Eindexamen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − Globalisering in de staalindustrie, Opgave 2 − Diversiteit aan talen, Opgave 3 − De Zayandeh, een rivier in Iran, Opgave 4 − De Popocatépetl in Mexico, Opgave 5 − Armoede in Indonesië, Opgave 6 − Bali, vakantieparadijs met natuurlijke risico’s, Opgave 7 − Dijkverlegging bij Cortenoever, Opgave 8 − Stadswerven Dordrecht.

Kort antwoord

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (7), globalisering (6) en Nederland: wonen en water (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Endogene en exogene processen9, 13-16, 23-247
Globalisering1-5, 86
Nederland: wonen en water25-28, 30-316
Ontwikkelingsvraagstukken17-204
Weer en klimaat10, 21-223
Bevolking en migratie6-72
Water en rivieren11-122
Verstedelijking29, 322

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde havo sinds 2018: dit examen vroeg meer over endogene en exogene processen (22% van de vragen, gemiddeld 14%) en Nederland: wonen en water (19% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over verstedelijking (6% van de vragen, gemiddeld 15%) en landbouw en voedsel (0% van de vragen, gemiddeld 6%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Opgave 1 − Globalisering in de staalindustrie

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1. In de staalindustrie heeft tussen 1985 en 2015 global shift plaatsgevonden.

Vraag 1 2 punten

Toon dit aan met bron 1.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • het aandeel in de staalproductie van centrumlanden (zoals Duitsland / Italië / Verenigde Staten / Frankrijk / Groot-Brittannië) tussen 1985 en 2015 is afgenomen (1)
  • en het aandeel in de staalproductie in semi-perifere landen (zoals China / India) is toegenomen (1)

Gebruik bron 2. De overname van Corus door Tata Steel in 2007 wijkt af van de traditionele verhoudingen in het wereldsysteem.

Vraag 2 2 punten

Geef aan

  • om welke reden Tata Steel Corus heeft overgenomen;
  • dat deze overname afwijkt van de traditionele verhoudingen in het wereldsysteem.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bron 2

Ligging van de historische binnenstad en Stadswerven in Dordrecht

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste redenen zijn: (1p)
    • moderne techniek / productieprocessen binnen het bedrijf halen
    • toegang tot de Europese staalmarkt krijgen
    • verhogen van de winst / omzet

Gebruik de atlas. De twee belangrijkste grondstoffen voor staal zijn ijzererts en steenkool.

Vraag 3 1 punt

Welk land zal als grondstoffenexporteur het meest profiteren van de global shift in de staalindustrie?

Bron 2

Ligging van de historische binnenstad en Stadswerven in Dordrecht

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Australië (1)

Gebruik bron 2 en kaartblad 103. De regionale ongelijkheid in Groot-Brittannië is al relatief groot. Als Tata Steel besluit de staalfabrieken in Groot-Brittannië te sluiten zal de regionale ongelijkheid nog groter worden.

Vraag 4 2 punten

Beredeneer dit.

Bron 2

Ligging van de historische binnenstad en Stadswerven in Dordrecht

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de staalfabrieken in Groot-Brittannië juist in gebieden staan waar de werkloosheid al hoog is (1)
  • zodat (bij het sluiten van de staalfabrieken / het verdwijnen van de werkgelegenheid) het verschil in welvaart tussen deze gebieden en het huidige centrumgebied rond Londen nog groter wordt (1)

Opgave 2 − Diversiteit aan talen

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Wereldwijd worden zo’n 7.000 verschillende talen gesproken. De taal die op mondiale schaal als lingua franca wordt gezien, is niet de taal die door de meeste mensen als eerste taal wordt gesproken.

Vraag 5 2 punten

Noem de taal

  • die op mondiale schaal wordt gezien als lingua franca;
  • die door de meeste mensen als eerste taal wordt gesproken.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • lingua franca: Engels (1)
  • meest gesproken eerste taal: Chinees / Mandarijn (1)

Gebruik bron 1 en de atlas. Bron 1 toont een lijst van zes landen waar de meeste talen worden gesproken. Behalve Papoea Nieuw-Guinea hebben deze landen een gemeenschappelijk demografisch kenmerk.

