Eindexamen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − Globalisering van Nike, Opgave 2 − Botswana in trek: migratie, Opgave 3 − Hawaii, eilandenketen in het midden van de, Opgave 4 − Sarek National Park in Zweden, Opgave 5 − Brazilië als BRIC-land, Opgave 6 − Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië, Opgave 7 − De Zuidwestelijke Delta, Opgave 8 − Transities in de gemeente Groningen.

Kort antwoord

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (9), weer en klimaat (6) en endogene en exogene processen (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
Onderwerp	Vragen	Aantal
Globalisering	1-4, 17-21	9
Weer en klimaat	11, 13-14, 22-24	6
Endogene en exogene processen	9-10, 12, 15	4
Nederland: wonen en water	25-28	4
Verstedelijking	29-32	4
Bevolking en migratie	5, 7-8	3
Ontwikkelingsvraagstukken	6	1
Water en rivieren	16	1

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde havo sinds 2018: dit examen vroeg meer over globalisering (28% van de vragen, gemiddeld 14%) en weer en klimaat (19% van de vragen, gemiddeld 12%). Minder over landbouw en voedsel (0% van de vragen, gemiddeld 6%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Opgave 1 − Globalisering van Nike

Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.

Gebruik bron 1. In bron 1 staat aangegeven in welke tien landen de meeste arbeiders voor Nike werken.

Vraag 1 2 punten

Geef aan

welke positie in het wereldsysteem het merendeel van deze tien landen inneemt;
waarom juist in deze landen veel arbeiders voor Nike werken.

Bron 1

Nike Inc. Nike Inc. is een Amerikaans bedrijf dat opgericht is in 1964. Het bedrijf ontwerpt, produceert en verkoopt wereldwijd sportschoenen en sportkleding. Onder Nike Inc. vallen de merken Nike, Converse, Hurley en Jordan Brands. Het hoofdkantoor staat in de stad Beaverton, in de Amerikaanse staat Oregon. Wereldwijd sponsort Nike atleten, topsporters en sportevenementen. Nike besteedt de productie vaak uit aan onderaannemers. Deze onderaannemers huren op hun beurt kleine bedrijven in die de schoenen maken. De laatste jaren ontstond kritiek op deze manier van produceren. Daarom laat Nike zijn schoenen tegenwoordig steeds meer in grote fabrieken maken. Globalisering van Nike

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

semi-periferie (1)
Uit het antwoord moet blijken dat de lonen in deze landen (relatief) laag zijn (1)

Gebruik bron 1. Nike laat zijn schoenen tegenwoordig in grote fabrieken maken, omdat er kritiek kwam op het uitbesteden van de productie aan onderaannemers.

Vraag 2 2 punten

Onderbouw deze kritiek met twee argumenten.

Bron 1

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Juiste argumenten zijn: − In de kleinere, door onderaannemers ingehuurde bedrijven is het productieproces lastiger te controleren / te waarborgen / zichtbaar te maken dan in grote fabrieken. − In de kleinere, door onderaannemers ingehuurde bedrijven zijn de arbeidsomstandigheden vaak minder goed dan in grote fabrieken met meer arbeiders. − In de kleinere, door onderaannemers ingehuurde bedrijven kunnen arbeiders zich minder goed verenigen (in bijvoorbeeld een vakbond) dan in grote fabrieken. per juist argument (1) (2)

Gebruik bron 2. Technologische innovatie en vrijhandel zijn de motoren van het globaliseringsproces. Dit blijkt ook uit de groeidoelstellingen die Nike in

2015 voor 2020 formuleerde.

Vraag 3 2 punten

Geef een voorbeeld uit bron 2 waaruit blijkt dat Nike in 2015

inspeelde op technologische innovatie;
uitging van een toenemende vrijhandel.

Bron 2

Groeidoelstellingen van Nike voor 2020 (opgesteld in 2015)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Een juist voorbeeld wat betreft technologische innovatie is: Nike had als groeidoelstelling om in 2020 600% meer omzet te behalen met de verkoop via internet / digitale handel (1)
Een juist voorbeeld wat betreft vrijhandel is: Nike had als groeidoelstelling om in 2020 in China 110% meer omzet te behalen (1)

Gebruik bron 3. Op de website van Nike en in Nike-winkels met een ontwerpstudio is het mogelijk om vanuit een basisontwerp je eigen sportschoenen te ontwerpen.

