Examenvragen tijd van televisie en computer geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl
74 vragen over tijd van televisie en computer uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Tijd van televisie en computer komt in 18 van de 18 examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl voor, met 74 vragen (9% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (6 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over tijd van televisie en computer
Per examen de vragen over tijd van televisie en computer, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 46 1 punt
In 1996 vond een op de drie Amerikanen dat het nodig was om de vrijheden van burgers in te perken om het land te beschermen. In 2002 was dat aantal toegenomen naar meer dan de helft van de Amerikanen. De reden voor deze verandering was een gebeurtenis in 2001. → Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om de aanslagen van 11 september 2001 (in New York en Washington).
2026, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
bron 22
Een foto uit Indonesië (1947):

Toelichting
De Indonesische kinderen houden Nederlandse vlaggen vast.
Gebruik bron 22.
Vraag 40 1 punt
Vanaf de jaren 60 begon in Nederland de ontzuiling. Een oorzaak van de ontzuiling was de opkomst van de televisie.
→ Geef een reden waarom de opkomst van de televisie bijdroeg aan de ontzuiling.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is:
Door de televisie leerden mensen opvattingen van andere zuilen/groepen in de samenleving kennen / konden mensen zien hoe andere mensen (buiten de eigen zuil/groep) leefden.
Vraag 43 1 punt
Vanaf 1971 mochten studenten in Tilburg meebeslissen over het onderwijs op hun universiteit.
Van welke ontwikkeling is deze gebeurtenis een voorbeeld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
bron 23
Het bezit van huishoudelijke apparaten in Nederlandse gezinnen (in procenten) in de periode 1957-1972:
| 1957 | 1962 | 1972 | |
|---|---|---|---|
| koelkast | 3 | 19 | 88 |
| gasfornuis | 14 | 32 | 57 |
| wasmachine | 31 | 58 | 86 |
| stofzuiger | 67 | 93 | 98 |
Gebruik bron 23.
Vraag 44 1 punt
Welk begrip past bij de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
2026, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 48 2 punten
In 1989 had Polen drie buurlanden. Tussen 1990 en 1993 hielden deze buurlanden op te bestaan. In 1993 had Polen zeven nieuwe buurlanden. →Noem eerst een buurland van Polen dat tussen 1990 en 1993 ophield te bestaan.
→Noem daarna een historische reden voor het ontstaan van de nieuwe buurlanden van Polen.
Doe het zo:
buurland dat ophield te bestaan: … (noem land). historische reden: … (noem reden).
Bekijk het antwoord
- buurland dat ophield te bestaan (een van de volgende): (1)
− de DDR − de Sovjet-Unie − Tsjechoslowakije
- historische reden (voorbeelden van juiste redenen): het einde van het communisme / het einde van de Koude Oorlog / de val van het IJzeren Gordijn / de val van de Berlijnse Muur / het herlevend nationalisme (1)
Vraag 49 1 punt
Sommige mensen in Nederland vonden na de oprichting van de Europese Unie in 1993 dat er een ‘democratisch tekort’ was binnen de Europese Unie.
Wat was een reden dat sommige mensen in Nederland vonden dat er een democratisch tekort was?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 26
Kerkbezoek in Nederland (in procenten) in 1977 en in 2001:

Gebruik bron 26.
Vraag 50 1 punt
Welk begrip past bij de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
2025, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 15 Een foto uit Indonesië in een Nederlands tijdschrift (1947)

Toelichting
Bij de foto hoort de tekst: Op een oefenveld worden soldaten voor het leger van de Republiek Indonesië getraind. Omdat er niet genoeg wapens zijn voor alle soldaten, dragen ze houten namaakgeweren.
Zwart-witfoto van een groep jonge mannen die over een grasveld marcheren. Ze dragen korte broeken of hemden, een deel is blootsvoets, en ze houden lange houten geweren schuin omhoog.
Bron 16 Een uitspraak van een Franse minister (1950)
Frankrijk stelt voor dat de productie van kolen en staal van Frankrijk en Duitsland voortaan door een aparte organisatie wordt geregeld. Andere Europese landen mogen zich bij ons aansluiten. Hierdoor maken we een begin met de economische samenwerking in Europa. Ook wordt het hierdoor bijna onmogelijk om ooit nog oorlog tegen elkaar te voeren.
Vraag 34 1 punt
Gebruik bron 16. De Franse minister stelt voor om een organisatie op te richten. Welke organisatie is naar aanleiding van het voorstel opgericht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 38 1 punt
Tot ongeveer 1960 werd Nederland gekenmerkt door een maatschappelijk verschijnsel waarbij mensen vooral binnen een groep leefden met dezelfde soort ideeën of levensovertuiging. Noem de naam van dit maatschappelijk verschijnsel.
Bekijk het antwoord
- Noemt verzuiling. (1p)
Bron 17 Een oproep in een Nederlandse krant van een producent van opbergbakjes voor in het huishouden (1964)
Verkoopsters in uw huiskamer
Hebt u al eens een ‘home party’ georganiseerd? U hoeft slechts te zorgen voor een groepje vriendinnen en een kopje koffie. Voor een vlot gesprek komt een verkoopster, die haar meegebrachte waar op uw tafel zal uitstallen en er uw vriendinnen alles over zal vertellen.
Deze nieuwe vorm van verkopen is nog niet zo lang geleden van de Verenigde Staten afgekeken. Daar zijn de huisvrouwen er al langer mee bekend.
Vraag 40 1 punt
Gebruik bron 17. Welke twee begrippen passen bij de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 41 1 punt
Gebruik nogmaals bron 17. In de jaren 60 begon de Tweede Feministische Golf. Geef een reden waarom de bron niet past bij de doelen van de Tweede Feministische Golf.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de bron het traditionele rolpatroon bevestigt, waarbij de vrouw verantwoordelijk is voor het huishouden, terwijl de Tweede Feministische Golf juist gelijkheid tussen man en vrouw en het doorbreken van traditionele rolpatronen nastreefde. (1p)
2025, tijdvak 2: Historisch overzicht en staatsinrichting vanaf 1848
Vraag 37 1 punt
Een omschrijving van een minister-president: Hij was leider van de sociaaldemocraten. In de tijd van de wederopbouw was hij minister-president van Nederland. Tijdens zijn regeerperiode kreeg Nederland door middel van het Marshallplan hulp van de Verenigde Staten.
Wat is de naam van de minister-president die wordt omschreven?
Bekijk het antwoord
- Noemt Willem Drees. (1p)
Vraag 39 2 punten
Hieronder staan vijf gebeurtenissen in Nederland die te maken hebben met het feminisme.
1 De anticonceptiepil wordt makkelijker beschikbaar gemaakt.
2 De eerste vrouw wordt in de Tweede Kamer gekozen.
3 De eerste vrouw wordt toegelaten op de universiteit.
4 De Vereniging voor Vrouwenkiesrecht wordt opgericht.
5 De vrouwenbeweging Dolle Mina demonstreert voor het recht op abortus.
Welke twee gebeurtenissen vonden plaats tijdens de Tweede Feministische Golf? Schrijf alleen de nummers op.
Bekijk het antwoord
- Noemt gebeurtenis 1 (de anticonceptiepil wordt makkelijker beschikbaar gemaakt). (1p)
- Noemt gebeurtenis 5 (de vrouwenbeweging Dolle Mina demonstreert voor het recht op abortus). (1p)
2025, tijdvak 2: Door de tijd heen
Vraag 43 1 punt
In de jaren negentig van de vorige eeuw maakten steeds meer mensen zich zorgen over de houdbaarheid van de verzorgingsstaat.
Welke ontwikkeling werd gezien als een bedreiging voor de verzorgingsstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 44 1 punt
In 1991 gaven Tsjechoslowakije, Polen en Hongarije aan dat ze uit het Warschaupact zouden stappen.
Welke ontwikkeling was een oorzaak van dit besluit?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2024, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
Vraag 36 2 punten
In de jaren 50 vond de opkomst van de televisie plaats. De leiders van de confessionele zuilen zagen de televisie eerst als een bedreiging voor de verzuiling. Uiteindelijk besloten de leiders toch om zelf televisie-uitzendingen te laten maken.
Leg uit waarom de leiders van de confessionele zuilen van gedachten zijn veranderd.
Doe dit door: eerst een reden te geven waarom de leiders van de confessionele zuilen dachten dat de televisie een bedreiging was voor de verzuiling, en daarna een verklaring te geven waarom de leiders toch besloten om zelf televisie-uitzendingen te laten maken.
Bekijk het antwoord
- Noemt als reden dat de leden van de zuil naar uitzendingen van andere zuilen zouden kijken en zouden zien dat die ook interessante dingen te bieden hadden, waardoor zij niet meer tevreden zouden zijn met hun eigen zuil of niet meer naar de leiders van hun zuil zouden luisteren. (1p)
- Geeft als verklaring dat de leiders door zelf uitzendingen te laten maken programma's konden laten maken die pasten bij hun zuil, de mening van de leden konden beïnvloeden of de identiteit van de zuil konden versterken. (1p)
Bron 20 Een poster in Nederland (1972)

