Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vmbo-gl/tl
14 vragen over energie en grondstoffen uit 11 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Energie en grondstoffen komt in 11 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 14 vragen (2% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (2 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over energie en grondstoffen
Per examen de vragen over energie en grondstoffen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Weer en klimaat
bron 14
Melkveebedrijf gebruikt een ‘biovergister’
Op het Amerikaanse melkveebedrijf Fair Oaks Farm wordt dagelijks alle koeienmest verzameld in een biovergister. De biovergister zet koeienmest om in biogas en elektriciteit. Met de koeienmest worden huishoudens voorzien van duurzame elektriciteit en kunnen vrachtwagens rijden op biogas.
Lees bron 14.
Met behulp van koeienmest wordt op Fair Oaks Farm duurzame elektriciteit en biogas opgewekt. Klimaatwetenschappers moedigen het gebruik van een biovergister aan.
Vraag 13 1 punt
Geef een reden waarom de klimaatwetenschappers het gebruik van biovergisters aanmoedigen.
Bekijk het antwoord
Door het gebruik van een biovergister komt er minder methaan/broeikasgas in de atmosfeer terecht.
2026, tijdvak 2: Water
bron 27
De Aswandam en de Grote Renaissancedam

Bekijk bron 27. In de rivier de Nijl liggen de Aswandam en de Grote Renaissancedam. De hoeveelheid energie die een dam opwekt, verschilt per dam.
Vraag 29 1 punt
Beargumenteer welke stuwdam de meeste energie opwekt.
Doe het zo:
- Kies eerst of de Aswandam of de Grote Renaissancedam de meeste energie opwekt.
- Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
Grote Renaissancedam. Bij de Grote Renaissancedam is het verhang groter / is de stroomsnelheid hoger.
Ethiopië vulde het stuwmeer achter de Grote Renaissancedam in ongeveer vijf jaar. Ze hadden het meer ook in ongeveer tien jaar kunnen vullen, zodat Egypte meer water had.
Vraag 32 1 punt
Geef een economische reden waarom Ethiopië het stuwmeer toch in vijf jaar vulde.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste economische reden zijn: zo hadden ze eerder inkomsten uit de verkoop van energie; zo kon het energietekort in Ethiopië sneller opgelost worden.
2025, tijdvak 2: Water
Opgavetekst
Bron 15 Drinkwatergebruik in huis

Tekening van een badkamer en keuken met het watergebruik per dag: 46 liter bij de douche, 30 liter bij het toilet, 4 liter bij de keukenkraan en 17,5 liter bij de wasmachine.
Vraag 20 1 punt
Bekijk bron 17. Uit bron 17 blijkt dat de Nederlandse overheid nieuwe energiecentrales heeft gestimuleerd om zich op bepaalde plaatsen te vestigen in Nederland. Beargumenteer waar de nieuwe energiecentrales in Nederland vooral gevestigd zijn. Doe het zo: kies eerst of nieuwe energiecentrales aan de kust of bij het IJsselmeer gevestigd zijn. Geef daarna met behulp van bron 17 een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest ‘aan de kust’ en geeft een juist argument: energiecentrales gebruiken steeds meer zout oppervlaktewater. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist antwoord.
2023, tijdvak 1: Weer en klimaat
Opgavetekst
Bron 1 Weerbericht voor Nederland van 20 tot en met 22 november 2021
| zaterdag 20-11-2021 | zondag 21-11-2021 | maandag 22-11-2021 | |
|---|---|---|---|
| max. temperatuur | 11°C | 10/11°C | 7/8°C |
| min. temperatuur | 9°C | 8°C | 3/4°C |
| neerslag | 0/1 mm | 2/3 mm | 0 mm |
| neerslagkans | 20% | 90% | 20% |
| zonneschijn | 10% | 30% | 40% |
| windkracht | 4 | 3 | 3 |
| windrichting | ZW | NW | NO |
Vraag 12 2 punten
Bekijk bron 12.
In de Verenigde Staten wordt steeds meer energie uit duurzame bronnen opgewekt. Voor het opwekken van zonne-energie zijn de natuurlijke omstandigheden rondom Phoenix heel geschikt.
Noem het klimaat dat heerst in Phoenix en omgeving.
Noem daarna een kenmerk van dit klimaat waardoor er veel zonne-energie kan worden opgewekt.
Bekijk het antwoord
- Noemt het woestijnklimaat. (1p)
- Noemt een juist kenmerk van een woestijnklimaat, bijvoorbeeld: overwegend helder weer, of woestijnen liggen in het algemeen onder invloed van hogedrukgebieden. (1p)
2023, tijdvak 2: Weer en klimaat
Opgavetekst
Bron 1 Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021

