Eindexamen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − De nieuwe zijderoute, Opgave 2 − Als Nederlandse provincies landen waren, Opgave 3 − Karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland, Opgave 4 − Landschappen en klimaten in Australië, Opgave 5 − Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië, Opgave 6 − Vrouwenemancipatie en demografie in Brazilië, Opgave 7 − Wateroverlast in Zuidoost-Brabant, Opgave 8 − Leefbaarheid in Lelystad.

Kort antwoord

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over Nederland: wonen en water (7), globalisering (4) en ontwikkelingsvraagstukken (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Nederland: wonen en water26-327
Globalisering1-44
Ontwikkelingsvraagstukken5-84
Endogene en exogene processen9-10, 12, 164
Weer en klimaat13-15, 184
Energie en grondstoffen17, 19-203
Bevolking en migratie21-233
Water en rivieren11, 252
Verstedelijking241

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde havo sinds 2018: dit examen vroeg meer over Nederland: wonen en water (22% van de vragen, gemiddeld 11%) en ontwikkelingsvraagstukken (13% van de vragen, gemiddeld 6%). Minder over verstedelijking (3% van de vragen, gemiddeld 15%) en landbouw en voedsel (0% van de vragen, gemiddeld 6%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Opgave 1 − De nieuwe zijderoute

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1. De oude zijderoute over land kan worden gezien als een vroege vorm van globalisering vanuit de sociaal-culturele dimensie.

Vraag 1 1 punt

Geef met bron 1 aan waaruit dat blijkt.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de oude zijderoute over land heeft geleid tot de integratie van gebieden en samenlevingen / het uitwisselen van ideeën, religie en tradities. (1)

Door de komst van nieuwe transportmogelijkheden werd de oude zijderoute over land vanaf de zestiende eeuw steeds minder vaak gebruikt.

Vraag 2 2 punten

Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • het in die periode mogelijk werd om met (zeil)schepen grote afstanden over zee af te leggen (oorzaak) (1)
  • waardoor de reis tussen Europa en China over zee sneller (en minder risicovol) werd dan de oude zijderoute over land (en de oude zijderoute over land dus minder vaak gebruikt werd) (gevolg) (1)

Gebruik de bronnen 1 en 2.

Vraag 3 2 punten

Beredeneer dat de nieuwe zijderoute over land een bedreiging kan zijn voor de haven van Rotterdam.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • door de aanleg van de nieuwe zijderoute over land producten uit China via treinstations / hubs in (Midden- / Oost-)Europa worden getransporteerd / overgeslagen (1)
  • zodat een deel van de Chinese producten niet meer via de Rotterdamse haven Europa binnenkomt / het achterland van Rotterdam relatief kleiner wordt (1)

Het is niet zeker of de nieuwe zijderoute over land net zo’n succes zal worden als de oude zijderoute over land dat tot de zestiende eeuw was. De nieuwe zijderoute over land heeft namelijk nadelen ten opzichte van het transport over zee.

Vraag 4 2 punten

Geef vanuit twee verschillende dimensies een nadeel van de nieuwe zijderoute over land ten opzichte van het transport over zee.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Juiste nadelen zijn: − Het gebied waar de nieuwe zijderoute over land doorheen gaat, is onherbergzaam / heeft (vooral) in de winter een bar klimaat (waardoor het transport in gevaar kan komen). (dimensie natuur) − Transport per trein is (met name voor goedkope volumineuze producten) duurder dan massatransport over zee. (economische dimensie) − Transport over land kan gehinderd worden door grenscontroles / vereiste documenten / handelsembargo's (omdat het transport door verschillende landen gaat). (politieke dimensie) per juist nadeel (1) (2)

Opgave 2 − Als Nederlandse provincies landen waren

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1. Op basis van bron 1 kun je geen conclusies trekken over de welvaart en de levensomstandigheden in de genoemde landen en de Nederlandse provincies.