Vraag 6 2 punten

Geef aan

  • welk demografisch kenmerk dit is;
  • waardoor juist in Papoea Nieuw-Guinea zo veel verschillende talen konden ontstaan.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Het zijn landen met veel inwoners (1)
  • In Papoea Nieuw-Guinea zijn veel moeilijk toegankelijke gebieden waar bevolkingsgroepen langdurig in afzondering konden leven (en in de loop der tijd eigen talen ontwikkelden) (1)

In Europese landen wordt vaak één gemeenschappelijke voertaal gesproken, terwijl de diversiteit aan talen in Afrikaanse landen vaak veel groter is (zie bron 1).

Vraag 7 2 punten

Beredeneer dit vanuit de politieke dimensie.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • in Europa eenheidsstaten zijn ontstaan / natiestaten zijn ontstaan / het proces van nation building al (eeuwen)lang gaande is (en er dus vaak ook een gemeenschappelijke taal wordt gesproken) (1)
  • terwijl in Afrika tijdens (en na) de (de)kolonisatie landen zijn ontstaan waarbij verschillende etnische groepen in één land terechtkwamen / het proces van nation building een veel minder lange geschiedenis kent (en de diversiteit aan talen dus groter is) (1)

In (semi-)perifere landen neemt het aantal gesproken talen door globalisering af, terwijl in centrumlanden juist steeds meer verschillende talen worden gesproken.

Vraag 8 2 punten

Geef aan dat door globalisering het aantal gesproken talen

  • in (semi-)perifere landen afneemt;
  • in centrumlanden toeneemt.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • In (semi-)perifere landen wordt de invloed van mondiale talen (als het Engels, Spaans of Arabisch) steeds groter (en daardoor neemt het aantal gesproken talen af) (1)
  • In centrumlanden neemt het aantal gesproken talen door immigratie toe (1)

Opgave 3 − De Zayandeh, een rivier in Iran

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de atlas. De Zayandeh ontspringt in het Zagrosgebergte in het zuidwesten van Iran.

Vraag 9 2 punten

Beschrijf het ontstaan van het Zagrosgebergte. Gebruik in je beschrijving de namen van de tektonische platen die hierbij van belang zijn.

Bekijk het antwoord
  • in het zuidwesten van Iran de Euraziatische Plaat en de Arabische Plaat op elkaar botsen / convergeren (1)
  • waarbij gesteentelagen geplooid worden / omhoog geduwd worden (en een gebergte ontstaat) (1)

Gebruik de atlas.

Vraag 10 2 punten

Beschrijf de invloed van het Zagrosgebergte op de hoeveelheid neerslag in het oosten van Iran.

Bekijk het antwoord
  • de vochtige lucht ten westen van het Zagrosgebergte wordt gedwongen te stijgen (en daar uitregent) (1)
  • en dat ten oosten van het Zagrosgebergte de lucht daalt / geen waterdamp meer bevat (en er geen neerslag valt) (1)

Gebruik de bronnen 1 en 2. De Zayandeh stroomde voorheen naar het zoutmeer van Gavkhuni. Tegenwoordig is de rivier echter al opgedroogd voordat die het meer bereikt.

Vraag 11 2 punten

Leg uit dat dit te maken heeft met een demografische ontwikkeling in het stroomgebied van de rivier. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • de bevolking in het stroomgebied sterk is toegenomen (oorzaak) (1)
  • waardoor steeds meer water uit de rivier gebruikt wordt als drinkwater of voor irrigatie (en de rivier dus al is opgedroogd voordat die het meer bereikt) (gevolg) (1)

Gebruik bron 1 en de kaartbladen 146 en 147. De komende decennia zal de waterbalans in het stroomgebied van de Zayandeh veranderen. Als gevolg hiervan kan een verandering binnen de landbouw optreden.

