Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 Proefprojecten over straffen, Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal, Opgave 3 Laaggeletterdheid.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3 loopt tot vraag 22. Van 20 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), vorming (5) en verhouding (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Macht en gezag | 2-4, 9, 13-14, 21-22 | 8 |
| Vorming | 7-8, 11-12, 15 | 5 |
| Verhouding | 17, 19-20 | 3 |
| Binding | 1, 5 | 2 |
| Verandering | 10, 16 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 17 examens maatschappijwetenschappen havo sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 Proefprojecten over straffen
Bij deze opgave horen de teksten 1, 2 en 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over twee proefprojecten over een andere manier van straffen. Het eerste project gaat over flexibele detentie (tekst 1). Het tweede project gaat over een wijkrechtbank (tekst 2 en tekst 3).
Gebruik tekst 1. De bindingstheorie is een theorie om crimineel gedrag te verklaren. Er zijn verschillende typen bindingen, waaronder affectieve bindingen.
Vraag 1 4 punten
Beredeneer met de bindingstheorie welk doel van straffen het project in Middelburg kan hebben. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van de bindingstheorie;
- twee andere typen bindingen (dan affectieve) die te herkennen zijn in tekst 1;
- bij elk type bindingen een voorbeeld uit tekst 1;
- een doel van straffen en een omschrijving daarvan.
Tekst 1
In Middelburg mogen gedetineerden overdag naar hun werk of de tandarts
Mensen die een korte straf uitzitten Zeeland. Overdag hebben de of hun straf bijna hebben uitgezeten, gedetineerden een nuttige kunnen binnenkort in Middelburg 15 dagbesteding, ’s avonds zitten ze terechtkomen in een gevangenis vast. (…)
5 waar de deur een groot deel van de De proef bij Torentijd is onder meer dag open is. Gedetineerden mogen bedoeld voor mensen die zich uit bijvoorbeeld naar hun werk of studie, zichzelf bij de gevangenis melden om de tandarts, of een gesprek op de 20 een korte straf uit te zitten. Ook school van hun kind. gedetineerden die het grootste deel
10 Het gaat om een pilot, die dit van hun celstraf hebben uitgezeten weekend start op het terrein van en goed aan hun integratie hebben gevangenis Torentijd, meldt Omroep gewerkt, kunnen ernaartoe. (…)
bron: nos.nl, 2020
Tekst 2
Carla Hijl, coördinator van het Gemeentelijk De-escalatie Team van de gemeente Eindhoven, over de wijkrechtbank
“Met de wijkrechtbank gaan we uit bepalen op basis daarvan wie van probleemoplossing voor straf. 20 moeten aansluiten bij een (…) Welke onderliggende problemen casusoverleg
- denk bijvoorbeeld spelen een rol en hoe moet iemand aan mensen van de opvang of het
5 daarmee geholpen worden?” wijkteam. In dat casusoverleg wordt (…) alle informatie over de verdachte “Een verdachte krijgt op het 25 gedeeld en dat gaat naar de rechter. politiebureau de optie om via de Tijdens de zitting die volgt is wijkrechtbank berecht te worden. Je iedereen bij elkaar. De rechter hoort krijgt dan gelijk een advocaat zowel de verdachte als de betrokken
10 toegewezen, die de procedure instanties en komt tot een uitspraak. begeleidt en vraagt of 30 Bijvoorbeeld dat de verdachte moet hulpverleningsinstanties informatie meedoen aan een over je mogen delen. schuldsaneringstraject en De advocaat maakt na overleg met begeleiding krijgt vanuit het wijkteam.
15 de verdachte een rapportage en die Later wordt tijdens een evaluatie gaat samen met de toestemming 35 bekeken of iedereen zich aan de naar de procesregisseur van de gemaakte afspraken heeft gemeente Eindhoven. (…) Wij gehouden.” (…)
naar: overheidvannu.nl, 2019
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een omschrijving van de bindingstheorie en de constatering dat gedetineerden in het project de maatschappelijke bindingen kunnen behouden (1) • het noemen van economische binding met een voorbeeld hiervan uit tekst 1 (1) • het noemen van cognitieve binding met een voorbeeld hiervan uit tekst 1 (1) • een redenering dat het project in Middelburg als doel speciale preventie kan hebben, omdat door de bindingen voorkomen wordt dat de gedetineerden opnieuw een misdrijf begaan / een redenering dat het project in Middelburg als doel resocialisatie kan hebben, omdat door de bindingen gedetineerden zich eerder aan heersende normen en waarden zullen binden (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens de bindingstheorie kunnen maatschappelijke bindingen remmend werken op criminele impulsen. In het project kunnen gedetineerden deze bindingen behouden (1) • Uit tekst 1 blijkt dat sommige gedetineerden in het project een deel van hun tijd buiten de gevangenis mogen werken (r. 4-7). Werk is een voorbeeld van een economische binding (1) • Uit tekst 1 blijkt dat sommige gedetineerden in het project een deel van hun tijd buiten de gevangenis mogen studeren (r. 4-7). Studie is een voorbeeld van een cognitieve binding (1) • Het project in Middelburg kan daarom als doel speciale preventie hebben, omdat door het behouden van de bindingen voorkomen kan worden dat gedetineerden opnieuw een misdrijf plegen. / Het project in Middelburg kan daarom als doel resocialisatie hebben, omdat door het behouden van de bindingen de gedetineerden zich meer aan de heersende normen en waarden zullen binden (1) (4)
Gebruik tekst 2.
Vraag 2 4 punten
a Leg uit dat het project van de wijkrechtbank een voorbeeld is van integraal veiligheidsbeleid. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip integraal veiligheidsbeleid;
- informatie uit tekst 2 waaruit integraal veiligheidsbeleid blijkt. b Leg uit dat er binnen dit integraal veiligheidsbeleid sprake is van samenwerking. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
- informatie uit tekst 2 waaruit samenwerking blijkt.
Tekst 1
In Middelburg mogen gedetineerden overdag naar hun werk of de tandarts
Mensen die een korte straf uitzitten Zeeland. Overdag hebben de of hun straf bijna hebben uitgezeten, gedetineerden een nuttige kunnen binnenkort in Middelburg 15 dagbesteding, ’s avonds zitten ze terechtkomen in een gevangenis vast. (…)
5 waar de deur een groot deel van de De proef bij Torentijd is onder meer dag open is. Gedetineerden mogen bedoeld voor mensen die zich uit bijvoorbeeld naar hun werk of studie, zichzelf bij de gevangenis melden om de tandarts, of een gesprek op de 20 een korte straf uit te zitten. Ook school van hun kind. gedetineerden die het grootste deel
10 Het gaat om een pilot, die dit van hun celstraf hebben uitgezeten weekend start op het terrein van en goed aan hun integratie hebben gevangenis Torentijd, meldt Omroep gewerkt, kunnen ernaartoe. (…)
bron: nos.nl, 2020
Tekst 2
Carla Hijl, coördinator van het Gemeentelijk De-escalatie Team van de gemeente Eindhoven, over de wijkrechtbank
“Met de wijkrechtbank gaan we uit bepalen op basis daarvan wie van probleemoplossing voor straf. 20 moeten aansluiten bij een (…) Welke onderliggende problemen casusoverleg
- denk bijvoorbeeld spelen een rol en hoe moet iemand aan mensen van de opvang of het
5 daarmee geholpen worden?” wijkteam. In dat casusoverleg wordt (…) alle informatie over de verdachte “Een verdachte krijgt op het 25 gedeeld en dat gaat naar de rechter. politiebureau de optie om via de Tijdens de zitting die volgt is wijkrechtbank berecht te worden. Je iedereen bij elkaar. De rechter hoort krijgt dan gelijk een advocaat zowel de verdachte als de betrokken
10 toegewezen, die de procedure instanties en komt tot een uitspraak. begeleidt en vraagt of 30 Bijvoorbeeld dat de verdachte moet hulpverleningsinstanties informatie meedoen aan een over je mogen delen. schuldsaneringstraject en De advocaat maakt na overleg met begeleiding krijgt vanuit het wijkteam.
