Eindexamen tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving havo 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Opmerking Alleen als in het antwoord een juiste discipline en een bijpassend aspect beschreven worden, 1 scorepunt toekennen.

• drie van de volgende aspecten: − (verhoudingen) De figuren worden gekenmerkt door ideale / harmonieuze verhoudingen. − (evenwichtige compositie) De drie figuren zijn bijeengebracht tot een driehoekscompositie (piramidale compositie) / vormen samen een driehoek. − (techniek) Door de toepassing van sfumato zijn de contouren / omtrekken van de figuren zacht / vervloeien de figuren met de omgeving (soort rooksluier). − (ruimte) Het landschap wordt (in vergelijking met de middeleeuwen) ruimtelijker weergegeven / gekenmerkt door atmosferisch perspectief / door blauwe en grijze kleuren die ineenvloeien, waardoor de indruk van diepte wordt versterkt. − (licht) Het licht is diffuus (niet herleidbaar tot een bepaalde lichtbron) / gelijkmatig (sterke contrasten ontbreken). − (kleur) Het kleurgebruik is harmonieus / evenwichtig en/of bestaat uit (koele) blauwe en (warme) rode tonen. − (ordening / ruimte) De combinatie van richtingen in de voor- en achtergrond stuurt de blik zigzaggend door het beeldvlak. per juist aspect (1) (3)

Opmerking Alleen als in het antwoord een juist aspect en een bijpassend voorbeeld beschreven worden, 1 scorepunt toekennen.

• twee van de volgende kenmerken: − De brede 'voetstukken' / funderingen van de brug zorgen voor stevigheid (tijdens aardbevingen). − In het midden van de brug lopen de zijkanten schuin af / naar binnen en/of de brug is sterk gestroomlijnd (waardoor de wind erlangs / eronderdoor gaat). − De brug loopt naar beide zijden af (waardoor regenwater wegvloeit). − De voetstukken van de brug zijn onder een hoek naar elkaar toe geplaatst (in plaats van parallel), wat zorgt voor extra stevigheid (tijdens aardbevingen). per juist antwoord (1) (2)

• drie van de volgende: − (overspanning / grootte) De brug van Leonardo bestaat uit één grote overspanning / één grote boog (terwijl de Romeinse brug bestaat uit een kleine boog / uit meerdere even grote bogen naast elkaar). − (staanders) De brug van Leonardo heeft twee brede staanders / pijlers (terwijl de Romeinse brug meerdere staanders heeft). − (stroomlijning) De brug van Leonardo is meer gestroomlijnd / heeft schuin aflopende zijkanten (terwijl de Romeinse brug recht / niet afgeschuind is). − (boogvorm) De boog in het ontwerp van Leonardo is niet zuiver rond / is afgeplat (terwijl de bogen van de Romeinse brug (half) rond zijn). − (breedte) De brug van Leonardo verloopt van breed naar smal / wordt naar boven toe smaller (terwijl de Romeinse brug overal even breed is). per juist antwoord (1) (3)

• Striatus is op te vatten als een autonoom kunstwerk omdat (twee van de volgende argumenten: − het een (vernieuwend) idee / concept van 'overbrugging' verbeeldt. − de gebruiksfunctie van Striatus minimaal / symbolisch is (want de brug overspant slechts een voetpad / het platform is zo laag dat het nauwelijks een uitkijkpunt te noemen is). − de vorm afwijkt van / een knipoog lijkt te zijn naar de (primaire) functie van een brug (de brug heeft vijf opstappunten). per juist antwoord (1) (2)

• twee van de volgende: − De afzonderlijke onderdelen zijn hol en zijn daardoor minder zwaar / handzamer dan traditionele massieve betonblokken. − De (nieuwe) printtechniek levert maatwerk / zorgt voor minder restmateriaal en dat is duurzamer. − De printtechniek is (waarschijnlijk) goedkoper, want bij traditioneel bouwen met beton wordt gebruikgemaakt van dure mallen. − De brug is demonteerbaar en daardoor makkelijker te verplaatsen en/of opnieuw te gebruiken op een andere locatie. − Door de (nieuwe)printtechniek / printstructuur van het beton is er geen zware (ijzeren) wapening meer nodig. per juist antwoord (1) (2)