Toelichting: op de poster staat: Kies de partij die u wilt, maar stem op een vrouw. Vrouw ‘72
Vraag 39 2 punten
In de twintigste eeuw was er sprake van een Eerste en een Tweede Feministische Golf.
Geef eerst een reden waarom de oproep op de poster mogelijk werd gemaakt dankzij de Eerste Feministische Golf.
Geef daarna een reden waarom de poster past bij de doelen van de Tweede Feministische Golf.
Bekijk het antwoord
- Noemt een reden: de Eerste Feministische Golf streed voor (passief) kiesrecht voor vrouwen, en dat is hier al bereikt. (1p)
- Noemt een reden: de Tweede Feministische Golf streed voor een meer gelijke vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de politiek, of voor meer actieve vrouwen in de politiek. (1p)
2024, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 41 1 punt
De overheid ging in de jaren 90 regelmatig in overleg met de vakbonden en werkgevers over het beperken van het stijgen van de lonen.
Welk begrip past bij deze manier van overleggen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Bron 22 Uit de troonrede voorgelezen door het staatshoofd (2001)
De Europese samenwerking is op de waarden van vrijheid, democratie en rechtvaardigheid gebaseerd. De euro, die op 1 januari 2002 ons wettig betaalmiddel wordt, is het tastbare resultaat van de wil om Europa politiek, economisch en sociaal te versterken. Het bereiken van deze mijlpaal is een aansporing om de integratie verder te verbreden en te verdiepen.
Bron: https://www.parlement.com/id/vh8lnhrogvuu/troonrede_2001_volledige_tekst
Vraag 42 1 punt
Wat is de naam van het Nederlandse staatshoofd dat deze troonrede heeft uitgesproken?
Bekijk het antwoord
- Noemt (koningin) Beatrix. (1p)
Bron 23 Een herinnering aan een gebeurtenis (2001)
Ik werd wakker door het geluid van sirenes. Er zijn altijd sirenes in onze stad te horen, maar deze keer was het anders. Ik ging rechtop zitten in bed en keek door het raam. Ik zag rook uit de noordelijke toren komen. Ik deed de tv aan en keek naar het nieuws. Toen ging ik naar buiten en zag ik opeens een vliegtuig laag aan komen vliegen richting de zuidelijke toren en zich in het gebouw boren.
Bron: https://eu.freep.com/story/news/nation/2021/09/11/9-11-firsthand-account-day-changed-new-york-city-nation/8298632002/
Vraag 43 1 punt
Over welke gebeurtenis gaat de herinnering?
Bekijk het antwoord
- Noemt de terroristische aanval op de Twin Towers in New York (9/11). (1p)
2024, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 16 Een artikel uit een Nederlandse krant (1948)
In de komende dagen zullen de Verenigde Staten drie miljard liter broodgraan naar Europa verschepen. Daarna zullen de Verenigde Staten voor een bedrag van meer dan 500 miljoen dollar aan machines verschepen, waarvan 68 miljoen naar Nederland. Verder zullen de Verenigde Staten 27 miljoen ton aardolie verschepen. Daarvan is het voor Nederland bestemde deel 188.000 ton.
Vraag 36 1 punt
Gebruik bron 16. Welke gebeurtenis is te herkennen in de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 17 Een voorstel in de Tweede Kamer (1955)
Het Tweede Kamerlid mevrouw Tendeloo stelt het volgende voor: De overheid mag getrouwde vrouwen niet verbieden om te werken. Daarom vragen wij de regering de bestaande maatregelen af te schaffen.
Vraag 38 1 punt
Gebruik bron 17. Het voorstel in de bron past bij het socialisme, de politieke stroming van mevrouw Tendeloo. Het voorstel past ook bij een maatschappelijke stroming. Welke maatschappelijke stroming wordt bedoeld?
Bekijk het antwoord
- Noemt feminisme (1p)
Voor een omschrijving van feminisme of het noemen van de Tweede Feministische Golf mag geen scorepunt worden toegekend.
Vraag 40 1 punt
Hieronder staan drie verschijnselen in Nederland in de periode 1945-1980 die het dagelijks leven hebben veranderd: amerikanisering, jongerencultuur, democratisering. Kies één van deze verschijnselen en geef een voorbeeld uit het dagelijks leven in de periode 1945-1980 dat bij dit verschijnsel past. Doe het zo: verschijnsel: … voorbeeld: …
Bekijk het antwoord
- Kiest een van de drie verschijnselen en noemt een passend voorbeeld, bijvoorbeeld: amerikanisering: fastfoodrestaurants / Amerikaanse kleding (jeans) / Amerikaanse films en televisieseries / Amerikaanse uitdrukkingen; jongerencultuur: hippies, nozems of provo's / radio- en televisiezenders speciaal voor jongeren / jongeren hebben hun eigen kleding en muziek; democratisering: medezeggenschapsraden of leerlingenraden / een referendum / de verlaging van de minimumleeftijd voor het stemrecht / een protestbeweging (1p)
Alleen als na een verschijnsel een passend voorbeeld volgt, wordt 1 scorepunt toegekend.
2024, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 20 Een kaart van een deel van Europa (1994)

