Examenvragen water en rivieren aardrijkskunde vmbo-gl/tl

177 vragen over water en rivieren uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Water en rivieren komt in 18 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 177 vragen (22% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (17 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over water en rivieren

Per examen de vragen over water en rivieren, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Water

bron 18

Foto’s van de rivier de Maas

Rivier met een brede stroom en een grote boom op de oever, onder een blauwe lucht.
foto 1
Luchtfoto van een sterk gebogen rivier met een stad in de bocht, omringd door heuvels.
foto 2
Luchtfoto van een stad met hoge gebouwen aan een brede rivier, met een brug over het water.
foto 3

Bekijk bron 18.

De foto’s zijn genomen op verschillende plekken langs de rivier de Maas.

Vraag 17 1 punt

Noteer de cijfers van de foto’s in de juiste volgorde van bron richting monding op het antwoordblad.

Bekijk het antwoord

De juiste volgorde is: (foto) 2 - (foto) 1 - (foto) 3

Vraag 17 in het hele examen

bron 21

Drinkwater uit de kraan in China

Het drinkwater uit de kraan in China is ondrinkbaar door grote hoeveelheden afvalstoffen en ziekteverwekkers. Daarom hebben veel inwoners van China plastic flessen met bronwater in huis.

Kaart van China met zoetwaterschaarste per regio, met de locaties van grondwater en oppervlaktewater en de legenda.

Bekijk en lees bron 21.

Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: in China is de bevolkingsdichtheid laag in gebieden met zoetwaterschaarste.

Uitspraak 2: het noorden van China is afhankelijker van grondwater dan het zuiden van China.

Uitspraak 3: tijdens de industrialisatie van China is de kwaliteit van het zoetwater toegenomen.

Vraag 23 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist
  • 2 = juist
  • 3 = onjuist

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 23 in het hele examen

Bekijk en lees bron 21.

De Chinese overheid streeft naar een verbetering van de drinkwaterkwaliteit.

Vraag 24 2 punten

Noem TWEE maatregelen die de Chinese overheid kan nemen om de drinkwaterkwaliteit te verbeteren.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste maatregelen zijn:

  • Industrie verbieden om ongezuiverd afvalwater te lozen.
  • In de landbouw het gebruik van (bepaalde) bestrijdingsmiddelen verbieden.
  • Opgelegde milieuregels handhaven.
  • Waterzuiveringsinstallaties aanleggen om rioolwater te zuiveren.

Per juiste maatregel een scorepunt toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

bron 22

Stroomgebied van de Parelrivier in de provincie Guangdong

Kaart van het stroomgebied van de Parelrivier in Zuid-China, met rivieren, de stuwdam in de Bei, de steden Guangzhou, Hong Kong en Macau, en een kaartfragment.

Bekijk bron 22.

Bij een stuwdam in de rivier de Bei is een bootlift gebouwd. Bedrijven in de Parelrivierdelta steunden de komst van de bootlift omdat goederenvervoer over water goedkoper is dan over land.

Vraag 25 1 punt

Geef nog een economische reden waarom bedrijven in de Parelrivierdelta de komst van de bootlift steunden.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste economische reden zijn:

  • Bedrijven ontvangen grondstoffen uit het achterland via de rivier.
  • Bedrijven transporteren hun producten naar de afzetmarkt via de rivier.

Vraag 25 in het hele examen

Bekijk bron 22.

Om overstromingen in de Parelrivierdelta tegen te gaan, kan de waterdoorvoer van stuwdammen stroomopwaarts gesloten worden. De stuwdam in de Bei kan ook gesloten worden.

Vraag 26 1 punt

Geef een reden waarom een gesloten stuwdam in de Bei de kans op een overstroming van de Parelrivierdelta nauwelijks tegengaat.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste reden zijn:

  • Veel rivierwater komt via andere rivieren richting de Parelrivierdelta.
  • Overstromingen van zee worden op deze manier niet tegengegaan.

Vraag 26 in het hele examen

bron 23

Aardbeving bij het Atatürk-stuwmeer in 2018

In 2018 vond in de buurt van het Atatürk-stuwmeer een hevige aardbeving plaats. Door de bevende bodem ontstond veel schade in het gebied. In het gebied rond de Atatürkdam komen vaker aardbevingen voor.

bron 24

Ligging van het Atatürk-stuwmeer

Hoogtekaart van het gebied rond het Atatürk-stuwmeer in Turkije en Syrië, met het stuwmeer, de Atatürkdam, de locatie van de aardbeving van 2018, de steden en de legenda.

Lees bron 23 en bekijk bron 24.

De Atatürkdam kan verstevigd worden zodat deze niet doorbreekt tijdens een aardbeving. Het waterpeil in het stuwmeer moet eerst zakken voor de werkzaamheden kunnen beginnen.

Vraag 27 1 punt

Noem een nadeel van een lage waterstand in het stuwmeer bij de Atatürkdam.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist nadeel zijn:

  • Er is minder zoetwater beschikbaar.
  • De stroomvoorziening wordt onbetrouwbaarder.

Vraag 27 in het hele examen

Lees bron 23 en bekijk bron 24.

Experts waarschuwen voor een aardbeving dichtbij de Atatürkdam. Zo’n aardbeving kan veel schade veroorzaken. Syrië heeft er belang bij dat de Atatürkdam verstevigd wordt.

Vraag 28 1 punt

Noem het belang dat Syrië heeft bij een verstevigde Atatürkdam.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist belang is dat een beschadigde stuwdam overstromingen in Syrië kan veroorzaken.

Vraag 28 in het hele examen

In de bovenloop van de Eufraat en de Tigris zijn stuwdammen gebouwd. Door de stuwdammen is er minder zoetwater in de benedenloop beschikbaar.

Vraag 31 1 punt

Geef nog een negatief gevolg van de stuwdammen voor dadelpalmplantages langs de Shatt al Arab.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist gevolg zijn:

  • Er is meer verzilting.
  • Er wordt minder (vruchtbaar) rivierslib aangevoerd.

Vraag 31 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Water

bron 17

Waterafvoer van de Rijn bij Lobith in de periode 1901-1990 en de periode 1991-2020

Lijngrafiek van de gemiddelde waterafvoer van de Rijn bij Lobith per maand in m3 per seconde, met twee lijnen die met de letters X en Y zijn aangegeven.

Bekijk bron 17. Bron 17 gaat over de waterafvoer van de rivier de Rijn bij Lobith. Naar aanleiding van de bron worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 17 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: dat de Rijn een gemengde rivier is, kun je zien aan de waterafvoer in de zomermaanden.
  • Uitspraak 2: vanaf oktober neemt de verdamping af en stijgt de waterafvoer in de Rijn.
  • Uitspraak 3: lijn X hoort bij de periode 1991-2020.
Bekijk het antwoord

1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist

Vraag 17 in het hele examen

bron 18

Wateroverlast in de Nederlandse duinen

In 2024 viel veel meer neerslag dan in andere jaren. Delen van sommige Nederlandse duingebieden stonden hierdoor onder water.

Foto van een overstroomd duingebied, met een fiets vastgemaakt aan een paal in het water.

Bekijk en lees bron 18. De recordhoeveelheid neerslag zorgde voor een tijdelijke verandering van de waterhuishouding in de Nederlandse duinen.

Vraag 18 1 punt

Wat is juist?

  1. A De hogere waterstand veroorzaakte meer winderosie in de duinen.
  2. B De neerslag kon nauwelijks infiltreren door de verzadigde bodem.
  3. C In de duinen vond door het grote wateroppervlak nauwelijks verdamping plaats.
  4. D Het zeeniveau stond hoger dan normaal, waardoor minder afstroming plaatsvond.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 18 in het hele examen

bron 22

Nederlandse veerponten

Overal in Nederland vind je veerponten voor fietsers en voetgangers. Vaak zijn het kleine schepen die je tegen betaling naar de overkant van de rivier brengen.

De Drielse veerpont over de Nederrijn tussen Driel en Oosterbeek (links) en de veerponten over het IJ tussen Amsterdam-Centrum en Amsterdam-Noord (rechts).