Vraag 12 2 punten

Geef

  • de natuurlijke oorzaak waardoor de waterbalans de komende decennia zal veranderen;
  • de verandering die als gevolg hiervan binnen de landbouw kan optreden.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de hoeveelheid zoet (irrigatie)water afkomstig uit neerslag in het stroomgebied van de Zayandeh de komende decennia zal afnemen (1)
  • de mogelijkheden voor akkerbouw minder zullen worden / er meer aan extensieve veeteelt gedaan zal worden (1)

Opgave 4 − De Popocatépetl in Mexico

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1 en de atlas. De Popocatépetl is een 5.465 meter hoge vulkaan in Mexico. Van de actieve vulkanen in Midden-Amerika wordt de Popocatépetl het meest intensief in de gaten gehouden.

Vraag 13 2 punten

Geef aan

  • tot welke vulkaanvorm de Popocatépetl behoort;
  • waarom juist de Popocatépetl zo intensief in de gaten gehouden wordt.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • stratovulkaan (1)
  • De Popocatépetl ligt in een zeer dichtbevolkt gebied / vlak bij grote steden (1)

In de dagen voor een eruptie van de Popocatépetl vinden vaak aardbevingen plaats waarvan de hypocentra dicht onder het aardoppervlak liggen.

Vraag 14 2 punten

Leg uit dat juist dan deze aardbevingen ontstaan. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • voorafgaand aan een eruptie de (relatief dicht onder het aardoppervlak gelegen) magmahaard van de vulkaan vol raakt (oorzaak) (1)
  • waardoor in de magmahaard druk wordt opgebouwd (waarbij aardbevingen ontstaan) (gevolg) (1)

Gebruik bron 1. Bij erupties van de Popocatépetl kunnen lahars ontstaan.

Vraag 15 2 punten

Beschrijf de wijze waarop bij een eruptie van de Popocatépetl lahars kunnen ontstaan.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • bij een eruptie van de Popocatépetl grote hoeveelheden as / vulkanisch materiaal kunnen worden uitgestoten (1)
  • die in combinatie met grote hoeveelheden (smelt- of regen)water modderstromen / lahars kunnen vormen (1)

Gebruik de atlas. Het klimaat in het noorden van Mexico verschilt van het klimaat in het zuiden. Door dit verschil in klimaat is de bodemaantasting in het noorden van Mexico anders dan in het zuiden (zie atlaskaart 226C).

Vraag 16 2 punten

Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • in het noorden van Mexico weinig neerslag valt / het noorden van Mexico een B-klimaat heeft / het noorden van Mexico een droog klimaat heeft en in het zuiden veel neerslag valt / het zuiden een A- klimaat heeft / het zuiden een nat klimaat heeft (oorzaak) (1)
  • waardoor in het noorden van Mexico vooral erosie / bodemaantasting plaatsvindt door de wind en in het zuiden vooral erosie / bodemaantasting plaatsvindt door afstromend (regen)water (gevolg) (1)

Opgave 5 − Armoede in Indonesië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik de atlas. Volgens een schatting van de Indonesische regering leven 30 miljoen Indonesiërs in extreme armoede. Atlaskaart 240G gaat over extreme armoede.

Vraag 17 2 punten

Toon met gegevens uit de atlas aan dat de extreme armoede door de Indonesische regering te laag ingeschat is.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • (volgens de atlas) in Indonesië 20 - 40% / ten minste 20% van de bevolking in extreme armoede leeft (1)
  • en dat betekent dat op de totale bevolking van Indonesië (> 240 miljoen inwoners) meer dan 30 miljoen / ten minste 48 miljoen inwoners in extreme armoede leven (1)

Net als in veel andere semi-perifere landen heeft economische groei in Indonesië tot een grotere regionale ongelijkheid geleid.