Kaart van een deel van Europa (1994) met vijf genummerde landen: 1 Frankrijk, 2 Italië, 3 Tsjechië, 4 Polen, 5 Kroatië.
Vraag 42 2 punten
Gebruik bron 20. Twee van de vijf genummerde landen op de kaart zijn ontstaan in de periode 1989-1994. Welke twee landen worden bedoeld? Schrijf alleen de nummers op.
Bekijk het antwoord
- Noemt nummer 3 (Tsjechië) (1p)
- Noemt nummer 5 (Kroatië) (1p)
Bron 21 Een artikel van een Nederlandse website (2006)
Werknemers van een afdeling van Unilever hebben gestaakt, omdat ze bang zijn hun baan te verliezen. Unilever wil het werk van tachtig medewerkers van de afdeling laten doen door werknemers in een ander land. De reden is dat het bedrijf dan minder loon hoeft te betalen. Dit is de eerste keer dat er in Nederland geprotesteerd wordt tegen de gevolgen van de …(1)… voor arbeiders.
Vraag 43 1 punt
Gebruik bron 21. Welk woord moet in de bron bij …(1)… worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 44 2 punten
Nederland werkt in de Europese Unie samen met andere landen om problemen op te lossen. In 2008 werden er in de Europese Unie bijvoorbeeld afspraken gemaakt over de maximale hoeveelheid schadelijke stoffen die in de lucht mochten komen. Het probleem van luchtvervuiling moest op die manier worden opgelost. Iemand beweert dat Europese samenwerking bij het oplossen van problemen voordelen heeft, maar ook nadelen. Noem eerst een voordeel van Europese samenwerking bij het aanpakken van het probleem van luchtvervuiling. Noem daarna een nadeel van Europese samenwerking bij het aanpakken van het probleem van luchtvervuiling.
Bekijk het antwoord
- Noemt een voordeel, bijvoorbeeld: luchtvervuiling treft meerdere landen en kan daarom beter gezamenlijk worden opgelost / Europese landen kunnen dit omvangrijke probleem beter aanpakken door samen te werken, omdat ze dan meer middelen hebben (1p)
- Noemt een nadeel, bijvoorbeeld: samenwerking vraagt veel overleg / er kan onenigheid ontstaan / samenwerking kost meer tijd en is omslachtiger dan wanneer een land het probleem zelf oplost (1p)
2023, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
Vraag 38 2 punten
In 1951 werd de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS) opgericht. Er waren verschillende redenen om deze organisatie op te richten.
→ Noem twee van deze redenen.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende redenen (per juiste reden 1 punt): het bevorderen van Europese samenwerking (met name tussen West-Duitsland en Frankrijk) door middel van economische samenwerking; het versnellen van de wederopbouw van Europa of het verbeteren van de werkgelegenheid of welvaart in Europa; betere controle op grondstoffen, zoals kolen en staal (nodig voor de wapenindustrie), het voorkómen van een nieuwe wereldoorlog in Europa of het bevorderen van vrede in Europa; voldoen aan de voorwaarden die de Verenigde Staten stelden bij economische samenwerking of het Marshallplan. (2p)
Vraag 40 1 punt
Tussen 1950 en 1980 begon de samenstelling van de Nederlandse bevolking te veranderen.
Waardoor veranderde de samenstelling?
Door de komst van:
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2023, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 45 1 punt
Iemand heeft kritiek op een aantal Nederlandse politieke partijen die na 2001 zijn opgericht. Hij beweert dat deze partijen te veel beloven te doen wat het volk wil en dat deze partijen als enige menen te weten wat er onder het volk leeft.
Tot welke stroming behoren de politieke partijen waarop de persoon kritiek heeft?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 21 Uit een krantenartikel (2020)
Het coronavirus versnelt de leegloop uit de kerken met bijna tien jaar. Veel gelovigen die niet naar de kerk móchten tijdens de eerste coronagolf, zijn niet teruggekeerd zodra de omstandigheden dat weer toelieten. De huidige leegloop bevindt zich nu op het niveau dat pas voor 2030 was voorzien.
Vraag 46 1 punt
Welk begrip past bij de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2023, tijdvak 2: Historisch overzicht en staatsinrichting vanaf 1848
Opgavetekst
Bron 8 Slechts één vakje zwart.
Let er op kiezers: slechts één vakje op uw stembiljet mag zwart worden gemaakt - anders is uw stembiljet ongeldig.
De katholieke kiezer hoort het vakje op de KATHOLIEKE LIJST voor kandidaat nummer 1 zwart te maken.
Iedere katholiek is aan zijn geweten verplicht om te stemmen op de katholieke lijst.
Een oproep in een krant bij de verkiezingen van 1918:
Foto 1 Bron 20: vijf foto's van demonstraties in Nederland

Toelichting. Op het spandoek staat: Abortus uit wetboek van strafrecht.
Foto 2 Bron 20: vijf foto's van demonstraties in Nederland

Toelichting. Op het spandoek staat: Man - Vrouw - Maatschappij. Hetzelfde loon.
Foto 3 Bron 20: vijf foto's van demonstraties in Nederland

Toelichting. Op het spandoek staat: Wonen is een recht!
Foto 4 Bron 20: vijf foto's van demonstraties in Nederland

Toelichting. Op het spandoek staat: Algemeen vrouwenkiesrecht in de grondwet.
Foto 5 Bron 20: vijf foto's van demonstraties in Nederland

Toelichting. Op het spandoek staat: Dolle Mina eist gratis kresjes (= crèches, kinderopvang).
Vraag 37 2 punten
De bron gaat over demonstraties in Nederland in de loop van de twintigste eeuw.
Op welke drie foto's zijn eisen te herkennen van de feministen uit de Tweede Feministische Golf? Schrijf alleen de nummers van de foto's op.
Bekijk het antwoord
- Noemt foto 1, 2 en 5. (2p)
Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
2023, tijdvak 2: Historisch overzicht en staatsinrichting vanaf 1848
Vraag 40 1 punt
Hieronder staan zes landen die hebben meegedaan aan het Eurovisie Songfestival:
1 Estland
2 Frankrijk
3 Groot-Brittannië
4 Kroatië
5 Rusland
6 Polen
Drie jaartallen waarin een Eurovisie Songfestival heeft plaatsgevonden:
- 1957 (in West-Duitsland)
- 1973 (in Luxemburg)
- 1994 (in Ierland)
In welk jaar namen alle zes landen deel aan het Eurovisie Songfestival? Verklaar je keuze.
Doe het zo:
Alle zes landen namen deel in het jaar … (kies uit: 1957 / 1973 / 1994), want … (geef verklaring).
Bekijk het antwoord
- Noemt dat het songfestival in 1994 (in Ierland) werd gehouden, want pas enkele jaren daarvoor of in 1991 viel de Sovjet-Unie of Joegoslavië uit elkaar / ontstonden de landen Rusland, Estland of Kroatië / lag Polen niet meer in de invloedssfeer van de Sovjet-Unie / want vóór 1991 zouden de landen die bij het Oostblok hoorden nooit hebben meegedaan aan een West-Europees festival. (1p)
Alleen als na het noemen van het juiste jaartal een juiste verklaring volgt, wordt 1 scorepunt toegekend.
Vraag 41 1 punt
Hieronder staan drie onderwerpen die te maken hebben met de samenwerking van landen binnen Europa:
1 Bij de invoering van de euro verdwenen veel nationale munten.
2 Er is vrijheid om te reizen, werken en studeren binnen de Europese Unie.
3 Milieuvervuiling wordt grensoverschrijdend aangepakt.
De onderwerpen worden gebruikt om de voordelen van het lidmaatschap van de Europese Unie te laten zien. Maar ze worden ook gebruikt om de nadelen te laten zien.
Kies één onderwerp dat gebruikt kan worden om een nadeel van het lidmaatschap van de Europese Unie te laten zien. Licht je antwoord toe met een argument.
Doe het zo:
Een nadeel van onderwerp ... (kies uit: 1, 2 of 3) is … (geef een argument).
Bekijk het antwoord
- Kiest een van de onderwerpen 1, 2 of 3 als nadeel en geeft daarbij een juist, bijpassend argument. (1p)
Alleen als na een onderwerp een juist, bijpassend argument volgt, wordt 1 scorepunt toegekend. Voorbeelden van juiste antwoorden: bij onderwerp 1 dat een land niet meer zelfstandig over de waarde van zijn eigen munt kan beslissen (bijvoorbeeld om de munt in waarde te devalueren of te revalueren) of dat een deel van de nationale cultuur verloren gaat; bij onderwerp 2 dat hierdoor veel goedkope arbeidskrachten uit andere Europese landen in Nederland kunnen werken ten koste van de banen van Nederlanders, of dat criminelen of terroristen door het ontbreken van grenscontroles makkelijker het land binnen kunnen komen; bij onderwerp 3 dat hierdoor een bedrijf gedwongen kan worden om veel of te kostbare investeringen te doen, of dat landen macht moeten afstaan aan de Europese Unie of een deel van hun soevereiniteit verliezen.
Bron 21 Manieren waarop partners elkaar hebben ontmoet in procenten
| manier van ontmoeten | 1998 | 2013 |
|---|---|---|
| uitgaan of vakantie | 37,3 | 32,4 |
| via vrienden/kennissen | 15,9 | 15,2 |
| werk | 15,5 | 14,8 |
| internet | 1,7 | 13,1 |
| school/opleiding | 7,0 | 7,7 |
| via familie | 4,8 | 5,5 |
Tussen 1998-2013:
Vraag 42 1 punt
Met welk begrip is de grootste verandering in de bron te verklaren?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2022, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 18 Duitse herdenkingspostzegel (1959)