Vraag 5 2 punten

Geef aan waarom je op basis van bron 1 geen conclusie kunt trekken over

  • de welvaart in de genoemde landen en de Nederlandse provincies;
  • de levensomstandigheden in de genoemde landen en de Nederlandse provincies.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het bruto regionaal product en het bruto nationaal product geen gemiddelden per inwoner laten zien / geen rekening houden met het totaal aantal inwoners (1)
  • Uit het antwoord moet blijken dat in bron 1 alleen gebruik wordt gemaakt van een economische indicator (en dat geeft geen volledig beeld van de levensomstandigheden) (1)

Gebruik de atlas. De cijfers van het bruto binnenlands product van de genoemde landen in bron 1 zijn minder betrouwbaar dan de cijfers van het bruto regionaal product van de Nederlandse provincies.

Vraag 6 1 punt

Geef voor de landen Bangladesh, Ethiopië en Jemen een gemeenschappelijke politieke reden waarom de cijfers minder betrouwbaar zijn.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste gemeenschappelijke redenen zijn: − Deze landen kennen politieke instabiliteit / conflicten. − De registratiesystemen in deze landen zijn minder betrouwbaar. − Deze landen scoren hoog op de Fragile States Index. (1)

Gebruik bron 1 en kaartblad 262. Om de levensomstandigheden van een land te meten wordt vaak de Human Development Index gebruikt.

Vraag 7 2 punten

Geef aan

  • welk Afrikaans land uit bron 1 het hoogst scoort op de Human Development Index;
  • welke sociaal-culturele indicator wordt gebruikt bij het meten van de Human Development Index.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Marokko (1)
  • analfabetisme / onderwijs / kennis (1)

Gebruik bron 1 en het statistiekdeel van de atlas. In het verleden was het sterftecijfer vaak een goede indicator voor de welvaart. Tegenwoordig is het sterftecijfer daarvoor minder geschikt. In 2013 was het sterftecijfer in Nederland 8,5 per 1.000 inwoners.

Vraag 8 3 punten

Geef aan waarom het sterftecijfer geen goede indicator is voor de welvaart. Maak in je antwoord een vergelijking tussen Nederland en een van de genoemde landen in bron 1.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Het sterftecijfer wordt vooral / sterk beïnvloed door de leeftijdsopbouw van een land (en niet alleen door de welvaart / levensomstandigheden) (1)
  • In alle genoemde landen in bron 1 is de welvaart (het bnp per inwoner) (veel) lager dan die in Nederland (1)
  • terwijl de sterftecijfers in deze landen ongeveer gelijk (Cuba, Ethiopië, Uganda, Vietnam) of lager (Albanië, Bangladesh, Jemen, Libanon, Marokko) / in slechts een paar landen een beetje hoger (Burkina Faso, Georgië, Wit-Rusland) zijn dan in Nederland (1)

Opgave 3 − Karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik de atlas. Guilin ligt in het Zuid-Chinees Bergland. In dit deel van China is weinig tektonische activiteit.

Vraag 9 1 punt

Geef hiervan de oorzaak.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Dit deel van China / Het Zuid-Chinees Bergland ligt midden op een tektonische plaat / ligt ver verwijderd van plaatgrenzen. (1)

Het Zuid-Chinees Bergland bestaat voor het grootste deel uit kalksteen. Kalksteen behoort tot de hoofdgroep van sedimentgesteenten.

Vraag 10 2 punten

Noteer de andere twee hoofdgroepen van gesteenten op je antwoordblad. Schrijf achter elke hoofdgroep een voorbeeld van een gesteente dat tot die hoofdgroep behoort.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Opmerking Wanneer beide hoofdgroepen van gesteenten juist zijn, maar juiste voorbeelden ontbreken, 1 scorepunt toekennen.

Gebruik de kaartbladen van China. Het Zuid-Chinees Bergland vormt de waterscheiding tussen twee stroomgebieden (zie atlaskaart 166D). De ligging van dit gebergte is ook af te leiden uit kaartblad 167.