Twee foto's: links een veerpont over de Nederrijn bij Driel, rechts veerponten op het IJ bij Amsterdam.

Bekijk en lees bron 22. Nederlandse veerponten maken deel uit van de infrastructuur. Toeristen gebruiken ze als onderdeel van fiets- en wandelroutes.

Vraag 22 1 punt

Noem nog een doelgroep die vaak gebruikmaakt van veerponten.

Bekijk het antwoord

De doelgroep die vaak gebruikmaakt van veerponten: forenzen.

Vraag 22 in het hele examen

Bekijk en lees bron 22. Op veel plekken langs de grote rivieren in Nederland geldt dat binnenvaartschepen voorrang hebben op de veerponten.

Vraag 23 1 punt

Geef een economische reden waarom binnenvaartschepen voorrang hebben.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste economische reden blijkt dat met het goederenvervoer over rivieren veel geld wordt verdiend.

Vraag 23 in het hele examen

bron 25

Het stroomgebied van de rivier de Huang He en de rivier de Xi Jiang

Drie kaarten: het stroomgebied van de Huang He in het noorden van China, het stroomgebied van de Xi Jiang in het zuiden en een locatiekaartje van China met de twee kaartfragmenten.

Bekijk bron 25. In de delta van de rivier de Huang He en de delta van de rivier de Xi Jiang zijn regelmatig overstromingen. De gevolgen van overstromingen zijn in de delta van de Huang He veel minder groot dan in de delta van de Xi Jiang.

Vraag 25 1 punt

Geef een demografische reden waarom de gevolgen in de delta van de Huang He minder groot zijn dan in de delta van de Xi Jiang.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste demografische reden is dat in de delta van de Huang He minder mensen wonen dan in de delta van de Xi Jiang.

Vraag 25 in het hele examen

In het stroomgebied van de Huang He worden hellingen herbebost. Door de nieuwe bomen ontstaan er minder overstromingen.

Vraag 26 1 punt

Wat is juist? Door beboste hellingen

  1. A is er minder afstroming en minder erosie.
  2. B is er minder neerslag en minder erosie.
  3. C is er meer afstroming en meer sedimentatie.
  4. D is er meer neerslag en meer sedimentatie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 26 in het hele examen

bron 26

Aquifers en ontziltingsinstallaties in Saudi-Arabië

Kaart van Saudi-Arabië met ontziltingsinstallaties langs de kust, aquifers, een winning van fossiel water en wadi's, met de legenda rechts.

Bekijk bron 26. Het watergebruik in Saudi-Arabië staat onder druk. Er is weinig aanbod van zoetwater, terwijl de vraag naar water stijgt.

Vraag 27 1 punt

Wat zijn de twee juiste oorzaken voor het dalende aanbod van zoetwater?

  1. A oorzaak 1: De neerslag is groter dan de verdamping; oorzaak 2: Saudi-Arabië heeft een droog klimaat.
  2. B oorzaak 1: De neerslag is groter dan de verdamping; oorzaak 2: Ontziltingsinstallaties hebben te weinig aanvoer van water.
  3. C oorzaak 1: Saudi-Arabië heeft alleen wadi's en geen rivieren; oorzaak 2: Saudi-Arabië heeft een droog klimaat.
  4. D oorzaak 1: Saudi-Arabië heeft alleen wadi's en geen rivieren; oorzaak 2: Ontziltingsinstallaties hebben te weinig aanvoer van water.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 27 in het hele examen

Bekijk bron 26. Saudi-Arabië heeft last van waterschaarste. De verwachting is dat de winning van fossiel water de waterschaarste groter maakt. Ontziltingsinstallaties kunnen waterschaarste tegengaan, maar zijn door het hoge energieverbruik niet duurzaam.

Vraag 28 2 punten

Geef

  • aan waarom de winning van fossiel water uiteindelijk bijdraagt aan de waterschaarste.

Noem

  • een maatregel die ontziltingsinstallaties duurzamer kan maken.
Bekijk het antwoord
  • Uit een juist antwoord blijkt dat fossiel water opraakt wanneer er meer gebruikt wordt dan er aangevuld wordt.
  • Een juiste maatregel is het gebruiken van zonne-energie.

Vraag 28 in het hele examen

Door de aanleg van stuwdammen veranderen de natuurlijke processen van rivieren. De Nijldelta is door de aanwezigheid van stuwdammen kleiner geworden.

Vraag 30 1 punt

Geef een oorzaak waardoor de Nijldelta door de aanwezigheid van stuwdammen kleiner is geworden.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: er wordt minder sediment vervoerd via de Nijl; de eroderende kracht van de zee heeft meer invloed.

Vraag 30 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Water

bron 16: De plaats Kaub aan de rivier de Rijn

Bij de plaats Kaub is de rivier de Rijn erg ondiep. Zodra de waterstand bij Kaub te laag komt te staan, lukt het binnenvaartschepen niet om verder stroomopwaarts of stroomafwaarts te varen.

Vraag 17 1 punt

Bekijk en lees bron 16.

De waterstand bij de plaats Kaub bepaalt of schepen verder kunnen varen. De rivier de Rijn is bij de plaats Kaub namelijk erg ondiep.

Beargumenteer in welk deel van de rivier de Rijn het ondiepe deel bij de plaats Kaub ligt.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de plaats Kaub in de benedenloop of in de middenloop van de rivier de Rijn ligt.
  • Geef daarna met behulp van een kenmerk van het stroomgebied een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord

middenloop

Voorbeelden van een juist argument zijn:

  • Kaub ligt in een middengebergte.
  • Kaub ligt in een gebied met reliëf.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Wanneer de waterstand bij de plaats Kaub te laag is, kunnen binnenvaartschepen niet verder varen. De meeste ladingen worden pas weer vervoerd wanneer de waterstand weer hoog genoeg is.

Geef een economische reden waarom vervoerders liever wachten op een hogere waterstand dan te kiezen voor een ander vervoermiddel.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redenen zijn:

  • Wachten is goedkoper dan lading overslaan naar andere vervoermiddelen.
  • Voor de lading van een binnenvaartschip zijn veel vrachtauto's nodig.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 2 punten

Er zijn plannen om bij de plaats Kaub een stuw met een sluis te bouwen in de rivier de Rijn. Met de stuw kan de waterstand beter geregeld worden. Er zijn voor- en tegenstanders van dit plan.

Geef een economische reden waarom binnenvaartschippers voorstander van dit plan zouden zijn.

Geef een reden waarom natuurbeschermers tegen dit plan zouden zijn.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste economische redenen voor het plan zijn:

  • De stuw vergroot de bevaarbaarheid.
  • De stuw verkleint de kans op lange wachttijden.

Uit een juiste reden tegen het plan blijkt dat het ecosysteem van de rivier verstoord wordt.

Vraag 19 in het hele examen

bron 17: Nieuwsbericht van donderdag 14 juli 2022

Rijkswaterstaat en de waterschappen nemen extra maatregelen om meer zoet water naar het westen van Nederland te laten stromen. Door de aanhoudende droogte zijn deze extra maatregelen nodig.

Vraag 20 2 punten

Lees bron 17.

Naar aanleiding van bron 17 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: door droogte dringt zeewater steeds verder het westen van Nederland binnen.

Uitspraak 2: om meer water richting het westen van Nederland te laten stromen, worden de stuwen in de rivier de Rijn en de rivier de Maas gesloten.

Uitspraak 3: Rijkswaterstaat neemt beslissingen over de verdeling van het water op nationaal niveau, terwijl waterschappen dat voor regionaal niveau doen.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist
  • 2 = onjuist
  • 3 = juist

Vraag 20 in het hele examen

bron 18: De Horstermeerpolder

De Horstermeerpolder is een polder ten westen van het Gooi. De Horstermeerpolder ligt laag en heeft daardoor last van kwelwater. Dat kwelwater is op sommige plekken brak. Het brakke kwelwater zit al heel lang in de bodem onder de polder. Kwelwater ontstaat in verschillende stappen (in willekeurige volgorde):

  • I Door het ontbreken van tegendruk komt zout water omhoog.
  • II Door middel van drainage komt water in sloten terecht.
  • III Gemalen pompen slootwater over naar het boezemwater.
  • IV Het grondwaterpeil is hoog, zodat de polder te nat is voor landbouw.

