Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2025, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Criminologen hebben in 2017 onderzoek gedaan naar vechtafspraken, bijvoorbeeld van voetbalsupporters. Socioloog Wolsink en criminoloog Ferwerda hebben in 2021 een vervolgonderzoek gedaan naar dit verschijnsel.

Gebruik regel 1 tot en met 21 van tekst 1.

tekst 1: Deelnemers aan vechtafspraken treden steeds vaker in de openbaarheid

(…) In 2017 publiceerde het
onderzoeksprogramma Politie en
Wetenschap het eerste onderzoek
van Bureau Beke op het terrein van
5 vechtafspraken. Dat was destijds de
eerste wetenschappelijke publicatie
in Europa die zich richtte op een
opmerkelijk fenomeen: hooligans1)
die afspraken maken om te gaan
10 vechten. Het was een inkijk in een
wereld waarin mannen met elkaar
afspreken om in bossen of op
industrieterreinen met elkaar op de
vuist te gaan. De vechtafspraken
15 bleken voorzien te zijn van regels,
een competitiereglement en een
scheidsrechter. Vreemd wellicht,
maar het speelde zich af op
afgelegen locaties waardoor
20 onschuldige omstanders hier geen
last van hadden. (…)
De situatie is nu zorgelijker
De uitkomsten van dit nieuwe
onderzoek stemmen (…) tot grotere
25 zorg: de groepen (…) zijn in
coronatijd ook actief geworden bij
politieke demonstraties en groeien uit
tot een bedreiging voor de openbare
veiligheid. (…) Daarnaast blijken de
30 vechtgroepen ook steeds vaker het
gevecht aan te gaan met de Mobiele
Eenheid2). (…)
Ingrijpen of niet?
Het blijft steeds een afweging of het
35 verstandiger is om de vechtgroepen
hun gang te laten gaan zo lang zij
niet in het publieke domein vechten.
De hogere mate van
georganiseerdheid en
40 professionaliteit zorgen ervoor dat de
tendens sinds 2017 aan het
veranderen is, omdat dit fenomeen
een gevaar begint te vormen voor de
politie en burgers. Daarnaast komen
45 ook steeds vaker zogenoemde
Hit-and-Run acties voor. Het betreft
aanvallen op andere vechtgroepen
die van tevoren niet zijn afgesproken
en waar geen spelregels gelden,
50 waardoor er dus ook wapens gebruikt
worden. Deze vinden plaats in de
openbare ruimte – zoals in
woonwijken en uitgaanscentra – waar
de vechtgroepen niet zijn
55 afgezonderd van onschuldige
burgers en ondernemers, die er
zodoende bij betrokken kunnen raken
en slachtoffer kunnen worden van het
geweld. (…)

De situatie is nu zorgelijker

De uitkomsten van dit nieuwe onderzoek stemmen (…) tot grotere zorg: de groepen (…) zijn in coronatijd ook actief geworden bij politieke demonstraties en groeien uit tot een bedreiging voor de openbare veiligheid. (…) Daarnaast blijken de vechtgroepen ook steeds vaker het gevecht aan te gaan met de Mobiele Eenheid. (…)

Ingrijpen of niet?

Het blijft steeds een afweging of het verstandiger is om de vechtgroepen hun gang te laten gaan zo lang zij niet in het publieke domein vechten. De hogere mate van georganiseerdheid en professionaliteit zorgen ervoor dat de tendens sinds 2017 aan het veranderen is, omdat dit fenomeen een gevaar begint te vormen voor de politie en burgers. Daarnaast komen ook steeds vaker zogenoemde Hit-and-Run acties voor. Het betreft aanvallen op andere vechtgroepen die van tevoren niet zijn afgesproken en waar geen spelregels gelden, waardoor er dus ook wapens gebruikt worden. Deze vinden plaats in de openbare ruimte – zoals in woonwijken en uitgaanscentra – waar de vechtgroepen niet zijn afgezonderd van onschuldige burgers en ondernemers, die er zodoende bij betrokken kunnen raken en slachtoffer kunnen worden van het geweld. (…)

bron: politieenwetenschap.nl, 2022

noot 1 hooligans = relschoppers; mensen die meedoen aan georganiseerd geweld dat in groepsverband wordt gepleegd

noot 2 Mobiele Eenheid (ME) = eenheid van de politie met als taak verstoringen van de openbare orde te voorkomen of te bestrijden

Gebruik tekst 1.