Vraag 11 2 punten

Geef aan

  • welke twee stroomgebieden door dit gebergte van elkaar gescheiden worden;
  • waaraan je de ligging van deze waterscheiding op kaartblad 167 kunt afleiden.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste antwoorden zijn: (1p)
    • De hoogste delen van het Zuid-Chinees Bergland (de waterscheiding) zijn in gebruik als bos, terwijl de lagere delen in gebruik zijn genomen voor de verbouw van rijst (atlaskaart 167A).
    • In de hoogste delen van het Zuid-Chinees Bergland (de waterscheiding) is de bevolkingsdichtheid lager dan in de lagere gebieden (atlaskaart 167B).

Gebruik bron 1 en kaartblad 143. Het karstlandschap in het Zuid-Chinees Bergland is ontstaan door de chemische verwering van kalksteen.

Vraag 12 2 punten

Leg uit dat chemische verwering in het Zuid-Chinees Bergland vooral in de zomermaanden plaatsvindt. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • in het Zuid-Chinees Bergland de zomermaanden warm zijn en er dan veel neerslag valt (oorzaak) (1)
  • waardoor in de zomermaanden (mineralen in) gesteenten makkelijker / sneller oplossen (gevolg) (1)

Opgave 4 − Landschappen en klimaten in Australië

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaskaart 246. Bij de plaatsen 1 tot en met 4 in bron 1 horen de foto’s a tot en met d in bron 2.

Vraag 13 2 punten

Noteer de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de letter van de juiste foto.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bron 2

Plangebied Aa en Astense Aa

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • 1-c 2-d 3-a 4-b indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

Australië ligt tussen 10o en 40o zuiderbreedte. Op deze breedte valt over het algemeen weinig neerslag.

Vraag 14 2 punten

Leg met de overheersende luchtdruk op deze breedte uit dat hier weinig neerslag valt. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bron 2

Plangebied Aa en Astense Aa

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de gebieden op deze breedte een groot deel van het jaar een hogedrukgebied hebben / te maken hebben met dalende luchtstromen (oorzaak) (1)
  • waardoor het vocht in de dalende / opwarmende lucht verdampt / niet condenseert (en er dus weinig neerslag valt) (gevolg) (1)

Gebruik bron 3 en kaartblad 176-177. Aan de noordoostkust van Australië kan in de periode december-maart veel neerslag vallen.

Vraag 15 2 punten

Beschrijf met de dan overheersende windrichting en met een gebiedskenmerk het ontstaan van deze neerslag.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bron 2

Plangebied Aa en Astense Aa

Bron 3

Luchtfoto’s van de situatie voor en na het aanleggen van meanders in de Astense Aa

situatie voor situatie na

Opgave 8

  • Leefbaarheid in Lelystad

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de noordoostkust van Australië in deze periode van het jaar onder invloed van aanlandige (en dus vochtige) wind staat (1)
  • die tegen het gebergte opstijgt en voor veel neerslag zorgt (1)

Gebruik kaartblad 238.

Vraag 16 2 punten

Leg uit dat het gebergte langs de zuidoostkust van Australië minder hoog en minder spits is dan de Alpen in Europa. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 2

Plangebied Aa en Astense Aa

Bron 3

Luchtfoto’s van de situatie voor en na het aanleggen van meanders in de Astense Aa

situatie voor situatie na

Opgave 8

  • Leefbaarheid in Lelystad

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • het gebergte langs de zuidoostkust van Australië (veel) ouder is dan de Alpen in Europa (oorzaak) (1)
  • waardoor verwering en/of erosie het gebergte langs de zuidoostkust van Australië langer heeft kunnen afslijten / afbreken (waardoor de bergtoppen minder spits en lager zijn dan de bergtoppen van de Alpen in Europa) (gevolg) (1)

Opgave 5 − Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik de atlas. Brazilië is op mondiale schaal een belangrijke leverancier van ijzererts. Ook wordt in Brazilië veel ijzererts verwerkt tot ijzer en staal.

