Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 De nieuwe Alcoholwet en jongeren, Opgave 2 Schaduwonderwijs, Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen, Opgave 4 Proef preventief fouilleren.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2 loopt tot vraag 25. Van 23 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (7), vorming (5) en verhouding (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Macht en gezag | 1, 3, 6, 14, 22-24 | 7 |
| Vorming | 2, 5, 20-21, 25 | 5 |
| Verhouding | 7-10, 13 | 5 |
| Binding | 4, 17-18 | 3 |
| Verandering | 11, 16, 19 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens maatschappijwetenschappen havo sinds 2018: dit examen vroeg meer over verhouding (22% van de vragen, gemiddeld 15%). Minder over macht en gezag (30% van de vragen, gemiddeld 40%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 De nieuwe Alcoholwet en jongeren
Bij deze opgave hoort tekst 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding Sinds 1 juli 2021 geldt de Alcoholwet. De Alcoholwet vervangt de Drank- en Horecawet (DHW). In de Alcoholwet zijn een aantal wijzigingen van de DHW opgenomen die moeten bijdragen aan een vermindering van problematisch alcoholgebruik in Nederland. Deze wijzigingen volgen onder andere uit een evaluatie van de DHW. Hieruit kwam naar voren dat diverse partijen graag een aanpassing van de DHW wilden. Een van de wijzigingen die in de Alcoholwet is opgenomen, is dat een meerderjarige die in de publieke ruimte bier, wijn of andere alcoholische drank koopt om door te geven aan een minderjarige (jonger dan 18 jaar), ook strafbaar is. Als een meerderjarige alcohol koopt en vervolgens doorgeeft aan een minderjarige heet dat wederverstrekking. In de oude DHW was dat niet strafbaar gesteld. Uit onderzoek bleek dat minderjarigen ondanks een verbod om alcohol te kopen toch aan alcohol kwamen, onder andere via ouders.
Gebruik de inleiding van deze opgave. De totstandkoming van de Alcoholwet kan worden geanalyseerd met het systeemmodel. Dit model bestaat uit vier fasen.
Vraag 1 3 punten
a Leg uit dat in de inleiding de fase van terugkoppeling en de fase van invoer te herkennen zijn. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving of kenmerk van de fase van terugkoppeling;
- een omschrijving of kenmerk van de fase van invoer;
- bij beide fasen informatie uit de inleiding waaruit de fase blijkt. b Noem de twee andere fasen uit het systeemmodel.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat in de inleiding de fase van terugkoppeling te herkennen is, met een toepassing van deze fase en informatie uit de inleiding waaruit deze fase blijkt (1) • een uitleg dat in de inleiding de fase van invoer te herkennen is, met een toepassing van deze fase en informatie uit de inleiding waaruit deze fase blijkt (1) b • het noemen van de fase uitvoer en de fase omzetting/conversie (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • Uit de inleiding blijkt dat de nieuwe Alcoholwet voortkomt uit een evaluatie van de oude Drank- en Horecawet. Een evaluatie van het bestaande beleid past binnen de fase van terugkoppeling (1) • Naar aanleiding van de evaluatie waren er eisen/wensen om wijzigingen aan te brengen / nieuwe regels op te nemen in de oude Drank- en Horecawet. Dit is nieuwe invoer (1) b • (de andere twee fasen uit het systeemmodel zijn) de fase van uitvoer en de fase van omzetting/conversie (1) (3)
Zie de inleiding en regel 1 tot en met 21 van tekst 1. In de Alcoholwet is een nieuwe regel over wederverstrekking opgenomen.
Vraag 2 2 punten
Beredeneer dat de regel over wederverstrekking een socialiserende werking voor ouders kan hebben. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept cultuur;
- de omschrijving van het kernconcept socialisatie.
Tekst 1
Scherpere regels voor alcoholgebruik gaan later in
De nieuwe Alcoholwet zal een half Blokhuis eerder heeft afgesloten met jaar later ingaan dan gepland, op 25 meer dan zeventig organisaties. Doel
1 juli 2021. Dat kondigde daarvan is om het overgewicht, staatssecretaris Paul Blokhuis drankgebruik en roken terug te
5 (volksgezondheid) aan tijdens een dringen. Wat betreft het debat in de Tweede Kamer over de drankgebruik, moeten vooral wet, die de Drank- en Horecawet 30 jongeren onder de achttien jaar en vervangt. zwangeren behoed worden voor drankgebruik. Alcohol is schadelijk De nieuwe wet regelt onder meer dat voor de ontwikkeling van de
10 ouders die voor hun kinderen onder hersenen van jongeren en voor het de achttien jaar in de kroeg of 35 ongeboren kind. Ook overmatig restaurant alcoholische drank kopen, alcoholgebruik moet worden strafbaar zijn. Ook vrienden die al teruggedrongen. wel achttien jaar zijn en dat doen,
15 riskeren een boete. Daarnaast Volgens Blokhuis blijkt uit onderzoek mogen prijsstunts in winkels niet dat een derde van de jongeren die meer dan 25 procent van de prijs 40 alcohol drinkt, dit krijgt van zijn bedragen en komt er meer controle ouders of verzorgers. Achter de op de leeftijdsgrens bij het online voordeur kan dit niet strafbaar
20 kopen van alcohol en bij de worden gesteld maar in de horeca is bezorging ervan aan huis. wel toezicht. Blokhuis wil met de
45 regel ook bereiken dat ouderen zich De scherpere regels vloeien voort uit meer bewust ervan worden dat ze het nationaal preventieakkoord dat kinderen geen drank geven.
bron: www.trouw.nl, november 2020
Opgave 2 Schaduwonderwijs
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een toepassing van het kernconcept cultuur (1) • een redenering dat de regel over wederverstrekking een socialiserende werking voor ouders kan hebben, met een toepassing van het kernconcept socialisatie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De regel stelt het verstrekken van alcohol aan kinderen onder de achttien strafbaar. De regel draagt dus de norm aan ouders over dat het absoluut niet in orde is om voor hun kinderen onder de achttien jaar in bijvoorbeeld een kroeg of restaurant alcoholische drank te kopen (1) • Deze strafbaarstelling, het feit dat ouders beboet kunnen worden als zij in een kroeg of restaurant alcohol kopen om aan hun kinderen te geven, kan ertoe leiden dat ouders deze norm overnemen/internaliseren. Dit kan leiden tot nieuw gedrag en andere opvattingen bij ouders rondom het geven van alcohol aan (hun) kinderen onder de achttien jaar. De regel over wederverstrekking kan dus een socialiserende werking voor ouders hebben (1) (2)
Gebruik tekst 1.
Vraag 3 3 punten
Leg uit dat er sprake is van machtsuitoefening door de overheid bij het invoeren van de Alcoholwet. Gebruik in je uitleg:
- een soort machtsbron;
- de omschrijving van het kernconcept macht met daarin de woorden ‘doelstelling’ en ‘handelingsmogelijkheden’;
- informatie uit tekst 1 waaruit het kernconcept macht blijkt.
Tekst 1
Scherpere regels voor alcoholgebruik gaan later in
De nieuwe Alcoholwet zal een half Blokhuis eerder heeft afgesloten met jaar later ingaan dan gepland, op 25 meer dan zeventig organisaties. Doel
1 juli 2021. Dat kondigde daarvan is om het overgewicht, staatssecretaris Paul Blokhuis drankgebruik en roken terug te
5 (volksgezondheid) aan tijdens een dringen. Wat betreft het debat in de Tweede Kamer over de drankgebruik, moeten vooral wet, die de Drank- en Horecawet 30 jongeren onder de achttien jaar en vervangt. zwangeren behoed worden voor drankgebruik. Alcohol is schadelijk De nieuwe wet regelt onder meer dat voor de ontwikkeling van de
10 ouders die voor hun kinderen onder hersenen van jongeren en voor het de achttien jaar in de kroeg of 35 ongeboren kind. Ook overmatig restaurant alcoholische drank kopen, alcoholgebruik moet worden strafbaar zijn. Ook vrienden die al teruggedrongen. wel achttien jaar zijn en dat doen,
15 riskeren een boete. Daarnaast Volgens Blokhuis blijkt uit onderzoek mogen prijsstunts in winkels niet dat een derde van de jongeren die meer dan 25 procent van de prijs 40 alcohol drinkt, dit krijgt van zijn bedragen en komt er meer controle ouders of verzorgers. Achter de op de leeftijdsgrens bij het online voordeur kan dit niet strafbaar
20 kopen van alcohol en bij de worden gesteld maar in de horeca is bezorging ervan aan huis. wel toezicht. Blokhuis wil met de
45 regel ook bereiken dat ouderen zich De scherpere regels vloeien voort uit meer bewust ervan worden dat ze het nationaal preventieakkoord dat kinderen geen drank geven.
bron: www.trouw.nl, november 2020
Opgave 2 Schaduwonderwijs
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat er sprake is van machtsuitoefening door de overheid bij het invoeren van de Alcoholwet, met: • het noemen en toepassen van ‘politieke machtsbron’ (1) • een toepassing van het bereiken van bepaalde doelstellingen uit de omschrijving van het kernconcept macht, en informatie uit tekst 1 waaruit het bereiken van bepaalde doelstellingen blijkt (1) • een toepassing van het beperken van handelingsmogelijkheden (van anderen) uit de omschrijving van het kernconcept macht, en informatie uit tekst 1 waaruit het beperken van handelingsmogelijkheden (van anderen) blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Bij het invoeren van de Alcoholwet wordt er een politieke machtsbron ingezet, namelijk de wet (1) • om de doelstelling het behoeden van jongeren onder de achttien jaar voor drankgebruik (r. 28-32) te bereiken (1) • door de handelingsmogelijkheden van ouders/meerderjarigen te beperken, omdat zij een boete riskeren als zij alcohol verstrekken aan minderjarigen (r. 9-15). Dus is er sprake van machtsuitoefening door de overheid (1) (3)
Gebruik tekst 1. De wijzigingen in de nieuwe Alcoholwet zijn ook een gevolg van afspraken die gemaakt zijn in het nationaal preventieakkoord.