15 de verdachte een rapportage en die Later wordt tijdens een evaluatie gaat samen met de toestemming 35 bekeken of iedereen zich aan de naar de procesregisseur van de gemaakte afspraken heeft gemeente Eindhoven. (…) Wij gehouden.” (…)
naar: overheidvannu.nl, 2019
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- a Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat in het project van de wijkrechtbank behalve politie en justitie ook andere (maatschappelijke) instanties en personen een rol spelen bij de criminaliteitsbestrijding (1) • informatie uit tekst 2 waaruit integraal veiligheidsbeleid blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het project van de wijkrechtbank is een voorbeeld van integraal veiligheidsbeleid omdat politie en justitie samenwerken met andere maatschappelijke instanties om criminaliteit te bestrijden (1) • Uit tekst 2 blijkt dat in het project van de wijkrechtbank politie en justitie samenwerken met hulpverleningsinstanties (r. 12), de procesregisseur van de gemeente (r. 17-18) en bijvoorbeeld mensen van de opvang of het wijkteam (r. 21-23) (1) b Een juist antwoord bevat een uitleg dat er binnen dit integraal veiligheidsbeleid sprake is van samenwerking, met: • een toepassing van het vormen van relaties / afstemmen van handelen uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit tekst 2 waaruit dit blijkt (1) • een toepassing van een gemeenschappelijk doel uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit tekst 2 waaruit dit blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: Er is binnen dit integraal veiligheidsbeleid sprake van samenwerking, want • door in het casusoverleg en bij de zitting informatie over de verdachte te delen, stemmen de betrokken instanties en personen zoals advocaat, wijkteam en rechter (r. 14-29) hun handelen op elkaar af (1) • Het afstemmen van het handelen heeft een gemeenschappelijk doel, namelijk om onderliggende problemen van de verdachte op te lossen (r. 3-5) (1) (4)
Gebruik tekst 3. Het project van de wijkrechtbank past bij verschillende opvattingen van politieke ideologieën over criminaliteit.
Vraag 3 3 punten
Beredeneer dat het project van de wijkrechtbank past bij zowel de confessionele als de liberale als de socialistische/sociaaldemocratische ideologie. Gebruik in je redenering:
- een confessionele opvatting over de bestrijding van criminaliteit;
- een liberale opvatting over de bestrijding van criminaliteit;
- een socialistische/sociaaldemocratische opvatting over de bestrijding van criminaliteit;
- bij elke opvatting informatie uit tekst 3.
Tekst 1
In Middelburg mogen gedetineerden overdag naar hun werk of de tandarts
Mensen die een korte straf uitzitten Zeeland. Overdag hebben de of hun straf bijna hebben uitgezeten, gedetineerden een nuttige kunnen binnenkort in Middelburg 15 dagbesteding, ’s avonds zitten ze terechtkomen in een gevangenis vast. (…)
5 waar de deur een groot deel van de De proef bij Torentijd is onder meer dag open is. Gedetineerden mogen bedoeld voor mensen die zich uit bijvoorbeeld naar hun werk of studie, zichzelf bij de gevangenis melden om de tandarts, of een gesprek op de 20 een korte straf uit te zitten. Ook school van hun kind. gedetineerden die het grootste deel
10 Het gaat om een pilot, die dit van hun celstraf hebben uitgezeten weekend start op het terrein van en goed aan hun integratie hebben gevangenis Torentijd, meldt Omroep gewerkt, kunnen ernaartoe. (…)
bron: nos.nl, 2020
Tekst 2
Carla Hijl, coördinator van het Gemeentelijk De-escalatie Team van de gemeente Eindhoven, over de wijkrechtbank
“Met de wijkrechtbank gaan we uit bepalen op basis daarvan wie van probleemoplossing voor straf. 20 moeten aansluiten bij een (…) Welke onderliggende problemen casusoverleg
- denk bijvoorbeeld spelen een rol en hoe moet iemand aan mensen van de opvang of het
5 daarmee geholpen worden?” wijkteam. In dat casusoverleg wordt (…) alle informatie over de verdachte “Een verdachte krijgt op het 25 gedeeld en dat gaat naar de rechter. politiebureau de optie om via de Tijdens de zitting die volgt is wijkrechtbank berecht te worden. Je iedereen bij elkaar. De rechter hoort krijgt dan gelijk een advocaat zowel de verdachte als de betrokken
10 toegewezen, die de procedure instanties en komt tot een uitspraak. begeleidt en vraagt of 30 Bijvoorbeeld dat de verdachte moet hulpverleningsinstanties informatie meedoen aan een over je mogen delen. schuldsaneringstraject en De advocaat maakt na overleg met begeleiding krijgt vanuit het wijkteam.
15 de verdachte een rapportage en die Later wordt tijdens een evaluatie gaat samen met de toestemming 35 bekeken of iedereen zich aan de naar de procesregisseur van de gemaakte afspraken heeft gemeente Eindhoven. (…) Wij gehouden.” (…)
naar: overheidvannu.nl, 2019
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat het project van de wijkrechtbank past bij: • de confessionele ideologie, met een toepassing van een confessionele opvatting over de bestrijding van criminaliteit en informatie uit tekst 3 om deze opvatting te illustreren (1) • de liberale ideologie, met een toepassing van een liberale opvatting over de bestrijding van criminaliteit en informatie uit tekst 3 om deze opvatting te illustreren (1) • de socialistische/sociaaldemocratische ideologie, met een toepassing van een socialistische/sociaaldemocratische opvatting over de bestrijding van criminaliteit en informatie uit tekst 3 om deze opvatting te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het project van de wijkrechtbank past bij de confessionele ideologie omdat in het project het maatschappelijk middenveld een rol speelt bij het voorkomen van criminaliteit. In tekst 3 staat namelijk dat in de wijkrechtbank wijkbewoners en buurtverenigingen zijn betrokken (r. 27-29) (1) • Het project van de wijkrechtbank past bij de liberale ideologie omdat er wordt uitgegaan van de eigen verantwoordelijkheid van de verdachte om mee te werken. In tekst 3 staat namelijk dat als verdachten niet bereid zijn hun problemen aan te pakken, de reguliere rechtsgang wordt voortgezet (r. 22-26) (1) • Het project van de wijkrechtbank past bij de socialistische/sociaaldemocratische ideologie omdat maatschappelijke oorzaken van criminaliteit worden aangepakt om recidive te voorkomen. In tekst 3 staat namelijk dat er in de wijkrechtbank ruimte is om maatschappelijke problemen van verdachten zoals huisvestingsproblematiek aan te pakken (r. 3-11) (1) (3)
Gebruik tekst 3. In het strafrecht zijn twee scholen te onderscheiden: de klassieke school en de moderne school.