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: De architectuurbiënnale in Venetië is een belangrijke internationale tentoonstelling waar vernieuwingen op het gebied van architectuur en/of bouwkunst (technologie) worden gepresenteerd / waar experimenten en nieuwe materialen en/of technieken aan een internationaal publiek worden gepresenteerd. of Striatus lijkt wat betreft vorm en experimenteel karakter op het brugontwerp van Leonardo da Vinci. Italië is het land waar Leonardo leefde, woonde en werkte. Mogelijk is Striatus een eerbetoon aan Leonardo en/of wil het architectenbureau zich in lijn plaatsen met het werk van beroemde kunstenaars / architecten zoals Leonardo. (1)

• twee van de volgende: − Zaha Hadid was vernieuwend vanwege haar bijzondere 'blob' architectuur / organische architectuur (ze stond ook aan de basis van het deconstructivisme). − Zaha Hadid was een internationaal beroemd architect én een vrouw / Hadid hield zich staande als vrouwelijke architect in een mannenwereld. − Zaha Hadid had een migratieachtergrond / was van Arabische afkomst en dat was in de (westerse) wereld van de architectuur vrij uitzonderlijk. per juist antwoord (1) (2)

• drie van de volgende: − Caspar rijdt vooraan in de stoet (anderen volgen hem). − Caspar is met zijn paard in zijn geheel verbeeld / ten voeten uit geportretteerd (zonder overlapping of afsnijdingen). − Caspar wordt opgewacht / begroet door ruiters te paard (uiterst rechts). − De kleding / het hoofddeksel van Caspar is voornaam en versierd. − Het hoofd van Caspar is naar de beschouwer toegedraaid / Caspar kijkt de beschouwer aan. per juist antwoord (1) (3)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• ruimtewerking (een van de volgende): (1p)
  • De rotsformaties zijn (naar verhouding) te klein en te dichtbij vergeleken met de personen op de voorgrond.
  • Door de hoge horizon / het vogelperspectief lijkt de ruimte ondiep / de achtergrond 'opgeklapt'.
  • Door de harde contouren / de (overal even) verzadigde kleuren / het ontbreken van atmosferisch perspectief wordt het vlak benadrukt / lijkt de ruimte ondiep.
  • De plasticiteit van de rotsen / bomen en struiken is patroonmatig / wordt gekenmerkt door herhaling.
• compositie (een van de volgende): (1p)
  • De compositie van het landschap wordt gekenmerkt door een heldere / meetkundige ordening. Er is een driehoek en een ovaal in te herkennen.
  • De compositie van het landschap wordt gekenmerkt door eenheid / rust / harmonie. Zo zorgt de herhaling van verticalen (boomstammen) voor rust en regelmaat in het landschap.
  • De compositie van het landschap bestaat uit een stapeling van elementen (rotsformaties / wegen).

• Het antwoord moet de volgende strekking hebben: Het kunstmatige landschap is een geïdealiseerd landschap. Dat past bij de schoonheidsopvatting in de renaissance dat de natuur wordt bepaald door (goddelijke) orde en harmonie / zuivere maatverhoudingen (proporties) en/of het toepassen van geometrie als basis van de vormgeving. (1)

• Gozzoli heef zijn naam op het hoofddeksel gezet, en daarmee 'signeert' hij zijn werk. (Dat is kenmerkend voor (het zelfbewustzijn en) de relatief hoge maatschappelijke status van de kunstenaars ten tijde van de renaissance). (1)
• Gozzoli plaatst zijn zelfportret tussen de portretten van belangrijke personen uit de familie De' Medici. Op deze manier laat Gozzoli zien dat hij (vanwege de opdracht) deel uitmaakt van deze groep voorname personen. (1)