Vraag 21 1 punt

Lees bron 18 en bekijk bron 19.

Volgens bron 18 zijn verschillende stappen te herkennen in het ontstaan van kwelwater.

Waar staan de stappen in het ontstaan van kwelwater uit bron 18 in de juiste volgorde?

  1. A IV - I - II - III
  2. B IV - II - III - I
  3. C IV - II - I - III
  4. D IV - III - II - I

Ligging en dwarsdoorsnede van de Horstermeerpolder en omgeving (bron 19). Bekijk in Opgaven, pagina 18

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

Lees bron 18 en bekijk bron 19.

Een Amsterdams waterbedrijf is een proef begonnen om het brakke kwelwater uit de Horstermeerpolder om te zetten in drinkwater. Het brakke kwelwater is weliswaar te zout, maar is wel van goede kwaliteit.

Geef de natuurlijke oorzaak waardoor het brakke kwelwater zo'n goede kwaliteit heeft.

Geef een reden waarom het waterbedrijf streeft naar een groter aanbod van drinkwater.

Bekijk het antwoord
  • Uit een juist antwoord blijkt dat het kwelwater gefilterd is door de bodem.
  • Voorbeelden van juiste redenen zijn: er zullen vaker drinkwatertekorten zijn; de vraag naar drinkwater zal stijgen.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Bekijk bron 20 en bron 21.

Naar aanleiding van bron 20 en bron 21 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: de provincie Sichuan ligt in twee van de drie stroomgebieden van de grootste rivieren in China.

Uitspraak 2: in de provincies Hunan, Jiangxi en Yunnan ligt de waterscheiding tussen de rivier de Huang He en de rivier de Xi-Jiang.

Uitspraak 3: het watergebruik uit de grote rivieren is in de provincies Qinghai, Tibet en Yunnan kleiner dan in de provincies Guandong, Shandong en Shanghai.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Kaart met het stroomgebied van drie grote Chinese rivieren (bron 20) en kaart met de ligging van autonome regio's en provincies in China (bron 21). Bekijk in Opgaven, pagina 20

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist
  • 2 = onjuist
  • 3 = juist

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 20 en bron 21.

De rivier de Chang Jiang heeft het grootste stroomgebied in China.

Geef met behulp van bron 20 of bron 21 een aanwijzing waaruit blijkt dat de rivier de Chang Jiang in China het grootste stroomgebied heeft.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste aanwijzing blijkt dat de rivier de Chang Jiang door meer/grotere provincies stroomt dan de andere twee rivieren.

Vraag 24 in het hele examen

bron 22: De rivier de Maozhou

De rivier de Maozhou is ongeveer 31 kilometer lang en stroomt door de Chinese provincie Guandong. De rivier de Maozhou mondt uit in de Parelrivierdelta. Jarenlang was de rivier ernstig vervuild. De laatste jaren zijn er verschillende projecten geweest om de rivier schoon te krijgen.

Vraag 25 2 punten

Bekijk en lees bron 22.

Langs de rivier de Maozhou zijn de afgelopen jaren maatregelen genomen om de waterkwaliteit te verbeteren. Er zijn ook maatregelen genomen om de kans op overstromingen te verkleinen.

Noem een maatregel die genomen kan zijn om de waterkwaliteit van de rivier de Maozhou te verbeteren.

Noem met behulp van bron 22 een maatregel die genomen is om de kans op overstromingen te verkleinen.

Foto's van de rivier de Maozhou in de oude situatie en in de nieuwe situatie (bron 22). Bekijk in Opgaven, pagina 21

Bekijk het antwoord
  • Juiste maatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit zijn (een van de volgende): er zijn waterzuiveringsinstallaties gebouwd; fabrieken hebben een loosverbod gekregen.
  • Juiste maatregelen om de kans op overstromingen te verkleinen zijn (een van de volgende): er is meer groen aangelegd; de rivier heeft meer ruimte gekregen.

Vraag 25 in het hele examen

bron 24: De Aswandam en het Nassermeer

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 24.

Egypte heeft in de rivier de Nijl de Aswandam aangelegd. Achter de Aswandam is een stuwmeer ontstaan; het Nassermeer.

Geef een voordeel van de Aswandam voor de bewoners die stroomafwaarts langs de Nijl wonen.

Geef een voordeel van het stuwmeer voor de inwoners in de buurt van de dam.

Kaart of afbeelding van de Aswandam en het Nassermeer (bron 24). Bekijk in Opgaven, pagina 23

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste voordelen voor bewoners stroomafwaarts langs de Nijl zijn: de stuwdam verkleint de kans op overstroming; de stuwdam levert schone / goedkope energie.

Een juist voordeel voor de inwoners rondom de dam is dat er irrigatiewater/drinkwater beschikbaar is.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Bekijk bron 24.

Het Nassermeer, zoals het stuwmeer bij de Aswandam heet, kan steeds minder water bevatten. De oorzaak hiervoor heeft te maken met een natuurlijk proces in de rivier.

Noem dit proces waardoor het Nassermeer steeds minder water kan bevatten.

Bekijk het antwoord

Het juiste proces is sedimentatie.

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Bekijk bron 24.

De bouw van de Aswandam leidde tot een conflict tussen Egypte en Sudan over de voormalige doorvoerhaven van de plaats Wadi Halfa in Sudan.

Geef een reden waarom de bouw van de Aswandam heeft geleid tot een conflict met buurland Sudan over de voormalige doorvoerhaven van de plaats Wadi Halfa.

Bekijk het antwoord

Juiste redenen zijn (een van de volgende):

  • De haven van Wadi Halfa is onder water verdwenen.
  • Door de dam konden schepen niet meer stroomafwaarts varen / was de verbinding met Egypte verdwenen.

Vraag 30 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

weerkaart 1 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 1

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

weerkaart 2 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 2

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

Bron 2 Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022

Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022
Bron 2 Satellietbeeld van storm Eunice.

In vier dagen tijd raasden de stormen Dudley, Eunice en Franklin over Nederland. Storm Eunice staat in de top drie zwaarste stormen in ruim vijftig jaar. In de kustprovincies werden zeer zware windstoten verwacht.

Bron 6 Waterstanden en locaties van een aantal Spaanse stuwmeren

Waterstanden en locaties van een aantal Spaanse stuwmeren
Bron 6 hm3 = miljoen liter

Kaart van Spanje met de locaties van de stuwmeren El Grado, Barrios de Luna, La Serena en Benínar (niet op schaal). Legenda: hoogte in meters (0 - 200, 200 - 500, 500 - 1.000, 1.000 - 2.000, 2.000 - 5.000) en locatie stuwmeer. Schaal 0 - 120 - 240 km.

Naam stuwmeer% van stuwmeer gevuld op 15 mei 2023Maximale inhoud stuwmeerBeschikbare liters water in stuwmeer op 15 mei 2023Verandering in waterstand van 15 mei 2022 tot 15 mei 2023
Benínar9,5%63 hm36 hm3(grafiekje)
Barrios de Luna87%308 hm3268 hm3(grafiekje)
El Grado82,3%400 hm3329 hm3(grafiekje)
La Serena17,3%3.219 hm3558 hm3(grafiekje)

hm3 = miljoen liter. Het grafiekje in de laatste kolom toont het verloop van de waterstand en is hier niet in getallen weergegeven.