Vraag 4 2 punten
Leg uit bij welke school de wijkrechtbank het best past: bij de klassieke school of de moderne school. Gebruik in je uitleg:
- een uitgangspunt van de klassieke of de moderne school;
- informatie uit tekst 3 waaruit dit uitgangspunt blijkt.
Tekst 2
Carla Hijl, coördinator van het Gemeentelijk De-escalatie Team van de gemeente Eindhoven, over de wijkrechtbank
“Met de wijkrechtbank gaan we uit bepalen op basis daarvan wie van probleemoplossing voor straf. 20 moeten aansluiten bij een (…) Welke onderliggende problemen casusoverleg
- denk bijvoorbeeld spelen een rol en hoe moet iemand aan mensen van de opvang of het
5 daarmee geholpen worden?” wijkteam. In dat casusoverleg wordt (…) alle informatie over de verdachte “Een verdachte krijgt op het 25 gedeeld en dat gaat naar de rechter. politiebureau de optie om via de Tijdens de zitting die volgt is wijkrechtbank berecht te worden. Je iedereen bij elkaar. De rechter hoort krijgt dan gelijk een advocaat zowel de verdachte als de betrokken
10 toegewezen, die de procedure instanties en komt tot een uitspraak. begeleidt en vraagt of 30 Bijvoorbeeld dat de verdachte moet hulpverleningsinstanties informatie meedoen aan een over je mogen delen. schuldsaneringstraject en De advocaat maakt na overleg met begeleiding krijgt vanuit het wijkteam.
15 de verdachte een rapportage en die Later wordt tijdens een evaluatie gaat samen met de toestemming 35 bekeken of iedereen zich aan de naar de procesregisseur van de gemaakte afspraken heeft gemeente Eindhoven. (…) Wij gehouden.” (…)
naar: overheidvannu.nl, 2019
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat de wijkrechtbank het best past bij de moderne school, met een toepassing van een uitgangspunt van deze school (1) • informatie uit tekst 3 waaruit dit uitgangspunt blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Bij de moderne school staan de dader en factoren uit zijn of haar omgeving als verklaring voor crimineel gedrag centraal. In de wijkrechtbank worden deze factoren aangepakt om recidive te voorkomen (1) • Zo staat in tekst 3 dat verdachten bijvoorbeeld te maken hebben met schulden en dat deze aangepakt kunnen worden om te zorgen dat mensen op het rechte pad blijven (r. 3-6; r. 41-46) (1) (2)
Gebruik tekst 3.
Vraag 5 2 punten
Beredeneer dat als een wijk een wijkrechtbank heeft, dit de sociale cohesie in die wijk kan vergroten. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie;
- informatie uit tekst 3.
Tekst 2
Carla Hijl, coördinator van het Gemeentelijk De-escalatie Team van de gemeente Eindhoven, over de wijkrechtbank
“Met de wijkrechtbank gaan we uit bepalen op basis daarvan wie van probleemoplossing voor straf. 20 moeten aansluiten bij een (…) Welke onderliggende problemen casusoverleg
- denk bijvoorbeeld spelen een rol en hoe moet iemand aan mensen van de opvang of het
5 daarmee geholpen worden?” wijkteam. In dat casusoverleg wordt (…) alle informatie over de verdachte “Een verdachte krijgt op het 25 gedeeld en dat gaat naar de rechter. politiebureau de optie om via de Tijdens de zitting die volgt is wijkrechtbank berecht te worden. Je iedereen bij elkaar. De rechter hoort krijgt dan gelijk een advocaat zowel de verdachte als de betrokken
10 toegewezen, die de procedure instanties en komt tot een uitspraak. begeleidt en vraagt of 30 Bijvoorbeeld dat de verdachte moet hulpverleningsinstanties informatie meedoen aan een over je mogen delen. schuldsaneringstraject en De advocaat maakt na overleg met begeleiding krijgt vanuit het wijkteam.
15 de verdachte een rapportage en die Later wordt tijdens een evaluatie gaat samen met de toestemming 35 bekeken of iedereen zich aan de naar de procesregisseur van de gemaakte afspraken heeft gemeente Eindhoven. (…) Wij gehouden.” (…)
naar: overheidvannu.nl, 2019
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een redenering dat het hebben van een wijkrechtbank de sociale cohesie in de wijk kan vergroten, met een toepassing van het kernconcept sociale cohesie (1) • informatie uit tekst 3 om deze redenering te ondersteunen (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De wijkrechtbank kan voor betrokkenheid van wijkbewoners zorgen waardoor zij meer het gevoel hebben lid te zijn van hun wijk als gemeenschap. De wijkrechtbank kan zo de sociale cohesie in de wijk vergroten (1) • In tekst 3 staat namelijk dat in een wijkrechtbank wijkbewoners betrokken worden, onder andere door in een wijkadviesraad te spreken over het versterken van de veiligheid en leefbaarheid in de wijk (r. 27-32) (1) (2)
Stel dat je wilt onderzoeken in hoeverre de wijkrechtbank effectief is. Je onderzoekt dit door te kijken naar de recidive: herhaling van strafbaar gedrag.
Vraag 6 2 punten
Leg uit dat het onderzoeken van recidive onder veroordeelden door de wijkrechtbank niet voldoende is om te bepalen in hoeverre de wijkrechtbank effectief is. Geef in je uitleg aan, welke informatie nog meer nodig is om de effectiviteit van de wijkrechtbank te bepalen.
Tekst 3
De eerste wijkrechtbank in Nederland geopend in Eindhoven
(…) “Veel mensen die voor de 25 worden de rechtsprocedures bij de strafrechter komen, kampen met rechtbank voortgezet.” (…) meer dan één probleem. Naast het feit dat ze verdachte zijn in een In de wijkrechtbank worden
5 strafzaak, hebben ze bijvoorbeeld te wijkbewoners en buurtverenigingen maken met schulden, betrokken. Zij zitten onder meer in de huisvestingsproblematiek, verstoorde 30 wijkadviesraad waar gesproken wordt familierelaties of een verslaving. In over het versterken van de veiligheid de wijkrechtbank is er ruimte om die en leefbaarheid in de wijk. (…)
10 multiproblematiek met ketenpartners Volgens burgemeester John duurzaam aan te pakken”, aldus Jorritsma van Eindhoven staat projectleider Mounir El Maach van de 35 veiligheid niet op zichzelf. “Alleen rechtbank Oost-Brabant. “De ervaring straffen helpt niet. We moeten is namelijk dat [deze] (…) aanpak daarnaast kijken hoe we mensen
15 meer effect kan hebben dan het perspectief kunnen bieden, ook om louter inzetten van het strafrecht. En nieuwe problemen te voorkomen en daarmee zijn zowel de verdachte als 40 het vertrouwen van burgers terug te de wijk en de samenleving gebaat”, winnen. Daarom is de aanpak van de meent ook hoofdofficier van justitie wijkrechtbank ook zo uniek en ben ik
20 Heleen Rutgers. blij dat het hier in Eindhoven is “De formele rechtsgang blijft de stok geland: zodat mensen weer op het achter de deur, want als verdachten 45 rechte pad worden geholpen en daar zich niet bereid tonen om aan de slag ook blijven.” te gaan met hun problemen, dan
bron: rechtspraak.nl, 2019
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat het onderzoeken van recidive onder veroordeelden door de wijkrechtbank niet voldoende is om te bepalen in hoeverre de wijkrechtbank effectief is, met: • de constatering dat op basis van alleen de recidivecijfers onder veroordeelden door de wijkrechtbank geen vergelijking gemaakt kan worden (1) • een uitleg waaruit blijkt dat je informatie nodig hebt van recidive onder veroordeelden door gewone rechtbanken om te kunnen bepalen in hoeverre een berechting door de wijkrechtbank meer of minder recidive tot gevolg heeft en daarmee in hoeverre de wijkrechtbank effectief is (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Als je alleen de recidive onder veroordeelden door de wijkrechtbank onderzoekt, dan weet je nog niet of die meer of minder is dan de recidive onder mensen die niet door de wijkrechtbank zijn veroordeeld (1) • Je hebt dus informatie nodig over de recidive onder veroordeelden door gewone rechtbanken (waarbij de andere kenmerken zoals soort delict of leeftijd tussen de twee groepen hetzelfde zijn). Je kunt deze veroordeelden dan vergelijken met de veroordeelden door de wijkrechtbank en zo bepalen in hoeverre de wijkrechtbank de oorzaak is van meer of minder recidive en daarmee in hoeverre de wijkrechtbank effectief is (1) (2)
Opgave 2 Dovencultuur en de erkenning van gebarentaal
Bij deze opgave horen de teksten 4 en 5 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over de Dovencultuur (tekst 4) en de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) als officiële taal (tekst 5). De NGT is een taal met een eigen grammatica en woordenschat.