Weersverwachting voor Nederland per dag, met op dinsdag een zon, op woensdag een zon achter een wolk en op vrijdag een wolk.
| dinsdag 21-12 | woensdag 22-12 | vrijdag 24-12 | |
|---|---|---|---|
| max. temperatuur | 3 °C | 2 °C | 9 °C |
| min. temperatuur | -2 °C | -3 °C | 7 °C |
| neerslag | 0 mm | 0 mm | 0 mm |
| luchtdruk | 1025 hPa | 1030 hPa | 1005 hPa |
| windkracht | 0 | 2 | 3 |
Bron 13 Nieuwsartikel
De Amerikaanse president Joe Biden wil dat 40 tot 50 procent van de nieuw verkochte auto's in 2030 voertuigen zijn die geen uitlaatgassen produceren, zoals elektrische auto's. Ook stopte president Biden de bouw van een oliepijpleidingproject en verbood hij de winning van nieuwe aardolie en gas in het hele land.
www.rtlnieuws.nl, 5 augustus 2021
Vraag 16 2 punten
Lees bron 13.
Stelling: De overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame energie is voordelig voor de economie van de Verenigde Staten.
- Geef een argument voor deze stelling.
- Geef een argument tegen deze stelling.
Bekijk het antwoord
- Noemt een argument voor de stelling: investeren in duurzame energiebronnen levert banen op / er is minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen (1p)
- Noemt een argument tegen de stelling: de opbrengsten van fossiele brandstoffen zullen dalen / overstappen naar duurzame energie kost veel geld (1p)
2022, tijdvak 3: Weer en klimaat
Opgavetekst
Bron 1 Weersverwachting van Assen van 1 mei tot en met 3 mei 2017

Weersverwachting voor Assen in de vorm van een grafiek. De horizontale as loopt van 20 uur op dinsdag 2 mei tot 12 uur op woensdag 3 mei. Boven de grafiek staan per periode symbolen voor de bewolking (wolkensymbolen). Daaronder staat de neerslag in mm (blokjes met getallen) en de windrichting (pijlen). De temperatuur staat in een paarse lijn, met een verticale schaal van 7 tot 17 graden Celsius. Legenda: zwaar bewolkt, regen, neerslag in mm, temperatuur in °C, wind.
Bron 8 Zonnecentrale in de Verenigde Staten

De Ivanpah-zonnecentrale in de Mojavewoestijn in California is met 140 hectare de grootste zonnecentrale ter wereld. Op volle capaciteit kan de centrale 140.000 gezinnen van elektriciteit voorzien.
De centrale bestaat uit 300.000 spiegels die met de zon meedraaien en hierdoor het zonlicht concentreren op drie torens van elk 140 meter hoog. Daar wordt stoom gemaakt om via turbines elektriciteit op te wekken.
Foto van de zonnecentrale: een groot veld met spiegels rond een toren.
Vraag 11 1 punt
Lees en bekijk bron 8. Welke plaats is het meest geschikt om een zonnecentrale te bouwen in de Verenigde Staten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 12 1 punt
Een zonnecentrale past goed in een duurzaam klimaatbeleid. Geef hiervoor een argument.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat een zonnecentrale geen fossiele brandstoffen of uitputbare energiebronnen gebruikt, of dat er geen CO2 wordt uitgestoten. (1p)
2021, tijdvak 1: Weer en klimaat
klimaatgrafiek X Bron 8: Twee klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten

Klimaatgrafiek met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.
klimaatgrafiek Y Bron 8: Twee klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten

Klimaatgrafiek met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.
Vraag 8 1 punt
Bekijk bron 8. Door zonnepanelen te plaatsen kan de ecologische voetafdruk van de inwoners van de Verenigde Staten kleiner worden. In de plaats met klimaatgrafiek Y is de opbrengst van de zonnepanelen hoger dan in de plaats met klimaatgrafiek X. Geef hiervan de klimatologische oorzaak.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de plaats van klimaatgrafiek Y minder bewolking/meer zonuren heeft dan de plaats van klimaatgrafiek X. (1p)
2021, tijdvak 2: Weer en klimaat
Opgavetekst
Bron 1 Berglandschap

