Eindexamen aardrijkskunde havo 2022, tijdvak 1: vragen en antwoorden

• Juiste redenen zijn: − Veel Afrikaanse landen beschikken over grondstoffen / landbouwproducten. − Afrika heeft (door toenemende welvaart en door bevolkingsgroei) een groeiende afzetmarkt (voor producten uit China). − China probeert door de aanwezigheid in Afrika de (mondiale) invloed verder uit te breiden. per juiste reden (1) (2)

• Juiste redenen zijn: − Djibouti ligt aan een (makkelijk te controleren) smalle zeestraat (waar veel Chinese schepen langs varen). − Djibouti ligt aan een belangrijke scheepvaarroute / in het verlengde van het Suezkanaal. − Djibouti ligt in een gebied met piratenactiviteit. − In Djibouti zijn al meerdere marinebases (waaronder die van de Verenigde Staten) gevestigd / voorzieningen voor militairen aanwezig. per juiste reden (1) (3)

• Uit het antwoord moet blijken dat door deze strategie de Chinese (mondiale) invloed / macht vergroot wordt (ten koste van die van de Verenigde Staten). (1)

• China kan door de aanleg van havens in de (economisch relatief zwakke) buurlanden van India, die profiteren van deze investeringen, invloed uitoefenen in deze regio (1)
• terwijl India (op mondiale schaal) een concurrent is van China / het niet toestaat dat China havens in het land aanlegt (1)

• uitspraak 1: juist uitspraak 2: juist uitspraak 3: onjuist / juist indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)

• (de voorloper van) het internet / Arpanet ontwikkeld is / alleen gebruikt werd in een kerngebied / centrumland / de Verenigde Staten (bron 3) (1)
• en dat het internetverkeer in eerste instantie vooral plaatsvond tussen kerngebieden / centrumgebieden / tussen de Verenigde Staten en Europa (bron 4) (1)
• en dat pas daarna alle landen / ook de (semi-)perifere landen werden aangesloten op het internet (bron 5) (1)

• Juiste redenen zijn: − Door het internet is kennis over andere landen toegenomen / worden verschillen tussen landen zichtbaarder. − Door het internet is informatie over (mogelijke) migratieroutes beter ontsloten. − Door het internet is makkelijker contact te houden (met achterblijvers in het vertrekland). per juiste reden (1) (2)

• Uit het antwoord moet blijken dat overheden door het beperken van de toegang tot sociale media proberen de vrijheid van meningsuiting te beperken / censuur toe te passen / samenzweringen te voorkomen. (1)

• b (1)

• Juiste oorzaken zijn: − Veel van deze gebieden hebben (lange) periodes met hoge luchtdruk / dalende luchtstromen. − Veel van deze gebieden liggen (ver) landinwaarts / hebben weinig invloed van zee. − Veel van deze gebieden liggen in de regenschaduw / aan de lijzijde van gebergten. − Veel van deze gebieden hebben periodes met aflandige wind. − De aanwezigheid van een koude zeestroom nabij de kust. per juiste oorzaak (1) (3)

• deze gebieden jaarlijks te maken hebben met een periode met hoge luchtdruk en een periode met lage luchtdruk / wisselende luchtdruk (oorzaak) (1)
• waardoor er niet het hele jaar neerslag valt / waardoor een natte en een droge periode ontstaan (en er savannes ontstaan) (gevolg) (1)

Opmerking Aan een uitleg die ingaat op het versterkt broeikaseffect als oorzaak van een toename van de verdamping / een afname van de neerslag moet 1 scorepunt worden toegekend.

• Uit het antwoord moet blijken dat de Mount Everest op de plek ligt waar de Indisch-Australische plaat en de Chinese plaat naar elkaar toe schuiven / convergeren (waardoor de aardkorst omhoog geduwd wordt). (1)

• Het metamorf gesteente is ontstaan door (hoge) druk en/of hoge temperatuur (1)
• De sedimenten zijn afgezet in een oceaan / zee (1)

• In de maanden vóór april is het te koud (voor een beklimming van de Mount Everest) (1)
• In de maanden na mei valt (te) veel neerslag (voor een beklimming van de Mount Everest) / neemt de kans op lawinegevaar toe (1)

• Als er minder vergunningen worden uitgegeven voor een beklimming van de Mount Everest nemen de inkomsten uit toerisme af (economische dimensie) (1)
• maar het uitgeven van minder vergunningen is beter voor het milieu (dimensie natuur) / zorgt voor minder slachtoffers bij de beklimming (sociaal-culturele dimensie) (1)

• uitspraak 1: onjuist uitspraak 2: onjuist / juist uitspraak 3: juist indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)

• Juiste redenen zijn: − De omvang van de handel zegt niets over de welvaart per persoon. − Opbrengsten uit de handel komen niet ten goede aan de gehele bevolking / vloeien vaak weg naar het buitenland. − De omvang van de handel zegt niets over de verdeling van de opbrengst tussen regio’s. per juiste reden (1) (2)