Gebruik regel 1 tot en met 30 van tekst 4.
Vraag 7 2 punten
Leg uit met gebruik van twee socialisatoren dat socialisatie van invloed is op het referentiekader van de jongen Bob in tekst 4. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept socialisatie;
- twee socialisatoren uit tekst 4;
- een omschrijving van het begrip referentiekader;
- informatie uit regel 1 tot en met 30 van tekst 4 waaruit blijkt dat socialisatie van invloed is op het referentiekader van Bob.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat Bob gesocialiseerd wordt binnen de Dovencultuur, met een toepassing van het kernconcept socialisatie en twee socialisatoren uit regel 1-30 van tekst 4 (1) • een uitleg dat deze socialisatie van invloed is op het referentiekader van Bob, met informatie uit regel 1-30 van tekst 4 waaruit dit blijkt en met een toepassing van het begrip referentiekader (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Uit tekst 4 blijkt dat door de omgang met groepen zoals gezinsleden (r. 20) en de dovenschool (r. 21) de Dovencultuur op Bob als lid van de Dovengemeenschap wordt overgebracht en door hem wordt eigen gemaakt (1) • Deze socialisatieprocessen bepalen mede zijn kennis/opvattingen (referentiekader) met betrekking tot de Dovencultuur. Uit tekst 4 blijkt namelijk dat hij de Dovencultuur ziet als een meerderheidscultuur (r. 17-19) (1) (2)
Gebruik tekst 4.
Vraag 8 2 punten
Beredeneer dat er volgens de auteur van tekst 4 een spanning bestaat tussen de externe collectieve identiteit en de sociale identiteit van doven. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van het begrip externe collectieve identiteit;
- een voorbeeld van het begrip externe collectieve identiteit uit tekst 4;
- een omschrijving van het begrip sociale identiteit;
- een voorbeeld van het begrip sociale identiteit uit tekst 4.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat er volgens de auteur van tekst 4 een spanning bestaat tussen de externe collectieve identiteit en de sociale identiteit van doven, met: • een toepassing van het begrip externe collectieve identiteit en een voorbeeld van deze identiteit uit tekst 4 (1) • een toepassing van het begrip sociale identiteit en een voorbeeld van deze identiteit uit tekst 4 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De auteur van tekst 4 stelt dat doven als gehandicapten worden gezien in de maatschappij, dat niet kunnen horen een gebrek is (r. 31-32, r. 36-37). Dit is een voorbeeld van de externe collectieve identiteit, want het is volgens haar het beeld dat anderen van doven hebben en dat ze als kenmerkend aan hen beschouwen (1) • Deze externe collectieve identiteit komt volgens de auteur niet overeen met het beeld dat doven van zichzelf hebben en dat is afgeleid van de kennis over doven. In de tekst staat namelijk dat doven zich niet gehandicapt voelen (r. 33-34; r. 44-45) (1) (2)
Gebruik tekst 5.
Vraag 9 2 punten
Leg uit dat in de officiële erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) een kenmerk van democratisering te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
- een kenmerk van democratisering;
- een voorbeeld van dit kenmerk uit tekst 5.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat in de officiële erkenning van de NGT een kenmerk van democratisering te herkennen is, met een toepassing van een kenmerk van democratisering (1) • een voorbeeld van dit kenmerk uit tekst 5 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Door de erkenning van de NGT worden rechten en mogelijkheden tot participatie van doven uitgebreid. Uitbreiding van rechten / participatiemogelijkheden van burgers is kenmerkend voor democratisering (1) • Een voorbeeld hiervan is het recht om een eed af te nemen in je eigen taal (r. 33-35) (1) (2)
Gebruik tekst 5.
Vraag 10 2 punten
Beredeneer dat officiële erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) kan bijdragen aan de institutionalisering van die taal in de Nederlandse samenleving. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept institutionalisering;
- informatie uit tekst 5 die je redenering ondersteunt.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat officiële erkenning van de NGT kan bijdragen aan de institutionalisering van die taal in de Nederlandse samenleving, met: • een toepassing van een complex van waarden / meer of minder geformaliseerde regels uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en informatie uit tekst 5 die deze redenering ondersteunt (1) • een toepassing van standaardgedragspatronen die het gedrag van mensen (en hun onderlinge relaties) reguleren uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering en informatie uit tekst 5 die deze redenering ondersteunt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Met de officiële erkenning van de NGT worden er formele regels over het toestaan en (verplichte) gebruik van de NGT vastgelegd in een wet (r. 27-31) (1) • Deze regels zullen leiden tot standaardgedragspatronen, die het gedrag van mensen en hun onderlinge relaties reguleren, bijvoorbeeld dat burgers kunnen kiezen om een eed of gelofte in de NGT af te leggen (r. 33-35) (1) (2)
Gebruik tekst 4 en tekst 5.
Vraag 11 2 punten
Leg uit dat uit de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) blijkt dat culturen dynamisch van karakter zijn. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept cultuur;
- informatie uit tekst 4 en uit tekst 5 waaruit dit blijkt.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat uit de erkenning van de NGT blijkt dat de cultuur met betrekking tot doven tijdgebonden is, met een toepassing van het kernconcept cultuur (1) • informatie uit tekst 4 en uit tekst 5 waaruit de tijdgebondenheid van cultuur blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Uit de erkenning van de NGT blijkt dat de opvattingen/voorstellingen die mensen in de samenleving hebben over doven, door de tijd heen zijn veranderd van mensen die door een medische afwijking niet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving naar mensen die wel volwaardig deelnemen aan de samenleving (1) • Uit tekst 4 blijkt namelijk dat in het verleden de opvatting heerste dat dove mensen ‘gerepareerd’ moesten worden (tekst 4, r. 51-52), terwijl uit de erkenning van de NGT blijkt dat de overheid vindt dat doven gelijkwaardig aan andere burgers moeten kunnen deelnemen aan de samenleving, doordat bijvoorbeeld de overheid in hun taal moet communiceren (tekst 5, r. 35-38) (1) (2)
Gebruik tekst 4 en tekst 5.