Vraag 4 2 punten

Beredeneer dat deze manier van schoenen ontwerpen een vorm van culturele globalisering is, maar ook een vorm van individualisering.

Bron 3

Winkel met ontwerpstudio in Berlijn

Opgave 2

Botswana in trek: migratie

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Het basisontwerp van (het logo van) Nike is een uiting van de Amerikaanse kledingstijl / een Amerikaans symbool / een teken van amerikanisering (1)
maar door de individuele (kleur)keuzes kan de ontwerper uiting geven aan een stijl die past bij de eigen identiteit / wensen (1)

Opgave 2 − Botswana in trek: migratie

Bij deze opgave horen de bronnen 4 tot en met 6.

De migratie vanuit en naar Botswana groeit de laatste decennia (zie bron 5). Ook wereldwijd neemt het aantal migranten toe.

Vraag 5 2 punten

Geef twee oorzaken waardoor het aantal migranten wereldwijd toeneemt.

Bron 5

Ontwikkeling in het aantal emigranten en immigranten in Botswana

1990 2000 2010 2017 emigranten uit Botswana 26.037 26.393 47.041 80.103 naar land van bestemming

Zuid-Afrika 18.470 17.332 35.926 69.160 Zimbabwe 2.945 4.012 3.705 3.286 Verenigd Koninkrijk 1.955 1.975 3.128 2.880 Australië 153 650 1.140 1.360 Zambia 469 111 918 962 Namibië 975 865 658 610

1990 2000 2010 2017 immigranten in Botswana 27.510 57.064 120.912 166.430 naar land van herkomst

Zuid-Afrika 5.780 13.860 28.048 38.607 Zimbabwe 4.905 11.763 23.803 32.764 Zambia 1.991 4.773 9.659 13.295 India 1.967 3.032 7.165 9.861 Verenigd Koninkrijk 3.289 993 6.220 8.561 Malawi 713 1.709 3.459 4.761

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Juiste oorzaken zijn: − Er is sprake van wereldwijde economische groei. / Steeds meer mensen hebben de financiële mogelijkheid te migreren. − De kennis van gebieden / migratieroutes / migratiemogelijkheden is (door betere communicatiemiddelen) toegenomen. − De totale wereldbevolking is (in absoluut aantal) toegenomen. per juiste oorzaak (1) (2)

Gebruik het kaartenkatern. Dankzij de politieke stabiliteit en de aanwezigheid van diamanten gaat het economisch gezien goed in Botswana (zie bron 4). Maar eigenlijk is de uitgangspositie van Botswana om zich economisch te ontwikkelen ongunstig.

Vraag 6 2 punten

Geef vanuit twee verschillende dimensies een reden waarom de uitgangspositie van Botswana om zich economisch te ontwikkelen eigenlijk ongunstig is.

Bron 4

Botswana: Afrikaanse oase van rust en welvaart Botswana ligt in het zuiden van Afrika. Het land is 14 keer groter dan Nederland en heeft ruim 2 miljoen inwoners. Door de vondst van diamanten kon Botswana zich na de dekolonisatie in 1966 economisch ontwikkelen. Behalve de diamantindustrie is ook het toerisme een belangrijke inkomstenbron. De overheid investeert deze inkomsten in onder andere gezondheidszorg en onderwijs. Groeiende emancipatie van vrouwen, actieve gezinsplanning en voorlichting zorgden voor een daling van het vruchtbaarheidscijfer van 5 naar 2,4 kinderen per vrouw. Door de ziekte aids is de levensverwachting slechts 47 jaar. Het aantal aidsdoden daalt de laatste jaren door effectieve gezondheidsprogramma's.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Juiste redenen zijn: − Botswana ligt landlocked / heeft geen directe toegang tot zee. (dimensie natuur) − Een groot deel van Botswana is te droog / niet geschikt voor landbouw. (dimensie natuur) − De uitvoer van Botswana gaat vooral naar één land / naar het Verenigd Koninkrijk. (economische dimensie) per juiste reden, elk vanuit een andere dimensie (1) (2)

Gebruik bron 5 en het kaartenkatern. In het algemeen migreren mensen vanuit economisch zwakke landen naar economisch sterke landen. Bij de keuze voor een vestigingsland spelen niet alleen economische redenen een rol.