Toelichting: Links staat: postbedrijf van de Bondsrepubliek Duitsland (BRD). In het midden staat: Berlijn. Rechts staat: 1948-1949.
Vraag 38 2 punten
Een invulopdracht over Nederland tussen 1945 en 1970. Hieronder staan acht begrippen: a amerikanisering, b emigratie, c individualisering, d jongerencultuur, e Marshallhulp, f ontzuiling, g wederopbouw, h welvaart. Maak de tekst kloppend door per nummer aan te geven welk begrip daarbij hoort. Let op! Elk begrip mag maar één keer gebruikt worden. Er blijven vier begrippen over.
Bekijk het antwoord
- 1. wederopbouw
- 2. Marshallhulp
- 3. amerikanisering
- 4. welvaart
Indien vier antwoorden juist: 2 punten. Indien drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Bron 21 Drie herinneringen over de periode 1960-1970
Onderdeel 1
Wij gingen als leerlingen staken. We bezetten de aula van de school en eisten dat we betrokken werden bij alle beslissingen die met ons als leerlingen te maken hadden.
Onderdeel 2
Wij wilden gratis crèches. Of in ieder geval betaalbare kinderopvang als gratis opvang niet mogelijk was. Zo zouden meer vrouwen in de gelegenheid zijn om te werken.
Onderdeel 3
Ik kreeg werk bij een fabriek in Gouda. Sommige collega’s kwamen uit hetzelfde land als ik. Al snel maakte ik nieuwe vrienden en besloot om toch in Gouda te blijven wonen. Mijn buren vonden het erg interessant, iemand uit een ver land die een andere taal sprak.
Vraag 39 2 punten
Hieronder staan vijf begrippen die horen bij Nederland na de Tweede Wereldoorlog: a democratisering, b gastarbeiders, c poldermodel, d secularisatie, e Tweede Feministische Golf. Geef per onderdeel van de bron aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Er blijven twee begrippen over.
Bekijk het antwoord
- Koppelt de onderdelen aan het juiste begrip: onderdeel 1 aan a (democratisering), onderdeel 2 aan e (Tweede Feministische Golf), onderdeel 3 aan b (gastarbeiders) (2p)
Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Vraag 40 1 punt
Na de Tweede Wereldoorlog is er in Nederland geleidelijk aan steeds meer sprake van een verzorgingsstaat. Door welke ontwikkeling tussen 1950 en 1970 was het in Nederland mogelijk om de verzorgingsstaat steeds verder uit te breiden?
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord blijkt dat de verzorgingsstaat steeds verder uitgebreid werd als gevolg van economische groei, industrialisatie of toenemende welvaart (1p)
2022, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 23 Uit een afscheidstoespraak van een politiek leider (1991)
We leven in een nieuwe wereld. Er is een eind gekomen aan de wapenwedloop die onze economie platlegde. We bemoeien ons niet meer met de zaken van andere landen en het totalitaire systeem is afgeschaft.
Vraag 43 1 punt
Welke Russische leider hield deze toespraak? En welke gebeurtenis hoort bij de toespraak?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 44 1 punt
Iemand beweert dat het goed is dat er behalve nationale ook Europese regels en wetten zijn voor landen die lid zijn van de Europese Unie. Geef een argument voor deze bewering.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord blijkt dat het goed is dat er Europese regels en wetten zijn voor internationale zaken die boven het nationaal belang gaan, zoals internationale milieuproblemen, vrij verkeer van goederen en personen, (internationale) criminaliteit, het handhaven van de rechtsorde (1p)
2022, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Bron 26 Hieronder staan twee beschrijvingen over de periode 1965-1975
Beschrijving 1. Een historicus vertelt over zijn jeugd: Op mijn middelbare school werd door ons als leerlingen de Schoolbond opgericht. In de schoolkrant schreven we felle stukken tegen de rector en de directie. Twee leiders van de Schoolbond werden geschorst en van school gestuurd omdat ze de directie hadden beledigd. Die avond besloten we tot een leerlingenstaking. De dag erna hielden we een protestmars in de stad.
Beschrijving 2. Een vraag en antwoord in een damesblad: Vraag: Mijn zoon is verliefd op een meisje met een ander geloof. Mijn man wil niet dat zij bij ons in huis komt. Ik ben zo bang dat, als we haar niet binnenlaten, de verkering alleen maar hechter wordt. Wat moet ik doen?
Antwoord: U hoeft niks te doen, er is geen probleem. U kunt blij zijn dat uw zoon een aardig meisje heeft gevonden!
Vraag 42 2 punten
Hieronder staan vijf begrippen die te maken hebben met Nederland in de periode 1965-1975: a amerikanisering, b consumptiemaatschappij, c democratisering, d ontzuiling, e Tweede Feministische Golf. Noem per beschrijving het begrip dat daarbij hoort. Let op! Er blijven drie begrippen over. Doe het zo: bij beschrijving 1 hoort … (vul letter in). Bij beschrijving 2 hoort … (vul letter in).
Bekijk het antwoord
- Bij beschrijving 1 hoort c (democratisering) (1p)
- Bij beschrijving 2 hoort d (ontzuiling) (1p)
2022, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 46 1 punt
Iemand beweert dat de volgende vijf kenmerken bij een politieke beweging horen. Deze beweging 1 heeft vaak een sterke leider waar mensen graag naar willen luisteren; 2 is het vaak niet eens met politieke partijen die al langer bestaan; 3 praat vaak in tegenstellingen, zoals wij en zij; 4 vindt dat het volk bedreigd wordt door te veel immigranten; 5 vindt dat zij de enige is die opkomt voor het gewone volk. Over welke politieke beweging gaat deze bewering?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2022, tijdvak 3: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 21
Het belangrijkste doel van Frankrijk is het bewaren van vrede. Om dit te bereiken, moet er eerst één Europa zijn. Vijf jaar na de capitulatie van Duitsland komen wij met een voorstel voor Europese samenwerking. Een nieuw Europa zal uit dit alles worden geboren, een stevig verenigd en sterk gebouwd Europa.
Uit een toespraak van de Franse minister van Buitenlandse Zaken (1950):
Bron 23