• een van de volgende: − De komst van wijzen kan in verband gebracht worden met de groei van het zelfbewustzijn / de mogelijkheid tot zelfontplooiing onder invloed van het humanisme (zoals De' Medici die op basis van talenten en verdiensten zich ontwikkelden tot voorname burgers). − De komst van wijzen kan in verband gebracht worden met de aandacht die de humanisten hadden voor het bestuderen van de klassieken (en/of de wetenschap / de natuur, in navolging van de klassieken). − De komst van de wijzen uit het Oosten kan in verband gebracht worden met het onderzoek van humanisten naar Latijnse en Griekse geschriften / klassieke bronnen (die vaak in Byzantijnse bibliotheken bewaard waren gebleven) / de overdracht van kennis (van de klassieken) van Oost naar West. (1)

• twee van de volgende: − (kleur) de grote variatie in kleurschakeringen, zoals de vele groene / oranje / terra tinten van begroeiing en/of de blauwe tinten van de rivier − (textuur) de grote variatie in / afwisseling van texturen, bijvoorbeeld de langere en kortere draden / draden die dichter of minder dicht geknoopt zijn − (reliëf) de afwisseling van reliëfs van het tapijt, bijvoorbeeld vlakke delen en opgehoogde (dikkere) delen / draden met verschillende diktes − (vorm / compositie / lijn) de contrasten tussen rechte lijnen en vormen / de afwisseling tussen organische en geometrische delen per juist antwoord (1) (2)

• twee van de volgende: − (tactiele kwaliteit) De zachte textuur / structuur van wol / textiel nodigt uit tot aanraken / voelen (bezoekers mogen op het werk lopen en zitten) wat een fysieke / lichamelijke ervaring oproept. − (formaat) Het grote formaat van het tapijt maakt dat je als toeschouwer erin op kan gaan / erop kunt zitten en/of onderdeel wordt van het kunstwerk (environment). − (plaatsing) De plaatsing van het tapijt, gedeeltelijk op de vloer én gedeeltelijk tegen de wand, maakt dat je als toeschouwer op kan gaan in / omgeven wordt door het tapijt (onderdeel van het kunstwerk wordt). − (herkenbaarheid) Het tapijt verbeeldt een bestaand (Argentijns) landschap. Bezoekers die dit herkennen, worden hierdoor betrokken bij het werk. per juist antwoord (1) (2)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Gozzoli (een van de volgende): (1p)
  • laat een esthetisch / geïdealiseerd / goddelijk / volmaakt landschap zien om de schoonheid en variatie in de natuur / van het landgoed van De' Medici te benadrukken.
  • wil demonstreren hoe goed hij als kunstenaar de schoonheid en rijkdom van de natuur / het landgoed kan weergeven.

• Juiste antwoorden bevatten een relatie tussen de paradijselijke kant van het werk (het aantrekkelijke, zachte, kleurrijke kleed en/of de verbeelding van een mooi natuurgebied) en de schurende, onheilspellende / kwetsbare kant (de beschadiging van het kleed, de vernietiging van de natuur). Voorbeelden van juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − Het tapijt verbeeldt een paradijselijke rivierdelta in Argentinië waarvan bekend is dat die zijn paradijselijke staat (ongereptheid) verliest door ontbossing en klimaatschade. De kunstenaar maakt dit bijna fysiek voorstelbaar (je 'vertrapt' het als bezoeker). − Het tapijt is een door Kehayoglou zelfgemaakte wereld (paradijs van schoonheid) dat de scheppende kracht van de mens / de kunst / de verbeelding toont, maar het tapijt drukt je ook met de neus op de feiten (het werk slijt, het paradijs is kwetsbaar). − Het tapijt is een kunstwerk met een sterke aantrekkingskracht wat betreft kleuren en zachte materialen ('paradijs van schoonheid'), maar kan ook gezien worden als een aanklacht tegen de wijze waarop mensen hun paradijs (de natuur) vernietigen. per juist antwoord (1) (2)