Vraag 7 2 punten

Noteer op je antwoordblad twee andere redenen die een rol spelen bij de keuze voor een vestigingsland. Schrijf achter elke reden een land uit bron 5 waarvoor die reden een rol speelt in de migratie met Botswana.

Bron 5

Ontwikkeling in het aantal emigranten en immigranten in Botswana

1990 2000 2010 2017 emigranten uit Botswana 26.037 26.393 47.041 80.103 naar land van bestemming

Zuid-Afrika 18.470 17.332 35.926 69.160 Zimbabwe 2.945 4.012 3.705 3.286 Verenigd Koninkrijk 1.955 1.975 3.128 2.880 Australië 153 650 1.140 1.360 Zambia 469 111 918 962 Namibië 975 865 658 610

1990 2000 2010 2017 immigranten in Botswana 27.510 57.064 120.912 166.430 naar land van herkomst

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Juiste redenen met bijbehorende landen zijn: − afstand / nabijheid: Malawi, Namibië, Zambia, Zimbabwe, Zuid-Afrika − historische banden / taal: India, Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika, Australië per juiste reden met bijbehorend land (1) (2)

Gebruik de bronnen 5 en 6. Het totale migratiesaldo van Botswana is positief, maar met één land heeft Botswana een negatief migratiesaldo.

Vraag 8 3 punten

Noem eerst het enige land waarmee Botswana een negatief migratiesaldo heeft. Beredeneer vervolgens waarom Botswana met dit land een negatief migratiesaldo heeft en met de andere landen een positief migratiesaldo heeft.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

Zuid-Afrika (1)
Botswana de laatste dertig jaar een constant groeiende economie / welvaart heeft (en dus migranten uit de regio aantrekt) (1)
maar dat Zuid-Afrika nog altijd welvarender is / meer ontwikkelingsmogelijkheden heeft dan Botswana (en dus ook migranten uit Botswana trekt) (1)

Opgave 3 − Hawaii, eilandenketen in het midden van de

Grote Oceaan

Bij deze opgave horen de bronnen 7 tot en met 10.

Gebruik de bronnen 7, 8 en 9. Hieronder staan zeven begrippen die te maken hebben met vulkanisme a basalt b effusieve eruptie c explosieve eruptie d graniet e schildvulkaan f stratovulkaan g subductie

Vraag 9 2 punten

Noteer op je antwoordblad de letters van de drie begrippen die van toepassing zijn op het vulkanisme op Hawaii.

Bekijk het antwoord

a, b, e indien drie letters juist (2) indien twee letters juist (1) indien minder dan twee letters juist (0) (2)

Gebruik de bronnen 7 en 8. Het is te verwachten dat de actieve vulkanen Mauna Loa en Kilauea uiteindelijk slapende vulkanen zullen worden.

Vraag 10 2 punten

Beschrijf het proces waardoor Mauna Loa en Kilauea uiteindelijk slapende vulkanen zullen worden.

Bekijk het antwoord

Mauna Loa en Kilauea op een tektonische plaat / op de Pacifische plaat liggen, die langzaam (naar het westen) beweegt (en de Mauna Loa en Kilauea nu boven een hotspot liggen) (1)
en dat deze vulkanen uiteindelijk niet meer boven de hotspot liggen / van de hotspot worden weggeduwd (en dus niet meer actief zullen zijn) (1)

Gebruik de bronnen 7 en 10 en het kaartenkatern.

Vraag 11 2 punten

Beschrijf in twee stappen het ontstaan van het spreidingspatroon van de neerslag op de eilanden van Hawaii.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

de wind op de eilanden van Hawaii bijna altijd uit het noordoosten komt / op de eilanden van Hawaii bijna altijd de noordoostpassaat waait (1)
waarbij de vochtige lucht (aan de noordoostkant van de eilanden) tegen de hoge vulkanen wordt gedwongen te stijgen (en daarbij afkoelt en condenseert) (1)

Gebruik de bronnen 7, 9 en 10. Onder invloed van verwering worden gesteenten op Hawaii afgebroken. Op de lager gelegen hellingen overheerst een andere vorm van verwering dan op de toppen van de vulkanen.