Vraag 4 2 punten
Leg uit dat er bij het nationaal preventieakkoord dat is afgesloten sprake is van samenwerking. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept samenwerking;
- informatie uit tekst 1 waaruit het kernconcept samenwerking blijkt.
Tekst 1
Scherpere regels voor alcoholgebruik gaan later in
De nieuwe Alcoholwet zal een half Blokhuis eerder heeft afgesloten met jaar later ingaan dan gepland, op 25 meer dan zeventig organisaties. Doel
1 juli 2021. Dat kondigde daarvan is om het overgewicht, staatssecretaris Paul Blokhuis drankgebruik en roken terug te
5 (volksgezondheid) aan tijdens een dringen. Wat betreft het debat in de Tweede Kamer over de drankgebruik, moeten vooral wet, die de Drank- en Horecawet 30 jongeren onder de achttien jaar en vervangt. zwangeren behoed worden voor drankgebruik. Alcohol is schadelijk De nieuwe wet regelt onder meer dat voor de ontwikkeling van de
10 ouders die voor hun kinderen onder hersenen van jongeren en voor het de achttien jaar in de kroeg of 35 ongeboren kind. Ook overmatig restaurant alcoholische drank kopen, alcoholgebruik moet worden strafbaar zijn. Ook vrienden die al teruggedrongen. wel achttien jaar zijn en dat doen,
15 riskeren een boete. Daarnaast Volgens Blokhuis blijkt uit onderzoek mogen prijsstunts in winkels niet dat een derde van de jongeren die meer dan 25 procent van de prijs 40 alcohol drinkt, dit krijgt van zijn bedragen en komt er meer controle ouders of verzorgers. Achter de op de leeftijdsgrens bij het online voordeur kan dit niet strafbaar
20 kopen van alcohol en bij de worden gesteld maar in de horeca is bezorging ervan aan huis. wel toezicht. Blokhuis wil met de
45 regel ook bereiken dat ouderen zich De scherpere regels vloeien voort uit meer bewust ervan worden dat ze het nationaal preventieakkoord dat kinderen geen drank geven.
bron: www.trouw.nl, november 2020
Opgave 2 Schaduwonderwijs
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat er bij het nationaal preventieakkoord dat is afgesloten sprake is van samenwerking, met: • een toepassing van het vormen van relaties / afstemmen van handelen uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit tekst 1 waaruit het vormen van relaties / afstemmen van handelen blijkt (1) • een toepassing van een gemeenschappelijk doel uit de omschrijving van het kernconcept samenwerking en informatie uit tekst 1 waaruit een gemeenschappelijk doel blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 1 staat dat staatssecretaris Blokhuis het nationaal preventieakkoord heeft afgesloten met meer dan zeventig organisaties (r. 22-25). Hieruit blijkt dat staatssecretaris Blokhuis en deze organisaties relaties met elkaar hebben moeten aangaan / (en) hun handelen op elkaar hebben moeten afstemmen om tot een overeenstemming te komen (1) • Zij hebben dit gedaan voor een gemeenschappelijk doel, namelijk het terugdringen van overgewicht, drankgebruik en roken (r. 25-28). Er is dus sprake van samenwerking (1) (2)
Gebruik regel 38 tot en met 47 van tekst 1. Staatssecretaris Blokhuis wil met de nieuwe regel over wederverstrekking iets bereiken. Socialisatie heeft verschillende functies, bijvoorbeeld verandering van een (sub)cultuur.
Vraag 5 2 punten
Beredeneer welke functie van socialisatie te herkennen is in hetgeen staatssecretaris Blokhuis wil bereiken. Gebruik in je redenering een omschrijving van die functie van socialisatie.
Tekst 1
Scherpere regels voor alcoholgebruik gaan later in
De nieuwe Alcoholwet zal een half Blokhuis eerder heeft afgesloten met jaar later ingaan dan gepland, op 25 meer dan zeventig organisaties. Doel
1 juli 2021. Dat kondigde daarvan is om het overgewicht, staatssecretaris Paul Blokhuis drankgebruik en roken terug te
5 (volksgezondheid) aan tijdens een dringen. Wat betreft het debat in de Tweede Kamer over de drankgebruik, moeten vooral wet, die de Drank- en Horecawet 30 jongeren onder de achttien jaar en vervangt. zwangeren behoed worden voor drankgebruik. Alcohol is schadelijk De nieuwe wet regelt onder meer dat voor de ontwikkeling van de
10 ouders die voor hun kinderen onder hersenen van jongeren en voor het de achttien jaar in de kroeg of 35 ongeboren kind. Ook overmatig restaurant alcoholische drank kopen, alcoholgebruik moet worden strafbaar zijn. Ook vrienden die al teruggedrongen. wel achttien jaar zijn en dat doen,
15 riskeren een boete. Daarnaast Volgens Blokhuis blijkt uit onderzoek mogen prijsstunts in winkels niet dat een derde van de jongeren die meer dan 25 procent van de prijs 40 alcohol drinkt, dit krijgt van zijn bedragen en komt er meer controle ouders of verzorgers. Achter de op de leeftijdsgrens bij het online voordeur kan dit niet strafbaar
20 kopen van alcohol en bij de worden gesteld maar in de horeca is bezorging ervan aan huis. wel toezicht. Blokhuis wil met de
45 regel ook bereiken dat ouderen zich De scherpere regels vloeien voort uit meer bewust ervan worden dat ze het nationaal preventieakkoord dat kinderen geen drank geven.
bron: www.trouw.nl, november 2020
Opgave 2 Schaduwonderwijs
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het noemen van de functie gedragsregulatie (van het individu) (1) • een redenering dat de functie gedragsregulatie (van het individu) te herkennen is in hetgeen staatssecretaris Blokhuis wil bereiken, met een toepassing van een omschrijving van de functie gedragsregulatie (van het individu) (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 1 staat dat staatssecretaris Blokhuis met de regel wil bereiken dat ouderen/ouders en verzorgers zich meer bewust ervan worden dat ze kinderen geen drank geven. Hij wil dus dat ouderen geen drank meer gaan geven aan kinderen (1) • Hij wil het gedrag dus reguleren: de functie gedragsregulatie van het individu is te herkennen (1) (2)
In het verkiezingsprogramma 2022-2026 van een gemeentelijke politieke partij stond het volgende over de Alcoholwet en alcoholgebruik: “De handhaving van de Alcoholwet vraagt om voldoende beschikbare en goed geschoolde handhavers. [naam partij] is voor extra alertheid op de handhaving van leeftijdsgrenzen. De strijd tegen drankmisbruik voert de gemeente samen met scholen, ouders, kerken, verslavingszorg, horeca, politie, sportverenigingen en andere betrokkenen.” In het bovenstaande citaat uit het verkiezingsprogramma is de politieke stroming waartoe de partij behoort te herkennen. Uit het citaat blijkt dat onder andere rechtshandhaving een uitgangspunt van deze stroming is.
Vraag 6 2 punten
Geef aan welke politieke stroming in het citaat te herkennen is. Licht je antwoord toe met een ander uitgangspunt van deze politieke stroming, dat past bij de opvatting van deze stroming over de rol van de overheid.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het noemen van de confessionele stroming (1) • een uitgangspunt van de confessionele stroming dat past bij de opvatting van deze stroming over de rol van de overheid, dat te herkennen is in het citaat (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De confessionele stroming is te herkennen (1) • want het uitgangspunt gespreide verantwoordelijkheid / samenwerking in maatschappelijke verbanden / dat er veel belang wordt gehecht aan het maatschappelijk middenveld is te herkennen (in de zin: “De strijd tegen drankmisbruik voert de gemeente samen met scholen, ouders, kerken, verslavingszorg, horeca, politie, sportverenigingen en andere betrokkenen.”) (1) (2)
Opgave 2 Schaduwonderwijs
Bij deze opgave horen tekst 2 en tabel 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding Nederlanders zijn steeds hoger opgeleid. Bovendien is het opleidingsniveau een steeds belangrijkere rol gaan spelen voor het bepalen van iemands maatschappelijke positie. Om de kansen op een zo hoog mogelijk diploma te vergroten, maken steeds meer ouders voor hun kinderen gebruik van zogenaamd schaduwonderwijs. Onder schaduwonderwijs vallen aanvullende onderwijsactiviteiten die leerlingen na schooltijd volgen ter verbetering van het leren en presteren op school en waarvoor de gezinnen zelf moeten betalen. Voorbeelden hiervan zijn bijles, huiswerkbegeleiding en toets- en examentrainingen die leerlingen buiten schooltijd volgen. Er zijn ouders die honderden euro’s per jaar uitgeven aan schaduwonderwijs. In tekst 2 komt de keerzijde van schaduwonderwijs aan de orde.