Vraag 12 2 punten
Leg uit dat er bij het leren van gebarentaal sprake kan zijn van enculturatie en van acculturatie. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip enculturatie;
- informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit enculturatie blijkt;
- de omschrijving van het kernconcept acculturatie;
- informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit acculturatie blijkt.
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Tekst 4
Blog: wat is Dovencultuur precies?
(…) Ik ben (…) een dove moeder van terwijl ze zich onderling niet twee dove kinderen en heb een gehandicapt voelen. Doofheid slechthorende partner. Tijdens de 35 betekent alleen dat je niet kunt kersttoespraak van koning horen, maar veel horende mensen
5 Willem-Alexander op televisie wees zien dat als een gebrek. Sommige mijn zoon Bob (4) naar een tolk en denken dat dove mensen niet kunnen zei dat hij de koning was! Tijdens de praten. Er zijn zelfs mensen die livestream van een 40 denken dat ze niet veel kunnen leren gebarentalenfestijn bij het Europees en zeker geen universitaire opleiding
10 Parlement, vroeg Bob (inmiddels 6 kunnen volgen. Veel dove mensen jaar) aan mij of er dagelijks veel studeren af aan de universiteit (…). doven aanwezig zijn bij het (…) … doven voelen zich niet parlement. Een doof kind van dove 45 gehandicapt. ouders ziet gebarentaal (…) als een (...) Door de geschiedenis heen
15 taal die voor hem ook vaak voorkomt werden veel doven vaak in de maatschappij. geconfronteerd met een medische Mijn zoon Bob leeft dagelijks in de kijk op doofheid. Vanuit die medische Dovencultuur. Voor hem is dat als 50 hoek werden ze niet als ‘normaal’ een meerderheidscultuur. Hij komt uit gezien. Dove mensen moest je
20 een doof gezin, gaat naar vroeger ‘repareren’. (…) Op school dovenschool Guyot en heeft dove mochten ze zelfs niet gebaren. (…) vrienden. En soms bevindt hij zich in Doven hebben door de geschiedenis een horende omgeving, bijvoorbeeld 55 heen vele tegenslagen ervaren. bij de zwemles en buitenschoolse Daardoor creëren dove kunstenaars
25 opvang. Bob past daar zijn eigen visuele uitingen, zoals een taalgebruik aan. Hij gebaart gebarenpoëzie of een schilderij over langzaam, articuleert duidelijker en het visuele leven zonder de geluiden. gebruikt meer vingerspelling. Dan (…) kunnen de horende volwassenen en
30 kinderen hem beter begrijpen. Annemieke van Kampen, docent (…) In de maatschappij worden doven als gehandicapten gezien,
bron: www.kentalis.nl, 2021
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat er bij het leren van gebarentaal sprake kan zijn van enculturatie, omdat de taal onderdeel is van de cultuur waarin de persoon is opgegroeid, met informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit enculturatie blijkt (1) • een uitleg dat er bij het leren van gebarentaal sprake kan zijn van acculturatie, omdat de taal onderdeel is van cultuur waarin de persoon niet is opgegroeid, met informatie uit tekst 4 of tekst 5 waaruit acculturatie blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Voor kinderen die doof zijn geboren en in de Dovencultuur zijn opgegroeid, is er bij het aanleren van gebarentaal sprake van enculturatie, omdat de taal onderdeel is van de cultuur waarin het kind is opgegroeid, zoals in het gezin, de school en de vriendengroep (tekst 4, r. 17-22) (1) • Voor andere mensen uit de dovengemeenschap kan er bij het aanleren van gebarentaal sprake zijn van acculturatie, omdat ze niet opgegroeid zijn met de taal, zoals horende ouders van dove kinderen (tekst 5, r. 17-20) (1) (2)
Gebruik tekst 5. Het proces van politieke besluitvorming over de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) zoals in tekst 5 naar voren komt, kan geanalyseerd worden met het systeemmodel en met het barrièremodel. Elk model legt nadruk op andere aspecten van besluitvorming. Het systeemmodel legt bijvoorbeeld nadruk op eisen en steun, kansen en bedreigingen uit de omgeving van het politieke systeem.
Vraag 13 2 punten
Leg uit welk aspect van de politieke besluitvorming over de NGT het barrièremodel zou benadrukken. Gebruik in je uitleg:
- een aspect van besluitvorming waarop het barrièremodel de nadruk legt;
- informatie uit tekst 5 waaruit dit aspect blijkt.
Tekst 5
‘Wereld wordt groter’, nu er weer een stap naar erkenning Gebarentaal is gezet
Het is een gigantische overwinning, jarenlang aandringen vanuit de maar ook wel een klein eerste stapje dovengemeenschap, ingediend door van een proces dat nog even gaat 25 de ChristenUnie, PvdA en D66. Ook duren. De erkenning van andere partijen scharen zich achter
5 Nederlandse Gebarentaal als taal het stuk. Daarin wordt, als de wet duurt lang, heel lang, vinden Corrie uiteindelijk officieel wordt Tijsseling en Eva Westerhoff. En toch aangenomen, de Nederlandse zijn ze nu verder dan ooit, nu er in de 30 Gebarentaal officieel als taal Tweede Kamer een meerderheid is aangemerkt. Het Fries ging eerder
10 om de gebarentaal te erkennen. door een vergelijkbare procedure. (…) Dat zorgt er nu voor dat je Die taal maakt de wereld groter en bijvoorbeeld een eed of gelofte mag erkenning daarvan is essentieel voor 35 afleggen in het Fries. De overheid de emancipatie van de wordt er ook mee verplicht om gemeenschap, stellen ze. Dat zijn belangrijke communicatie naar die
15 dus niet alleen dove mensen, zegt taal om te zetten. (…) Tijsseling. “Denk ook aan het De strijd voor erkenning van horende kind van dove ouders. Of 40 gebarentaal duurt inmiddels al 30 aan de horende ouders van een doof jaar. De twee vrouwen gaan door tot kind. Die zullen het ook moeten de wet is aangenomen. “Het is de
20 leren.” laatste stap naar volledige (…) emancipatie.” Sinds 2013 wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel. Het wetsvoorstel is, na
bron: nos.nl, 2020
Opgave 3 Laaggeletterdheid
figuur 1
Besteedbaar persoonlijk inkomen per niveau van taalvaardigheid
naar: Stichting Lezen & Schrijven, 2016
Toelichting Het besteedbaar inkomen is het bruto-inkomen waar onder andere premies en belastingen zijn afgehaald (CBS). Niveau <1 is zeer laaggeletterd, niveau 1 is laaggeletterd. Niveau 4+5 is het hoogste niveau van taalvaardigheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg van welk aspect van de politieke besluitvorming over de NGT het barrièremodel zou benadrukken, met een toepassing van het aspect strijd/conflict (tussen mensen en groeperingen met tegengestelde belangen en opvattingen) / macht (realisatiemacht of hindermacht) / hindernissen/barrières/drempels (1) • informatie uit tekst 5 waaruit dit aspect blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het barrièremodel zou de nadruk leggen op de strijd die geleverd moet/moest worden om de NGT officieel erkend te krijgen / om een meerderheid in de Tweede Kamer te krijgen voor het wetsvoorstel dat de officiële erkenning van de NGT regelt. Strijd tussen mensen en groeperingen met tegengestelde belangen en opvattingen is een aspect waarop het barrièremodel de nadruk legt (1) • Uit tekst 5 blijkt dat de erkenning van de NGT als officiële taal een strijd is die al 30 jaar duurt (r. 39-41) (1) (2)
Gebruik onderstaande inleiding van de vraag. De wettelijke erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) is het resultaat van een jarenlange strijd voor deze erkenning. In 2016 is door de PvdA en de ChristenUnie een wetsvoorstel ingediend dat zich richtte op de wettelijke erkenning van de NGT. Na de verkiezingen in 2017 kwam het proces echter stil te liggen. De belangengroep Dovenschap nam contact op met de ChristenUnie om hen te vragen het proces rond de erkenning van de NGT nieuw leven in te blazen. Dovenschap startte ook een petitie waarin werd opgeroepen om zo spoedig mogelijk over te gaan tot de erkenning van de NGT. Dovenschap beriep zich daarbij op het Europees Handvest voor Regionale Talen en Talen van Minderheden. Dovenschap wil dat de Nederlandse overheid ook de NGT erkent als minderheidstaal, net zoals het Fries onder dit Handvest erkend is als officiële taal. De petitie is begin 2018 aangeboden aan de Tweede Kamer. In 2020 stemde zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer in met het wetsvoorstel voor erkenning van de NGT.