Vraag 12 2 punten

Geef aan

welke vorm van verwering op de lager gelegen hellingen overheerst;
waardoor de vorm van verwering op de lager gelegen hellingen verschilt van die op de toppen van de vulkanen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

Op de lager gelegen hellingen overheerst chemische verwering (1)
Op de lager gelegen hellingen zijn de temperaturen hoger / zijn de temperatuurschommelingen kleiner / valt meer neerslag (dan op de toppen van de vulkanen) (1)

Opgave 4 − Sarek National Park in Zweden

Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.

Gebruik de bronnen 11 en 12 en het kaartenkatern. Sarek National Park ligt in het noorden van Zweden, ten noorden van de poolcirkel.

Vraag 13 2 punten

Geef aan

welke twee klimaten vóórkomen in het noorden van Zweden;
door welke geofactor het verschil tussen deze twee klimaten ontstaat;
welk van deze twee klimaten Sarek National Park heeft.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

De juiste antwoorden zijn: − In het noorden van Zweden komen het Df- / boreaal klimaat en het ET- / toendraklimaat voor. − hoogteligging / reliëf − Sarek National Park heeft een ET- / toendraklimaat. indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

Gebruik de bronnen 11 en 13 en het kaartenkatern. In Sarek National Park in het noorden van Zweden valt weinig neerslag.

Vraag 14 2 punten

Geef twee oorzaken waardoor in het noorden van Zweden weinig neerslag valt.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

Juiste oorzaken zijn: − Het noorden van Zweden ligt (voor een groot deel van het jaar) aan de lijzijde / regenschaduw van een gebergte. − Het noorden van Zweden staat (voor een groot deel van het jaar) onder invloed van aflandige winden. − Het noorden van Zweden staat (voor een groot deel van het jaar) onder invloed van een hogedrukgebied / dalende lucht. per juiste oorzaak (1) (2)

Gebruik bron 11. De Rapavallei is ontstaan door verschillende vormen van erosie.

Vraag 15 1 punt

Geef aan welke vorm van erosie het dal zo breed heeft gemaakt.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

glaciale erosie / erosie door ijs / gletsjers (1)

Gebruik de bronnen 11, 12 en 13. De Rapa voert jaarlijks 180.000 ton sediment af, maar de hoeveelheid sediment varieert per seizoen.

Vraag 16 2 punten

Leg uit in welk seizoen het meeste sediment wordt afgevoerd. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

de temperatuur in de lente / zomer hoog is (oorzaak) (1)
waardoor veel sediment dat in de gletsjers zit, vrijkomt / waardoor de erosiekracht van de rivier groot is (gevolg) (1)

Opgave 5 − Brazilië als BRIC-land

Bij deze opgave horen de bronnen 14 en 15.

De vier BRIC-landen hebben een aantal kenmerken gemeenschappelijk. Een van deze kenmerken is de aanwezigheid van grondstoffen zoals mineralen, aardolie en steenkool.

Vraag 17 2 punten

Geef

een economisch kenmerk dat de BRIC-landen gemeenschappelijk hebben;
een demografisch kenmerk dat de BRIC-landen gemeenschappelijk hebben.

Bekijk het antwoord

Een juist economisch kenmerk is: de BRIC-landen hebben (in het algemeen) een groeiende economie (1)
Een juist demografisch kenmerk is: de BRIC-landen hebben veel inwoners (1)

Gebruik bron 14. In bron 14 zijn de twee belangrijkste exportlanden van Brazilië weggelaten. Land X is net als Brazilië een BRIC-land en land Y is een centrumland.

Vraag 18 2 punten

Noteer op je antwoordblad de letters X en Y. Schrijf achter elke letter de naam van het juiste land.