Vraag 6 2 punten

Bekijk bron 6. Naar aanleiding van bron 6 worden de volgende uitspraken gedaan: Uitspraak 1: op 15 mei 2023 bevatte het stuwmeer van La Serena een hoeveelheid water die ook zou passen in het stuwmeer van El Grado. Uitspraak 2: de stuwmeren in het zuiden van Spanje hadden meer last van droogte tussen 15 mei 2022 en 15 mei 2023, dan de stuwmeren in het noorden van Spanje. Uitspraak 3: de stuwmeren in Spanje spelen een belangrijke rol in het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op je antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1, 2 en 3 of de uitspraak juist of onjuist is: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. (2p)

Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 6. Als gevolg van klimaatverandering wordt het warmer in Spanje. Hierdoor neemt de vraag naar water toe, waardoor stuwmeren steeds vaker weinig water zullen bevatten. Geef ook een natuurlijke oorzaak waardoor hogere temperaturen voor een lagere waterstand in stuwmeren zorgen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak: door de hogere temperaturen neemt de verdamping toe. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Bekijk bron 6. De stuwmeren La Serena en Benínar liggen in het zuiden van Spanje. Beide stuwmeren waren op 15 mei 2023 gedeeltelijk opgevuld. Geef aan waardoor de kans klein is dat de stuwmeren helemaal worden opgevuld tijdens de zomerperiode.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat de zomers in Spanje erg droog zijn, of dat de kans op neerslag tijdens de zomer heel klein is. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 15 Drinkwatergebruik in huis

Drinkwatergebruik in huis
Bron 15

Tekening van een badkamer en keuken met het watergebruik per dag: 46 liter bij de douche, 30 liter bij het toilet, 4 liter bij de keukenkraan en 17,5 liter bij de wasmachine.

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 15. Per dag gebruikt een Nederlander gemiddeld 128 liter drinkwater. Niet voor al het watergebruik in huis is drinkwater nodig. Geef een maatregel die in huis genomen kan worden om drinkwater te besparen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: installeren van een waterbesparende douchekop, of buizen aanleggen voor het spoelen met regenwater. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Bron 16 Sluizen, spuisluizen en stuwen regelen de waterstand

Sluizen, spuisluizen en stuwen regelen de waterstand
Bron 16

Met sluizen, spuisluizen en stuwen kan de waterstand geregeld worden. Een spuisluis wordt gebruikt om water te lozen, terwijl een stuw juist water tegenhoudt. Een sluis wordt gebruikt door schepen wanneer er een groot verschil in waterpeil is tussen twee vaarwegen.

De waterstand in het IJsselmeer wordt in de zomer kunstmatig hoog gehouden. Het extra zoetwater dient als watervoorraad voor een droge periode. Het IJsselmeer wordt gevuld wanneer zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit goed is.

Kaart van Nederland met onder andere de Afsluitdijk en de stuwen bij Driel en Grave. Legenda: sluis of spuisluis, stuw met sluis. Schaal 0 - 25 - 50 km.

Vraag 17 1 punt

Bekijk en lees bron 16. Om het IJsselmeer te vullen met water van goede kwaliteit worden verschillende sluizen en stuwen gesloten. Wat is juist? Kolommen: goede waterkwaliteit en goede waterkwantiteit | (spui-)sluizen en stuwen die sluiten.

  1. A najaar: Afsluitdijk en stuw bij Driel
  2. B najaar: stuw bij Driel en stuw bij Grave
  3. C voorjaar: Afsluitdijk en stuw bij Driel
  4. D voorjaar: stuw bij Driel en stuw bij Grave
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Bekijk en lees bron 16. In de rivier de Maas zijn een aantal stuwen gebouwd. De stuwen worden vooral in de zomermaanden vaak gesloten. Noem het riviertype van de rivier de Maas. Geef een economische reden waarom de stuwen in de rivier de Maas in de zomermaanden gesloten zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het juiste riviertype: neerslag- of regenrivier. (1p)
  • Geeft een juiste reden: de bevaarbaarheid van de rivier blijft dan behouden. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

energiecentrales Watergebruik in energiecentrales en de landbouw in Nederland, 2011-2021

Watergebruik in energiecentrales en de landbouw in Nederland, 2011-2021
energiecentrales

Gestapeld staafdiagram per jaar, 2011 tot en met 2021, van het watergebruik van energiecentrales in miljard m3 (verticale as, 0 tot 12). Legenda: zoet oppervlaktewater (groen) en zout oppervlaktewater (oranje).

landbouw Watergebruik in energiecentrales en de landbouw in Nederland, 2011-2021

Watergebruik in energiecentrales en de landbouw in Nederland, 2011-2021
landbouw

Gestapeld staafdiagram per jaar, 2011 tot en met 2021, van het watergebruik in de landbouw in miljoen m3 (verticale as, 0 tot 400). Legenda: drinkwater, grondwater en zoet oppervlaktewater.

Vraag 19 2 punten

Bekijk bron 17. Naar aanleiding van bron 17 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de landbouw gebruikt vooral grondwater, terwijl energiecentrales oppervlaktewater gebruiken. Uitspraak 2: in de landbouw wordt in de periode van 2011 tot en met 2021 meer water gebruikt dan in energiecentrales. Uitspraak 3: in de jaren 2018, 2019 en 2020 viel er meer neerslag in Nederland dan in de jaren ervoor en erna. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1, 2 en 3 of de uitspraak juist of onjuist is: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. (2p)

Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 19 in het hele examen

Bron 18 Het Eems-Dollardgebied

Het Eems-Dollardgebied
Bron 18

Het Eems-Dollardgebied vormt het mondingsgebied van de rivier de Eems. Door regelmatig te baggeren is de bevaarbaarheid goed, maar zweeft er veel slib in het water. Zowel de bedrijven in het gebied als natuurorganisaties streven naar een verbetering van de waterkwaliteit door het slib uit het water te halen.

Luchtfoto van het Eems-Dollardgebied met een havengebied en een wadgebied. Ligging foto: kleine kaart van de ligging van de Eems, met de Maas en de Rijn.

Vraag 21 2 punten

Bekijk en lees bron 18. Het Eems-Dollardgebied zal in de toekomst de gevolgen van klimaatverandering merken. Daarom is het belangrijk dat er internationale afspraken gemaakt worden over de waterveiligheid en waterkwaliteit in het Eems-Dollardgebied. Noem de namen van de twee landen die afspraken moeten maken over het Eems-Dollardgebied. Noem een gevolg van klimaatverandering dat een bedreiging vormt voor het Eems-Dollardgebied.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de twee juiste landen: Duitsland en Nederland. (1p)
  • Noemt een juist gevolg van klimaatverandering: verzilting, zeespiegelstijging of heftigere stormen. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

Bekijk en lees bron 18. In het Eems-Dollardgebied wordt slib uit het water gehaald, zo stijgt de waterkwaliteit. Het slib wordt na ontzilting gebruikt om landbouwgrond op te hogen. Geef aan waarom boeren het slib graag gebruiken. Geef een reden waarom industrie in het gebied streeft naar een verbetering van de waterkwaliteit.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist antwoord: de grote vruchtbaarheid van het slib. (1p)
  • Geeft een juiste reden: water van goede kwaliteit is bruikbaar in de industrie. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Bron 19 Waterproject in China

Waterproject in China
Bron 19 Kanaal met water uit de Chang Jiang

In China wordt water uit de rivier de Chang Jiang met behulp van kanalen en tunnels naar andere gebieden in China gebracht.

Luchtfoto van een kanaal met water uit de Chang Jiang, met aan de rand een stad. Ligging kaartfragment: kleine kaart van China met het kaartfragment aangegeven.

Vraag 23 1 punt

Bekijk en lees bron 19. Het water uit de rivier de Chang Jiang wordt naar andere gebieden in China gebracht. Beargumenteer of het water naar het noorden of naar het zuiden van China wordt gebracht. Doe het zo: kies eerst of het water naar het noorden of naar het zuiden van China gebracht wordt. Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest ‘naar het noorden’ en geeft een juist argument: het noorden van China heeft een watertekort. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Bekijk en lees bron 19. Het water uit de Chang Jiang wordt zonder gezuiverd te worden, naar nieuwe gebieden gebracht. Daar wordt het water uit de Chang Jiang opgeslagen in bestaande meren en rivieren. Verschillende mensen in China ondervinden de gevolgen van het waterproject. Noem een gevolg voor mensen die vissen in de meren en rivieren waar het water uit de Chang Jiang in terecht komt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist gevolg voor de vissers: het water raakt vervuild, er treedt vissterfte op, of er wordt minder vis gevangen. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Bron 20 De Qattara-laagte in het noordwesten van Egypte

De Qattara-laagte in het noordwesten van Egypte
Bron 20

In het noordwesten van Egypte ligt de Qattara-laagte. Het gebied ligt ongeveer 130 meter onder zeeniveau en vanwege de lage ligging zijn er verschillende ideeën om het gebied te vullen met water.