Vraag 7 2 punten
Geef met het begrip diploma-inflatie een mogelijke verklaring voor de populariteit van schaduwonderwijs. Gebruik in je verklaring een omschrijving van diploma-inflatie.
Tekst 2
Bijlessen hebben ook een grote keerzijde
(…) Steeds meer Nederlanders zijn scholengemeenschap erg verschillen hoogopgeleid. Waar in de jaren van populatie, denkt Goes ook dat zestig nog maar een kleine vijf ongeveer een kwart van zijn procent van de beroepsbevolking achtstegroepers gebruikmaken van
5 hoogopgeleid was, heeft nu bijna de 45 schaduwonderwijs. ‘‘Wel of niet naar helft van de Nederlanders een bijles heeft alles te maken met het universitair of hbo-diploma. geld en ambitieniveau van de Opleidingsniveau bepaalt ouders.” (…) tegenwoordig niet langer alleen de
10 kans op een betere baan en meer Naast het eventuele ongunstige salaris, maar geeft je ook toegang tot 50 effect dat het schaduwonderwijs kan meer diensten als datingservices en hebben op de kansengelijkheid verzekeringen, specifiek voor spelen nog twee andere risico’s. Het hogeropgeleiden. (…) eerste risico is dat steeds meer
15 Dit alles zorgt voor een sterke leerlingen achterlopen, naarmate opwaartse druk in het onderwijs, 55 meer leerlingen gebruikmaken van want steeds meer leerlingen schaduwonderwijs. Wanneer een proberen een zo hoog mogelijke paar kinderen in een klas hier opleiding te halen. Voor kinderen uit gebruik van maakt, is het effect niet
20 lageropgeleide gezinnen biedt het echt te merken. Het wordt pas een onderwijs kansen om te klimmen op 60 probleem als het merendeel van de de sociale ladder. Bij kinderen uit klas gebruikmaakt van bijles. Net als hogeropgeleide gezinnen is het in de sportieve competitie geldt hier: veelal belangrijk niet af te dalen op het voordeel van de één is een
25 die sociale ladder. achterstand voor de ander. Maar deze druk heeft ook een 65 Het tweede risico is iets wat te zien is keerzijde. Door bijlessen en ander in landen als Japan en Zuid-Korea, schaduwonderwijs komt regulier waar het merendeel van de onderwijs onder druk te staan. Zo leerlingen al langere tijd
30 bestaat de kans dat docenten meer schaduwonderwijs volgt: docenten vertrouwen op bijlessen, dan op het 70 besteden minder tijd en aandacht geven van eigen goed onderwijs. (…) aan het uitleggen van de lesstof. Ze (…) Jeroen Goes, voorzitter van leunen op het feit dat een merendeel scholengemeenschap Fluvium, geeft van de klas gebruikmaakt van bijles.
35 leiding aan twintig scholen in de Binnen de scholen waar Jeroen Goes Betuwe. In zijn 25 jaar in het 75 leiding aan geeft, komt het zelfs voor onderwijs heeft hij zelf ervaren dat dat leerkrachten zelf het schaduwonderwijs een enorme huiswerkinstituten opzetten en dan vlucht heeft genomen. (…) Ondanks hun eigen leerlingen na schooltijd
40 dat de dorpen binnen zijn begeleiden. Hij merkt ook op dat er
80 steeds meer scholen zijn die bij het voor je operatie van je behandelende eerste gesprek met de ouders folders 85 chirurg een folder mee voor de meegeven van bijlesinstituten. “Dat hersteloperatie. (…)” vond ik zo raar. Je krijgt toch ook niet
bron: Tom Roggen, www.human.nl, 2021
tabel 1
Percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat betaald aanvullend onderwijs volgt
netto-maandinkomen ouders in percentage euro’s (per inkomensklasse) leerlingen tot 2.000 14 2.000 - 2.999 14 3.000 - 3.999 21 4.000 - 5.999 22 6.000 - 7.999 29 8.000 of meer 33
bron: Stichting Cito
- SEO Economisch Onderzoek, 2019
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen in Nederland
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een omschrijving van diploma-inflatie (1) • een verklaring voor de populariteit van schaduwonderwijs, met een toepassing van een omschrijving van het begrip diploma-inflatie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Omdat steeds meer mensen een (hoog/hoger) onderwijsdiploma behalen, worden diploma’s steeds minder waard. Eenzelfde diploma geeft nu toegang tot werk op een lager niveau dan vroeger. Er is sprake van diploma-inflatie (1) • Voor veel meer typen werk dan vroeger moet men een (hogere) opleiding afgerond hebben. Om dus in aanmerking te komen voor meer en beter beloonde banen, is een hogere opleiding vereist (dan vroeger). Schaduwonderwijs kan helpen deze hogere opleiding met succes af te ronden (1) (2)
Nederland is een gestratificeerde samenleving.
Vraag 8 2 punten
Beredeneer dat onderwijs bijdraagt aan de sociale stratificatie van de Nederlandse samenleving. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van sociale stratificatie;
- twee voorbeelden uit de beroepsprestigeladder om sociale stratificatie te illustreren.
Tekst 2
Bijlessen hebben ook een grote keerzijde
(…) Steeds meer Nederlanders zijn scholengemeenschap erg verschillen hoogopgeleid. Waar in de jaren van populatie, denkt Goes ook dat zestig nog maar een kleine vijf ongeveer een kwart van zijn procent van de beroepsbevolking achtstegroepers gebruikmaken van
5 hoogopgeleid was, heeft nu bijna de 45 schaduwonderwijs. ‘‘Wel of niet naar helft van de Nederlanders een bijles heeft alles te maken met het universitair of hbo-diploma. geld en ambitieniveau van de Opleidingsniveau bepaalt ouders.” (…) tegenwoordig niet langer alleen de
10 kans op een betere baan en meer Naast het eventuele ongunstige salaris, maar geeft je ook toegang tot 50 effect dat het schaduwonderwijs kan meer diensten als datingservices en hebben op de kansengelijkheid verzekeringen, specifiek voor spelen nog twee andere risico’s. Het hogeropgeleiden. (…) eerste risico is dat steeds meer
15 Dit alles zorgt voor een sterke leerlingen achterlopen, naarmate opwaartse druk in het onderwijs, 55 meer leerlingen gebruikmaken van want steeds meer leerlingen schaduwonderwijs. Wanneer een proberen een zo hoog mogelijke paar kinderen in een klas hier opleiding te halen. Voor kinderen uit gebruik van maakt, is het effect niet
20 lageropgeleide gezinnen biedt het echt te merken. Het wordt pas een onderwijs kansen om te klimmen op 60 probleem als het merendeel van de de sociale ladder. Bij kinderen uit klas gebruikmaakt van bijles. Net als hogeropgeleide gezinnen is het in de sportieve competitie geldt hier: veelal belangrijk niet af te dalen op het voordeel van de één is een
25 die sociale ladder. achterstand voor de ander. Maar deze druk heeft ook een 65 Het tweede risico is iets wat te zien is keerzijde. Door bijlessen en ander in landen als Japan en Zuid-Korea, schaduwonderwijs komt regulier waar het merendeel van de onderwijs onder druk te staan. Zo leerlingen al langere tijd
30 bestaat de kans dat docenten meer schaduwonderwijs volgt: docenten vertrouwen op bijlessen, dan op het 70 besteden minder tijd en aandacht geven van eigen goed onderwijs. (…) aan het uitleggen van de lesstof. Ze (…) Jeroen Goes, voorzitter van leunen op het feit dat een merendeel scholengemeenschap Fluvium, geeft van de klas gebruikmaakt van bijles.
35 leiding aan twintig scholen in de Binnen de scholen waar Jeroen Goes Betuwe. In zijn 25 jaar in het 75 leiding aan geeft, komt het zelfs voor onderwijs heeft hij zelf ervaren dat dat leerkrachten zelf het schaduwonderwijs een enorme huiswerkinstituten opzetten en dan vlucht heeft genomen. (…) Ondanks hun eigen leerlingen na schooltijd
40 dat de dorpen binnen zijn begeleiden. Hij merkt ook op dat er
80 steeds meer scholen zijn die bij het voor je operatie van je behandelende eerste gesprek met de ouders folders 85 chirurg een folder mee voor de meegeven van bijlesinstituten. “Dat hersteloperatie. (…)” vond ik zo raar. Je krijgt toch ook niet
bron: Tom Roggen, www.human.nl, 2021
tabel 1
Percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat betaald aanvullend onderwijs volgt
netto-maandinkomen ouders in percentage euro’s (per inkomensklasse) leerlingen tot 2.000 14 2.000 - 2.999 14 3.000 - 3.999 21 4.000 - 5.999 22 6.000 - 7.999 29 8.000 of meer 33
bron: Stichting Cito
- SEO Economisch Onderzoek, 2019
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen in Nederland
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een redenering dat onderwijs bijdraagt aan de sociale stratificatie van de Nederlandse samenleving, met een toepassing van een omschrijving van sociale stratificatie (1) • twee voorbeelden uit de beroepsprestigeladder om sociale stratificatie te illustreren (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Mensen volgen onderwijs op verschillende niveaus. De maatschappelijke groepen / sociale lagen in Nederland waartussen sociale ongelijkheid bestaat, verschillen over het algemeen (onder andere) van elkaar wat betreft opleidingsniveau (1) • Zo blijkt uit de beroepsprestigeladder dat chirurgen, hoogopgeleide mensen, hoger op deze ladder staan dan bijvoorbeeld fabrieksmedewerkers aan de lopende band / ongeschoolde arbeiders (1) (2)
Gebruik tekst 2.