In tekst 1 staat dat vechtgroepen door hun veranderde gedrag na 2017 uitgroeien tot een bedreiging van de openbare veiligheid.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen subjectieve en objectieve onveiligheid.

Gebruik tekst 1.

In 2022 werden naar aanleiding van het vervolgonderzoek naar vechtafspraken in de Tweede Kamer vragen gesteld aan de minister van Justitie en Veiligheid. Een Kamerlid vroeg of de uitrusting van agenten nog wel voldoende toereikend is tegen dit soort professioneel geweld. De minister antwoordde: “Momenteel wordt onderzoek gedaan naar de vraag of de ME voldoende middelen beschikbaar heeft. Recente grootschalige rellen en geweld tegen politie is hiervoor de aanleiding. Op basis van de uitkomsten van dat onderzoek wordt bekeken of andere uitrusting nodig is.”

In het systeemmodel bestaat de fase omzetting uit drie subfasen. Twee van deze subfasen zijn te herkennen in het antwoord van de minister tijdens het besluitvormingsproces over de uitrusting van een politie-eenheid, namelijk de ME.

Gebruik tekst 2.

tekst 2: Informatie over vechtafspraken en de strategie van de politie

(…) De informatiepositie van de
politie ten aanzien van
vechtafspraken is beperkt. De politie
focust zich in en rondom het stadion
5 dan ook op signalen die kunnen
duiden op een geplande
vechtafspraak. (…) Wanneer
dergelijke informatie bekend is, blijkt
uit (…) interviews dat de strategie
10 verschillend is tussen de
verschillende politieteams. Over het
algemeen zijn er twee strategieën
van elkaar te onderscheiden.
Allereerst kan er voor worden
15 gekozen om een vechtafspraak stuk
te maken indien bekend is dat deze
plaats gaat vinden. Hiervoor probeert
de politie aanwezig te zijn op de
betreffende locatie, bijvoorbeeld door
20 te posten op verscheidene stations in
de stad (…). (…) De tweede strategie
betreft het inzichtelijk maken welke
personen participeren in de
vechtafspraken en hen op heterdaad
25 aanhouden. Er wordt dan gekozen
om de vechtafspraak door te laten
gaan om vervolgens herkenningen te
doen op basis van observaties, foto’s
en films. (…) Door deze werkwijze
30 zijn er al een aantal mannen
veroordeeld voor strafbare feiten wat
zijn weerslag heeft op anderen.

bron: Wolsink & Ferwerda, 2022

De overheid combineert preventief en repressief beleid bij de criminaliteitsbestrijding. Deze beide vormen van beleid zijn herkenbaar in de strategieën die de politie hanteert om de vechtafspraken te bestrijden.

Babyboomers zijn geboren in het decennium na de Tweede Wereldoorlog. De babyboomers waren jong in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Een deel van de babyboomers behoorde in hun jeugd tot de hippies. De hippies vormden een opvallende jongerencultuur, ook wel flowerpower genoemd. Inmiddels gaan de babyboomers met pensioen. Volgens onderzoekers Tunney en Van Solinge van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) is er meer aandacht voor het idee dat de socialisatie tijdens de jeugd doorwerkt in het latere leven. Tunney en Van Solinge hebben onderzoek gedaan naar de invloed van de cultuur van de hippies in hun jeugd op de manier waarop babyboomers tegen hun pensioenperiode aankijken.

Gebruik tekst 3.

In tekst 3 beschrijft muzikant Ernst Jansz van de voormalige Nederlandse band Doe Maar zijn herinneringen aan zijn jaren als jongvolwassene in het dorp Neerkant in het natuurgebied de Peel.