Foto van een droog, woestijnachtig landschap met zandheuvels en een lage rotswand aan de horizon.

ligging kaartfragment

ligging kaartfragment
ligging kaartfragment

Kleine kaart van Egypte met het kaartfragment aangegeven in het noordwesten van het land. Met de rivier de Nijl. Schaal 0 - 300 - 600 km.

Bron 21 Tekst met keuzemogelijkheden

De Qattara-laagte in het noordwesten van Egypte zou op verschillende manieren gevuld kunnen worden met water. Een idee voor de Qattara-laagte was om het te vullen met water uit de Middellandse Zee. Door het grote hoogteverschil zou het mogelijk zijn om … 1 … (energie op te wekken / drinkwater te produceren). Een ander idee was om de Qattara-laagte te vullen met water uit de rivier de Nijl tijdens een … 2 … (droge periode / piekafvoer). Het is lastig om het water in de Qattara-laagte vast te houden omdat veel water … 3 … (afstroomt naar zee / verdampt).

Vraag 25 2 punten

Bekijk en lees bron 20 en bron 21. In bron 21 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 21 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = energie op te wekken, 2 = piekafvoer, 3 = verdampt. (2p)

Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 22 Kanaat in Iran

Kanaat in Iran
Bron 22 schematische weergave van een kanaat (links) en ondergronds kanaal (rechts)

In Iran worden dorpen en landbouwgebieden van water voorzien door een systeem van ondergrondse kanalen. Dit systeem wordt kanaat genoemd en bestaat al heel lang. De kanaten staan op de Werelderfgoedlijst van Unesco en hebben een beschermde positie.

Schematische weergave van een kanaat: werkschachten, een ondergronds kanaal waarmee water naar het irrigatiegebied wordt getransporteerd, uitstroom, distributie via een netwerk van kanalen, sluizen en dammen, en het grondwaterspiegel. Rechts een foto van een ondergronds kanaal.

Vraag 26 1 punt

Bekijk en lees bron 22. Met behulp van een kanaat komt water beschikbaar voor de landbouw in Iran. Wat is juist over de bron van het water uit de kanaat?

  1. A De grootste waterbron van de kanaat is grondwater.
  2. B De grootste waterbron van de kanaat is kwelwater.
  3. C De grootste waterbron van de kanaat is oppervlaktewater.
  4. D De grootste waterbron van de kanaat is rivierwater.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Bekijk en lees bron 22. De kanaten liggen in de droge gebieden van Iran. De kanaten worden al eeuwenlang gebruikt en het watergebruik is duurzaam. Geef aan waardoor het watergebruik uit een kanaat duurzaam is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat de aanvoer van water groter is dan het gebruik van water uit de kanaat, of dat er weinig water verdampt (en water dus efficiënt gebruikt kan worden). (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Bron 23 Wateroverlast in de stad Sharjah, Verenigde Arabische Emiraten

Wateroverlast in de stad Sharjah, Verenigde Arabische Emiraten
Bron 23

In het Midden-Oosten komen steeds vaker overstromingen voor. Steden in het Midden-Oosten kunnen tijdens hevige regenbuien het plotselinge aanbod van water niet aan.

Foto van een overstroomde weg in de stad Sharjah. Auto's staan deels in het water, er staan hoge gebouwen op de achtergrond en er is een stopbord te zien.

Vraag 28 1 punt

Bekijk en lees bron 23. In het Midden-Oosten komt in steden steeds meer wateroverlast voor door een verhoogde neerslagintensiteit. Noem nog een ander proces dat bijdraagt aan wateroverlast in steden in het Midden-Oosten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het juiste proces: verstedelijking of verstening. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Bekijk en lees bron 23. Steden in het Midden-Oosten nemen zogenaamde sponsmaatregelen tegen wateroverlast. Dan worden wegen, parkeerplaatsen en pleinen aangepast zodat er meer water vastgehouden wordt. Noem een sponsmaatregel die wateroverlast tegengaat.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste sponsmaatregel, bijvoorbeeld: aanleg van wadi's, aanleg van ondergrondse regenwateropslag, aanleg van parken of groenvoorzieningen, of verwijderen van tegels. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Bekijk en lees bron 23. Als de landen in het Midden-Oosten meer water opslaan in de steden, kan de kans op een conflict over water met buurlanden kleiner worden. Geef een argument waarom de kans op een conflict over water met buurlanden kleiner wordt.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist argument: landen hebben zelf een grotere zoetwatervoorraad, waardoor op gezamenlijke watervoorraden minder aanspraak wordt gemaakt. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Water

bron 19

De afvoer van de Maas en de Rijn tussen 1 maart en 1 september 2022

Vraag 17 2 punten

Bekijk bron 19.

In de grafieken van bron 19 zie je de waterafvoer van de Maas en de Rijn tussen 1 maart en 1 september 2022.

Naar aanleiding van bron 19 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: in mei veroorzaakte smeltwater een piekafvoer in de benedenloop van de Rijn en de Maas.

Uitspraak 2: de waterstand van de Maas was in september lager dan de waterstand van de Rijn.

Uitspraak 3: de afvoer van de Maas verloopt onregelmatiger dan die van de Rijn, omdat de afvoer van de Maas alleen uit neerslag bestaat.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Twee grafieken van de afvoer in m³/s van de Maas (bij Sint-Pieter) en de Rijn (bij Lobith) van 1 maart tot 1 september 2022. Bekijk in Opgaven, pagina 18

Bekijk het antwoord

1 = onjuist

2 = juist

3 = juist

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Bekijk bron 19.

De zomer van 2022 was uitzonderlijk droog, waardoor de waterstand in de Maas en de Rijn erg laag was.

Noem een nadeel van de lage waterstand voor de scheepvaart.

Noem een nadeel van de lage waterstand voor de landbouw.

Twee grafieken van de afvoer in m³/s van de Maas (bij Sint-Pieter) en de Rijn (bij Lobith) van 1 maart tot 1 september 2022. Bekijk in Opgaven, pagina 18

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste nadelen voor de scheepvaart zijn:

  • Schepen kunnen minder (tegelijk) vervoeren (door de diepgang bij zware lading).
  • Schepen kunnen niet varen / moeten langer wachten bij sluizen.

Voorbeelden van juiste nadelen voor de landbouw zijn:

  • Er is minder irrigatiewater beschikbaar.
  • De landbouwgewassen verdrogen / sterven af.

Vraag 18 in het hele examen

bron 20

Zoetwater in de duinen

bron 21

Tekst met keuzemogelijkheden

In de duinen langs de Nederlandse Noordzeekust zit een ondergrondse zoetwatervoorraad. Drinkwaterbedrijven winnen water uit de duinen nadat het water in de duinen door ... 1 ... (het zand / de klei) gefilterd is. Drinkwaterbedrijven pompen vooral ... 2 ... (grondwater / oppervlaktewater) de duinen in. Na een aantal weken wordt het water weer opgepompt. Als het water uit de diepere grondlagen van de duinen wordt opgepompt, kan het water ... 3 ... (te vervuild / te zout) zijn voor gebruik.

Vraag 19 2 punten

Bekijk bron 20 en lees bron 21.

In bron 21 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Schematische weergave van zoetwater in de duinen, met pompen, brak water, rivierwater en de Noordzee. Bekijk in Opgaven, pagina 19

Bekijk het antwoord

1 = het zand

2 = oppervlaktewater

3 = te zout

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 20.

Duinen beschermen het westen van Nederland tegen overstromingen van zee. De duinen kunnen geen bescherming tegen overstromingen bieden als er veel erosie is. Door teveel drinkwater te winnen, kunnen drinkwaterbedrijven erosie door de wind in de duinen veroorzaken.

Geef aan waardoor teveel drinkwaterwinning in de duinen erosie door de wind veroorzaakt.

Schematische weergave van zoetwater in de duinen, met pompen, brak water, rivierwater en de Noordzee. Bekijk in Opgaven, pagina 19

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat drinkwaterwinning verdroging kan veroorzaken (waardoor het zand makkelijk wegwaait).