Vraag 9 2 punten
Beredeneer dat het vraagstuk over schaduwonderwijs over sociale mobiliteit gaat. Gebruik in je redenering:
- een omschrijving van het begrip sociale mobiliteit;
- informatie uit tekst 2 waaruit sociale mobiliteit blijkt.
Tekst 2
Bijlessen hebben ook een grote keerzijde
(…) Steeds meer Nederlanders zijn scholengemeenschap erg verschillen hoogopgeleid. Waar in de jaren van populatie, denkt Goes ook dat zestig nog maar een kleine vijf ongeveer een kwart van zijn procent van de beroepsbevolking achtstegroepers gebruikmaken van
5 hoogopgeleid was, heeft nu bijna de 45 schaduwonderwijs. ‘‘Wel of niet naar helft van de Nederlanders een bijles heeft alles te maken met het universitair of hbo-diploma. geld en ambitieniveau van de Opleidingsniveau bepaalt ouders.” (…) tegenwoordig niet langer alleen de
10 kans op een betere baan en meer Naast het eventuele ongunstige salaris, maar geeft je ook toegang tot 50 effect dat het schaduwonderwijs kan meer diensten als datingservices en hebben op de kansengelijkheid verzekeringen, specifiek voor spelen nog twee andere risico’s. Het hogeropgeleiden. (…) eerste risico is dat steeds meer
15 Dit alles zorgt voor een sterke leerlingen achterlopen, naarmate opwaartse druk in het onderwijs, 55 meer leerlingen gebruikmaken van want steeds meer leerlingen schaduwonderwijs. Wanneer een proberen een zo hoog mogelijke paar kinderen in een klas hier opleiding te halen. Voor kinderen uit gebruik van maakt, is het effect niet
20 lageropgeleide gezinnen biedt het echt te merken. Het wordt pas een onderwijs kansen om te klimmen op 60 probleem als het merendeel van de de sociale ladder. Bij kinderen uit klas gebruikmaakt van bijles. Net als hogeropgeleide gezinnen is het in de sportieve competitie geldt hier: veelal belangrijk niet af te dalen op het voordeel van de één is een
25 die sociale ladder. achterstand voor de ander. Maar deze druk heeft ook een 65 Het tweede risico is iets wat te zien is keerzijde. Door bijlessen en ander in landen als Japan en Zuid-Korea, schaduwonderwijs komt regulier waar het merendeel van de onderwijs onder druk te staan. Zo leerlingen al langere tijd
30 bestaat de kans dat docenten meer schaduwonderwijs volgt: docenten vertrouwen op bijlessen, dan op het 70 besteden minder tijd en aandacht geven van eigen goed onderwijs. (…) aan het uitleggen van de lesstof. Ze (…) Jeroen Goes, voorzitter van leunen op het feit dat een merendeel scholengemeenschap Fluvium, geeft van de klas gebruikmaakt van bijles.
35 leiding aan twintig scholen in de Binnen de scholen waar Jeroen Goes Betuwe. In zijn 25 jaar in het 75 leiding aan geeft, komt het zelfs voor onderwijs heeft hij zelf ervaren dat dat leerkrachten zelf het schaduwonderwijs een enorme huiswerkinstituten opzetten en dan vlucht heeft genomen. (…) Ondanks hun eigen leerlingen na schooltijd
40 dat de dorpen binnen zijn begeleiden. Hij merkt ook op dat er
80 steeds meer scholen zijn die bij het voor je operatie van je behandelende eerste gesprek met de ouders folders 85 chirurg een folder mee voor de meegeven van bijlesinstituten. “Dat hersteloperatie. (…)” vond ik zo raar. Je krijgt toch ook niet
bron: Tom Roggen, www.human.nl, 2021
tabel 1
Percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat betaald aanvullend onderwijs volgt
netto-maandinkomen ouders in percentage euro’s (per inkomensklasse) leerlingen tot 2.000 14 2.000 - 2.999 14 3.000 - 3.999 21 4.000 - 5.999 22 6.000 - 7.999 29 8.000 of meer 33
bron: Stichting Cito
- SEO Economisch Onderzoek, 2019
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen in Nederland
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tekst 2 waaruit sociale mobiliteit blijkt (1) • een redenering dat het vraagstuk over schaduwonderwijs over sociale mobiliteit gaat, met een toepassing van een omschrijving van het begrip sociale mobiliteit (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 2 staat dat onderwijs kinderen uit lageropgeleide gezinnen kansen biedt om te klimmen op de sociale ladder (r. 19-22). / Voor kinderen uit hogeropgeleide gezinnen is het vaak belangrijk dat zij een even hoge opleiding afronden als hun ouders en dus niet dalen op de sociale ladder (r. 22-25) (1) • Schaduwonderwijs wordt vaak ingezet om een zo hoog mogelijke opleiding te halen en daarmee een hoge maatschappelijke positie. Schaduwonderwijs kan de kans om een hoge(re) opleiding, en daarmee een hogere maatschappelijke positie, te halen dan je ouders vergroten / het risico om een lagere opleiding, en daarmee een lagere maatschappelijke positie, te halen dan je ouders verkleinen. Als iemand klimt of daalt op de maatschappelijke ladder is er sprake van sociale mobiliteit. Het vraagstuk over schaduwonderwijs gaat daarom over sociale mobiliteit (1) (2)
Gebruik tekst 2. In regel 45 tot en met 48 van tekst 2 stelt Jeroen Goes dat het wel of niet inzetten van schaduwonderwijs afhangt van de ouders. Schaduwonderwijs kan leerlingen helpen een bepaalde positie te bereiken. Er kunnen drie verschillende vormen van kapitaal worden onderscheiden die invloed hebben op het bereiken van een bepaalde positie in de samenleving.
Vraag 10 3 punten
− Leg uit welke twee vormen van kapitaal te herkennen zijn in regel 45 tot en met 48 van tekst 2. Gebruik in je uitleg bij beide vormen van kapitaal een voorbeeld of omschrijving van de vorm van kapitaal.
- Leg met behulp van een eigen voorbeeld uit hoe de derde vorm van kapitaal zou kunnen bijdragen aan het behalen van een hoger opleidingsniveau.
Tekst 2
Bijlessen hebben ook een grote keerzijde
(…) Steeds meer Nederlanders zijn scholengemeenschap erg verschillen hoogopgeleid. Waar in de jaren van populatie, denkt Goes ook dat zestig nog maar een kleine vijf ongeveer een kwart van zijn procent van de beroepsbevolking achtstegroepers gebruikmaken van
5 hoogopgeleid was, heeft nu bijna de 45 schaduwonderwijs. ‘‘Wel of niet naar helft van de Nederlanders een bijles heeft alles te maken met het universitair of hbo-diploma. geld en ambitieniveau van de Opleidingsniveau bepaalt ouders.” (…) tegenwoordig niet langer alleen de
10 kans op een betere baan en meer Naast het eventuele ongunstige salaris, maar geeft je ook toegang tot 50 effect dat het schaduwonderwijs kan meer diensten als datingservices en hebben op de kansengelijkheid verzekeringen, specifiek voor spelen nog twee andere risico’s. Het hogeropgeleiden. (…) eerste risico is dat steeds meer
15 Dit alles zorgt voor een sterke leerlingen achterlopen, naarmate opwaartse druk in het onderwijs, 55 meer leerlingen gebruikmaken van want steeds meer leerlingen schaduwonderwijs. Wanneer een proberen een zo hoog mogelijke paar kinderen in een klas hier opleiding te halen. Voor kinderen uit gebruik van maakt, is het effect niet
20 lageropgeleide gezinnen biedt het echt te merken. Het wordt pas een onderwijs kansen om te klimmen op 60 probleem als het merendeel van de de sociale ladder. Bij kinderen uit klas gebruikmaakt van bijles. Net als hogeropgeleide gezinnen is het in de sportieve competitie geldt hier: veelal belangrijk niet af te dalen op het voordeel van de één is een
25 die sociale ladder. achterstand voor de ander. Maar deze druk heeft ook een 65 Het tweede risico is iets wat te zien is keerzijde. Door bijlessen en ander in landen als Japan en Zuid-Korea, schaduwonderwijs komt regulier waar het merendeel van de onderwijs onder druk te staan. Zo leerlingen al langere tijd
30 bestaat de kans dat docenten meer schaduwonderwijs volgt: docenten vertrouwen op bijlessen, dan op het 70 besteden minder tijd en aandacht geven van eigen goed onderwijs. (…) aan het uitleggen van de lesstof. Ze (…) Jeroen Goes, voorzitter van leunen op het feit dat een merendeel scholengemeenschap Fluvium, geeft van de klas gebruikmaakt van bijles.