tekst 3: Hippies in de Peel

De hippies. Zo noemden de
dorpelingen ons. Wij kwamen vanuit
Amsterdam naar Neerkant, Brabant.
Lang haar, Spaanse laarzen,
5 Afghaanse jassen. We speelden
muziek (…) op Vietnam
demonstraties (…). Lief zijn voor
elkaar. Want het was de tijd van de
flowerpower, als reactie op de
10 toenemende verstarring in de
samenleving, op de koude oorlog en
de verschroeiende oorlog in Vietnam.
De jeugd wilde het anders. Mooie
idealen. Iedereen vrij. Make love not
15 war. Popfestivals ontstonden, waar
duizenden langharigen bij elkaar
kwamen. Flight to Lowlands
Paradise, Kralingen, Pinkpop. (…)
Het was 1970 en ik was
20 eenentwintig. Geboren en getogen in
Amsterdam, een keurige jongen op
het gymnasium, maar mijn studie
strandde in de muziek. Met de
muziek mee. Naar de Peel, om er in
25 een commune1) te wonen. (…) De
plaatselijke bewoners vonden ons
raar en griezelig. Wij waren een
bezienswaardigheid. Op zondag
kwamen ze bij bosjes tegelijk naar
30 ons kijken, als hielden wij open dag.
Ze gingen zitten op de matrassen en
de kleedjes op de grond en keken
hun ogen uit. Wij schonken thee. Dan
stapten ze weer op. Ze vonden ons
35 knettergek, maar niet onaardig. (…)

bron: Ernst Jansz, 2010

noot 1 commune = woongemeenschap waarin mensen in een groep samenwonen en leven

Gebruik tekst 3.

Na de Tweede Wereldoorlog ontstonden jongerenculturen.

Gebruik figuur 1.

“Waar denken oudere werknemers (60-65 jaar) aan bij hun toekomstige pensioen?” gerangschikt naar identificatie met de tegencultuur uit hun jeugd (jaren ’60 en ’70), 2015 (N=6024)

figuur 1

bron: Stichting Cito – Demos, NIDI – 2022

Toelichting

De mate van identificatie van de oudere werknemers met de tegencultuur uit hun jeugd is gemeten op een vierpuntsschaal. De antwoordmogelijkheden waren: sterk, tamelijk, een beetje en niet. Om de identificatie met de tegencultuur te meten, is aan de respondenten gevraagd in hoeverre zij zich in hun jeugd identificeerden met kenmerken uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, zoals hippiecultuur, protestgeneratie, individualisme, feminisme en alternatieve leefstijlen.

Uit de figuur is af te lezen dat 56 procent van oudere werknemers uit de categorie die zich niet identificeert met de tegencultuur uit hun jeugd, de periode na het pensioen ziet als een tijd waarin ze rustig aan kunnen doen en niet meer hoeven te werken.

Figuur 1 gaat over de kijk van oudere werknemers op hun pensioen, gerangschikt naar de mate van identificatie met de ‘tegencultuur’ uit hun jeugd. De hippiecultuur was zo’n tegencultuur. Daarvoor is de respondenten gevraagd in hoeverre zij zich identificeren met kenmerken uit de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw, zoals de hippiecultuur.

Gebruik figuur 1.

Er zijn verschillende functies van socialisatie te onderscheiden. Een daarvan is de identificatie van het individu. De identificatie van een individu vormt de identiteit van dat individu.

Bij figuur 1 hoort een toelichting.

Daniël van Duijn van de Jongeren Partij (DJP) wilde als lijsttrekker meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021.

Gebruik regel 1 tot en met 33 van tekst 4.