Vraag 18 2 punten

Beredeneer dat economische groei tot een grotere regionale ongelijkheid heeft geleid.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • In semi-perifere landen komt de economische groei in eerste instantie vaak vooral ten goede aan enkele gebieden / aan het centrum van het land (1)
  • zodat de (economische) verschillen tussen gebieden / tussen het centrum en de perifere gebieden toenemen (1)

Gebruik bron 1. Het eiland Java wordt vaak aangeduid als het centrum van Indonesië, Sumatra als de semi-periferie en de andere grote eilanden als de periferie.

Vraag 19 2 punten

Geef met behulp van bron 1 twee argumenten tegen deze indeling.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste argumenten zijn: − Het laagste percentage van de bevolking in extreme armoede is te vinden in Kalimantan (dat volgens de indeling tot de periferie behoort). − Er zijn delen van Java (en Sumatra) waar net zo veel of meer extreme armoede voorkomt dan op andere / perifere eilanden. per juist argument (1) (2)

Grote verschillen in welvaart leiden vaak tot migratiestromen. Toch is de stroom van migranten van Papua naar Java maar klein.

Vraag 20 2 punten

Geef hiervan een oorzaak vanuit de sociaal-culturele dimensie en een oorzaak vanuit de politieke dimensie.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Een juiste oorzaak vanuit de sociaal-culturele dimensie verwijst naar de verschillen in taal / godsdienst / gewoonten tussen Papua en Java (1)
  • Een juiste oorzaak vanuit de politieke dimensie verwijst naar de wens van Papua om onafhankelijk te worden van Indonesië (en dan ligt het niet voor de hand om juist naar Java te emigreren) (1)

Opgave 6 − Bali, vakantieparadijs met natuurlijke risico’s

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Voor Australische toeristen is Indonesië, en dan met name het eiland Bali, een populaire vakantiebestemming. Dit heeft onder andere te maken met de relatieve nabijheid.

Vraag 21 3 punten

Geef

  • vanuit de dimensie natuur een reden waarom Indonesië voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is;
  • vanuit de economische dimensie een reden waarom Indonesië voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is;
  • vanuit de sociaal-culturele dimensie een reden waarom binnen Indonesië vooral Bali voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Indonesië heeft een tropisch / warm klimaat (dimensie natuur) (1)
  • Indonesië heeft lagere prijzen vergeleken met Australië / Door de nabijheid zijn vervoerskosten / vliegtickets relatief goedkoop (economische dimensie) (1)
  • De Balinese cultuur sluit (in vergelijking met de rest van Indonesië) beter aan bij de westerse levenswijze / vakantiewensen van Australiërs (sociaal-culturele dimensie) (1)

In vakantiebrochures wordt de periode mei - september beschreven als de beste periode voor strandvakanties op Bali.

Vraag 22 2 punten

Leg uit dat deze periode het meest geschikt is voor strandvakanties. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Bali staat in de maanden mei - september onder invloed van hoge luchtdruk / aflandige wind uit Australië (oorzaak) (1)
  • waardoor er weinig bewolking is / er veel zonuren zijn / er nauwelijks neerslag valt (gevolg) (1)

Gebruik bron 1 en de atlas. Borden zoals in bron 1 staan wel aan de zuidkust van Bali, maar niet aan de noordkust.

Vraag 23 2 punten

Leg uit dat deze borden alleen aan de zuidkust van Bali nodig zijn. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • ten zuiden van Bali een (convergente) plaatgrens / subductiezone ligt (en ten noorden van Bali niet) (oorzaak) (1)
  • waardoor ten zuiden van Bali (zware aardbevingen en) tsunami’s kunnen ontstaan die de zuidkust van Bali ongehinderd kunnen bereiken (en de noordkust van Bali dan in de luwte van het eiland ligt) (gevolg) (1)

Gebruik de atlas. In juli 2015 kwam het luchtverkeer van en naar Bali stil te liggen omdat op Java zo’n 40 kilometer ten westen van Banyuwangi een vulkaan uitbarstte.