Bron 14

Import, export en samenstelling van de beroepsbevolking van de BRIC-landen (2017)

Brazilië Rusland India China top 4 sojabonen ruwe aardolie diamanten computers export- ijzer bewerkte aardolie bewerkte aardolie videoapparatuur producten ruwe suiker gas geneesmiddelen telefoons ruwe aardolie steenkool sieraden microchips top 4 land X China Verenigde Staten Verenigde Staten exportbe- land Y Nederland VAE1) Hongkong stemmingen Argentinië Duitsland Hongkong Japan Nederland Wit-Rusland China Duitsland top 4 bewerkte aardolie auto's ruwe aardolie ruwe aardolie import- voertuigonderdelen auto-onderdelen goud microchips producten geneesmiddelen geneesmiddelen diamanten goud auto's computers steenkool auto's top 4 China China China Verenigde Staten import- Verenigde Staten Duitsland Verenigde Staten Zuid-Korea landen Duitsland Wit-Rusland VAE1) Japan Argentinië Italië Saudi-Arabië Duitsland verdeling primaire sector primaire sector primaire sector primaire sector beroeps- 15% 10% 47% 35% bevolking secundaire sector secundaire sector secundaire sector secundaire sector 22% 28% 25% 29% tertiaire sector tertiaire sector tertiaire sector tertiaire sector 63% 62% 28% 36% demografie aantal inwoners: aantal inwoners: aantal inwoners: aantal inwoners:

209 miljoen 144 miljoen 1.339 miljoen 1.386 miljoen vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- cijfer: 1,73 cijfer: 1,75 cijfer: 2,33 cijfer: 1,62

noot 1 Verenigde Arabische Emiraten

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

X - China (1)
Y - Verenigde Staten (1)

Gebruik bron 14. Brazilië heeft kenmerken die typerend zijn voor perifere landen, maar ook kenmerken die typerend zijn voor centrumlanden.

Vraag 19 2 punten

Geef met bron 14 een kenmerk van Brazilië dat

typerend is voor een perifeer land;
typerend is voor een centrumland.

Bron 14

Import, export en samenstelling van de beroepsbevolking van de BRIC-landen (2017)

209 miljoen 144 miljoen 1.339 miljoen 1.386 miljoen vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- cijfer: 1,73 cijfer: 1,75 cijfer: 2,33 cijfer: 1,62

noot 1 Verenigde Arabische Emiraten

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Juiste kenmerken van Brazilië die typerend zijn voor een perifeer land: (1p)
- Een groot deel van de export van Brazilië bestaat (net als in perifere landen) uit grondstoffen / agrarische producten.
- Een groot deel van de import van Brazilië bestaat (net als in perifere landen) uit eindproducten.
Juiste kenmerken van Brazilië die typerend zijn voor een centrumland: (1p)
- Het vruchtbaarheidscijfer is (met 1,73) (net als in centrumlanden) laag.
- De export naar product en bestemming is (net als in centrumlanden) niet eenzijdig.
- Het percentage werkenden in de tertiaire sector is (met 63%)(net als in centrumlanden) hoog.

Gebruik bron 15. Stelling: Brazilië zal in 2040 gestegen zijn naar de top vijf van landen met het hoogste bnp ter wereld.

Vraag 20 3 punten

Beargumenteer deze stelling in twee stappen. Geef ook een argument tegen deze stelling.

Bron 14

Import, export en samenstelling van de beroepsbevolking van de BRIC-landen (2017)

209 miljoen 144 miljoen 1.339 miljoen 1.386 miljoen vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- vruchtbaarheids- cijfer: 1,73 cijfer: 1,75 cijfer: 2,33 cijfer: 1,62

noot 1 Verenigde Arabische Emiraten

Bron 15

Top 10 landen met hoogste bnp in miljarden dollar ($), 2017

Opgave 6

Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Juiste tegenargumenten zijn: (1p)
- Door verduurzaming (van de wereldeconomie) neemt de vraag naar grondstoffen (waar Brazilië afhankelijk van is) af.
- De politieke situatie in Brazilië is niet altijd stabiel gebleken.

Opgave 6 − Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië

Bij deze opgave horen de bronnen 16 tot en met 18.

In 2014 werd in Brazilië het wereldkampioenschap voetbal gehouden. Hiermee werd vanuit de culturele dimensie een stereotype van Brazilië als voetbalminnend land bevestigd.