Vraag 14 3 punten
Beredeneer met gebruik van een soort machtsbron dat Dovenschap macht heeft uitgeoefend. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept macht;
- de naam en een omschrijving van een soort machtsbron;
- een voorbeeld uit de inleiding van deze vraag van deze soort machtsbron.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat Dovenschap macht heeft uitgeoefend, met: • een toepassing van het inzetten van hulpbronnen uit de omschrijving van het kernconcept macht (1) • de naam en omschrijving van een politieke / cognitieve machtsbron en een voorbeeld hiervan uit de inleiding van de vraag (1) • een toepassing van het bereiken van doelstellingen / het vergroten van handelingsmogelijkheden uit de omschrijving van het kernconcept macht (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Dovenschap heeft gebruikgemaakt van zijn vermogen om macht uit te oefenen, omdat Dovenschap het vermogen heeft gehad om een petitie te starten en aan te bieden aan de Tweede Kamer (1) • Het petitierecht is een middel om volgens de wet dwang uit te oefenen op (in dit geval) de Tweede Kamer en daarmee een politieke machtsbron (1) • Met de petitie wilde Dovenschap bereiken dat de Tweede Kamer/het parlement snel over zou gaan tot erkenning van de NGT. Deze doelstelling is in 2020 bereikt, want toen heeft het parlement ingestemd met het wetsvoorstel (1) (3)
Gebruik onderstaande inleiding van de vraag. In het studiejaar 2020-2021 hebben zich zo’n 42% meer studenten aangemeld voor de opleiding tot gebarentolk aan de Hogeschool Utrecht dan het jaar daarvoor. Volgens de Hogeschool is deze toename mede te danken aan de populariteit en zichtbaarheid van Irma Sluis, die bij de corona-persconferenties als gebarentolk optrad. De Hogeschool spreekt van een ‘Irma-effect’. Gebarentolk Irma Sluis werd onder andere beroemd met haar gebaar voor ‘hamsteren’. In mei 2020 bracht de Drentse band Mooi Wark een ode aan haar uit met het lied ‘Oh Irma’. Er zijn verschillende hypothesen over de mate waarin massamedia invloed hebben op mensen.
Vraag 15 2 punten
Leg uit welke mediahypothese te herkennen is in de verklaring van de Hogeschool Utrecht voor de toename van het aantal studenten voor de opleiding tot gebarentolk. Gebruik in je uitleg de naam en een omschrijving van de gekozen mediahypothese.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • de naam van de mediahypothese die te herkennen is: de opinieleidershypothese (1) • een uitleg dat de opinieleidershypothese te herkennen is met een toepassing van de opinieleidershypothese (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De opinieleidershypothese is te herkennen (1) • want uit de inleiding van de vraag blijkt dat de populariteit van de gebarentolk Irma op de corona-persconferenties er (mede) voor gezorgd heeft, dat zich zo veel meer studenten hebben aangemeld voor de opleiding tot gebarentolk. Vanuit de opinieleidershypothese kun je stellen dat Irma, en hetgeen zij uitdraagt als gebarentolk, als opinieleider/idool invloed heeft gehad op mediagebruikers (1) (2)
Opgave 3 Laaggeletterdheid
Bij deze opgave horen figuur 1 en de teksten 6 en 7 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over het vraagstuk van laaggeletterdheid. Laaggeletterden zijn mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben zij ook moeite met digitale vaardigheden, zoals het gebruik van DigiD of het maken van een cv. Deze basisvaardigheden beheersen zij niet op het minimale niveau om volwaardig in de Nederlandse maatschappij mee te kunnen doen. (bron: Stichting Lezen & Schrijven)
Gebruik de inleiding van deze opgave.
Vraag 16 2 punten
Beredeneer dat digitalisering als veranderingsproces invloed kan hebben op het vraagstuk van laaggeletterdheid. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van het begrip digitalisering;
- de omschrijving van het hoofdconcept verandering;
- informatie uit de inleiding van deze opgave om je redenering te ondersteunen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat digitalisering als veranderingsproces invloed kan hebben op het vraagstuk van laaggeletterdheid, met: • een toepassing van het begrip digitalisering en een toepassing van het hoofdconcept verandering, waarbij de richting en/of het tempo van de verandering genoemd wordt (1) • informatie uit de inleiding van deze opgave om de redenering te ondersteunen (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Door de ontwikkeling in de richting van meer aanbod en gebruik van digitale informatie, worden digitale vaardigheden steeds belangrijker (1) • In de inleiding staat dat laaggeletterden vaak moeite hebben met digitale vaardigheden. Digitalisering (zonder dat laaggeletterden hun digitale vaardigheden verbeteren) kan er dan voor zorgen dat het nog moeilijker wordt voor laaggeletterden om deel te kunnen nemen aan de samenleving (1) (2)
Gebruik figuur 1.
Vraag 17 2 punten
Leg uit dat er bij het vraagstuk van laaggeletterdheid sprake is van sociale ongelijkheid. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid;
- informatie uit figuur 1 waaruit sociale ongelijkheid blijkt.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit figuur 1 waaruit sociale ongelijkheid blijkt (1) • een uitleg dat er bij het vraagstuk van laaggeletterdheid sprake is van sociale ongelijkheid, met een toepassing van het kernconcept sociale ongelijkheid (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Uit figuur 1 blijkt dat mensen met een hoger taalniveau een hoger besteedbaar inkomen hebben dan mensen met een lager taalniveau (1) • Verschillen in geletterdheid tussen groepen leiden dus tot een ongelijke verdeling van inkomen. Inkomen is een schaarse en hooggewaardeerde zaak, dus is er sprake van sociale ongelijkheid bij het vraagstuk van laaggeletterdheid (1) (2)
Gebruik figuur 1. Stel dat je onderzoek doet naar laaggeletterdheid. Aan het begin van het onderzoek formuleer je een hypothese.