Vraag 20 in het hele examen

bron 22

Havens in een deel van Noordwest-Europa

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 22.

De goederenstroom tussen Duisburg en Rotterdam is groter dan de goederenstroom tussen Duisburg en Emden. Een reden is dat de afstand tussen Duisburg en Rotterdam korter is.

Geef met behulp van bron 22 nog een andere reden waarom de goederenstroom tussen Duisburg en Rotterdam groter is dan tussen Duisburg en Emden.

Kaart van havens en vervoersverbindingen in een deel van Noordwest-Europa. Bekijk in Opgaven, pagina 20

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste reden zijn:

  • Tussen Duisburg en Rotterdam bestaat een directe verbinding (terwijl tussen Duisburg en Emden de rivier overgaat in een kanaal).
  • Duisburg en Rotterdam zijn met elkaar verbonden door een altijd bevaarbare rivier / grote rivier.
  • De Eems is slechts voor een deel bevaarbaar / heeft veel sluizen.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Gebruik bron 22.

De extreem droge zomer van 2022 zorgde voor een verslechterde verbinding tussen de binnenhavens en de zeehavens. In Duitsland ontstond een tekort aan energie.

Geef met behulp van bron 22 aan dat de verslechterde verbinding tussen de havens bijdroeg aan het energietekort in Duitsland.

Kaart van havens en vervoersverbindingen in een deel van Noordwest-Europa. Bekijk in Opgaven, pagina 20

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat er minder steen- en bruinkool naar (de energiecentrales in) Duitsland kon worden vervoerd (door de lage waterstand).

Vraag 22 in het hele examen

bron 23

Krantenartikel over droogte in China, 22 augustus 2022

De rivier de Chang Jiang is op sommige plekken drooggevallen. Fabrieken in de zuidwestelijke provincie Sichuan moesten hun productie noodgedwongen terugschroeven om stroom te besparen.

Vraag 23 2 punten

Bekijk en lees bron 23.

Bron 23 gaat over de droogte in China in de zomer van 2022.

Naar aanleiding van bron 23 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: een van de oorzaken voor het droogvallen van de rivier de Chang Jiang was dat de vraag naar water groter was dan de aanvoer.

Uitspraak 2: in de zomer van 2022 nam de concentratie van vervuiling in de rivier de Chang Jiang af.

Uitspraak 3: in het mondingsgebied van de rivier de Chang Jiang nam de verzilting door de grote droogte toe.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord

1 = juist

2 = onjuist

3 = juist

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Gebruik bron 23.

De verwachting is dat in de toekomst de rivier de Chang Jiang vaker droog zal vallen en er meer watertekorten zullen zijn. Om watertekorten tegen te gaan, moeten er maatregelen genomen worden.

Noem een maatregel die Chinezen in huis kunnen nemen om water te besparen.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste maatregel zijn:

  • waterbesparende douchekop installeren
  • korter douchen
  • zuinige vaatwasser/wasmachine aanschaffen

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Lees en bekijk bron 25.

In Qatar valt de meeste neerslag in de wintermaanden, waardoor de aquifers worden aangevuld.

Welk onderdeel van de waterkringloop zorgt ervoor dat de aquifers aangevuld kunnen worden?

Kaart van Qatar in het Midden-Oosten en een klimaatgrafiek van Qatar. Bekijk in Opgaven, pagina 23

Bekijk het antwoord

Het juiste onderdeel is infiltratie.

Vraag 28 in het hele examen

bron 26

Deel van het Midden-Oosten

Vraag 29 1 punt

Bekijk bron 26.

Iran heeft in de rivier de Karun en de rivier de Zayandeh stuwdammen gebouwd. In de rivier de Karun liggen 5 stuwdammen, terwijl in de rivier de Zayandeh maar 1 stuwdam ligt.

Geef aan waardoor aan de westzijde van het Zagrosgebergte meer stuwdammen in de rivier de Karun liggen dan aan de oostzijde in de rivier de Zayandeh.

Kaart van het Midden-Oosten met de rivieren Karun en Zayandeh, stuwdammen, het Zagrosgebergte en het zoutmeer. Bekijk in Opgaven, pagina 24

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat aan de loefzijde (van het Zagrosgebergte) meer neerslag valt, (waardoor de rivier de Karun meer water afvoert dan de rivier de Zayandeh).

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

Bekijk bron 26.

In de benedenloop van de rivier de Karun ligt een natuurgebied met veel water, een moeras. In de grond onder dit natuurgebied zit veel aardolie. Stuwdammen in de rivier de Karun hebben stroomafwaarts gevolgen voor de natuur en de oliewinning.

Geef eerst aan waarom natuurbeschermers tegenstander zijn van de aanleg van de stuwdammen in de rivier de Karun.

Geef daarna aan waarom de olie-industrie voorstander is van de aanleg van stuwdammen in de rivier de Karun.

Kaart van het Midden-Oosten met de rivieren Karun en Zayandeh, stuwdammen, het Zagrosgebergte en het zoutmeer. Bekijk in Opgaven, pagina 24

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord waarom natuurbeschermers tegenstanders zijn, is dat door stuwdammen de rivieren minder water afvoeren / de moerasgebieden opdrogen.

Een juist antwoord waarom de olie-industrie voorstander is, is dat het gebied beter toegankelijk wordt voor de olie-industrie en hun zware materieel / er goedkope elektriciteit beschikbaar is bij de oliewinning.

Vraag 30 in het hele examen

bron 27

De provincie Khuzestan in het Midden-Oosten

Legenda: X = Lorestan; Y = Chahamarhal en Bakhtiari

bron 28

Krantenartikel

Ondanks de stuwdammen in de rivier de Karun, heeft de provincie Khuzestan veel last van waterschaarste. Het waterpeil van de rivier de Karun is door de jaren heen flink gedaald. De Iraanse regering wijst steeds vaker naar Turkije als de verantwoordelijke voor de waterschaarste. Turkije heeft onlangs weer een nieuwe stuwdam in gebruik genomen.

Vraag 31 1 punt

Bekijk bron 27 en lees bron 28.

De rivier de Karun ligt in het stroomgebied van de rivier de Tigris. Toch kan Turkije niet verantwoordelijk worden gehouden voor de waterschaarste in Khuzestan.

Geef met behulp van bron 27 een natuurlijke oorzaak waardoor Turkije niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de waterschaarste in Khuzestan.

Kaart van de provincie Khuzestan met de stuwdam, de rivieren Karun, Eufraat en Tigris, en de provincies X en Y. Bekijk in Opgaven, pagina 25

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat de rivier de Karun wel afwatert op de rivier de Tigris, maar geen water ontvangt van de rivier de Tigris.

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Bekijk bron 27 en lees bron 28.

Door de waterschaarste in Khuzestan neemt de kans op onenigheid over de waterverdeling met een andere Iraanse provincie toe.

Beredeneer met welke andere Iraanse provincie Khuzestan onenigheid over de waterverdeling kan krijgen.

Doe het zo:

  • Kies eerst uit provincie X of provincie Y.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.

Kaart van de provincie Khuzestan met de stuwdam, de rivieren Karun, Eufraat en Tigris, en de provincies X en Y. Bekijk in Opgaven, pagina 25

Bekijk het antwoord

provincie Y

Uit het argument moet blijken dat het water uit de rivier de Karun tussen deze provincies verdeeld moet worden / beide provincies in het stroomgebied van de rivier de Karun liggen.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 32 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 15 Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland

Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland
Bron 15 Legenda: Rijn, Maas, Schelde, Eems, rivier, landsgrens.

Kaart van Nederland met de stroomgebieden van de Rijn (geel), de Maas (groen), de Schelde (blauw) en de Eems (paars), met rivieren, de landsgrens en Lobith. Schaal: 0, 90 en 180 km.

Bron 15 afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde

afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde
Bron 15

Staafdiagram met de afvoer in kubieke meter per seconde (verticale as, 0 tot 2.200) per rivier: Eems 78, X 112, Y 230 en Z 2.200.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 15. De letters X, Y en Z in de grafiek horen bij de rivieren de Maas, de Rijn en de Schelde. Noteer de letters X, Y en Z op het antwoordblad en schrijf achter elke letter de naam van de juiste rivier.