Tekening van een berglandschap met een dal op de voorgrond en een bergtop met de aanduiding 3400 meter.
Bron 7 Klimaatconferentie
In 2018 werd in de Poolse stad Katowice een klimaatconferentie georganiseerd, waar leiders uit de hele wereld aanwezig waren. Er werd gesproken over het ‘Klimaatverdrag van Parijs’ uit 2015, dat Nederland al ondertekend had. De uitvoering van het akkoord begint vanaf 2020 en in 2030 moet de CO2-uitstoot in Nederland met 49 procent verminderd zijn.
Vraag 8 2 punten
Lees bron 7. Om de doelstelling van lagere CO2-uitstoot te halen zullen in verschillende sectoren maatregelen genomen moeten worden. Noem eerst een maatregel die huishoudens kunnen nemen om dit doel te bereiken. Noem daarna een maatregel die de landbouw kan nemen om dit doel te bereiken.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste maatregel die huishoudens kunnen nemen. Voorbeelden: meer groene energie (zonne-energie, windenergie); betere isolatie van woonhuizen; meer op duurzame elektriciteit overgaan; meer spaarlampen / led-verlichting gebruiken; afbouw fossiele brandstoffen zoals aardgas in het huishouden; minder vlees consumeren; meer kiezen voor het openbaar vervoer in plaats van de auto te gebruiken. (1p)
- Noemt een juiste maatregel die de landbouw kan nemen. Voorbeelden: verwarming van kassen en stallen op duurzame energie; overschakelen op biobrandstoffen in landbouwwerktuigen in plaats van diesel; runderen voer geven waarbij minder methaan vrijkomt. (1p)
2021, tijdvak 2: Water
Opgavetekst
Bron 14 Langs de IJssel

Kaart van de IJssel met de plaatsen Kampen, Zwolle, Deventer, Zutphen, Velp, Arnhem en Apeldoorn. Schaal 0, 7,5 en 15 km.
Bron 24 Waterkrachtcentrales
In het kader van het Zuidoost-Anatoliëproject zijn zeventien waterkrachtcentrales gebouwd. In 2010 produceerden deze centrales ongeveer 22 procent van het totale Turkse energieverbruik. Ze produceren 8900 megawatt per uur. Het is het grootste complex van waterkrachtcentrales ter wereld.
Vraag 27 1 punt
Lees bron 24. In Zuidoost-Anatolië wordt veel elektriciteit opgewekt met behulp van waterkracht. Geef een voordeel van deze manier van opwekken van elektriciteit ten opzichte van het opwekken van elektriciteit met behulp van fossiele brandstoffen.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een voordeel zijn: bij de productie van waterkracht wordt geen CO2 uitgestoten; waterkracht raakt niet op; het is schone (groene) stroom. (1p)
2019, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 29 Bevolkingsgroei Nederland, eerste kwartaal van 2017

Vier cirkels met de aantallen voor het eerste kwartaal van 2017: geboorte 40.237, sterfte 42.482, immigratie 54.031 en emigratie 32.677.
Bron 35 Groen autoplan in China
20 juli 2017 - Volgens het groene-autoplan moet China in 2020 vijftien miljoen elektrische en hybride voertuigen kunnen produceren voor zowel de binnenlandse als de buitenlandse markt. Hybride auto’s kunnen zowel op benzine of diesel als op elektriciteit rijden. Om de aankoop van een elektrische auto aantrekkelijk te maken, biedt de overheid subsidies en belastingvoordelen aan consumenten.
Vraag 39 2 punten
Lees bron 35.
In China wordt het groene-autoplan door de regering ondersteund.
→ Geef een milieu-argument waarom de Chinese overheid dit groene autoplan invoert.
→ Geef een economisch argument waarom de Chinese overheid investeert in het groene-autoplan.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist milieu-argument. Voorbeelden van een milieu-argument zijn: de luchtvervuiling is erg hoog in steden in China; China heeft het klimaatverdrag ondertekend. (1p)
- Noemt een juist economisch argument. Voorbeelden van een economisch argument zijn: wereldwijd/in China is steeds meer vraag naar groene auto’s; de auto-industrie levert winst voor China op / zorgt voor werkgelegenheid. (1p)
2019, tijdvak 2: Weer en klimaat
Opgavetekst
Bron 1 Satellietfoto