Vraag 18 2 punten
− Formuleer een hypothese over laaggeletterdheid die op grond van figuur 1 bevestigd moet worden.
- Benoem de afhankelijke en de onafhankelijke variabele in deze hypothese.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een hypothese die op grond van figuur 1 bevestigd moet worden (1) • het noemen van het niveau van taalvaardigheid als onafhankelijke variabele en het noemen van het besteedbaar inkomen als afhankelijke variabele (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Hoe hoger het niveau van de taalvaardigheid van mensen, hoe hoger het besteedbaar inkomen (1) • onafhankelijke variabele: het niveau van taalvaardigheid; afhankelijke variabele: besteedbaar inkomen (1) (2)
Gebruik tekst 6.
Vraag 19 2 punten
Leg uit of het verkrijgen van de nieuwe functie van de hovenier een voorbeeld is van positietoewijzing of van positieverwerving. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip positietoewijzing of positieverwerving;
- informatie uit tekst 6 waaruit het begrip positietoewijzing of positieverwerving blijkt.
Tekst 6
‘Nu kan ik wel de werkinstructies lezen’
(…) “Na de groenopleiding kon ik aan veiligheidsprocedures in de gaten de slag als hovenier. Werken met je houden als we langs de weg werken handen. Als het echt nodig was om 15 en werkinstructies van klanten lezen. iets op papier te zetten, dan vroeg ik Er is een wereld voor me open
5 om hulp. (…) Maar ik wilde hogerop gegaan. Ik hoef minder te vragen. en daar moest ik voor leren. Toen Voel me zekerder. Voor mijn ben ik begonnen met taallessen. werkgever ben ik interessanter Uiteindelijk heb ik mijn diploma’s 20 geworden en ik heb meer gehaald. Nu werk ik als meewerkend verantwoordelijkheden gekregen.
10 voorman. Dat betekent veel meer Vanuit mijn functie onderhoud ik papierwerk. Bijvoorbeeld bijvoorbeeld nu zelf de contacten met urenregistraties bijhouden, opdrachtgevers.” (Hovenier (39))
bron: Stichting Lezen & Schrijven, 2019
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat het verkrijgen van de nieuwe functie van de hovenier een voorbeeld is van positieverwerving, omdat het een resultaat is van de eigen bijdrage (1) • informatie uit tekst 6 waaruit de eigen bijdrage blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het verkrijgen van de nieuwe functie van de hovenier is een voorbeeld van positieverwerving, omdat het komt door de eigen bijdrage van de hovenier (1) • In tekst 6 staat namelijk dat de hovenier hogerop is gekomen door leren, het volgen van taallessen en het halen van diploma’s (r. 5-9) (1) (2)
Gebruik tekst 6.
Vraag 20 4 punten
a Leg uit dat er bij de hovenier uit tekst 6 sprake is van sociale mobiliteit. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van het begrip sociale mobiliteit;
- informatie uit tekst 6 waaruit het begrip sociale mobiliteit blijkt. b Leg uit met welk soort kapitaal de sociale mobiliteit van de hovenier in tekst 6 te verklaren is. Gebruik in je uitleg:
- de naam en een omschrijving van het begrip cultureel kapitaal, sociaal kapitaal of economisch kapitaal;
- een voorbeeld van het gekozen kapitaal uit tekst 6.
Tekst 6
‘Nu kan ik wel de werkinstructies lezen’
(…) “Na de groenopleiding kon ik aan veiligheidsprocedures in de gaten de slag als hovenier. Werken met je houden als we langs de weg werken handen. Als het echt nodig was om 15 en werkinstructies van klanten lezen. iets op papier te zetten, dan vroeg ik Er is een wereld voor me open
5 om hulp. (…) Maar ik wilde hogerop gegaan. Ik hoef minder te vragen. en daar moest ik voor leren. Toen Voel me zekerder. Voor mijn ben ik begonnen met taallessen. werkgever ben ik interessanter Uiteindelijk heb ik mijn diploma’s 20 geworden en ik heb meer gehaald. Nu werk ik als meewerkend verantwoordelijkheden gekregen.
10 voorman. Dat betekent veel meer Vanuit mijn functie onderhoud ik papierwerk. Bijvoorbeeld bijvoorbeeld nu zelf de contacten met urenregistraties bijhouden, opdrachtgevers.” (Hovenier (39))
bron: Stichting Lezen & Schrijven, 2019
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- a Een juist antwoord bevat een uitleg dat er bij de hovenier uit tekst 6 sprake is van sociale mobiliteit, met: • informatie uit tekst 6 waaruit het begrip sociale mobiliteit blijkt (1) • een toepassing van het begrip sociale mobiliteit (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 6 staat dat de hovenier hogerop wilde en dat is gelukt: van werken met je handen naar de functie van meewerkend voorman (r. 1-3; r. 5-10) (1) • De hovenier is dus in staat geweest om een baan met een hogere status / hoger inkomen te bereiken. Er is dus sprake van sociale mobiliteit (1) b Een juist antwoord bevat een verklaring voor de sociale mobiliteit van de hovenier in tekst 6, met: • het noemen van het begrip cultureel kapitaal (1) • een toepassing van het begrip cultureel kapitaal, met een voorbeeld van cultureel kapitaal uit tekst 6 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De sociale mobiliteit is te verklaren met cultureel kapitaal (1) • Taalbeheersing (r. 6-9) is in tekst 6 een voorbeeld van cultureel kapitaal, omdat het een culturele competentie is die nodig is om een hogere maatschappelijke positie in te nemen (1) (4)
Gebruik tekst 7. Het proces van politieke besluitvorming kan beschreven worden vanuit het systeemmodel. In het systeemmodel worden verschillende fasen onderscheiden. De fase van omzetting/conversie kent drie sub-fasen.
Vraag 21 2 punten
Leg uit in welke sub-fase van omzetting/conversie de politieke besluitvorming over de aanpak van laaggeletterdheid in tekst 7 zich bevindt. Gebruik in je uitleg:
- de naam van de sub-fase van het systeemmodel;
- informatie uit tekst 7 waaruit deze sub-fase blijkt.
Tekst 6
‘Nu kan ik wel de werkinstructies lezen’
(…) “Na de groenopleiding kon ik aan veiligheidsprocedures in de gaten de slag als hovenier. Werken met je houden als we langs de weg werken handen. Als het echt nodig was om 15 en werkinstructies van klanten lezen. iets op papier te zetten, dan vroeg ik Er is een wereld voor me open
5 om hulp. (…) Maar ik wilde hogerop gegaan. Ik hoef minder te vragen. en daar moest ik voor leren. Toen Voel me zekerder. Voor mijn ben ik begonnen met taallessen. werkgever ben ik interessanter Uiteindelijk heb ik mijn diploma’s 20 geworden en ik heb meer gehaald. Nu werk ik als meewerkend verantwoordelijkheden gekregen.