Op het pamflet staat de volgende tekst:
Voor Vrouwen Verboden
Waarom zijn er voor mannen openbare toiletten en voor vrouwen niet? Hebben vrouwen die niet nodig? Of moeten vrouwen naar een kroeg of een warenhuis gaan om daar te plassen? Of ‘hoeven’ vrouwen helemaal niet te plassen in de stad? Horen vrouwen thuis te blijven en is de stad alleen voor mannen?
Wij vrouwen van Nederland eisen openbaar plasrecht. Openbaar plasrecht is een hoge noodzaak!
Vraag 37 2 punten
Hieronder staan vijf beweringen over De Dolle Mina’s. 1: wilden dat mannen meer huishoudelijke taken gingen doen. 2: wilden dat vrouwen werden toegelaten op de universiteiten. 3: wilden de aandacht vestigen op de ongelijke rechten van man en vrouw. 4: wilden gelijk kiesrecht voor mannen en vrouwen. 5: wilden met hun acties de aandacht van de media trekken. Welke twee beweringen passen bij de bron? Schrijf alleen de nummers op.
Bekijk het antwoord
- Noemt nummer 3 (de ongelijke rechten van man en vrouw onder de aandacht brengen). (1p)
- Noemt nummer 5 (de aandacht van de media trekken). (1p)
Vraag 38 2 punten
In de jaren zestig van de vorige eeuw werd er gedemonstreerd voor het wettelijk recht op abortus. Dit leidde in 1970 tot het initiatiefwetsvoorstel voor een abortuswet. Pas in 1984 trad de wet officieel in werking. Een invulopdracht. Zin 1: De mensen die het initiatiefwetsvoorstel deden waren lid van de … (kies uit: Eerste Kamer / Tweede Kamer / Provinciale Staten). Zin 2: Pas na goedkeuring door de … (kies uit: Eerste Kamer / Tweede Kamer / regering) kon de wet worden ondertekend. Zin 3: Het staatshoofd dat deze wet ondertekende was … (kies uit: Wilhelmina / Beatrix / Willem-Alexander). Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij zin 1 de Tweede Kamer, bij zin 2 de Eerste Kamer en bij zin 3 Beatrix. (2p)
Drie juiste antwoorden: 2 punten. Twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Bron 24

Staafdiagram. Verticale as: aantal inwoners, van 0 tot 15.000. Horizontale as: de jaren 1965 tot en met 1979, per twee jaar. Per jaar staan vier staven: Turken, Spanjaarden, Marokkanen en Italianen. De legenda staat onder de grafiek.
Vraag 39 1 punt
In de bron is een ontwikkeling te zien. Welk begrip past bij deze ontwikkeling?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2021, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Bron 30 Meerpersoons- en eenpersoonshuishoudens tussen 1900 en 2000:

Staafdiagram per jaar, van 1900 tot en met 2000. Verticale as: aantal (x miljoen), van 0 tot 5. Legenda: meerpersoonshuishoudens (lichte staaf) en eenpersoonshuishoudens (donkere staaf). Beide reeksen stijgen over de hele periode; de eenpersoonshuishoudens nemen vooral na 1960 sterk toe.
Vraag 48 1 punt
Gebruik bron 30.
Welke maatschappelijke ontwikkeling in Nederland is te herkennen in de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 50 2 punten
In 2018 werd er in de lidstaten van de Europese Unie een enquête gehouden over de zomer- en wintertijd. Ruim 80% van de 4,6 miljoen burgers die de enquête hebben ingevuld, wil de klok niet meer elk half jaar verzetten. Het Europees Parlement heeft daarom voorgesteld dat elke lidstaat zelf mag beslissen of de klok wordt verzet. Sommige mensen vinden dat alle landen van de Europese Unie dezelfde tijd zouden moeten hebben.
Geef eerst een economische reden waarom alle landen van de Europese Unie dezelfde tijd zouden moeten hebben.
Geef daarna een politieke reden om de lidstaten hierover zelf te laten beslissen.
Doe het zo:
economische reden om dezelfde tijd te hebben: …
politieke reden om de lidstaten zelf te laten beslissen: …
Bekijk het antwoord
- Noemt een economische reden om dezelfde tijd te hebben (één van de volgende): het is beter voor de handel; het veroorzaakt minder verkeersproblemen / communicatieproblemen; het vergemakkelijkt het reizen. (1p)
- Noemt een politieke reden om de lidstaten zelf te laten beslissen (één van de volgende): dit past bij het streven naar meer invloed van het volk (bijvoorbeeld door middel van een referendum) / naar meer betrokkenheid van mensen bij de politiek / meer draagvlak voor een (politiek) besluit/voor de EU; er is kritiek dat ‘Brussel’ (al) te veel regelt / het valt onder de soevereiniteit van de afzonderlijke lidstaten; de (mogelijke) inschatting dat de afzonderlijke landen er (toch) niet samen uitkomen en een supranationale aanpak nodig is. (1p)
2021, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 20 Een poster in Berlijn (1948):

Toelichting
Op de poster staat: Berlijns noodprogramma met Marshallplan-hulp.
Bron 23 Een prentbriefkaart (rond 1950):

Toelichting
Onderaan staat: Moeder in het gezin en niet in de fabriek!
Vraag 39 1 punt
Gebruik bron 23.
Rond 1950 paste de boodschap van de poster in die tijd. Twintig jaar later kwam er steeds meer kritiek op deze boodschap.
Bij welke ontwikkeling past die kritiek?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 41 2 punten
Hieronder staan vijf mogelijke redenen om uit Nederland te vertrekken of juist naar Nederland toe te komen:
1 bang zijn voor het opkomende nationalisme in Europa
2 behoefte aan ongeschoolde arbeidskrachten
3 hereniging met gezinsleden
4 spanningen in Europa vanwege de Koude Oorlog
5 weinig vertrouwen in de economische toekomst van Nederland
In de periode 1945-1960 vertrokken veel mensen uit Nederland. In de periode 1960-1980 kwamen juist veel mensen naar Nederland toe.
→Om welke twee redenen vertrokken veel mensen uit Nederland? En om welke twee redenen kwamen veel mensen juist naar Nederland toe? Let op! Er blijft één reden over.
Doe het zo:
vertrek uit Nederland 1945-1960: reden … (vul nummer in) en reden … (vul nummer in)
komst naar Nederland 1960-1980: reden … (vul nummer in) en reden … (vul nummer in)
Bekijk het antwoord
- Koppelt de redenen: vertrek uit Nederland 1945-1960: reden 4 en reden 5; komst naar Nederland 1960-1980: reden 2 en reden 3. (2p)
Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
2021, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 26 Een politieke tekening met als titel Terugkomst naar Europa (1990):