• Voorbeelden van juiste antwoorden zijn: − Ja, want kunstenaars laten vaak onverwachte standpunten en originele ideeën zien en prikkelen de verbeelding bij zulke onderwerpen. − Ja, want kunstwerken laten vaak ruimte voor interpretatie en verbeelding en dringen je niet een mening op. − Ja, want kunstwerken en exposities met werk van bekende kunstenaars kunnen grote media aandacht krijgen, zodat veel mensen bereikt worden. − Nee, want kunstwerken kunnen deze problematiek niet uitleggen / zijn niet duidelijk genoeg / zijn vaak voor meerdere uitleg vatbaar / komen niet met oplossingen of resultaten. − Nee, want met (kunst)tentoonstellingen / moderne kunst bereik je maar een beperkt publiek, en niet de grote groep die van belang is om verandering teweeg te brengen. (1)

• drie van de volgende: − Het ontwerp (de jas) verwijst (in zijn prints / vormen) naar gevels van gebouwen. − In het ontwerp (de jas) zijn iconische gebouwen / bezienswaardige monumenten (zoals de Eiffeltoren, het Louvre, de Notre Dame) opgenomen. − Het ontwerp (de jas) is opgebouwd uit volumes / blokken (zoals bouwblokken). − Het ontwerp (de jas) bevat een bovenaanzicht (van een park) / een zijaanzicht (van een brug) net zoals ontwerpen van architectuur. − Het ontwerp (de jas als geheel) lijkt op een stad / een verzameling grote huizen / dicht op elkaar geplaatste blokken. per juist antwoord (1) (3)

• drie van de volgende: − (volume) De jas is heel dik, waardoor je weinig bewegingsvrijheid hebt. − (opvallend) De jas is heel erg opvallend / alleen geschikt voor bijzondere gelegenheden. − (sluiting) De sluiting is verborgen tussen de blokken, waardoor die moeilijk te zien / vinden is. − (nauw) De mouwen zijn dicht op het lichaam aangebracht, wat lastig is bij het aan- en uittrekken. − (hoekig) De jas heeft veel hoekige / puntige vormen, deze vormen zitten in de weg / raken snel beschadigd. − (lastige vorm) De jas bestaat uit blokken met diep gelegen naden en vangt daardoor veel vuil / uit blokken schuim die speciaal gereinigd moeten worden. − (functie) De jas lijkt vanwege de dunne stof / blokvormen niet geschikt voor verschillende weersomstandigheden. per juist antwoord (1) (3)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• artistieke betekenis ontwerper (een van de volgende): (1p)
  • (visie) De showpieces geven de visie en/of inspiratiebronnen van de ontwerper weer.
  • (innovatie, originaliteit) De showpieces geven de ontwerper de ruimte om zich te presenteren als beeldend kunstenaar / om te innoveren / grenzen te verleggen en/of nieuwe (originele) vormen te onderzoeken (omdat functionaliteit en draagbaarheid niet van belang zijn).
  • (traditie) Met bijzondere showpieces onderscheidt de ontwerper zich / plaatst de ontwerper zich in (een historische) lijn van beroemde ontwerpers.
• commercieel belang modehuis (een van de volgende): (1p)
  • (reclame) Showpieces trekken de aandacht / worden veel gedeeld op social media / worden besproken in de media en verleiden mensen de rest van de (draagbare items van de) collectie te bekijken / te kopen.
  • (bekendheid merk, imago) Showpieces van beroemde ontwerpers stralen af op de hoge kwaliteit / vernieuwende stijl / bekendheid van een modehuis, wat klanten trekt.
  • (branding) Met een showpiece zoals deze Parijs-jas kan het modehuis de aandacht vestigen op de relatie met Parijs (de stad van de mode / haute couture) en dit verhoogt de status en/of de prijs van haar collectie.