Vraag 21 2 punten

Geef

vanuit de culturele dimensie nog een ander stereotype van Brazilië;
vanuit de dimensie natuur een stereotype van Brazilië.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat het beeld van Brazilië (vanuit de culturele dimensie) voor veel mensen dat van dans, kleding, muziek en/of religie is (1)
Uit het antwoord moet blijken dat het beeld van Brazilië (vanuit de dimensie natuur) voor veel mensen dat van (bedreigd) regenwoud is (1)

Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern. Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië werd gehouden in de maanden juni en juli. Deze maanden vallen in de droge periode.

Vraag 22 2 punten

Leg het ontstaan van de droge periode in Brazilië uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

in de maanden juni en juli boven (een groot deel van) Brazilië een hogedrukgebied ligt / (een groot deel van) Brazilië te maken heeft met dalende luchtstromen (oorzaak) (1)
waardoor de (dalende) lucht opwarmt / wolken oplossen en er weinig neerslag valt (gevolg) (1)

Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern. Voor de voetballers was het gunstig dat het wereldkampioenschap in Brazilië in de droge periode werd gehouden.

Vraag 23 2 punten

Geef

het andere klimaatkenmerk van Brazilië waardoor het voor de voetballers gunstig was dat het wereldkampioenschap in deze periode werd gehouden;
de naam van de speelstad waar de klimaatomstandigheden voor de voetballers in deze periode het minst gunstig waren.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

In de maanden juni en juli zijn de temperaturen in (het zuiden van) Brazilië relatief laag / is het winter in (het zuiden van) Brazilië (1)
Manaus (1)

Gebruik bron 18 en het kaartenkatern. De mascotte van het wereldkampioenschap voetbal was het met uitsterven bedreigde driebandgordeldier. In het landschap waar dit dier leeft, worden meerdere zeldzame diersoorten met uitsterven bedreigd.

Vraag 24 2 punten

Leg uit dat in dit landschap diersoorten met uitsterven worden bedreigd. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 18

Mascotte van het wereldkampioenschap voetbal in 2014: het driebandgordeldier

De mascotte voor het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië 2014 was het driebandgordeldier. Dit dier komt alleen in Brazilië voor en bij gevaar rolt het zich op tot een bal. Het driebandgordeldier wordt met uitsterven bedreigd.

Driebandgordeldier Leefgebied driebandgordeldier

Ga verder op de volgende pagina.

Leefomgeving

Opgave 7

De Zuidwestelijke Delta

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Grote delen van de savanne / cerrado / caatinga worden ontgonnen voor de landbouw (oorzaak) (1)
waardoor het leefgebied van zeldzame soorten (als het driebandgordeldier) kleiner wordt (en de dieren kunnen uitsterven) (gevolg) (1)

Opgave 7 − De Zuidwestelijke Delta

Bij deze opgave horen de bronnen 19 tot en met 21.

Gebruik bron 19. De omschrijvingen a, b en c in bron 19 horen bij de overheidsinstanties:

Rijkswaterstaat
Tweede Deltacommissie
waterschap

Vraag 25 2 punten

Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de juiste overheidsinstantie en het hoogste schaalniveau waarop deze overheidsinstantie functioneert.

Bron 19

Drie omschrijvingen van overheidsinstanties die zich bezighouden met integraal waterbeheer

a Deze instantie heeft in 2008 aanbevelingen gedaan over de waterveiligheid in Nederland tot 2100. b Deze instantie is verantwoordelijk voor het beheer van de hoofdwatersystemen in Nederland. c Deze instantie is verantwoordelijk voor de waterhuishouding in een regio.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Een scorepunt alleen toekennen bij drie juiste overheidsinstanties. Een scorepunt alleen toekennen bij drie juiste schaalniveaus.

omschrijving overheids- hoogste schaalniveau waarop deze (zie bron 19) instantie overheidsinstantie functioneert a b c

Gebruik bron 20. Bij langdurige, zware noordwesterstormen stijgt de waterstand in het Haringvliet, de Grevelingen en het Volkerak.