tekst 4: Jacht op jonge kiezer geopend

“Er is een partij voor de dieren,
ouderen en gelovigen. Maar een
jongerenpartij kennen we niet. De tijd
is er nu rijp voor”, zegt Daniël van
5 Duijn, lijsttrekker van De
Jongerenpartij. “De machteloosheid
bij jongeren is groter dan ooit door
corona.”1) Heeft de partij kans van
slagen? (…)
10 “Jongeren gaan van heel veel
problemen last krijgen waar de
huidige politici niets aan doen”, zegt
Daniël van Duijn. De kersverse
lijsttrekker van De Jongeren Partij
15 (DJP) somt een rijtje op: “Denk aan
woningnood. Moeite om een baan te
krijgen. Groeiende eenzaamheid. En
jongeren worden onevenredig hard
geraakt door de coronamaatregelen.
20 Daar gaan wij wat aan doen.”
Aan enthousiasme ontbreekt het de
29-jarige Van Duijn niet. En ook niet
aan goede kuiten. Acht dagen lang
fietst de lijsttrekker door het land om
25 de jongere kiezer te ontmoeten. “Ik
ga 800 kilometer fietsen om
gesprekken te voeren. Van studenten
tot relschoppers.” En natuurlijk gaat
hij de jongeren ervan overtuigen dat
30 ze naar de stembus moeten voor de
Tweede Kamerverkiezingen. “Het
liefst een stem op mijn partij. Maar
belangrijker is dat ze gaan stemmen.” (…)
[Jongeren zijn] relatief slechte
35 stemmers. Elke verkiezing opnieuw
blijkt dat jongeren tussen de 18 en 24
jaar van alle leeftijdscategorieën het
minst stemmen. Ondanks de hoge
opkomst bij de Tweede
40 Kamerverkiezingen van 2017 (ruim
80 procent) bleef een op de drie
jonge stemmers thuis, blijkt uit cijfers
van onderzoeksbureau Ipsos. (…)
Lijsttrekker Van Duijn beseft dat.
45 Vanwege corona denkt hij zelfs dat
jongeren nog minder interesse
hebben in politiek. “Vanwege corona
zijn de scholen dicht en worden ze
minder met politiek geconfronteerd.
50 Veel jongeren zijn wel klaar met het
nieuws, omdat het alleen maar over
corona gaat.” Aan de andere kant: de
behoefte om serieus genomen te
worden groeit. Volgens Van Duijn is
55 de afstand tussen de Tweede Kamer
en jongeren groot. “Neem de
gemiddelde leeftijd in de Kamer. Die
is 47 jaar. Er is maar één Kamerlid
onder de 30. De onderwerpen zijn
60 vaak ook oubollig en worden vanuit
een verouderde visie behandeld.” (…)
Hij gelooft in zijn
verkiezingsprogramma dat hij na
gesprekken met studenten-
65 verenigingen en jongeren uit
Amsterdam-Zuidoost heeft gemaakt. (…)
“We zijn (…) voor een
basisbeurs. Betaalde stages en
werkervaringsplekken. Een forse
70 boete op etnisch profileren en een
minister voor gelijke behandeling.” (…)

“Jongeren gaan van heel veel problemen last krijgen waar de huidige politici niets aan doen”, zegt Daniël van Duijn. De kersverse lijsttrekker van De Jongeren Partij (DJP) somt een rijtje op: “Denk aan woningnood. Moeite om een baan te krijgen. Groeiende eenzaamheid. En jongeren worden onevenredig hard geraakt door de coronamaatregelen. Daar gaan wij wat aan doen.”

Aan enthousiasme ontbreekt het de 29-jarige Van Duijn niet. En ook niet aan goede kuiten. Acht dagen lang fietst de lijsttrekker door het land om de jongere kiezer te ontmoeten. “Ik ga 800 kilometer fietsen om gesprekken te voeren. Van studenten tot relschoppers.” En natuurlijk gaat hij de jongeren ervan overtuigen dat ze naar de stembus moeten voor de Tweede Kamerverkiezingen. “Het liefst een stem op mijn partij. Maar belangrijker is dat ze gaan stemmen.” (…)

[Jongeren zijn] relatief slechte stemmers. Elke verkiezing opnieuw blijkt dat jongeren tussen de 18 en 24 jaar van alle leeftijdscategorieën het minst stemmen. Ondanks de hoge opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 (ruim 80 procent) bleef een op de drie jonge stemmers thuis, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Ipsos. (…)

Lijsttrekker Van Duijn beseft dat. Vanwege corona denkt hij zelfs dat jongeren nog minder interesse hebben in politiek. “Vanwege corona zijn de scholen dicht en worden ze minder met politiek geconfronteerd. Veel jongeren zijn wel klaar met het nieuws, omdat het alleen maar over corona gaat.” Aan de andere kant: de behoefte om serieus genomen te worden groeit. Volgens Van Duijn is de afstand tussen de Tweede Kamer en jongeren groot. “Neem de gemiddelde leeftijd in de Kamer. Die is 47 jaar. Er is maar één Kamerlid onder de 30. De onderwerpen zijn vaak ook oubollig en worden vanuit een verouderde visie behandeld.” (…)

Hij gelooft in zijn verkiezingsprogramma dat hij na gesprekken met studentenverenigingen en jongeren uit Amsterdam-Zuidoost heeft gemaakt. (…) “We zijn (…) voor een basisbeurs. Betaalde stages en werkervaringsplekken. Een forse boete op etnisch profileren en een minister voor gelijke behandeling.” (…)

bron: RTL Nieuws, 2021

De jongerenpartij van Van Duijn kan gezien worden als een single-issue-partij. Single-issue-partijen hebben kenmerken van een pressiegroep en van een politieke partij. Pressiegroepen en politieke partijen hebben allebei als kenmerk dat ze proberen om invloed uit te oefenen op politieke besluitvorming.