Vraag 17 2 punten

Geef aan

  • naar welke twee gebieden het meeste Braziliaanse ijzererts geëxporteerd wordt;
  • op welke atlaskaart je kunt zien dat in Brazilië ook ijzer en staal geproduceerd worden.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • West-Europa en Japan / Oost-Azië (1)
  • atlaskaart 230A / 231A (1)

Gebruik bron 1. De foto laat de winning van de delfstof bauxiet zien.

Vraag 18 1 punt

In welk landschap in Brazilië is de foto van bron 1 genomen? Kies uit: caatinga, cerrado, mangrove of selva.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • selva (1)

Brazilië heeft goede mogelijkheden voor het opwekken van hydro- elektriciteit. Het opwekken van hydro-elektriciteit kan echter ook een bedreiging zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië.

Vraag 19 2 punten

Beredeneer dat het opwekken van hydro-elektriciteit een bedreiging kan zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Voor het opwekken van hydro-elektriciteit wordt voor de aanleg van stuwdammen tropisch regenwoud gekapt / het milieu aangetast (1)
  • en dat gebeurt vaak in gebieden waar de lokale bevolking nog op traditionele wijze leeft / inheemse stammen wonen (1)

Gebruik de kaartbladen 230 en 231. In het noorden van Brazilië in de buurt van de plaats Boa Vista ligt het Hoogland van Guyana. Dit gebied is rijk aan delfstoffen. Toch worden daar relatief weinig delfstoffen gewonnen. Een reden hiervoor zijn de hoge kosten van de winning.

Vraag 20 2 punten

Geef

  • een reden voor de hoge kosten van delfstofwinning in het Braziliaanse deel van het Hoogland van Guyana;
  • een politieke reden voor de beperkte delfstofwinning in het Braziliaanse deel van het Hoogland van Guyana.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste redenen voor de hoge winningskosten zijn: (1p)
    • De bereikbaarheid van het gebied is slecht.
    • Het gebied ligt ver van de geïndustrialiseerde regio in Brazilië.
  • Een juiste politieke reden is: (1) In dit deel van Brazilië liggen beschermde indianenreservaten / bossen waar het lastig is een vergunning te krijgen voor het winnen van delfstoffen.

Opgave 6 − Vrouwenemancipatie en demografie in Brazilië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1. Tussen 1960 en 2010 is in Brazilië het gemiddeld aantal kinderen per vrouw afgenomen. De Braziliaanse regering heeft invloed op deze afname gehad.

Vraag 21 2 punten

Geef twee manieren waarop de Braziliaanse regering gezinsplanning heeft beïnvloed.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste manieren zijn: − De regering heeft ingezet op een verbetering van het onderwijs (voor met name meisjes). − De regering heeft ervoor gezorgd dat (bijna) alle huishoudens toegang kregen tot televisie / internet. − De regering programmeert telenovelas op televisie (waarin succesvolle vrouwen met een of twee kinderen de norm zijn). per juiste manier (1) (2)

Braziliaanse vrouwen in steden krijgen gemiddeld minder kinderen dan vrouwen op het platteland.

Vraag 22 2 punten

Geef hiervoor twee redenen.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Vergelijkbare antwoorden die uitgaan van het platteland, dienen goed gerekend te worden.

De daling van het aantal kinderen per vrouw in Brazilië aan het eind van de vorige eeuw heeft geleid tot een verandering in de leeftijdsopbouw.

Vraag 23 2 punten

Leg uit dat de veranderde leeftijdsopbouw de economische groei nu stimuleert. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Het aandeel mensen in de productieve leeftijd is toegenomen / De demografische druk is afgenomen (oorzaak) (1)
  • waardoor minder kosten gemaakt hoeven te worden voor het niet- productieve deel van de bevolking (of voorbeelden daarvan) (gevolg) (1)

Gebruik bron 1 en de atlas. Brazilië en India behoren beide tot de BRIC-landen. Op het gebied van emancipatie en onderwijs heeft Brazilië een voorsprong ten opzichte van India.