Vraag 26 2 punten

Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 19

Drie omschrijvingen van overheidsinstanties die zich bezighouden met integraal waterbeheer

Bron 20

Deltaprogramma in de Zuidwestelijke Delta

Schaal 1 : 650.000

bron 21a bron 21b Veiligheid per dijkring Bevolking per dijkring

Schaal 1 : 4.000.000 Schaal 1 : 4.000.000

bron 21c Economische waarde per dijkring

Schaal 1 : 4.000.000

Opgave 8

Transities in de gemeente Groningen

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

bij een zware noordwesterstorm het zeewater bij de kust wordt opgestuwd / de Maeslantkering gesloten wordt (oorzaak) (1)
waardoor rivieren hun water niet / minder goed op zee kwijt kunnen / het water van de rivieren (tijdelijk) wordt opgeslagen in de Zuidwestelijke Delta (gevolg) (1)

Gebruik bron 20. In de Zuidwestelijke Delta zijn in het kader van integraal watermanagement verschillende projecten noodzakelijk, vooral langs de Westerschelde.

Vraag 27 1 punt

Geef aan waarom juist langs de Westerschelde veel projecten noodzakelijk zijn.

Bron 20

Deltaprogramma in de Zuidwestelijke Delta

Schaal 1 : 650.000

bron 21a bron 21b Veiligheid per dijkring Bevolking per dijkring

Schaal 1 : 4.000.000 Schaal 1 : 4.000.000

bron 21c Economische waarde per dijkring

Schaal 1 : 4.000.000

Opgave 8

Transities in de gemeente Groningen

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat de Westerschelde (in tegenstelling tot de andere wateren in de Zuidwestelijke Delta) in open verbinding staat met zee / niet is afgesloten door een dam / waterkering. (1)

Gebruik de bronnen 20 en 21. De Zuidwestelijke Delta heeft een hogere overstromingskans dan het dijkringgebied waarin de Randstad ligt. Stelling: het verschil in overstromingskans tussen de Zuidwestelijke Delta en het dijkringgebied waarin de Randstad ligt, is terecht.

Vraag 28 3 punten

Geef

de overstromingskans voor zowel de Zuidwestelijke Delta, als de overstromingskans van het dijkringgebied waarin de Randstad ligt;
een argument vóór de stelling;
een argument tegen de stelling.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Juiste argumenten voor de stelling zijn: (1p)
- De Randstad is dichter bevolkt dan de Zuidwestelijke Delta.
- De economische waarde van de Randstad is hoger dan die van de Zuidwestelijke Delta.
Juiste argumenten tegen de stelling zijn: (1p)
- Elke inwoner in Nederland zou in een even (on)veilig gebied moeten wonen.
- Het gevoel van onveiligheid is in de Zuidwestelijke Delta na de watersnoodramp van 1953 nog altijd aanwezig.

Opgave 8 − Transities in de gemeente Groningen

Bij deze opgave horen de bronnen 22 en 23.

Gebruik de bronnen 22 en 23. De gemeente Groningen heeft de eerste stappen gezet om een smart city en een sustainable city te worden.

Vraag 29 2 punten

Geef met de bronnen 22 en 23 een voorbeeld waaruit blijkt dat

Groningen een smart city wil worden;
Groningen een sustainable city wil worden.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat de gemeente Groningen digitale technologie / kennis van onderwijs- en onderzoeksinstellingen inzet (om de leefbaarheid van de stad te verbeteren) (1)
Uit het antwoord moet blijken dat de gemeente Groningen inzet op duurzaamheid / duurzame energie / doorfietsroutes (1)

Op het Zernike Science Park zijn verschillende bedrijven, onderwijsinstanties en onderzoeksinstellingen geclusterd om samen vorm te geven aan de energietransitie.

Vraag 30 1 punt

Geef aan waarom deze clustering gunstig is.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat door soortgelijke bedrijven bij elkaar te plaatsen het delen van kennis / nieuwe inzichten / informatie beter / sneller gaat. (1)

Gebruik bron 23. De gemeente Groningen profileert zich als fietsgemeente.

Vraag 31 2 punten

Beredeneer dat de verzorgingsgebieden van voorzieningen in Groningen door de doorfietsroutes groter kunnen worden.