10 voorman. Dat betekent veel meer Vanuit mijn functie onderhoud ik papierwerk. Bijvoorbeeld bijvoorbeeld nu zelf de contacten met urenregistraties bijhouden, opdrachtgevers.” (Hovenier (39))
bron: Stichting Lezen & Schrijven, 2019
Tekst 7
Nieuwe ambities voor aanpak laaggeletterdheid
Om laaggeletterdheid aan te pakken, Daarom investeren we flink om trekt het kabinet € 425 miljoen uit in mensen hun basisvaardigheden te de periode 2020-2024. Dat is ruim 30 laten verhogen.” (…) € 35 miljoen méér dan in de periode Onderdeel van de nieuwe aanpak is
5 2015-2019. Onderdeel van de nieuwe om méér mensen te werven voor aanpak is onder andere om meer deelname aan cursussen, specifiek mensen te bereiken die Nederlands de groep met Nederlands als als moedertaal hebben. (…) Minister 35 moedertaal. Er wordt extra geld Van Engelshoven (OCW), minister uitgetrokken om
10 De Jonge (VWS), staatssecretaris ervaringsdeskundigen op te leiden Van Ark (SZW) en staatssecretaris die mensen in hun omgeving kunnen Knops (BZK) schrijven dat vandaag enthousiasmeren om een cursus te in een gezamenlijke brief aan de 40 volgen. Kinderen en jongeren met Tweede Kamer over de een taalachterstand worden sneller
15 vervolgaanpak van het programma geholpen. (…) Tel mee met taal. Gemeenten krijgen meer geld om het Minister Van Engelshoven: “Dit bereik en de kwaliteit van hun kabinet staat voor een samenleving 45 lesaanbod te vergroten. Per regio waarin iedereen mee kan doen: komt er een ambitieus plan voor de
20 praktisch en theoretisch geschoold, komende jaren. (…) Voor werkgevers jong en oud, met en zonder migratie- komt jaarlijks € 3 miljoen beschikbaar achtergrond. Taal, rekenen en om werknemers cursussen taal, digitale vaardigheden zijn hiervoor 50 rekenen en digitale vaardigheden onmisbaar. Een tekort aan deze aan te bieden. Ook wordt een
25 vaardigheden vormt een barrière om expertisepunt basisvaardigheden zelfstandig mee te doen in onze opgericht (…). maatschappij, online én offline.
bron: Rijksoverheid, 2019
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het noemen van de sub-fase beleidsbepaling (1) • een uitleg dat de politieke besluitvorming over de aanpak van laaggeletterdheid in tekst 7 zich in deze sub-fase bevindt, omdat het gaat over beslissingen over de inhoud van het beleid, met informatie uit tekst 7 waaruit dit blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De aanpak van laaggeletterdheid in tekst 7 bevindt zich in de sub-fase beleidsbepaling (1) • omdat het kabinet besluiten neemt over toekenning van geld aan onder andere gemeentes en werkgevers (r. 43; r. 47-51). Daarmee besluit het over de inhoud van het beleid en dit valt onder de sub-fase van beleidsbepaling (1) (2)
Gebruik tekst 7.
Vraag 22 3 punten
Beredeneer dat de opvattingen van het kabinet over de aanpak van laaggeletterdheid ideologisch zijn. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept ideologie;
- informatie uit tekst 7 om je redenering te ondersteunen.
Tekst 6
‘Nu kan ik wel de werkinstructies lezen’
(…) “Na de groenopleiding kon ik aan veiligheidsprocedures in de gaten de slag als hovenier. Werken met je houden als we langs de weg werken handen. Als het echt nodig was om 15 en werkinstructies van klanten lezen. iets op papier te zetten, dan vroeg ik Er is een wereld voor me open
5 om hulp. (…) Maar ik wilde hogerop gegaan. Ik hoef minder te vragen. en daar moest ik voor leren. Toen Voel me zekerder. Voor mijn ben ik begonnen met taallessen. werkgever ben ik interessanter Uiteindelijk heb ik mijn diploma’s 20 geworden en ik heb meer gehaald. Nu werk ik als meewerkend verantwoordelijkheden gekregen.
10 voorman. Dat betekent veel meer Vanuit mijn functie onderhoud ik papierwerk. Bijvoorbeeld bijvoorbeeld nu zelf de contacten met urenregistraties bijhouden, opdrachtgevers.” (Hovenier (39))
bron: Stichting Lezen & Schrijven, 2019
Tekst 7
Nieuwe ambities voor aanpak laaggeletterdheid
Om laaggeletterdheid aan te pakken, Daarom investeren we flink om trekt het kabinet € 425 miljoen uit in mensen hun basisvaardigheden te de periode 2020-2024. Dat is ruim 30 laten verhogen.” (…) € 35 miljoen méér dan in de periode Onderdeel van de nieuwe aanpak is
5 2015-2019. Onderdeel van de nieuwe om méér mensen te werven voor aanpak is onder andere om meer deelname aan cursussen, specifiek mensen te bereiken die Nederlands de groep met Nederlands als als moedertaal hebben. (…) Minister 35 moedertaal. Er wordt extra geld Van Engelshoven (OCW), minister uitgetrokken om
10 De Jonge (VWS), staatssecretaris ervaringsdeskundigen op te leiden Van Ark (SZW) en staatssecretaris die mensen in hun omgeving kunnen Knops (BZK) schrijven dat vandaag enthousiasmeren om een cursus te in een gezamenlijke brief aan de 40 volgen. Kinderen en jongeren met Tweede Kamer over de een taalachterstand worden sneller
15 vervolgaanpak van het programma geholpen. (…) Tel mee met taal. Gemeenten krijgen meer geld om het Minister Van Engelshoven: “Dit bereik en de kwaliteit van hun kabinet staat voor een samenleving 45 lesaanbod te vergroten. Per regio waarin iedereen mee kan doen: komt er een ambitieus plan voor de
20 praktisch en theoretisch geschoold, komende jaren. (…) Voor werkgevers jong en oud, met en zonder migratie- komt jaarlijks € 3 miljoen beschikbaar achtergrond. Taal, rekenen en om werknemers cursussen taal, digitale vaardigheden zijn hiervoor 50 rekenen en digitale vaardigheden onmisbaar. Een tekort aan deze aan te bieden. Ook wordt een
25 vaardigheden vormt een barrière om expertisepunt basisvaardigheden zelfstandig mee te doen in onze opgericht (…). maatschappij, online én offline.
bron: Rijksoverheid, 2019
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat de opvattingen van het kabinet over de aanpak van laaggeletterdheid ideologisch zijn, met: • informatie uit tekst 7 om deze redenering te ondersteunen (1) • een toepassing van ideeën over de meest wenselijke maatschappelijke/politieke verhoudingen uit de omschrijving van het kernconcept ideologie (1) • een toepassing van een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden uit de omschrijving van het kernconcept ideologie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 7 staat dat het kabinet staat voor een samenleving waarin iedereen mee kan doen: praktisch en theoretisch geschoold, jong en oud, met en zonder migratie-achtergrond (r. 17-22) (1) • Deze opvattingen van het kabinet over de aanpak van laaggeletterdheid gaan over ideeën over de wenselijke deelname van alle groepen burgers in de samenleving (1) • Deze ideeën zullen voortkomen uit een samenhangend geheel van beginselen en denkbeelden (en niet willekeurig, of zonder enige samenhang met andere denkbeelden). De opvattingen van het kabinet over de aanpak van laaggeletterdheid zijn dan ideologisch (1) (3)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Maatschappijwetenschappen 2022, tijdvak 3. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/havo/documenten/cse-3/ha-1034-a-22-3-o
Andere examens maatschappijwetenschappen havo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3 loopt tot vraag 22. Van 20 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (8), vorming (5) en verhouding (3).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/havo/documenten/cse-3/ha-1034-a-22-3-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen havo 2022, tijdvak 3 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.