35 leiding aan twintig scholen in de Binnen de scholen waar Jeroen Goes Betuwe. In zijn 25 jaar in het 75 leiding aan geeft, komt het zelfs voor onderwijs heeft hij zelf ervaren dat dat leerkrachten zelf het schaduwonderwijs een enorme huiswerkinstituten opzetten en dan vlucht heeft genomen. (…) Ondanks hun eigen leerlingen na schooltijd
40 dat de dorpen binnen zijn begeleiden. Hij merkt ook op dat er
80 steeds meer scholen zijn die bij het voor je operatie van je behandelende eerste gesprek met de ouders folders 85 chirurg een folder mee voor de meegeven van bijlesinstituten. “Dat hersteloperatie. (…)” vond ik zo raar. Je krijgt toch ook niet
bron: Tom Roggen, www.human.nl, 2021
tabel 1
Percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat betaald aanvullend onderwijs volgt
netto-maandinkomen ouders in percentage euro’s (per inkomensklasse) leerlingen tot 2.000 14 2.000 - 2.999 14 3.000 - 3.999 21 4.000 - 5.999 22 6.000 - 7.999 29 8.000 of meer 33
bron: Stichting Cito
- SEO Economisch Onderzoek, 2019
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen in Nederland
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg dat economisch kapitaal te herkennen is, met een verwijzing naar ‘geld’ (als voorbeeld van economisch kapitaal) (1) • een uitleg dat cultureel kapitaal te herkennen is in ‘ambitieniveau’ (van de ouders), met een toepassing van cultureel kapitaal (1) • een uitleg met behulp van een eigen voorbeeld hoe sociaal kapitaal zou kunnen bijdragen aan het behalen van een hoger opleidingsniveau (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Economisch kapitaal is te herkennen, omdat er staat dat wel of niet naar bijles gaan alles te maken heeft met het geld van de ouders. Geld is een voorbeeld van economisch kapitaal (1) • Cultureel kapitaal is te herkennen, omdat er staat dat wel of niet naar bijles gaan alles te maken heeft met het ambitieniveau van de ouders. In het ambitieniveau van de ouders (ouders met een hoog ambitieniveau zullen hun kind eerder naar bijles laten gaan) zijn de houdingen/opvattingen van de ouders te herkennen (1) • Sociaal kapitaal zou kunnen bijdragen aan het behalen van een hoger opleidingsniveau, omdat het bijvoorbeeld makkelijker is om iemand te vinden die je kan helpen met een bepaald vak op school, als jij of je ouders veel hoogopgeleide mensen kennen (1) (3)
Gebruik tekst 2.
Vraag 11 2 punten
Beredeneer dat schaduwonderwijs in landen als Japan en Zuid-Korea geïnstitutionaliseerd lijkt te zijn. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept institutionalisering;
- informatie uit tekst 2 die de redenering ondersteunt.
Tekst 2
Bijlessen hebben ook een grote keerzijde
(…) Steeds meer Nederlanders zijn scholengemeenschap erg verschillen hoogopgeleid. Waar in de jaren van populatie, denkt Goes ook dat zestig nog maar een kleine vijf ongeveer een kwart van zijn procent van de beroepsbevolking achtstegroepers gebruikmaken van
5 hoogopgeleid was, heeft nu bijna de 45 schaduwonderwijs. ‘‘Wel of niet naar helft van de Nederlanders een bijles heeft alles te maken met het universitair of hbo-diploma. geld en ambitieniveau van de Opleidingsniveau bepaalt ouders.” (…) tegenwoordig niet langer alleen de
10 kans op een betere baan en meer Naast het eventuele ongunstige salaris, maar geeft je ook toegang tot 50 effect dat het schaduwonderwijs kan meer diensten als datingservices en hebben op de kansengelijkheid verzekeringen, specifiek voor spelen nog twee andere risico’s. Het hogeropgeleiden. (…) eerste risico is dat steeds meer
15 Dit alles zorgt voor een sterke leerlingen achterlopen, naarmate opwaartse druk in het onderwijs, 55 meer leerlingen gebruikmaken van want steeds meer leerlingen schaduwonderwijs. Wanneer een proberen een zo hoog mogelijke paar kinderen in een klas hier opleiding te halen. Voor kinderen uit gebruik van maakt, is het effect niet
20 lageropgeleide gezinnen biedt het echt te merken. Het wordt pas een onderwijs kansen om te klimmen op 60 probleem als het merendeel van de de sociale ladder. Bij kinderen uit klas gebruikmaakt van bijles. Net als hogeropgeleide gezinnen is het in de sportieve competitie geldt hier: veelal belangrijk niet af te dalen op het voordeel van de één is een
25 die sociale ladder. achterstand voor de ander. Maar deze druk heeft ook een 65 Het tweede risico is iets wat te zien is keerzijde. Door bijlessen en ander in landen als Japan en Zuid-Korea, schaduwonderwijs komt regulier waar het merendeel van de onderwijs onder druk te staan. Zo leerlingen al langere tijd
30 bestaat de kans dat docenten meer schaduwonderwijs volgt: docenten vertrouwen op bijlessen, dan op het 70 besteden minder tijd en aandacht geven van eigen goed onderwijs. (…) aan het uitleggen van de lesstof. Ze (…) Jeroen Goes, voorzitter van leunen op het feit dat een merendeel scholengemeenschap Fluvium, geeft van de klas gebruikmaakt van bijles.
35 leiding aan twintig scholen in de Binnen de scholen waar Jeroen Goes Betuwe. In zijn 25 jaar in het 75 leiding aan geeft, komt het zelfs voor onderwijs heeft hij zelf ervaren dat dat leerkrachten zelf het schaduwonderwijs een enorme huiswerkinstituten opzetten en dan vlucht heeft genomen. (…) Ondanks hun eigen leerlingen na schooltijd
40 dat de dorpen binnen zijn begeleiden. Hij merkt ook op dat er
80 steeds meer scholen zijn die bij het voor je operatie van je behandelende eerste gesprek met de ouders folders 85 chirurg een folder mee voor de meegeven van bijlesinstituten. “Dat hersteloperatie. (…)” vond ik zo raar. Je krijgt toch ook niet
bron: Tom Roggen, www.human.nl, 2021
tabel 1
Percentage leerlingen in het voortgezet onderwijs dat betaald aanvullend onderwijs volgt
netto-maandinkomen ouders in percentage euro’s (per inkomensklasse) leerlingen tot 2.000 14 2.000 - 2.999 14 3.000 - 3.999 21 4.000 - 5.999 22 6.000 - 7.999 29 8.000 of meer 33
bron: Stichting Cito
- SEO Economisch Onderzoek, 2019
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen in Nederland
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tekst 2 die de redenering dat schaduwonderwijs in landen als Japan en Zuid-Korea geïnstitutionaliseerd lijkt te zijn ondersteunt (1) • een redenering dat schaduwonderwijs in landen als Japan en Zuid-Korea geïnstitutionaliseerd lijkt te zijn, met een toepassing van een complex van waarden / min of meer geformaliseerde regels en standaard gedragspatronen / het reguleren van gedrag van mensen (en hun onderlinge relaties) uit de omschrijving van het kernconcept institutionalisering (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In tekst 2 staat dat in landen als Japan en Zuid-Korea leraren ervan uitgaan dat leerlingen de stof ook uitgelegd krijgen tijdens de bijles en dat ze daarom minder tijd aan de uitleg zijn gaan besteden (r. 69-73) (1) • Als leraren ervan uitgaan dat leerlingen schaduwonderwijs volgen in de vorm van bijles, dan is het volgen van dergelijk onderwijs de norm geworden en kun je het zien als een standaardgedragspatroon dat het gedrag van niet alleen de leerlingen maar in dat geval ook van de docenten reguleert. Docenten zijn minder aandacht gaan besteden aan uitleg, omdat leerlingen die uitleg al tijdens bijles krijgen (1) (2)
Gebruik tabel 1. Verschillende onderzoekers bestuderen het gebruik en gevolgen van schaduwonderwijs. Tabel 1 geeft informatie over de relatie tussen de inkomensklasse van ouders en de inzet van betaald aanvullend schaduwonderwijs. Bij aanvang van een onderzoek kun je meerdere hypothesen formuleren.
Vraag 12 2 punten
− Formuleer een hypothese die bevestigd wordt door de gegevens in tabel 1.
- Benoem de afhankelijke en onafhankelijke variabele in je hypothese.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een hypothese die bevestigd wordt door de gegevens in tabel 1 (1) • het noemen van de afhankelijke en onafhankelijk variabele in de hypothese die is geformuleerd (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Hoe hoger de inkomensklasse van ouders, hoe hoger het percentage leerlingen/kinderen dat betaald aanvullend onderwijs volgt (1) • de afhankelijke variabele is het percentage leerlingen/kinderen dat betaald aanvullend onderwijs volgt en de onafhankelijke variabele is het netto-inkomen van ouders (1) (2)
Gebruik tabel 1.