Gebruik regel 1 tot en met 33 van tekst 4.

Gebruik tekst 4.

In tekst 4 staat dat Van Duijn op zijn fiets het land in trekt om jonge kiezers te ontmoeten.

Tekst 4 is een artikel van RTL Nieuws waarvoor Van Duijn zich heeft laten interviewen.

Er zijn verschillende hypotheses over de invloed van de media op mensen. Een van deze hypotheses is de selectiviteitshypothese.

Gebruik regel 34 tot en met 71 van tekst 4.

Politieke partijen vervullen verschillende functies. Een daarvan is de aggregatiefunctie.

Gebruik regel 34 tot en met 71 van tekst 4.

Gebruik de inleiding van de vraag.

De Kiesraad is verantwoordelijk voor de verkiezingen in Nederland, zoals de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. In de aanloop naar deze verkiezingen constateerde de Kiesraad dat een aantal partijen ‘verzuimen’, waaronder de jongerenpartij van Van Duijn. Bij ‘verzuimen’ ontbreekt bijvoorbeeld een bepaald aantal ondersteuningsverklaringen. Een ondersteuningsverklaring is een schriftelijke verklaring van een kiesgerechtigde dat deze de deelname van de politieke partij aan de verkiezingen steunt. Deze ondersteuningsverklaringen zijn nodig wanneer de partij voor het eerst deelneemt aan de verkiezingen. Omdat niet alle ‘verzuimen’ zijn hersteld, mocht de jongerenpartij van Van Duijn niet deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2021.

Deze opgave gaat over een schoolbusproject van de Franse stad Toulouse. De jongeren uit de armste buitenwijken van Toulouse worden elke dag met de schoolbus naar scholen in de meer welvarende wijken van de stad gebracht.

Gebruik tekst 5.

tekst 5: Frans schoolbusproject biedt hoop voor buitenwijken van Toulouse

In drie grote woonwijken aan de rand
van Toulouse wonen ongeveer
30.000 mensen. Deze wijken worden
beschouwd als behorend tot de
5 armste stadswijken van
Zuid-Frankrijk. Maar elke ochtend,
van maandag tot vrijdag, nemen zij
deel aan een opmerkelijk sociaal
project. De twee belangrijkste
10 scholen in deze wijken hadden de
slechtste schoolprestaties van de
Haute Garonne, het departement1)
waartoe Toulouse, de vierde stad van
Frankrijk, behoort. (...) Vier jaar
15 geleden besloten de plaatselijke
autoriteiten deze scholen te sluiten
en de leerlingen met bussen naar
scholen in het welvarende
stadscentrum te brengen.
20 (…) De man achter het project is
Georges Méric, de centrumlinkse
voorzitter van het
departementsbestuur. “Door sociale
integratie kunnen deze kinderen
25 beter slagen op school”, zegt hij. (...)
Om zeven uur is het nog donker in de
wijken, maar een groepje kinderen
komt met rugzakken uit de schaduw
van de flatgebouwen tevoorschijn en
30 wacht bij verschillende
opstapplaatsen op de bus. (...)
In elke bus bevindt zich een
welzijnswerker om eventuele
problemen op te lossen en te
35 overleggen met schoolpersoneel en
ouders. In één bus zorgt Laounia
Benguetaib voor een militaire
discipline. De jongens moeten hun
capuchon afdoen, hun telefoon
40 uitzetten en hun gordel omhouden.
Zij maakt al sinds de start deel uit
van het project: “Het is geweldig, de
kinderen zijn er inmiddels aan
gewend, zijn goed geïntegreerd in
45 hun nieuwe scholen en hebben
nieuwe vrienden gemaakt buiten hun
eigen wijk. Ze hebben erg veel
geluk.” (…)
Voordat de bussen werden ingezet,
50 bedroeg het percentage voortijdige
schoolverlaters na het Brevet, het
Franse diploma voor 15-jarigen, bijna
50%. Het ligt nu onder de 6% en de
cijfers van deze leerlingen zijn met
55 bijna 15% verbeterd. “Het busvervoer
is onmisbaar geworden, omdat het
de integratie bevordert”, zegt Bernard
Vigouroux, directeur van de
Michelet-school in het stadscentrum
60 (...). Veel kinderen uit armere
leefmilieus hebben geen stabiele
gezinssituatie die hen aanmoedigt
om te presteren, vertelt hij, maar het
busproject helpt iedereen.
65 “Leerlingen uit de verschillende
gemeenschappen leren elkaars
levensomstandigheden kennen en
ondersteunen elkaar. Ze werken in
groepen en dat pakt heel positief uit”,
70 zegt het schoolhoofd. (…)