• Juiste argumenten tegen deze claim zijn: − Brazilië hoort niet bij de welvarendste landen van Zuid-Amerika. − Brazilië is een exporteur van grondstoffen en agrarische producten (en een importeur van vooral eindproducten). − Een (relatief) groot deel van de Braziliaanse bevolking leeft in armoede. − De politieke situatie is in Brazilië tegenwoordig relatief instabiel. per juist argument (1) (2)

• Juiste argumenten waarom het aandeel in de wereldhandel van Brazilië wel boven 1% blijft: − Brazilië zal profiteren van de toenemende vraag naar grondstoffen / agrarische producten. − Brazilië zal in toenemende mate (hoogwaardige) eindproducten gaan exporteren. − De welvaart / consumptie in Brazilië zal toenemen (en daarmee ook de vraag naar buitenlandse producten) per juist argument (1) of Juiste argumenten waarom het aandeel in de wereldhandel van Brazilië niet boven 1% blijft: − De vraag naar grondstoffen / agrarische producten zal (door recycling / verduurzaming / regionalisering van de voedselmarkt) afnemen. − De sociale / regionale ongelijkheid zal tot onrust / opstanden / politieke instabiliteit gaan leiden (die de handel kunnen schaden). − Andere landen zullen een sterkere groei van de wereldhandel doormaken (en streven Brazilië voorbij). − Brazilië is relatief hard getroffen door de corona-pandemie. per juist argument (1) (2)

Opmerking Als door het weglaten van een foutief geplaatste letter een verder complete en foutloze reeks ontstaat, 1 scorepunt toekennen.

• Door de harde wind gaat het zand stuiven (waardoor vegetatie geen kans heeft om te groeien) (1)
• Het zand houdt geen / nauwelijks water vast (1)

• Veel toeristen hebben een mentaal beeld van Brazilië als land met tropische regenwouden (1)
• zodat toeristen eerder geneigd zijn om naar het tropische regenwoud te gaan (in plaats van dit onbekende duingebied) (1)

• Uit het antwoord moet blijken dat met de spuisluizen de waterstand in het IJsselmeer geregeld wordt / overtollig water (van het IJsselmeer op de Waddenzee) gespuid wordt (1)
• grote waterafvoer op het IJsselmeer / veel neerslag in het stroomgebied van de IJssel en/of Rijn (1)
• (noord)westerstorm / opstuwing van water door wind (1)

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide seizoenen juist zijn.

• in de winter op het IJsselmeer gestreefd wordt naar een laag waterpeil waardoor het gebruikt kan worden als retentiebekken (1)
• en in de zomer op het IJsselmeer gestreefd wordt naar een hoog waterpeil waardoor het kan dienen als zoetwaterbuffer (1)

• Een juiste reden waarom men het Markermeer wilde droogleggen is: door het droogleggen zou ruimte ontstaan voor bebouwing / economische activiteiten / landbouwgrond (1)
• Een juiste reden voor de aanleg van de Markerwadden: met de aanleg van de Markerwadden is een natuurgebied / recreatiegebied gecreëerd (1)

• Juiste redenen zijn: − In de historische binnenstad was onvoldoende ruimte om uit te breiden. − De bereikbaarheid van het centrum van de stad was achteruit gegaan. − De grondprijs in stadscentra is doorgaans hoog. per juiste reden (1) (2)

• de nabijheid van de (historische) binnenstad / het centrum / een station in veel steden een aantrekkelijke locatie voor woningbouw is (1)
• maar dat in Sittard, dat in een krimpgebied ligt / in een gebied ligt met afnemende bevolkingsaantallen, minder vraag is naar de uitbreiding van het aantal woningen (1)

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

• Uit het antwoord moet een doelgroep blijken met twee van onderstaande bewonerskenmerken: (1p)
  • Het inkomen van de doelgroep zal (relatief) hoog zijn.
  • De huishoudensgrootte zal klein zijn (alleenstaand / koppels).
  • De doelgroep zal voornamelijk bestaan uit 60-plussers / ouderen.
• Juiste redenen zijn: (1p)
  • Deze doelgroep heeft tijd / geld om in de binnenstad te spenderen / om het voorzieningenniveau (van de binnenstad) op peil te houden.
  • Deze doelgroep levert de gemeente meer (belasting)inkomsten op.

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste bewonerskenmerken.

• Juiste antwoorden zijn: − Bij Schootsvelden is gekozen voor hoogbouw, zodat veel ruimte overblijft voor openbaar groen / parken. − In Ligne is gekozen om verschillende (culturele) functies in een gebouw te combineren om (onder andere) studenten naar (het centrum van) de stad trekken. − Met de aanleg van een ondergrondse parkeergarage wordt een open / groene / overzichtelijke leefomgeving gecreëerd. per juist antwoord (1) (2)