• twee van de volgende: − (kunstgeschiedenis) Abloh plaatst zich met zijn eigen Parijs-jas / showpiece / jas-ontwerp met iconische gebouwen in lijn met beroemde architecten uit de (kunst)geschiedenis. − (biografisch) Abloh verwijst op deze manier naar zijn persoonlijke geschiedenis / zijn (architectuur)opleiding aan de academie in Amerika. − (humor / herkenbaarheid) Abloh verwijst met zijn showpiece / jas met modellen van iconische gebouwen (uit Parijs) naar de speelse manier waarop de architecten hun gebouwen als kostuum / mode presenteren. − (werving) De modeshow van Abloh met de Parijs-jas verwijst naar het wervende karakter van de Beaux Arts Balls die bedoeld zijn om geldschieters aan te trekken (wat ook het doel van de modeshow is). per juist antwoord (1) (2)

• twee van de volgende: − Door het gebruik van opvallende / kwalitatief hoogwaardige materialen zoals (tussen)muren van marmer en (melk)glas doet het gebouw luxueus en licht aan. − Het is een open gebouw (het heeft een open grondplan) / een gebouw zonder afgesloten ruimtes (kamers) / waar mensen gemakkelijk doorheen lopen. − Het grote overhellende dak nodigt uit en/of de transparante gevels nodigen uit om het gebouw te betreden (het gebouw heeft geen deur / gesloten gevel). − Omdat het paviljoen als het ware een doorgaande open ruimte is, kunnen makkelijk (grote) groepen mensen passeren / ontvangen worden. − Het gebouw is nagenoeg leeg en/of in het gebouw staat vrijwel geen meubilair waardoor de aandacht vooral wordt gevestigd op de architectuur zelf. per juist antwoord (1) (2)

• Het paviljoen van Mies van der Rohe is een voorbeeld van vernieuwing op het gebied van moderne architectuur en/of moderne technieken zoals staal, gewapend beton en glas. (1)
• Het paviljoen past bij het doel van de wereldtentoonstelling omdat op dergelijke tentoonstellingen landen tonen op welke gebieden ze zich onderscheiden / vooruitstrevend zijn, zoals op het gebied van kunst, technologie en wetenschap. (1)

Antwoord: C

• drie van de volgende: − In het decor en in het paviljoen wordt gebruikgemaakt van natuursteen / marmermotief. − In het decor worden net als in het paviljoen spiegelende materialen gebruikt. − Zowel het decor als het paviljoen worden gekenmerkt door minimalistische vormgeving. − In het decor staan dezelfde meubels / (Barcelona)stoelen als in het paviljoen. − In beide paviljoens wordt gebruikgemaakt van lichtdoorlatend materiaal. per juist antwoord (1) (3)

• drie van de volgende: − (architectuur) De kleding verwijst naar het Barcelona-paviljoen (materialen zoals marmer worden nagebootst in de motieven op / kleuren van de stoffen). − (streetwear) De elementen uit hiphop- en/of jongerencultuur (zoals caps en sneakers) verwijzen naar de eerste collectie Off White van Abloh / naar de Amerikaanse streetwear. − (Afrikaans) De geruite stoffen / gezichtsbedekking en/of de omslagdoek verwijzen naar traditionele (Noord-)Afrikaanse kleding. − (Amerikaans) De cowboyhoed verwijst / de cowboylaarzen verwijzen naar de traditionele Amerikaanse kledingstijl (op het platteland). − (zakelijk / strak pak) De lange jas met de stropdas past bij de zakelijke kant van de markt. − (tassen / trolley) De verschillende tassen verwijzen / trolley verwijst naar zijn vele reizen en/of migratie naar Parijs. per juist antwoord (1) (3)

• Abloh creëerde een internationale stijl door (herkenbare) invloeden uit verschillende culturen / streekgebonden tradities / folklores te combineren / vermengen (globalisering), (1)
• terwijl Mies van der Rohe met zijn internationale stijl een zo strak mogelijke / minimalistische / uniforme vormgeving nastreefde. (1)