Satellietfoto in grijstinten. Een grote spiraalvormige wolkenwervel beslaat het midden van het beeld. Onderaan links is het Europese vasteland met de kustlijn te zien.
Bron 13 Windenergieparken in de Verenigde Staten

Kaart van de Verenigde Staten met cirkels op de plaats van windenergieparken. De grootte van de cirkel geeft de capaciteit in megawatt. De meeste en grootste parken liggen in het midden van het land, rond de Grote Meren en in het zuiden van het midden. Aan de westkust liggen er weinig.
Bron 14 Verenigde Staten, reliëf

Reliëfkaart van de Verenigde Staten. In het westen liggen hooggebergten van 1000 tot 5000 meter (donker). In het midden liggen de Great Plains: een vlak gebied van 0 tot 500 meter (licht van kleur). In het oosten liggen de Appalachen met lagere, donkerdere hoogten.
Vraag 11 1 punt
Bekijk bron 13 en bron 14.
Veel windenergieparken staan op de Great Plains.
Geef een landschapskenmerk van de Great Plains waardoor juist daar veel windenergieparken zijn aangelegd.
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de volgende landschapskenmerken: relatief vlak gebied / afwezigheid van hooggebergtes; geen/weinig obstakels. (1p)
Een antwoord dat alleen noemt dat daar veel wind is, is niet goed.
2018, tijdvak 2: Water
Opgavetekst
Bron 17 Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier, met dijken en het land aan weerszijden van de rivier. De figuur heeft geen labels.
Bron 27 Ilisudam, Turkije

Kaart van de omgeving van de Ilisudam in Turkije. Op de kaart staan de Tigris, de plaats Hasankeyf en de dam Ilisudam, en de landen Turkije, Syrië en Irak. Legenda: landsgrens (streeplijn), rivier (lijn). Schaal: 0, 250 en 500 km.
Bron 28
Hasankeyf heeft een eeuwenoude geschiedenis. Het stadje is 12.000 jaar oud en ligt aan de Tigris. Hasankeyf zal na de bouw van de stuwdam bij Ilisu onder water staan. Veel mensen kwamen vroeger deze stad bezoeken vanwege zijn oudheden. De toeristenwinkels, hotels en restaurants zijn inmiddels allemaal gesloten. In 2016 was al 80% van de bouw van de dam klaar.
Vraag 29 1 punt
Bekijk bron 27 en lees bron 28.
De bouw van de Ilisudam levert naast nadelen ook voordelen op. De bouw van de dam zorgt tijdelijk voor extra werkgelegenheid.
→ Noem nog een voordeel van een stuwdam.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist voordeel van een stuwdam, bijvoorbeeld: er ontstaat een meer voor irrigatie voor de landbouw; de mogelijkheden voor visserij nemen toe; er wordt elektriciteit opgewekt. (1p)
Hoe vaak energie en grondstoffen in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 13 | 1 | 2% |
| 2026, tijdvak 2 | 29, 32 | 2 | 4% |
| 2025, tijdvak 2 | 20 | 1 | 2% |
| 2023, tijdvak 1 | 12 | 1 | 2% |
| 2023, tijdvak 2 | 16 | 1 | 2% |
| 2022, tijdvak 3 | 11-12 | 2 | 5% |
| 2021, tijdvak 1 | 8 | 1 | 2% |
| 2021, tijdvak 2 | 8, 27 | 2 | 5% |
| 2019, tijdvak 1 | 39 | 1 | 2% |
| 2019, tijdvak 2 | 11 | 1 | 2% |
| 2018, tijdvak 2 | 29 | 1 | 2% |
In 11 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over energie en grondstoffen, samen 14 vragen (2% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 2 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 1% van de vragen over energie en grondstoffen, daarvoor 2%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met energie en grondstoffen
Maak de 15 nieuwste examenvragen over energie en grondstoffen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over energie en grondstoffen
Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- Weer en klimaat
- Water en rivieren
- Bevolking en migratie
- Verstedelijking
- Nederland: wonen en water
- Landbouw en voedsel
- Globalisering
Energie en grondstoffen op andere niveaus
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde havo
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vwo
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vwo Cariben
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt energie en grondstoffen voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 14 vragen over energie en grondstoffen, 2% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 11 van die examens.
In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over energie en grondstoffen?
In het examen van 2026, tijdvak 2, met 2 vragen: 29, 32.
Hoe oefen ik examenvragen over energie en grondstoffen?
Op deze pagina staan alle vragen over energie en grondstoffen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.