Bekijk het antwoord
  • Noteert X = Schelde, Y = Maas en Z = Rijn. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als alle antwoorden juist zijn.

Vraag 17 in het hele examen

Bron 17 Krantenartikel, 5 augustus 2022

Drinkwaterbedrijf Evides produceert drinkwater van Maaswater. Maaswater wordt eerst opgeslagen in spaarbekkens in de Biesbosch voor het verder verwerkt wordt. De spaarbekkens worden alleen gevuld wanneer het Maaswater van goede kwaliteit is.

Bron 17 Spaarbekkens in de Biesbosch

Spaarbekkens in de Biesbosch
Bron 17

Foto van de spaarbekkens in de Biesbosch.

Vraag 19 1 punt

Bekijk en lees bron 17. Drinkwaterbedrijf Evides produceert drinkwater voor de provincies Zeeland, Zuid-Holland en delen van Noord-Brabant. Wanneer het Maaswater van goede kwaliteit is, worden de spaarbekkens gevuld. Leg uit in welk seizoen het Maaswater de beste kwaliteit heeft om er drinkwater van te produceren. Doe het zo: kies eerst uit zomer of winter, en geef daarna aan waardoor dat seizoen de beste waterkwaliteit heeft.

Bekijk het antwoord
  • Kiest winter en geeft de juiste uitleg: de Maas voert tijdens de wintermaanden het meeste water af, en de concentratie vervuiling is dus het laagst. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze (winter) in combinatie met een juiste uitleg.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

Nederlandse drinkwaterbedrijven maken zich zorgen over toekomstige waterschaarste. Om waterschaarste tegen te gaan, kunnen Nederlandse huishoudens water besparen. De Nederlandse overheid kan maatregelen nemen om water vast te houden. Neem huishoudens over op het antwoordblad en zet een maatregel om water te besparen erachter. Neem Nederlandse overheid over op het antwoordblad en zet een maatregel om water vast te houden erachter.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste waterbesparende maatregel voor huishoudens, bijvoorbeeld: korter douchen, een waterbesparende douchekop of toiletknop installeren, of regenwater opvangen met een regenton. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel van de Nederlandse overheid om water vast te houden, bijvoorbeeld: bergingsgebieden / infiltratiegebieden aanleggen, beken weer natuurlijk laten stromen, ruimte maken voor grote rivieren, of waterpleinen aanleggen. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 18 en bron 19. De rivier de IJssel heeft stroomopwaarts van Deventer meer ruimte gekregen om de kans op wateroverlast in Deventer te verkleinen. Geef aan waardoor in Deventer weinig maatregelen mogelijk zijn om de IJssel meer ruimte te geven.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist antwoord, bijvoorbeeld: de bebouwing van de stad Deventer ligt aan de rivier, of: bij de stad Deventer is er sprake van een flessenhals. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Bron 20 De rivier de Nijl en de rivier de Chang Jiang in cijfers

NijlChang Jiang
lengte6.650 km6.300 km
grootte stroomgebied3.349.000 km²1.808.500 km²
debiet bij de monding1.584 m³/s30.146 m³/s
hoogteligging bron van de rivier2.400 m5.170 m

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 20. Het debiet bij de monding van de rivier de Nijl verschilt sterk van het debiet bij de monding van de rivier de Chang Jiang. Geef een natuurlijke oorzaak voor het grote verschil in debiet bij de monding tussen de rivier de Nijl en de rivier de Chang Jiang.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: in het stroomgebied van de Chang Jiang valt meer neerslag dan in het stroomgebied van de Nijl, of: het stroomgebied van de Chang Jiang heeft een natter klimaat, of: de Chang Jiang voert in tegenstelling tot de Nijl ook smeltwater af. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 21 Waterbeschikbaarheid in het Midden-Oosten per jaar

Waterbeschikbaarheid in het Midden-Oosten per jaar
Bron 21 Legenda: stroomgebied Eufraat en Tigris, landsgrens, waterbeschikbaarheid per hoofd van de bevolking (in 1.000 m³ per jaar).

Kaart van het Midden-Oosten met het stroomgebied van de Eufraat en Tigris, landsgrenzen en per land staven met de waterbeschikbaarheid per hoofd van de bevolking (in 1.000 m³ per jaar) in 1960, 1990, 2015 en 2030. Waarden in die volgorde: Syrië 3,4 / 1,3 / 0,8 / 0,6; Turkije 7,1 / 3,8 / 2,8 / 2,4; Irak 11,6 / 5,0 / 2,5 / 1,8; Iran 5,9 / 2,4 / 1,7 / 1,5; Saudi-Arabië 0,6 / 0,1 / 0,1 / 0,1. Schaal: 0, 180 en 360 km.

Vraag 24 2 punten

Bekijk bron 21. Bij een beschikbaarheid van 1.000 m³ of minder per hoofd van de bevolking is er sprake van een watertekort. Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in 2015 was van de landen in het Midden-Oosten de waterbeschikbaarheid per hoofd van de bevolking het laagst in Syrië. Uitspraak 2: tussen 1960 en 2030 is de waterbeschikbaarheid per hoofd van de bevolking het sterkst gedaald in Irak. Uitspraak 3: wanneer Turkije meer water vasthoudt in stuwmeren, daalt de waterbeschikbaarheid in Irak. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 22 Ontziltingsinstallatie in Saudi-Arabië

Ontziltingsinstallatie in Saudi-Arabië
Bron 22

Ontziltingsinstallaties produceren zoetwater uit zeewater. Foto van een ontziltingsinstallatie in Saudi-Arabië.

Vraag 26 1 punt

Bekijk en lees bron 22. In Saudi-Arabië worden ontziltingsinstallaties gebouwd om de bevolking van drinkwater te blijven voorzien. Geef een demografische noodzaak voor de bouw van veel ontziltingsinstallaties.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de bevolking (van Saudi-Arabië) groeit. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 2 punten

Bekijk en lees bron 22. Om aan zoetwater te komen maakt Saudi-Arabië steeds vaker gebruik van ontziltingsinstallaties. Het klimaat en de voorraad fossiel water in Saudi-Arabië dragen ook bij aan de afhankelijkheid van ontziltingsinstallaties. Geef aan waardoor het klimaat bijdraagt aan de afhankelijkheid van ontziltingsinstallaties. Geef aan waardoor de voorraad fossiel water bijdraagt aan de afhankelijkheid van ontziltingsinstallaties.

Bekijk het antwoord
  • Het klimaat draagt bij aan de afhankelijkheid van ontziltingsinstallaties, omdat er nauwelijks neerslag valt / er sprake is van een droog klimaat / woestijnklimaat. (1p)
  • De voorraad fossiel water draagt bij aan de afhankelijkheid van ontziltingsinstallaties, omdat de watervoorraad eindig is / opraakt. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Bekijk en lees bron 22. Ontziltingsinstallaties in Saudi-Arabië kunnen veel duurzamer zoetwater produceren dan nu vaak het geval is. Noem een maatregel die genomen kan worden om een ontziltingsinstallatie duurzamer te maken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: met zonnepanelen / windmolens energie opwekken voor de ontziltingsinstallatie, of: lekkages in waterleidingen voorkomen / snel repareren. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 23 Stroomgebieden en bevolkingsspreiding in China

Stroomgebieden en bevolkingsspreiding in China
Bron 23 Legenda: stroomgebied Chang Jiang, Huang He en de Parelrivier; verdeling van de bevolking, 1 stip is 500.000 inwoners; waterscheiding; landsgrens.

Kaart van China met de stroomgebieden van de Chang Jiang, de Huang He en de Parelrivier, de waterscheiding en de verdeling van de bevolking (1 stip is 500.000 inwoners). Schaal: 0, 375 en 750 km.