Vraag 13 2 punten
Beredeneer aan de hand van tabel 1 dat het gebruik van betaald aanvullend onderwijs (schaduwonderwijs) bestaande sociale ongelijkheid laat zien. Gebruik in je redenering:
- informatie uit tabel 1;
- de omschrijving van het kernconcept sociale ongelijkheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tabel 1 waaruit sociale ongelijkheid blijkt (1) • een redenering aan de hand van tabel 1 dat het gebruik van betaald aanvullend onderwijs (schaduwonderwijs) bestaande sociale ongelijkheid laat zien, met een toepassing van het kernconcept sociale ongelijkheid (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Uit tabel 1 blijkt dat betaald aanvullend onderwijs/schaduwonderwijs veel meer gevolgd wordt door kinderen van ouders met een hoog netto-maandinkomen, dan door kinderen waarvan de ouders een lager/laag netto-maandinkomen hebben. / 29 en 33 procent van de kinderen van ouders die respectievelijk tussen 6.000 en 7.999 euro of meer dan 8.000 euro per maand verdienen maken gebruik van schaduwonderwijs, terwijl dat bij kinderen van ouders met een netto-maandinkomen tot 2.999 euro maar 14 procent is (1) • De verklaring hiervoor kan zijn dat betaald aanvullend onderwijs/schaduwonderwijs geld kost, en mensen met minder/weinig geld minder geld hebben voor schaduwonderwijs dan mensen met genoeg/veel geld. Het gebruik van betaald aanvullend onderwijs/schaduwonderwijs laat dan dus bestaande sociale ongelijkheid zien, omdat het meer of minder hebben van geld dan leidt tot een ongelijke verdeling van het kunnen volgen van betaald aanvullend onderwijs/schaduwonderwijs (1) (2)
Opgave 3 De betekenis van muziek voor Syrische vluchtelingen
in Nederland
Bij deze opgave hoort tekst 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding In tekst 3 worden resultaten van een sociologisch onderzoek beschreven. De onderzoekers proberen te begrijpen wat voor rol muziek speelt voor Syrische vluchtelingen in Nederland. De onderzoekers hebben twintig Syrische vluchtelingen geïnterviewd die verspreid over heel Nederland wonen. Uit de interviews blijkt dat het beluisteren van Arabische en Nederlandstalige muziek voor deze Syrische vluchtelingen verschillende functies heeft. In tekst 3 wordt op twee functies nader ingegaan.
Zie de inleiding van deze opgave. Stel dat de onderzoekers een uitspraak zouden willen doen over alle Syrische vluchtelingen in Nederland. Zij doen hiervoor een nieuw, groot onderzoek. Het onderzoek moet aan de eisen van sociaalwetenschappelijk onderzoek voldoen.
Vraag 14 1 punt
Geef aan met behulp van de eis van representativiteit waar de onderzoekers op moeten letten als zij een uitspraak zouden willen doen over alle Syrische vluchtelingen in Nederland.
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een toepassing van de eis van representativiteit waaruit blijkt dat de steekproef een weerspiegeling/dwarsdoorsnede is van de onderzoekspopulatie. voorbeeld van een juist antwoord: Als de onderzoekers een uitspraak zouden willen doen over alle Syrische vluchtelingen in Nederland, dan moeten zij erop letten dat de groep Syrische vluchtelingen die ze interviewen (de steekproef) een weerspiegeling/dwarsdoorsnede is van de gehele onderzoekspopulatie (Syrische vluchtelingen in Nederland). (1)
Gebruik tekst 3. Binnen de sociale wetenschappen worden verschillende meetinstrumenten gebruikt. Een meetinstrument wordt gebruikt om onderzoeksgegevens te verzamelen. Voor welk meetinstrument gekozen wordt, hangt af van onder andere de onderzoeksvraag. De onderzoekers hebben het meetinstrument ‘interviews’ gebruikt. Andere meetinstrumenten zijn ‘observaties’ en ‘experimenten’.
Vraag 15 2 punten
a Noem nog een ander veel gebruikt meetinstrument. b Beredeneer vervolgens dat in tekst 3 een voordeel van interviews ten opzichte van dit in het antwoord op a genoemde meetinstrument te herkennen is.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • het noemen van enquête(s) als ander meetinstrument (1) b • een redenering dat in tekst 3 een voordeel van interviews ten opzichte van enquêtes te herkennen is, met een toepassing van een voordeel van het meetinstrument interviews ten opzichte van enquêtes en informatie uit tekst 3 waarin dit voordeel te herkennen is (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • Een ander meetinstrument is het houden van een enquête (1) b • In tekst 3 is het voordeel van interviews te herkennen dat interviews ten opzichte van enquêtes persoonlijke(re) / uitgebreide(re) / minder voorgestructureerde informatie/antwoorden opleveren. In tekst 3 zijn fragmenten uit de interviews te lezen. In deze fragmenten zijn persoonlijke/uitgebreide / niet voorgestructureerde antwoorden/reacties van respondenten te lezen die de onderzoekers bij het gebruiken van een enquête niet hadden verkregen, omdat er bij een enquête vaak alleen/voornamelijk gesloten antwoorden worden gegeven (1) (2)
Gebruik tekst 3.
Vraag 16 2 punten
Beredeneer aan de hand van tekst 3 dat digitalisering het proces van globalisering versneld heeft. Gebruik in je redenering:
- de omschrijving van het kernconcept globalisering;
- informatie uit tekst 3 waaruit digitalisering blijkt;
- informatie uit tekst 3 die je redenering ondersteunt.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een redenering dat digitalisering het proces van globalisering versneld heeft, met: • een toepassing van globalisering en informatie uit tekst 3 waaruit digitalisering blijkt (1) • informatie uit tekst 3 waaruit blijkt dat digitalisering het proces van globalisering versneld heeft (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Digitalisering heeft het proces van globalisering versneld, omdat het proces van uitbreiding en intensivering over zeer grote afstand en over landsgrenzen heen door het gebruik van digitale middelen als smartphones en internet (r. 9-10) een versnelling heeft doorgemaakt (1) • In het verleden verliep de communicatie (tussen vluchtelingen en hun vrienden/familie) bijvoorbeeld via dure lange-afstandsgesprekken en trage onbetrouwbare post, terwijl in de jaren tien en twintig van deze eeuw de communicatie via smartphones en internet mogelijkheden biedt tot constante (video)communicatie met geliefden over grote afstanden (r. 2-14) (1) (2)
Gebruik regel 1 tot en met 43 van tekst 3. Uit tekst 3 blijkt dat muziek zorgt voor verbinding. We onderscheiden verschillende vormen van sociale bindingen, zoals cognitieve bindingen.
Vraag 17 2 punten
Leg uit aan welke andere vorm van sociale bindingen tussen de Syrische vluchtelingen en hun vrienden muziek bijdraagt. Gebruik in je uitleg:
- de naam en een omschrijving van een andere vorm van sociale bindingen;
- informatie uit regel 1 tot en met 43 van tekst 3 om deze vorm van sociale bindingen te illustreren.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat muziek bijdraagt aan de affectieve bindingen tussen de Syrische vluchtelingen en hun vrienden, met: • informatie uit regel 1-43 van tekst 3 om affectieve bindingen te illustreren (1) • een toepassing van een omschrijving van affectieve bindingen (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het delen van muziek, zo vertelt Amer in tekst 3, geeft het gevoel vrienden op afstand nog steeds te ontmoeten in het echte leven (r. 30-37); het draagt dus bij aan de vriendschappelijke gevoelens en band met deze vrienden (1) • Muziek draagt daarmee bij aan de affectieve bindingen tussen de Syrische vluchtelingen en hun vrienden: de positieve gevoelens van vriendschap voor elkaar (1) (2)
Gebruik regel 45 tot en met 48 van tekst 3. In regel 45 tot en met 48 van tekst 3 wordt een functie van muziek beschreven.
Vraag 18 1 punt
Leg uit welk kernconcept bij het hoofdconcept binding te herkennen is in regel 45 tot en met 48 van tekst 3. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het gekozen kernconcept.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat een uitleg dat het kernconcept sociale cohesie te herkennen is in regel 45-48 van tekst 3, met een toepassing van het kernconcept sociale cohesie. voorbeeld van een juist antwoord: Het kernconcept sociale cohesie is te herkennen, want in regel 45-48 is te herkennen dat muziek het gevoel kan geven een groep te zijn, lid te zijn van een gemeenschap. (1)
Andersglobalisten en hyperglobalisten denken verschillend over globalisering. Hieronder staan vier uitspraken.
Vraag 19 1 punt
Welke uitspraak is juist?
A Andersglobalisten wijzen vooral op de negatieve kanten van globalisering en vinden een nadeel van globalisering dat door
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Antwoord: D (1)
wereldwijde muzikale uitwisseling lokale culturen nieuw leven kan worden ingeblazen.
B Andersglobalisten wijzen vooral op de positieve kanten van globalisering en vinden een voordeel van globalisering dat er een steeds diversere muziekcultuur verspreid wordt.
C Hyperglobalisten wijzen vooral op de negatieve kanten van globalisering en vinden een nadeel van globalisering dat er een steeds homogenere muziekcultuur verspreid wordt.
D Hyperglobalisten wijzen vooral op de positieve kanten van globalisering en vinden een voordeel van globalisering dat er wereldwijde muzikale uitwisseling plaatsvindt.
Gebruik tekst 3. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee specifieke vormen van socialisatie.
Vraag 20 2 punten
Beredeneer met een van deze specifieke vormen van socialisatie dat Nederlandstalige muziek een rol kan spelen in de socialisatie van Syrische vluchtelingen. Gebruik in je redenering:
- de naam en omschrijving van de gekozen vorm van socialisatie;
- informatie uit tekst 3 die je redenering ondersteunt.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • informatie uit tekst 3 die de redenering ondersteunt dat Nederlandstalige muziek een rol kan spelen in de socialisatie van Syrische vluchtelingen (1) • een redenering dat Nederlandstalige muziek een rol kan spelen in de socialisatie van Syrische vluchtelingen, met een toepassing van het kernconcept acculturatie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Door het luisteren naar Nederlandstalige muziek kunnen Syrische vluchtelingen de Nederlandse taal leren (r. 57-59) en een beeld krijgen van de Nederlandse cultuur / Nederland en Nederlanders (r. 59-64; r. 73-81) (1) • Door middel van de Nederlandstalige muziek kunnen ze dus de Nederlandse cultuur, waaronder bijvoorbeeld de taal en bepaalde waarden en normen, aanleren en verwerven. De vorm van socialisatie is acculturatie, omdat de Nederlandse cultuur een andere cultuur is dan de cultuur waarin zij zijn opgegroeid (1) (2)
Gebruik regel 71 tot en met 81 van tekst 3. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen verschillende soorten identiteiten. Stel dat de meeste Syrische vluchtelingen het beeld van Nederlanders en Nederland hebben dat Sama heeft.