Vraag 24 2 punten

Leg uit dat een vulkaanuitbarsting op Java in deze periode van het jaar op Bali geen problemen voor het luchtverkeer zou moeten opleveren. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • In deze periode van het jaar is er boven Bali en Java normaal gesproken sprake van een zuidoost-moesson (oorzaak) (1)
  • waardoor as- en rookwolken van een vulkaanuitbarsting op Java in de richting van Sumatra / niet naar Bali worden geblazen (gevolg) (1)

Opgave 7 − Dijkverlegging bij Cortenoever

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

De IJssel maakt ten zuiden van Zutphen een grote bocht (zie bron 1). In de loop van de tijd heeft deze rivierbocht zich steeds verder verplaatst.

Vraag 25 2 punten

Leg uit dat de rivierbocht zich in de loop van de tijd steeds verder heeft verplaatst. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de rivier in de buitenbocht harder stroomt dan in de binnenbocht (oorzaak) (1)
  • waardoor in de buitenbocht erosie optreedt en in de binnenbocht sedimentatie plaatsvindt (en de rivier zich dus steeds verder heeft verplaatst) (gevolg) (1)

Om het overstromingsrisico in Nederland te verminderen zijn in het rivierengebied maatregelen genomen. Bij Cortenoever is als maatregel de dijk verlegd. Op andere plekken in Nederland zijn ook andere maatregelen genomen, zoals:

  • het graven van nevengeulen;
  • het verdiepen en verbreden van het zomerbed;
  • het verlagen van kribben;
  • het verwijderen van obstakels.

Vraag 26 2 punten

Geef aan

  • door welke twee van de bovenstaande maatregelen rivierwater sneller wordt afgevoerd;
  • waarom door het verleggen van de dijk bij Cortenoever het overstromingsrisico is verminderd.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Het verlagen van kribben en het verwijderen van obstakels (1)
  • Uit het antwoord moet blijken dat door het verleggen van de dijk bij Cortenoever meer ruimte voor de rivier wordt gemaakt / (de opslagcapaciteit van) het winterbed wordt vergroot (1)

Gebruik bron 1. Bij de besluitvorming over de dijkverlegging bij Cortenoever zijn verschillende partijen, zoals de bewoners van Zutphen, Rijkswaterstaat, de provincie Gelderland, het Waterschap en lokale boeren betrokken geweest.

Vraag 27 2 punten

Beredeneer bij welke van deze vijf partijen de meeste weerstand bestond tegen de dijkverlegging bij Cortenoever.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • lokale boeren het meeste weerstand hadden (1)
  • omdat zij (een deel van) hun landbouwgrond moesten opgeven / boerderijen na de dijkverlegging buitendijks kwamen te liggen (1)

Gebruik de atlas. Om het noorden van Nederland juist in droge periodes van zoet water te voorzien, wordt de stuw bij Driel in de Neder-Rijn gesloten gehouden.

Vraag 28 2 punten

Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • door de gesloten stuw bij Driel (minder Rijnwater de Neder-Rijn / Lek instroomt en) meer Rijnwater de IJssel instroomt (oorzaak) (1)
  • waardoor de waterstand van het IJsselmeer op peil gehouden kan worden (en er dus voldoende zoet water beschikbaar is voor het noorden van Nederland) (gevolg) (1)

Opgave 8 − Stadswerven Dordrecht

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3. Het terrein waarop het project Stadswerven gerealiseerd wordt, is geschikt voor de herstructurering zoals die in bron 1 wordt beschreven.

Vraag 29 2 punten

Geef twee kenmerken die dit terrein geschikt maken voor deze herstructurering.

Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste kenmerken zijn: − Het terrein ligt vlak bij de historische binnenstad van Dordrecht. − Het terrein ligt op een gunstige plek langs een knooppunt van waterwegen / bij het water. − Op het terrein staan panden leeg die geschikt zijn om nieuwe functies te herbergen. per juist kenmerk (1) (2)

Gebruik de kaartbladen 44 en 45 van de atlas. Dordrecht ligt in het deel van het rivierengebied dat extra kwetsbaar is voor overstromingen. Door Noordwaard te ontpolderen (zie atlaskaarten 45B1 en 45B2) is het overstromingsrisico bij Dordrecht verminderd.

