van een (sociaal) netwerk van deelnemers dat alle landen op de wereld / de hele wereldkaart omvat (Doelstelling van Join the Pipe is om de hele wereld van schoon drinkwater te voorzien. Hiervoor is een sociaal netwerk nodig.) (1)