Toelichting
Op de vlag staat Europa geschreven met het symbool van de Europese Unie.
Op de personen rechts staan de namen van zes landen: Hongarije, Polen, Roemenië, DDR, Tsjechoslowakije en Bulgarije.
Vraag 46 2 punten
Gebruik bron 26.
De tekenaar wil duidelijk maken dat de zes landen zich willen aansluiten bij de Europese Unie.
Leg uit dat de wens tot aansluiting van deze landen bij de Europese Unie in 1990 te maken had met een gebeurtenis kort daarvóór.
Doe dit door:
- eerst aan te geven tot welke invloedssfeer deze landen vóór 1990 hoorden,
- en daarna aan te geven welke gebeurtenis ervoor heeft gezorgd dat deze landen zich later konden aansluiten bij de Europese Unie.
Bekijk het antwoord
- Noemt de invloedssfeer: deze landen hoorden eerst bij het Oostblok / tot de Russische invloedssfeer. (1p)
- Noemt de gebeurtenis: het einde van het communisme in Oost-Europa / de val van het IJzeren Gordijn / de Berlijnse Muur (of een omschrijving daarvan) / het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. (1p)
Vraag 47 1 punt
Als landen lid worden van de Europese Unie, beloven ze zich te houden aan de Europese waarden die horen bij een rechtsstaat.
Wat wordt bedoeld met Europese waarden die horen bij een rechtsstaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2021, tijdvak 3: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 21
De bron bestaat uit twee toespraken:
toespraak 1
Wij, het volk van Indonesië, verklaren hierbij dat Indonesië vrij is. De machtsoverdracht zal op een nette manier en in een zo kort mogelijke tijd worden geregeld.
toespraak 2
De jonge Republiek Indonesië krijgt de soevereiniteit. Het Koninkrijk doet daar afstand van. Dit is één van de meest aangrijpende en ingrijpende gebeurtenissen van deze tijd. We staan niet langer tegenover elkaar. We staan nu naast elkaar, hoeveel pijn we ook hebben.
toespraak 1: naar: F. Glissenaar: Indië verloren, rampspoed geboren, Hilversum 2003, pag. 46. toespraak 2: naar: https://www.parlement.com/id/vhm0l02igvut/soevereiniteitsoverdracht_aan_indonesie
Vraag 39 1 punt
Tussen 1947 en 1963 emigreerden veel Nederlanders. De bevolkingsgroei en de zwakke economie in Nederland na de Tweede Wereldoorlog waren redenen om te emigreren. Ook de internationale politieke situatie was in die periode een reden om te emigreren. Welke internationale politieke situatie wordt bedoeld?
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om de (gevolgen van de) Koude Oorlog/(oorlogs)dreiging/angst voor de verspreiding van het communisme/de invloed van de Sovjet-Unie / politieke spanningen tussen Oost en West. (1p)
Vraag 40 1 punt
Welke twee kenmerken horen bij de Tweede Feministische Golf?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2021, tijdvak 3: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 47 1 punt
Hieronder staan drie kenmerken van globalisering:
1 de uitvinding van internet
2 goedkopere producten en meer keuze
3 het verplaatsen van fabrieken naar landen met lage lonen.
Welk kenmerk wordt gezien als een oorzaak van globalisering?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 26

Een politieke prent over de Europese Unie (2012):
Toelichting: Op de borst van de duif staat: EU. Op het onderlichaam staat (in het Engels): NAVO. Aan de poten van de duif kleeft bloed. Op het spreekgestoelte staat: Nobel.
Vraag 48 1 punt
Gebruik bron 26. De EU heeft in 2012 de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. In de prent is over de toekenning van die prijs een mening te herkennen. Welke mening wordt bedoeld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Bron 27

Een politieke prent:
Vertaling: Op het bordje links staat: Baltische Staten (dat zijn Estland, Letland en Litouwen). Op het bord in het midden staat: Waarschuwing! Beschermd door de NAVO. Op de beer staat: Rusland.
Vraag 49 2 punten
Gebruik bron 27. Noem twee redenen waarom de prent gemaakt moet zijn ná 1991.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee redenen. Voorbeelden van juiste antwoorden (twee van de volgende): de Baltische staten traden na 1991 (in 2004) toe tot de NAVO (en worden sindsdien door de NAVO beschermd); de Baltische Staten werden (in 1991) (weer) onafhankelijke staten / maakten vóór 1991 deel uit van de Sovjet-Unie; Rusland werd vóór 1991 Sovjet-Unie genoemd / de Sovjet-Unie viel (in 1991) uit elkaar / op de beer staat Rusland geschreven (en niet Sovjet-Unie). (2p)
Per juist antwoord 1 punt.
2019, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
foto 1 Een foto met antennes in Nederland:

Hieronder en op de volgende pagina staan in totaal drie foto’s uit Nederland in de periode 1945-1989. Zwart-witfoto van een straat met huizen en schoorstenen op de achtergrond. Op de daken staan veel televisieantennes.
foto 2 Demonstratie in Nederland (1970):

Zwart-witfoto van een demonstratie op straat. Vrouwen lopen voorop en dragen grote ronde borden met teksten over de pil. Op een van de borden staat onder meer het woord PIL; de tekst is deels niet goed leesbaar. Op de achtergrond winkels en geparkeerde auto’s.
foto 3 Het Nederlands elftal (1988):

Zwart-witfoto van het Nederlands elftal. De spelers staan in twee rijen; de voorste rij zit of knielt. De keeper staat rechts in een donker tenue. Op de achtergrond een volle tribune.
Vraag 40 2 punten
Gebruik bron 19. Hieronder staan vier ontwikkelingen die horen bij Nederland in de periode 1945-1989:
a multiculturele samenleving
b ontstaan van een jongerencultuur
c opkomst van de televisie
d Tweede Feministische Golf
Noem per foto de ontwikkeling die daarbij hoort. Let op! Er blijft één ontwikkeling over.
Doe het zo:
Bij foto 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met foto 3)
Bekijk het antwoord
- Koppelt de foto's aan de ontwikkelingen: foto 1 hoort bij c (opkomst van de televisie), foto 2 bij d (Tweede Feministische Golf), foto 3 bij a (multiculturele samenleving). (2p)
Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
2019, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 21 Op een website:
Het is een begrip dat gebruikt wordt voor politieke bewegingen die zich afzetten tegen het bestuur van het land. Vaak wordt het begrip negatief gebruikt. De bewegingen krijgen het verwijt dat ze alleen zeggen wat het volk wil horen.
Vraag 44 1 punt
Gebruik bron 21. Welk begrip wordt omschreven?
Bekijk het antwoord
- Noemt: populisme. (1p)
Bron 22 Een politieke prent over de Europese Unie (2007):

Zwart-witprent. Een groot varken met de letters EU ligt op de grond, met om zich heen veel kleine varkens die tegen het grote varken aan liggen. Rechts lopen enkele kleine varkens weg.
Vraag 45 1 punt
Gebruik bron 22. In de prent is een mening te herkennen over de uitbreiding van de EU. Welke mening over deze ontwikkeling is te herkennen in de prent?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 23 Een politieke prent over de NAVO (2008):

Prent. Links een bordje met de tekst BALTIC STATES. In het midden een bord met de tekst WARNING! PROTECTED BY NATO, met daarachter een tank. Rechts een grote beer met de tekst RUSSIA; hij richt zijn snuit op het bord en de tank.
Vraag 46 1 punt
Gebruik bron 23. In de prent is een mening te herkennen over de Baltische staten.
Welke omschrijving hoort bij de bron?
De Baltische staten voelen zich
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2019, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 18 De voorkant van een boekje (1948):

Tekening in grijstinten: vliegtuigen vliegen over een landschap. Onderaan rijdt een trein met wagons naar een stad rechtsonder, aan de horizon. Op de tekening staat BERLIN.
Toelichting
In de bron staat Berlin (= Berlijn).
Bron 20 Uit een boek over de muziek van The Beatles:
De muziek van de Engelse popgroep The Beatles, uit de zestiger jaren, komt eigenlijk van de andere kant van de oceaan. Net als de glimmende jukeboxen, de grote, luxe koelkasten, de spijkerbroeken en natuurlijk de rock-’n-roll van Elvis Presley. Bij de muziek horen de langere haren van de jongens en de korte minirokjes van de meisjes.
Vraag 38 1 punt
Gebruik bron 20.
Hieronder staan vijf begrippen:
1 amerikanisering
2 emigratie
3 invloedssferen
4 jongerencultuur
5 multiculturele samenleving
Welke twee begrippen horen bij de bron? Schrijf alleen de nummers op.
Bekijk het antwoord
Antwoord: A en D
Vraag 40 1 punt
Hieronder staan vier doelstellingen:
1 herverdeling van huishoudelijke taken
2 invoering van vrouwenkiesrecht
3 legalisering van abortus
4 toelating van meisjes tot het basisonderwijs
Welke doelstellingen horen bij Tweede Feministische Golf?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 25 Een spotprent (1990):