Vraag 30 2 punten

Geef aan

  • waardoor het deel van het rivierengebied waarin Dordrecht ligt extra kwetsbaar is voor overstromingen;
  • dat het ontpolderen van Noordwaard bijdraagt aan het verminderde overstromingsrisico in Dordrecht.
Bron 1

Het project Stadswerven Dordrecht In Dordrecht wordt een oud havengebied geherstructureerd. Halverwege de vorige eeuw werden de scheepswerven verlaten. De panden bleven leegstaan en het gebied verpauperde. Na bijna 50 jaar van verval veranderde de situatie. Allerlei bedrijfjes waarvoor in de binnenstad geen plaats was, zagen mogelijkheden om hier (opnieuw) te beginnen. Na verloop van tijd vestigden er zich een trendy hotel en een restaurant. Mede door deze veranderingen ontstonden plannen om het gebied volledig te herstructureren. In 2009 verscheen een masterplan onder de naam Stadswerven. De Stadswerven moesten een aantrekkelijk gebied worden om te wonen, te werken en te recreëren. Dordrecht is een stad aan een belangrijk kruispunt van rivieren. Een deel van de binnenstad en ook de Stadswerven liggen buitendijks. Bij het streven naar voldoende waterveiligheid wil men bij nieuwe projecten het water onderdeel laten zijn van de leefomgeving.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Dordrecht ligt in het deel van het rivierengebied waar hoge waterstanden op zee en hoge waterstanden in de rivier samenkomen (1)
  • Uit het antwoord moet blijken dat door het ontpolderen van Noordwaard meer rivierwater (voordat het Dordrecht bereikt) naar het Hollands Diep / richting de Zeeuwse wateren kan stromen (1)

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3. Met het project Stadswerven worden de volgende doelen nagestreefd: a een aantrekkelijke stedelijke omgeving met een goede leefbaarheid; b een goede aansluiting op de binnenstad van Dordrecht; c overstromingsbewust bouwen.

Vraag 31 3 punten

Geef bij elk van deze doelen een maatregel uit het project die bijdraagt aan het halen van dat doel.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste maatregelen bij doel a zijn: (1p)
    • Er worden verschillende functies met elkaar gecombineerd.
    • Er wordt een jachthaven aangelegd.
  • Een juiste maatregel bij doel b is: (1) Met de bouw van een brug voor langzaam verkeer wordt de aansluiting op de historische binnenstad verbeterd.
  • Juiste maatregelen bij doel c zijn: (1p)
    • Er worden drijvende waterwoningen gebouwd.
    • Er wordt een waterpark aangelegd.
    • De centrale verkeersas wordt verhoogd aangelegd (zodat de Stadswerven ook bij overstromingen bereikbaar zijn).

Vraag 32 2 punten

Beredeneer dat Dordrecht enerzijds zou kunnen profiteren van de nabijheid van Rotterdam, maar dat deze nabijheid anderzijds ook nadelig kan zijn.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Dordrecht zou in de ‘schaduw’ van Rotterdam kunnen meeliften op de aantrekkingskracht / agglomeratievoordelen van deze grotere / succesvolle / internationaal georiënteerde stad (1)
  • maar de nabijheid van deze stad zou ook nadelig kunnen uitpakken, omdat stedelijke activiteiten eerder zullen plaatsvinden in het grotere en succesvolle Rotterdam / ondernemers zich eerder in het grotere en succesvolle Rotterdam zullen vestigen dan in Dordrecht (1)

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Aardrijkskunde 2018, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-18-2-o

Andere examens aardrijkskunde havo

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2?

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (7), globalisering (6) en Nederland: wonen en water (6).

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-18-2-c).

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde havo 2018, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.