Vraag 24 3 punten

Geef eerst aan op welke atlaskaart je deze voorsprong kunt aflezen. Beredeneer vervolgens met atlaskaart 257C op welke manier de verstedelijkingsgraad heeft bijgedragen aan deze voorsprong.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • 261C (1)
  • de verstedelijkingsgraad in Brazilië (zeer) hoog is / mensen dicht bij elkaar wonen in de stad (1)
  • zodat het organiseren van (goed) onderwijs eenvoudiger is (dan in bijvoorbeeld India waar een groter deel van de kinderen op het platteland woont) (1)

Opgave 7 − Wateroverlast in Zuidoost-Brabant

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1 en de atlas. In Zuidoost-Brabant stromen enkele kleine beken zoals de Aa, de Astense Aa en de Dommel. Deze beken behoren tot het stroomgebied van een van de grote Nederlandse rivieren.

Vraag 25 2 punten

Geef aan

  • welke grote Nederlandse rivier dat is;
  • of deze grote Nederlandse rivier een regenrivier, een gletsjerrivier of een gemengde rivier is.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de Maas (1)
  • een regenrivier (1)

Ongeveer 50 jaar geleden is door menselijk ingrijpen in de stroomgeul de vertragingstijd van de beken in Zuidoost-Brabant afgenomen. Ook een verandering in het stroomgebied van de beken zorgde voor een afname van de vertragingstijd.

Vraag 26 2 punten

Geef aan

  • welke ingreep in de stroomgeul van de beken heeft geleid tot een afname van de vertragingstijd;
  • welke verandering in het stroomgebied van de beken heeft geleid tot een afname van de vertragingstijd.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Een juiste ingreep in de stroomgeul van de beken is: (1)
  • Een juiste verandering in het stroomgebied van de beken is: (1)

Gebruik de atlaskaarten 36 en 37. Door de afname van de vertragingstijd van de beken is het bodemgebruik in Zuidoost-Brabant veranderd.

Vraag 27 2 punten

Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Door de afname van de vertragingstijd van de beken in Zuidoost-Brabant werd het gebied sneller ontwaterd / droger (oorzaak) (1)
  • waardoor het landschap veranderde van een (nat) heide- en hoogveenlandschap in een (droger) gebied met grasland en akkers (gevolg) (1)

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3. Om in de toekomst wateroverlast door extreem weer in Zuidoost-Brabant tegen te gaan worden door het waterschap in de Astense Aa en de Aa meanders aangelegd (zie bron 3). Natuurorganisaties zijn voorstanders van deze maatregel, maar veel boeren hebben bezwaar.

Vraag 28 3 punten

Geef

  • een reden waarom natuurorganisaties voorstanders zijn van het aanleggen van meanders;
  • een reden waarom veel boeren bezwaar hebben tegen het aanleggen van meanders;
  • een argument dat het waterschap kan gebruiken om boeren te overtuigen van de positieve gevolgen van meanderende beken.
Bron 3

Luchtfoto’s van de situatie voor en na het aanleggen van meanders in de Astense Aa

situatie voor situatie na

Opgave 8

  • Leefbaarheid in Lelystad

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Een reden voor natuurorganisaties is: (1) Het landschap zal meer de oorspronkelijke vorm krijgen. / Er komt meer ruimte voor flora en fauna.
  • Redenen voor boeren om bezwaar te hebben zijn: (1p)
    • De boeren moeten een deel van hun land afstaan / kunnen een deel van hun land minder (effectief) gebruiken.
    • Het land van de boeren zal minder snel ontwateren / zal natter worden.
  • Juiste argumenten die het waterschap kan gebruiken om boeren te overtuigen van de positieve gevolgen van meanderende beken zijn: (1p)
    • Door de meanders ontstaat in (het stroombed van) de beek meer ruimte voor (overtollig) water (waardoor er minder overstromingsgevaar is).
    • In de zomer is er minder kans op schade door droogte.

Opgave 8 − Leefbaarheid in Lelystad

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik atlaskaart 22. De steden Lelystad, Almere, Hoorn en Volendam liggen aan het Markermeer. De stadscentra van Hoorn en Volendam liggen ten opzichte van het water anders dan de stadscentra van Lelystad en Almere.