Spotprent: een grote zwarte beer met de tekst USSR op zijn lichaam. Rondom de beer lopen en springen mensen die vlaggen vasthouden.
Toelichting
Op de beer staat: USSR (= Sovjet-Unie).
Vraag 48 1 punt
Gebruik bron 25.
Welke gebeurtenis is te herkennen in de spotprent?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 26 Een uitspraak van een Nederlandse politicus (2002):
We willen het land teruggeven aan de mensen. Daarbij hebben wij niets te verwachten van de huidige politici. De mensen in Nederland zien de verloedering om zich heen grijpen. En de politieke partijen doen niets! Wij willen dat veranderen.
Vraag 49 2 punten
Gebruik bron 26.
De politicus hoort bij een politieke beweging die in Nederland rond 2000 opkwam.
Welke politicus deed deze uitspraak en bij welke politieke beweging hoorde hij?
Doe het zo:
politicus: ...
politieke beweging: ...
Bekijk het antwoord
- Noemt de politicus: (Pim) Fortuyn. (1p)
- Noemt de politieke beweging: populisme. (1p)
Vraag 50 1 punt
Criminaliteit en milieuvervuiling zijn maatschappelijke problemen.
Zijn dit problemen die wel of niet binnen de Europese Unie besproken worden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2018, tijdvak 1: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 18 Een uitspraak over een persoon:
Hoe kon het dat er in Nederland zo’n totaal verkeerd beeld bestond van deze persoon? Het leek alsof hij een soort Mussert was. Dat beeld heb ik moeten aanpassen. Voor zijn gedrag tijdens de bezetting is een verklaring te geven. Hij had steeds een Indonesisch doel voor ogen.
Bron 22 Uit een krantenartikel (1970):
Dolle Mina is een passende naam voor de sinds gisteren snel groeiende beweging. De naam is gekozen vanwege de bijnaam van Wilhelmina Drucker. Dolle Mina heeft veel eisen. Er moet bijvoorbeeld meer kinderopvang komen. Dolle Mina heeft nog veel meer wensen.
Vraag 38 2 punten
Gebruik bron 22.
In het krantenartikel wordt aangegeven dat de beweging Dolle Mina meerdere eisen en wensen heeft.
→ Noem nog twee andere eisen en wensen van Dolle Mina.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee andere eisen of wensen van Dolle Mina, bijvoorbeeld: aanpassing van de abortuswet / de vrouw beslist / baas in eigen buik; de pil in het ziekenfonds; economische zelfstandigheid/deelname van vrouwen aan betaalde arbeid; gelijke beloning voor hetzelfde werk; herverdeling van huishoudelijke taken/zorgverantwoordelijkheden; deelname van meer vrouwen aan het hoger onderwijs; deelname van meer vrouwen in openbaar bestuur en politiek; erkenning eigen seksualiteit/seksuele vrijheid (2p)
Per juist antwoord 1 scorepunt. De opsomming zijn voorbeelden van juiste antwoorden, geen volledige lijst.
2018, tijdvak 1: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Opgavetekst
Bron 23 Hieronder staan vier uitspraken met kritiek op de Nederlandse samenleving geschreven door één politicus (1994):
uitspraak 1: Ik vind dat de overlegeconomie moet plaatsmaken voor een economie met minder overleg.
uitspraak 2: Door het beleid van de overheid durven burgers geen initiatief te nemen. Daarom ben ik vóór afschaffing van de vele subsidieregelingen voor burgers.
uitspraak 3: Onze Nederlandse cultuur was ooit erg belangrijk. Laten we vooral weer trots worden op het Nederlanderschap!
uitspraak 4: In mijn buurt wonen mensen uit zestig verschillende landen, reuze gezellig, maar toch wel een beetje te veel van het goede.
Vraag 39 2 punten
Gebruik bron 23.
Hieronder staan vijf begrippen:
a individualisering
b multiculturele samenleving
c nationale identiteit
d poldermodel
e verzorgingsstaat
→ Geef per uitspraak in de bron aan welk begrip erbij past. Let op! Elk begrip mag maar één keer worden gebruikt. Er blijft één begrip over.
Doe het zo:
Bij uitspraak 1 past … (vul een letter in).
(enzovoort tot en met uitspraak 4)
Bekijk het antwoord
- Bij uitspraak 1 past d (= het poldermodel). Bij uitspraak 2 past e (= de verzorgingsstaat). Bij uitspraak 3 past c (= de nationale identiteit). Bij uitspraak 4 past b (= de multiculturele samenleving). (2p)
Indien vier antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien drie antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan drie antwoorden juist: 0 scorepunten.
Vraag 40 1 punt
In heel Europa, ook in Nederland, vindt er veel discussie plaats over de toekomst van de Europese Unie (EU).
→ Vind jij dat Nederland lid moet blijven van de EU? Geef voor je antwoord een economisch argument.
Doe het zo:
Nederland moet … (vul in: wel / geen) lid van de EU blijven, omdat … (geef een economisch argument).
Bekijk het antwoord
- Nederland moet wel of geen lid van de EU blijven, met een juist, bijpassend economisch argument (zie de toelichting bij deze vraag) (1p)
Alleen als na een keuze een juist, bijpassend argument volgt, wordt 1 scorepunt toegekend. Voorbeelden van juiste argumenten: voor lidmaatschap: Nederland is een handelsland / economisch afhankelijk van de andere EU-landen, of de EU heeft Nederland veel economisch/financieel voordeel opgeleverd. Tegen lidmaatschap: Nederland kan ook handel drijven/winst maken zonder lid te zijn van de EU, of de EU kost Nederland geld, of er is dan meer economische vrijheid en minder economische regels waar Nederland zich aan moet houden.
Bron 24 Een uitspraak van een politicus (2015):
Ik vind dat het volk véél beter weet wat goed is voor Nederland dan die politici in Den Haag. De huidige linkse politici hebben Nederland aan de rand van de afgrond gebracht. Ik ben daarom van mening dat alle problemen van Nederland alleen kunnen worden aangepakt als we de macht teruggeven aan het volk.
Vraag 41 1 punt
Gebruik bron 24.
Welk begrip hoort bij de uitspraak in de bron?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2018, tijdvak 1: Door de tijd heen
Vraag 42 2 punten
Sommige historische gebeurtenissen in Europa na de Tweede Wereldoorlog werden als positief gezien. Mensen keken door deze gebeurtenissen weer optimistisch naar de toekomst.
→ Noem een historische gebeurtenis na de Tweede Wereldoorlog die geleid heeft tot optimisme.
→ Geef ook een verklaring waarom deze gebeurtenis gezorgd heeft voor optimisme.
Doe het zo:
Historische gebeurtenis: … (noem een gebeurtenis).
Deze gebeurtenis zorgde voor optimisme, omdat … (geef een verklaring).
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste historische gebeurtenis na de Tweede Wereldoorlog die tot optimisme leidde, bijvoorbeeld het Marshallplan, de oprichting van de EGKS/(E)EG/EU/komst van de euro, de val van de Muur/de Duitse eenwording/het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, of het sluiten van ontwapeningsverdragen (1p)
- Geeft een juiste, bijpassende verklaring bij die gebeurtenis (zie de combinaties in de toelichting bij deze vraag) (1p)
Alleen als na een juiste historische gebeurtenis een juiste, bijpassende verklaring volgt, mag het tweede scorepunt worden toegekend. Voorbeelden van combinaties: de invoering van het Marshallplan, want de economie van (West-)Europa kon weer groeien; de oprichting van de EGKS/(E)EG/EU/komst van de euro, want er ontstond (Europese) samenwerking; de val van de Muur/de Duitse eenwording/het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, want er kwam een einde aan de Koude Oorlog; het sluiten van ontwapeningsverdragen, want er kwam ontspanning tussen het Oosten en het Westen.
2018, tijdvak 2: Europa en de wereld (1945-1989)
Opgavetekst
Bron 19 Vijf onderdelen over de Hongaarse Opstand (1956)