Om zeven uur is het nog donker in de wijken, maar een groepje kinderen komt met rugzakken uit de schaduw van de flatgebouwen tevoorschijn en wacht bij verschillende opstapplaatsen op de bus. (...) In elke bus bevindt zich een welzijnswerker om eventuele problemen op te lossen en te overleggen met schoolpersoneel en ouders. In één bus zorgt Laounia Benguetaib voor een militaire discipline. De jongens moeten hun capuchon afdoen, hun telefoon uitzetten en hun gordel omhouden. Zij maakt al sinds de start deel uit van het project: “Het is geweldig, de kinderen zijn er inmiddels aan gewend, zijn goed geïntegreerd in hun nieuwe scholen en hebben nieuwe vrienden gemaakt buiten hun eigen wijk. Ze hebben erg veel geluk.” (…)

Voordat de bussen werden ingezet, bedroeg het percentage voortijdige schoolverlaters na het Brevet, het Franse diploma voor 15-jarigen, bijna 50%. Het ligt nu onder de 6% en de cijfers van deze leerlingen zijn met bijna 15% verbeterd. “Het busvervoer is onmisbaar geworden, omdat het de integratie bevordert”, zegt Bernard Vigouroux, directeur van de Michelet-school in het stadscentrum (...). Veel kinderen uit armere leefmilieus hebben geen stabiele gezinssituatie die hen aanmoedigt om te presteren, vertelt hij, maar het busproject helpt iedereen.

“Leerlingen uit de verschillende gemeenschappen leren elkaars levensomstandigheden kennen en ondersteunen elkaar. Ze werken in groepen en dat pakt heel positief uit”, zegt het schoolhoofd. (…)

bron: bbc.com, 2021

noot 1 departement = gebied, regio, provincie

Er zijn verschillende soorten sociale ongelijkheid. Een daarvan is ongelijke verdeling van symbolische hulpbronnen.

Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.

In tekst 5 legt politicus Georges Méric uit dat hij met het schoolbusproject de sociale uitsluiting van de leerlingen uit de buitenwijken van Toulouse wil tegengaan.

In de situatie voordat het schoolbusproject van start ging, kan sociale uitsluiting van de leerlingen uit de buitenwijken van Toulouse herkend worden.

De mate van sociale uitsluiting kan worden vastgesteld aan de hand van vier componenten. Een van deze componenten is de mate van normatieve integratie van de groep.

Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.

In bijvoorbeeld Nederland en Frankrijk hebben overheden een aantal instrumenten om sociale ongelijkheid te beïnvloeden. Een van die instrumenten is onderwijsbeleid.

Gebruik regel 1 tot en met 25 van tekst 5.

Net als in Nederland zijn in Frankrijk de politieke hoofdstromingen te herkennen in de politiek.

Gebruik regel 26 tot en met 48 van tekst 5.

Gebruik tekst 5.

Gebruik tekst 5.

In tekst 5 wordt onderscheid gemaakt tussen de groep leerlingen uit de buitenwijken van Toulouse en de groep leerlingen uit de andere wijken van Toulouse.

Er zijn factoren die sociale cohesie kunnen vergroten. Een daarvan is het versterken van de wederzijdse afhankelijkheid.