Vraag 21 2 punten
Leg uit van welk soort identiteit van Nederlanders en Nederland dan sprake is. Gebruik in je uitleg:
- de naam en omschrijving van een soort identiteit;
- informatie uit regel 71 tot en met 81 van tekst 3 die je uitleg ondersteunt.
Tekst 3
Muzikale verbindingen tussen Nederland en Syrië
(…) biedt (…) een scala aan Mediatisering1) en digitalisering mogelijkheden voor constante (video) Wat (…) opvalt is de cruciale rol van communicatie met geliefden over mediatisering en digitalisering. Waar grote afstanden. (…) Muziek, films, vluchtelingen in het nabije verleden 15 series, visuele kunst en ga zo door,
5 (…) waren teruggeworpen op dure zijn vrijwel altijd en gratis lange-afstandstelefoongesprekken en toegankelijk en stellen mensen in trage, onbetrouwbare post, hebben staat om in een nieuwe context vluchtelingen in de jaren tien en culturele verbindingen te maken en twintig van deze eeuw toegang tot 20 te onderhouden (…).
10 smartphones en het internet. Dit
Hierbij gaat het niet alleen om alleen de ‘eigen’ groep samen, maar toegang tot allerlei media, maar ook kan ook een brug tussen de mogelijkheid tot het creëren van verschillende groepen vormen. Een gedeelde ervaringen op afstand. Veel 55 eerste manier waarop dat voor de
25 van onze de respondenten leven niet meeste van onze respondenten meer in de nabijheid van hun gebeurt, is doordat zij Syrische vrienden. Soms wonen zij Nederlandstalige muziek gebruiken nog in Syrië, vaker heeft hun vlucht om Nederlands te leren. Hoewel ze naar verschillende plaatsen op de 60 sommigen dit puur instrumenteel
30 wereld gebracht. Zo vertelt de inzetten, verworden de Nederlandse 26-jarige Amer dat hij Spotify en liedjes soms tot culturele spiegels die YouTube gebruikt om playlists te ze instrueren over de Nederlandse delen met zijn vrienden in andere cultuur. Zo noemen zowel Klara (38) delen van Nederland, Duitsland en 65 als Sama (28) de hit Leef van André
35 zelfs de Filipijnen. “Dit geeft me het Hazes junior als grote favoriet. Een gevoel dat ik ze nog steeds ontmoet van Sama’s Nederlandse vriendinnen in het echte leven. (…) In Syrië deelt zulke liedjes met haar omdat ze zagen we onze vrienden vaak wel langzaam zijn ingezongen en dus meer dan drie uur per dag, op z’n 70 gemakkelijk voor haar te begrijpen
40 minst. Nu zijn we ver van elkaar zijn. Zo deelde ze ook 17 miljoen vandaan en houden we contact via mensen van Davina Michelle en sociale media, waarmee we muziek Snelle, dat volgens Sama “een heel en andere media kunnen delen.” mooi beeld geeft over Nederlanders, Al deze voorbeelden laten zien dat 75 die tolerant zijn en vechten tegen
45 muziek (…) kan werken als sociale discriminatie en racisme. Dat lied lijm tussen lotgenoten die (…) een geeft me het beeld dat dit een land is gevoel van collectiviteit kunnen met culturele diversiteit, waar ervaren door muziek. (…) mensen vanuit verschillende delen
80 van de wereld samenleven op een Culturele spiegels plaats, in harmonie en vrede.” (…)
50 Daarmee komen we op de derde functie. Muziek bindt immers niet
bron: Julian Schaap en Jaber Mawazini, Sociologie Magazine, maart 2021
noot 1 mediatisering = de toenemende invloed van de media op de samenleving
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • het noemen van (externe) collectieve identiteit (1) • een uitleg dat er sprake is van een (externe) collectieve identiteit van Nederlanders en Nederland, met een toepassing van een omschrijving van (externe) collectieve identiteit en informatie uit regel 71-81 van tekst 3 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Er is sprake van een (externe) collectieve identiteit van Nederlanders en Nederland (1) • want als de meeste Syrische vluchtelingen het beeld hebben dat Nederlanders tolerant zijn en vechten tegen discriminatie en racisme / dat Nederland een land is met culturele diversiteit, waar mensen vanuit verschillende delen van de wereld samenleven op een plaats, in harmonie en vrede, is dat een zij-beeld van Nederlanders/Nederland dat breed wordt onderschreven door buitenstaanders (1) (2)
Opgave 4 Proef preventief fouilleren
Bij deze opgave horen de teksten 4 en 5 en figuur 1 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over een proef met preventief fouilleren in bepaalde wijken in Amsterdam, die in september 2021 gehouden is. Preventief fouilleren houdt in dat de politie in een gebied dat door de burgemeester is aangewezen als veiligheidsrisicogebied, personen mag controleren op verboden wapenbezit.
Gebruik tekst 4. Bij het bestrijden van criminaliteit in een rechtsstaat speelt vaak het dilemma van de rechtsstaat. Het dilemma van de rechtsstaat is een dilemma tussen twee taken die de overheid heeft.
Vraag 22 3 punten
Beredeneer dat in tekst 4 het dilemma van de rechtsstaat te herkennen is. Gebruik in je redenering:
- de twee taken die de overheid heeft waartussen het dilemma bestaat;
- bij beide taken informatie uit tekst 4 waarin de taak te herkennen is;
- een omschrijving van het dilemma van de rechtsstaat.
Tekst 4
Halsema passeert raad en zet proef preventief fouilleren door
(…) in de komende tijd zal het in vijf 25 van mensen te legitimeren. (…) Al wijken in de stad [Amsterdam] met al waren er donderdag mogelijk zijn dat politieagenten 25 zetels1) (GroenLinks, D66, Partij passanten staande houden en voor de Dieren, SP, Denk en Bij1) die
5 doorzoeken zonder redelijke zich tegen het plan keerden. verdenking. Op verzoek van politiechef Frank 30 Toch zet burgemeester Halsema het Paauw heeft [burgemeester] experiment door. Dit is zeer Halsema (...) aangekondigd dat er op uitzonderlijk, tegen de wens van de
10 beperkte schaal en op maximaal drie meerderheid van de gemeenteraad dagen in een periode van vier weken, in. (…) preventief gefouilleerd mag worden. (…) 35 VVD, JA21, PvdA, CDA en de Partij Paauw en de burgemeester spreken van de Ouderen steunen het plan wel liever van gerichte wapencontroles. en willen kijken of de politiecontroles
15 Ze hopen dat het werkt tegen het werken. groeiende aantal jongeren dat gewapend over straat gaat. (…) Vanuit de Gemeentewet en de
40 algemene plaatselijke verordening (…) Een aantal progressieve partijen (APV) heeft de burgemeester de in de raad vindt het middel (…) te bevoegdheid om bij belangrijke
20 ingrijpend en het risico op veiligheidskwesties buiten de raad discriminatie niet waard. Ook de om te gaan. Wel baalde Halsema opbrengst van preventief fouilleren is 45 ervan dat ze de meerderheid niet volgens deze partijen niet groot heeft weten te overtuigen. (…) genoeg om de inbreuk op de privacy
bron: www.parool.nl, 2021
noot 1 De gemeenteraad van Amsterdam telt in totaal 45 zetels.
figuur 1
Bent u voor of tegen wapencontroles in deze wijk (n=767,%)
bron: Onderzoek, Informatie en Statistiek, november 2021
Toelichting Figuur 1 bevat een uitkomst van de enquête die is gehouden onder bewoners en frequente bezoekers van de vijf wijken waar de wapencontroles plaatsvonden. De uitkomsten gaan over de totale groep geënquêteerde bewoners en bezoekers.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als een kandidaat niet het algemene dilemma (rechtshandhaving- rechtsbescherming) noemt, maar een toepassing ervan, zoals het dilemma tussen veiligheid en privacy, dan mogen voor een juiste redenering alleen het tweede en derde scorepunt toegekend worden.
Gebruik tekst 4 en figuur 1. In tekst 4 staat de uitslag van de stemming in de gemeenteraad over de proef preventief fouilleren.
Vraag 23 2 punten
Leg uit of op basis van figuur 1 gesteld kan worden dat de uitslag van de stemming in de gemeenteraad representatief is. Gebruik in je uitleg:
- de omschrijving van het kernconcept representativiteit;
- informatie uit tekst 4 en figuur 1.