onderdeel 1
Foto van een etalage in Boedapest, uit een Hongaarse krant. Zwart-witfoto van een etalage met boeken en een portret van een man in het midden. Op het raam staan in witte hoofdletters de woorden RUSZKIK HAZA!
Toelichting: Op het raam staat: “Russen ga naar huis!”
onderdeel 2
Uit een rapport van de Verenigde Naties:
Soms moesten soldaten uit de Sovjet-Unie hun tanks verlaten om wegversperringen op te ruimen. Op deze momenten konden vrijheidsstrijders de soldaten aanvallen.
onderdeel 3
Ooggetuigenverslag van een toerist uit de Sovjet-Unie:
Plunderende mensen maakten de hoofdstad van Hongarije onveilig. Maar de Hongaarse arbeiders verdreven deze opstandelingen en herstelden de orde. Tanks uit de Sovjet-Unie hielpen de arbeiders door de loop van hun kanonnen te richten op de opstandelingen.
onderdeel 4
Uit een pamflet:
Wij hebben vertrouwen in u, onze Hongaarse leider. Zorg ervoor dat we u blijven vertrouwen. Dat kunt u doen door ervoor te zorgen dat het leger van de Sovjet-Unie vertrekt uit ons land.
onderdeel 5
Een artikel uit een Nederlandse krant met de titel De leugenpers:
Er worden leugens verteld over de Sovjet-Unie. Bijvoorbeeld dat de Sovjet-Unie verantwoordelijk is voor het gooien van giftige brandbommen op de Hongaarse hoofdstad en dat de Sovjet-Unie ervoor zorgt dat de Hongaarse hoofdstad geen voedsel krijgt. De waarheid is dat de Hongaarse hoofdstad niet gebombardeerd is, dat de Russen eerlijk vochten, zonder wreed te zijn en dat de regering van de Sovjet-Unie juist wél voedsel heeft gestuurd naar Hongarije.
Vraag 35 1 punt
Sommige Nederlanders maakten in de jaren zestig bezwaar tegen de Duitser Claus als echtgenote van de toekomstige koningin Beatrix.
Geef een historische verklaring voor hun bezwaar.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het gaat om een verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog/de Duitse bezetting van Nederland. (1p)
Vraag 36 2 punten
Andere Nederlanders waren het niet eens met de bezwaren tegen de Duitser Claus als echtgenote van de toekomstige koningin Beatrix. Zij wezen erop dat Nederland inmiddels op veel gebieden met West-Duitsland samenwerkte, zoals in een militair bondgenootschap en in een economische organisatie.
Noem de naam van het militaire bondgenootschap en van de economische organisatie.
Doe het zo:
militair bondgenootschap: … (noem het bondgenootschap)
economische organisatie: … (noem de organisatie)
Bekijk het antwoord
- Noemt het militaire bondgenootschap: NAVO. (1p)
- Noemt de economische organisatie: EGKS / (E)EG. (1p)
2018, tijdvak 2: De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)
Vraag 40 2 punten
Iemand beweert dat veel mensen in Europa in de periode 1989-2001 optimistisch waren over de toekomst, maar dat het optimisme vanaf 2001 verdween.
Geef een historische verklaring voor het optimisme vanaf 1989.
Geef ook een historische verklaring waardoor het optimisme vanaf 2001 verdween.
Doe het zo:
optimisme vanaf 1989: … (geef een verklaring)
het verdwijnen van het optimisme vanaf 2001: … (geef een andere verklaring)
Bekijk het antwoord
- Geeft een verklaring voor het optimisme vanaf 1989, bijvoorbeeld (één van de volgende): het einde van de Koude Oorlog; het uiteenvallen van de Sovjet-Unie; de eenwording van Duitsland. (1p)
- Geeft een verklaring voor het verdwijnen van het optimisme vanaf 2001, bijvoorbeeld (één van de volgende): de (terroristische) aanslagen (in New York) van 9 september 2001; de opkomst van internationaal terrorisme; het toenemen van internationale spanningen. (1p)
Vraag 42 1 punt
Welke Nederlandse politieke leider wordt vaak een populist genoemd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 22 Kosten voor mobiel bellen vanuit Nederland naar het buitenland (2017)
| Mobiel bellen naar: | Kosten per minuut: |
|---|---|
| Australië | 1,02 |
| België | 0,23 |
| Duitsland | 0,23 |
| Ghana | 1,27 |
| Marokko | 1,02 |
| Polen | 0,23 |
Toelichting: Alle bedragen zijn in euro’s.
Vraag 44 1 punt
Gebruik bron 22.
Iemand beweert dat Nederlanders voordeel hebben van het lidmaatschap van de Europese Unie.
Geef, met behulp van de bron, één argument waaruit blijkt dat de bewering juist is.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de bewering juist is, omdat bellen naar landen binnen de Europese Unie goedkoper is dan bellen naar landen buiten de Europese Unie. (1p)
Hoe vaak tijd van televisie en computer in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 46 | 1 | 2% |
| 2026, tijdvak 2 | 40, 43-44, 48-50 | 6 | 12% |
| 2025, tijdvak 1 | 34, 38, 40-41 | 4 | 8% |
| 2025, tijdvak 2 | 37, 39, 43-44 | 4 | 9% |
| 2024, tijdvak 1 | 36, 39, 41-43 | 5 | 11% |
| 2024, tijdvak 2 | 36, 38, 40, 42-44 | 6 | 14% |
| 2023, tijdvak 1 | 38, 40, 45-46 | 4 | 8% |
| 2023, tijdvak 2 | 37, 40-42 | 4 | 9% |
| 2022, tijdvak 1 | 38-40, 43-44 | 5 | 11% |
| 2022, tijdvak 2 | 42, 46 | 2 | 4% |
| 2022, tijdvak 3 | 37-39 | 3 | 7% |
| 2021, tijdvak 1 | 48, 50 | 2 | 4% |
| 2021, tijdvak 2 | 39, 41, 46-47 | 4 | 9% |
| 2021, tijdvak 3 | 39-40, 47-49 | 5 | 10% |
| 2019, tijdvak 1 | 40, 44-46 | 4 | 9% |
| 2019, tijdvak 2 | 38, 40, 48-50 | 5 | 10% |
| 2018, tijdvak 1 | 38-42 | 5 | 12% |
| 2018, tijdvak 2 | 35-36, 40, 42, 44 | 5 | 11% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl staat een vraag over tijd van televisie en computer, samen 74 vragen (9% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 6 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 9% van de vragen over tijd van televisie en computer, daarvoor 9%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met tijd van televisie en computer
Maak de 15 nieuwste examenvragen over tijd van televisie en computer online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over tijd van televisie en computer
Andere onderwerpen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl
- Tijd van wereldoorlogen
- Staatsinrichting
- Koude Oorlog
- Tijd van burgers en stoommachines
- Historische vaardigheden
- Dekolonisatie
Tijd van televisie en computer op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op geschiedenis oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt tijd van televisie en computer voor in het eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 74 vragen over tijd van televisie en computer, 9% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen geschiedenis en staatsinrichting vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over tijd van televisie en computer?
In het examen van 2026, tijdvak 2, met 6 vragen: 40, 43-44, 48-50.
Hoe oefen ik examenvragen over tijd van televisie en computer?
Op deze pagina staan alle vragen over tijd van televisie en computer met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.