Bron 23

Doorfietsroutenetwerk Groningen-Assen In de regio Groningen-Assen worden zogenaamde doorfietsroutes aangelegd. Een doorfietsroute is een fietspad met weinig of geen verkeerslichten, waar je als fietser zo veel mogelijk voorrang hebt op kruispunten. De routes zijn te herkennen aan de speciale borden langs het fietspad en afbeeldingen op het wegdek. De fietspaden zijn breed en comfortabel en worden goed onderhouden. In de winter worden deze fietspaden als eerste sneeuw- en ijsvrij gemaakt.

HA-0131-a-b 23 / 23 lees verdereinde ►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Door de aanleg van het doorfietsroutenetwerk is de gemeente Groningen directer / veiliger / sneller te bereiken voor fietsers (met een elektrische fiets) uit de omliggende dorpen / steden (1)
zodat de afstand die fietsers kunnen afleggen naar voorzieningen toeneemt / het potentiële aantal klanten voor de voorzieningen toeneemt (1)

Gebruik bron 23 en het kaartenkatern. Een van de onderdelen van het doorfietsroutenetwerk is een fietssnelweg tussen de gemeente Groningen en Assen (zie bron 23). De eerste plannen voor deze fietssnelweg zijn in 2015 gemaakt. Op dit moment zijn er slechts enkele delen van de fietssnelweg klaar. De verwachting is dat deze fietssnelweg pas in 2023 helemaal klaar is.

Vraag 32 2 punten

Geef

vanuit de politieke dimensie een reden waarom de aanleg van deze fietssnelweg veel tijd kost;
een reden waarom de aanleg van de hele fietssnelweg minder prioriteit lijkt te hebben dan de overige fietspaden in het doorfietsroutenetwerk.

Bron 23

HA-0131-a-b 23 / 23 lees verdereinde ►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Een juiste reden is: (1p)
- Het aantal mensen dat dagelijks (per fiets) forenst tussen Groningen en Assen is relatief beperkt.
- De afstand tussen Groningen en Assen is (met zo’n 25 kilometer) (te) groot om (dagelijks) te fietsen.
- De steden Groningen en Assen zijn (al) met elkaar verbonden door een treinverbinding.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Aardrijkskunde 2021, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2021/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-21-2-o

Andere examens aardrijkskunde havo

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Het centraal examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over globalisering (9), weer en klimaat (6) en endogene en exogene processen (4).

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2021/havo/documenten/cse-2/ha-0131-a-21-2-c).

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.

Eindexamen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Onderwerpen in dit examen

Vergeleken met andere jaren

Opgaven en correctievoorschrift

Oefenen als leerling

Nakijken als docent

Start gratis vanaf deze pagina

Laat de klas het examen maken

Geef de resultaten vrij

Vragen en antwoorden

Opgave 1 − Globalisering van Nike

Vraag 1 2 punten

Vraag 2 2 punten

Vraag 3 2 punten

Vraag 4 2 punten

Opgave 2 − Botswana in trek: migratie

Vraag 5 2 punten

Vraag 6 2 punten

Vraag 7 2 punten

Vraag 8 3 punten

Opgave 3 − Hawaii, eilandenketen in het midden van de

Vraag 9 2 punten

Vraag 10 2 punten

Vraag 11 2 punten

Vraag 12 2 punten

Opgave 4 − Sarek National Park in Zweden

Vraag 13 2 punten

Vraag 14 2 punten

Vraag 15 1 punt

Vraag 16 2 punten

Opgave 5 − Brazilië als BRIC-land

Vraag 17 2 punten

Vraag 18 2 punten

Vraag 19 2 punten

Vraag 20 3 punten

Opgave 6 − Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië

Vraag 21 2 punten

Vraag 22 2 punten

Vraag 23 2 punten

Vraag 24 2 punten

Opgave 7 − De Zuidwestelijke Delta

Vraag 25 2 punten

Vraag 26 2 punten

Vraag 27 1 punt

Vraag 28 3 punten

Opgave 8 − Transities in de gemeente Groningen

Vraag 29 2 punten

Vraag 30 1 punt

Vraag 31 2 punten

Vraag 32 2 punten

Andere examens aardrijkskunde havo

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2?

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde havo 2021, tijdvak 2 en krijg ik feedback?