Tekst 4
Halsema passeert raad en zet proef preventief fouilleren door
(…) in de komende tijd zal het in vijf 25 van mensen te legitimeren. (…) Al wijken in de stad [Amsterdam] met al waren er donderdag mogelijk zijn dat politieagenten 25 zetels1) (GroenLinks, D66, Partij passanten staande houden en voor de Dieren, SP, Denk en Bij1) die
5 doorzoeken zonder redelijke zich tegen het plan keerden. verdenking. Op verzoek van politiechef Frank 30 Toch zet burgemeester Halsema het Paauw heeft [burgemeester] experiment door. Dit is zeer Halsema (...) aangekondigd dat er op uitzonderlijk, tegen de wens van de
10 beperkte schaal en op maximaal drie meerderheid van de gemeenteraad dagen in een periode van vier weken, in. (…) preventief gefouilleerd mag worden. (…) 35 VVD, JA21, PvdA, CDA en de Partij Paauw en de burgemeester spreken van de Ouderen steunen het plan wel liever van gerichte wapencontroles. en willen kijken of de politiecontroles
15 Ze hopen dat het werkt tegen het werken. groeiende aantal jongeren dat gewapend over straat gaat. (…) Vanuit de Gemeentewet en de
40 algemene plaatselijke verordening (…) Een aantal progressieve partijen (APV) heeft de burgemeester de in de raad vindt het middel (…) te bevoegdheid om bij belangrijke
20 ingrijpend en het risico op veiligheidskwesties buiten de raad discriminatie niet waard. Ook de om te gaan. Wel baalde Halsema opbrengst van preventief fouilleren is 45 ervan dat ze de meerderheid niet volgens deze partijen niet groot heeft weten te overtuigen. (…) genoeg om de inbreuk op de privacy
bron: www.parool.nl, 2021
noot 1 De gemeenteraad van Amsterdam telt in totaal 45 zetels.
figuur 1
Bent u voor of tegen wapencontroles in deze wijk (n=767,%)
bron: Onderzoek, Informatie en Statistiek, november 2021
Toelichting Figuur 1 bevat een uitkomst van de enquête die is gehouden onder bewoners en frequente bezoekers van de vijf wijken waar de wapencontroles plaatsvonden. De uitkomsten gaan over de totale groep geënquêteerde bewoners en bezoekers.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een vergelijking tussen de uitslag van de stemming in de gemeenteraad in tekst 4 en de uitslag van de enquêtevraag in figuur 1 (1) • een uitleg dat op basis van figuur 1 dus niet gesteld kan worden dat de uitslag van de stemming in de gemeenteraad over de proef preventief fouilleren representatief is, met een toepassing van het kernconcept representativiteit (1) voorbeeld van een juist antwoord: • De meerderheid van de gemeenteraad (25 van de 45 zetels, 55% van de stemmen) was tegen de proef preventief fouilleren (tekst 4, r. 25-29), terwijl uit figuur 1 blijkt dat 70% van de geënquêteerde bewoners en frequente bezoekers vóór wapencontroles is (1) • De uitslag van de stemming in de gemeenteraad over de proef preventief fouilleren is dus niet representatief, want het standpunt van de meerderheid van de vertegenwoordigers in de gemeenteraad komt niet overeen met het standpunt van de meerderheid van de bewoners in deze wijken, die zij vertegenwoordigen (1) (2)
Gebruik tekst 5. Als men voor een omgeving wil onderzoeken hoe het gesteld is met de veiligheid, dan kan men een onderscheid maken tussen objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid. Voor de proef zijn een aantal wijken geselecteerd.
Vraag 24 2 punten
a Leg uit dat uit tekst 5 blijkt dat de mate van objectieve veiligheid in de geselecteerde wijken relatief laag is. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van objectieve veiligheid;
- informatie uit tekst 5 waaruit een lage objectieve veiligheid blijkt. b Leg uit dat uit tekst 5 blijkt dat de mate van subjectieve veiligheid in de geselecteerde wijken relatief laag is. Gebruik in je uitleg:
- een omschrijving van subjectieve veiligheid;
- informatie uit tekst 5 waaruit een lage subjectieve veiligheid blijkt.
Tekst 5
In september 2021 zijn als proef
- een relatief hoge mate van zelf wapencontroles door de politie gerapporteerd slachtofferschap uitgevoerd in vijf Amsterdamse 15 van geweld wijken. (…) Met deze proef wil de Amsterdamse
5 Deze wijken zijn (…) vastgesteld op driehoek1) onderzoeken of basis van een aantal criteria: wapencontroles helpen tegen
- een relatief hoog aantal door de wapenbezit en tegen geweld met politie geregistreerde incidenten 20 wapens. Een tweede doel is om te waarbij een wapen is gebruikt of onderzoeken of deze controles
10 sprake was van wapenbezit bewoners van de wijken een veiliger
- een relatief hoge mate van gevoel geven. ervaren onveiligheid
bron: Onderzoek, Informatie en Statistiek, november 2021
noot 1 overlegorgaan tussen de burgemeester, de politiechef en de officier van justitie
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: a • een uitleg dat de mate van objectieve veiligheid in de geselecteerde wijken relatief laag is, met een toepassing van het begrip objectieve veiligheid en informatie uit tekst 5 waaruit een lage objectieve veiligheid blijkt (1) b • een uitleg dat de mate van subjectieve veiligheid in de geselecteerde wijken relatief laag is, met een toepassing van het begrip subjectieve veiligheid en informatie uit tekst 5 waaruit een lage subjectieve veiligheid blijkt (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • In de geselecteerde wijken is er sprake van een relatief lage objectieve veiligheid, omdat de selectie van de wijken gebaseerd is op een relatief hoog aantal geregistreerde incidenten waarbij een wapen is gebruikt (r. 7-10) / een relatief hoge mate van zelf-gerapporteerd slachtofferschap (r. 13-15). Objectieve veiligheid gaat over de aard en omvang van criminaliteit, wat met geregistreerde incidenten en zelf-gerapporteerd slachtofferschap gemeten wordt (1) b • In de geselecteerde wijken is er ook sprake van een lage subjectieve veiligheid, omdat de selectie van de wijken gebaseerd is op een hoge mate van ervaren onveiligheid (r. 11-12). Subjectieve veiligheid gaat over hoe mensen de aard en omvang van criminaliteit beleven en over gevoelens van onveiligheid (1) (2)
Zie tekst 5. De gelegenheidstheorie omvat drie factoren die het niveau van criminaliteit bepalen. Een van deze factoren is de aanwezigheid van geschikte doelwitten.
Vraag 25 2 punten
Leg aan de hand van de twee andere factoren van de gelegenheidstheorie uit, dat door het instellen van de maatregel preventief fouilleren in een wijk, het niveau van de criminaliteit in deze wijk kan dalen. Gebruik in je uitleg de twee andere factoren van de gelegenheidstheorie.
Tekst 5
In september 2021 zijn als proef
- een relatief hoge mate van zelf wapencontroles door de politie gerapporteerd slachtofferschap uitgevoerd in vijf Amsterdamse 15 van geweld wijken. (…) Met deze proef wil de Amsterdamse
5 Deze wijken zijn (…) vastgesteld op driehoek1) onderzoeken of basis van een aantal criteria: wapencontroles helpen tegen
- een relatief hoog aantal door de wapenbezit en tegen geweld met politie geregistreerde incidenten 20 wapens. Een tweede doel is om te waarbij een wapen is gebruikt of onderzoeken of deze controles
10 sprake was van wapenbezit bewoners van de wijken een veiliger
- een relatief hoge mate van gevoel geven. ervaren onveiligheid
bron: Onderzoek, Informatie en Statistiek, november 2021
noot 1 overlegorgaan tussen de burgemeester, de politiechef en de officier van justitie
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord bevat: • een uitleg aan de hand van de factor ‘de mate van voldoende sociale bewaking’ van de gelegenheidstheorie dat door het instellen van de maatregel preventief fouilleren in een wijk, het niveau van de criminaliteit in deze wijk kan dalen, met een toepassing van ‘de mate van voldoende sociale bewaking’ uit de omschrijving van de gelegenheidstheorie (1) • een uitleg aan de hand van de factor ‘de mate van aanwezigheid van potentiële daders’ van de gelegenheidstheorie dat door het instellen van de maatregel preventief fouilleren in een wijk, het niveau van de criminaliteit in deze wijk kan dalen, met een toepassing van ‘de mate van aanwezigheid van potentiële daders’ uit de omschrijving van de gelegenheidstheorie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Preventief fouilleren houdt in dat de politie passanten controleert op verboden wapenbezit. De sociale bewaking neemt dan toe. Volgens de gelegenheidstheorie zal de criminaliteit in de wijk dan dalen (mits de mate van aanwezigheid van potentiële daders en de mate van aanwezigheid van geschikte doelwitten gelijk blijven / niet stijgen) (1) • Preventief fouilleren houdt in dat de politie passanten controleert op verboden wapenbezit. Door fouilleren wordt potentiële daders de gelegenheid ontnomen om zich crimineel te gedragen. Volgens de gelegenheidstheorie zal de criminaliteit in de wijk dan dalen (mits de mate van aanwezigheid van geschikte doelwitten en de mate van afwezigheid van voldoende sociale bewaking gelijk blijven / niet stijgen) (1) (2)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Maatschappijwetenschappen 2023, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/havo/documenten/cse-2/ha-1034-a-23-2-o
Andere examens maatschappijwetenschappen havo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2 loopt tot vraag 25. Van 23 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over macht en gezag (7), vorming (5) en verhouding (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/havo/documenten/cse-2/ha-1034-a-23-2-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen havo 2023, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.