Vraag 29 2 punten

Geef

  • dit verschil in ligging;
  • de oorzaak van dit verschil in ligging.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste oorzaken van dit verschil in ligging zijn: (1p)
    • Hoorn en Volendam zijn (in tegenstelling tot Lelystad en Almere) historische steden (die van oorsprong aan het water werden gebouwd).
    • Hoorn en Volendam waren voor de stedelijke groei veel meer afhankelijk van een directe ligging aan het water (dan de beleidssteden Lelystad en Almere).

Gebruik bron 1. In de wijken Galjoen en Jol in Lelystad zijn woonerven aangelegd, net als in veel andere Nederlandse steden. Stelling: de fysiek-ruimtelijke structuur van deze woonerven verbetert de veiligheid in de wijk.

Vraag 30 2 punten

Geef

  • een argument vóór deze stelling;
  • een argument tegen deze stelling.
Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Juiste argumenten vóór de stelling zijn: (1p)
    • Het kronkelige stratenpatroon (zonder veel doorgaande straten) draagt bij aan de verkeersveiligheid.
    • Woonerven / pleinen met woningen eromheen dragen bij aan sociale controle / toezicht.
  • Een juist argument tegen de stelling is: (1) Achter de woningen zijn veel onoverzichtelijke plekken (zoals brandgangen / pleintjes met garageboxen), waar het lastig is om toezicht te houden.

Gebruik bron 1. Vanaf het eind van de jaren 70 van de vorige eeuw ging de leefbaarheid in Lelystad achteruit.

Vraag 31 2 punten

Beredeneer dat dit te maken had met de ontwikkeling van Almere.

Bron 1

De geschiedenis van Lelystad Na de aanleg van Flevoland vestigden de eerste inwoners zich vanaf

1967 in de nieuwe plaats Lelystad. Lelystad moest een groene plaats worden voor mensen die genoeg hadden van de drukte in de grote steden in de Randstad. De wijken Jol en Galjoen werden gebouwd met rondlopende straten en woonerven. Vooral Amsterdammers verhuisden naar Lelystad. Door de bouw van Almere vanaf 1976, viel de groei van Lelystad echter tegen en ging de leefbaarheid achteruit. Halverwege de jaren 90 van de vorige eeuw werden een aantal wijken in Lelystad opgeknapt. Mede door de aanleg van de Hanzelijn - een spoorverbinding tussen Lelystad en Zwolle - is de bereikbaarheid verbeterd. De laatste jaren wordt bediscussieerd of het mogelijk is een deel van de activiteiten van de luchthaven Schiphol naar Lelystad te verplaatsen.

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de ligging van Almere ten opzichte van Amsterdam / de Randstad gunstiger is dan de ligging van Lelystad (1)
  • zodat mensen (uit onder andere Amsterdam en Lelystad) zich in Almere vestigden en het inwoneraantal / voorzieningenniveau in Lelystad daalde / stagneerde (en de leefbaarheid achteruit ging) (1)

Er zijn plannen om een deel van de activeiten van de luchthaven Schiphol naar het vliegveld in Lelystad te verplaatsen. In de discussie die hierover gevoerd wordt, botsen argumenten uit twee verschillende dimensies met elkaar.

Vraag 32 2 punten

Beredeneer dat in deze discussie argumenten uit twee verschillende dimensies met elkaar botsen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • De verplaatsing van luchthaven-gerelateerde activiteiten kan werk / banen opleveren / trekt mensen naar de omgeving van Lelystad (economische dimensie) (1)
  • maar deze economische boost kan wel gepaard gaan met milieuproblemen (dimensie natuur) en/of geluidsoverlast (sociaal- culturele dimensie) (1)

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Aardrijkskunde 2019, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2019/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-19-2-o

Andere examens aardrijkskunde havo

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2?

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over Nederland: wonen en water (7), globalisering (4) en ontwikkelingsvraagstukken (4).

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-19-2-c).

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde havo 2019, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.