Vraag 29 2 punten

Bekijk bron 23. Uit bron 23 kun je afleiden over welke rivier het meeste transport plaatsvindt in China. Beargumenteer over welke rivier in China het meeste transport plaatsvindt. Doe het zo: kies eerst uit de rivier de Chang Jiang, de Huang He of de Parelrivier, en geef daarna een argument voor je keuze op basis van bron 23.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de rivier de Chang Jiang. (1p)
  • Uit het argument moet blijken dat het aantal inwoners in het stroomgebied van de rivier de Chang Jiang het grootst is. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Bron 24 Extreme wateroverlast in Zhengzhou

De stad Zhengzhou telt 12,6 miljoen inwoners. Op 20 en 21 juli 2021 ontstond na extreem weer grote wateroverlast in de stad.

Bron 24 Foto van de wateroverlast

Foto van de wateroverlast
Bron 24

Foto van een overstroomd stadsplein tussen hoge gebouwen, met auto’s in het water.

Bron 24 Zhengzhou

Zhengzhou
Bron 24

Kaart van China met de ligging van Zhengzhou, aangegeven met een stip. Schaal: 0, 900 en 1.800 km.

Vraag 30 2 punten

Bekijk en lees bron 24. Verschillende onderdelen van de waterkringloop in en rondom Zhengzhou raakten overbelast door het extreme weer. Noem twee onderdelen uit de waterkringloop die overbelast raakten door extreem weer in en rondom Zhengzhou.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste onderdelen uit de waterkringloop, namelijk afstroming en/of infiltratie. (2p)

Het gaat om twee onderdelen; de juiste onderdelen zijn afstroming en infiltratie.

Vraag 30 in het hele examen

Bron 25 Sponssteden

In 2015 presenteerde de Chinese overheid een plan om van 16 Chinese steden ‘sponssteden’ te maken. In een ‘sponsstad’ worden maatregelen genomen om water vast te houden.

Vraag 31 1 punt

Lees bron 25. Noem een maatregel die genomen kan worden om het water in een ‘sponsstad’ vast te houden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: groenvoorzieningen / parken aanleggen, bestrating vervangen door vegetatie, of regenwatervijvers / wadi’s aanleggen. (1p)

Vraag 31 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 15 Foto 1

Foto 1
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 2

Foto 2
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 3

Foto 3
Bron 15 Drie foto’s van verschillende plaatsen langs de rivier de Rijn

Foto van een plaats langs de Rijn.

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 15.
In bron 15 staan drie foto’s van plaatsen langs de Rijn. Foto 1, 2 en 3 staan in willekeurige volgorde.
Zet de nummers van de foto’s in de juiste volgorde op je antwoordblad. Begin met de bron van de Rijn en eindig met de monding van de Rijn.

Bekijk het antwoord
  • 1. Foto 1
  • 2. Foto 3
  • 3. Foto 2

Vraag 16 in het hele examen

Bron 16 Vervoer van goederen via waterwegen

Vervoer van goederen via waterwegen
Bron 16

Kaart van Nederland, Duitsland en België met de waterwegen (Waal, Maas) en het vervoerde gewicht per waterweg in miljoen ton per jaar, 2014. Legenda: minder dan 15; 15 - 25; 25 - 50; 50 of meer. Schaal 0 - 30 - 60 km.

Vraag 17 2 punten

Bekijk bron 16.
Jaarlijks worden meer goederen vervoerd via de Waal dan via de Maas.
Geef aan waardoor de Waal van nature beter bevaarbaar is dan de Maas.
Geef een economische reden waarom via de Waal meer goederen vervoerd worden dan via de Maas.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist natuurlijk verschil, bijvoorbeeld: de Waal voert meer water af, of heeft een stabielere waterafvoer dan de Maas, waardoor de Waal beter bevaarbaar is. (1p)
  • Noemt een juiste economische reden, bijvoorbeeld: de Waal heeft een groter achterland dan de Maas, of is verbonden met het Ruhrgebied in Duitsland. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Bron 19 Reliëfkaart van Valkenburg en omgeving (Zuid-Limburg)

Reliëfkaart van Valkenburg en omgeving (Zuid-Limburg)
Bron 19

Reliëfkaart van Valkenburg en omgeving in Zuid-Limburg, met de loop van de Geul.

Bron 20

In de zomer van 2021 viel er in Zuid-Limburg in korte tijd heel veel regen, waardoor het riviertje de Geul overstroomde. De hevige regenval veroorzaakte in korte tijd een … 1 … (stormvloed / piekafvoer). De Geul heeft in Valkenburg … 2 … (veel / weinig) ruimte, waardoor het waterpeil te snel steeg.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 19 en lees bron 20.
In bron 20 staan achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • 1 = piekafvoer, 2 = weinig. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 20 in het hele examen

Bron 21 Watertunnel onder Valkenburg

Na de wateroverlast in de zomer van 2021 kwamen sommige experts met het idee om een watertunnel onder Valkenburg aan te leggen. Deze tunnel zou het overtollige water kunnen afvoeren.

Vraag 21 2 punten

Bekijk bron 19 en bron 21.
Er zijn verschillende mogelijkheden om de kans op wateroverlast in Valkenburg te verkleinen. Zo kan men een nevengeul aanleggen. Een andere mogelijkheid is de aanleg van een tunnel onder Valkenburg, speciaal voor water.
Geef de reden waarom een nevengeul door de plaats Valkenburg weinig steun zal krijgen van de bewoners.
Geef een nadeel van de aanleg van een watertunnel onder Valkenburg.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: om ruimte te maken voor een nevengeul moeten gebouwen worden afgebroken. (1p)
  • Noemt een juist nadeel, bijvoorbeeld: een tunnel is erg duur, of gebouwen kunnen verzakken door de aanleg van een tunnel. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Bron 22 Het stroomgebied van de Huang He, China

Het stroomgebied van de Huang He, China
Bron 22

Kaart van het stroomgebied van de Huang He in China, met o.a. het Löss-plateau, de Wei, de Gele Zee, de Bo Hai Zee en de Sanmenxia dam. Legenda: dam, stroomgebied Huang He. Schaal 0 - 300 - 600 km.

Bron 23 De Sanmenxia stuwdam

De Sanmenxia stuwdam
Bron 23

Satellietfoto van de Sanmenxia-stuwdam in de Huang He. Twee plaatsen bij de dam zijn aangegeven: plaats 1 en plaats 2.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 22 en bron 23.
Op de satellietfoto in bron 23 staan twee plaatsen aangegeven bij de Sanmenxia-stuwdam in de Huang He.
Leg uit op welke plaats meer sediment op de rivierbodem ligt.
Doe het zo:

  • Kies eerst plaats 1 of plaats 2.
  • Geef daarna aan waardoor op deze plaats meer sediment op de rivierbodem ligt.
Bekijk het antwoord
  • Kiest plaats 1 en geeft een juist argument: op plaats 1 komt het water tot stilstand in het stuwmeer (reservoir), waardoor het sediment kan bezinken. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 22 in het hele examen

Bron 24 Satellietbeeld van de delta van de Huang He, China

Satellietbeeld van de delta van de Huang He, China
Bron 24

Satellietbeeld van de delta van de Huang He in China.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 24.
De afgelopen 50 jaar wordt steeds meer rivierwater van de Huang He gebruikt en valt de Huang He vaker droog voordat de rivier de zee bereikt.
Geef de demografische oorzaak waardoor de Huang He vaker droogvalt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de juiste oorzaak: de bevolking in het stroomgebied is sterk toegenomen. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 24.
Door de aanleg van stuwdammen en herbebossing van hellingen in het stroomgebied van de Huang He bereikt minder water de monding. Doordat de Huang He minder water afvoert, verandert de grootte van de delta ook.
Leg dit uit.
Doe het zo:

  • Kies eerst of de delta van de Huang He groeit of krimpt.
  • Geef daarna aan waardoor de afname van de waterafvoer zorgt voor deze verandering in de delta.
Bekijk het antwoord
  • Kiest krimpt en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: de invloed van (kust)erosie of de zee neemt toe; of de rivier voert minder sediment aan. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 26 Geïndustrialiseerde regio’s in het oosten van China

Geïndustrialiseerde regio’s in het oosten van China
Bron 26

Kaart van het oosten van China met de geïndustrialiseerde regio’s en de plaatsen, o.a. Beijing, Shanghai, Wuhan, Chongqing, Chengdu en Changsha. Legenda: geïndustrialiseerde regio. Schaal 0 - 250 - 500 km.

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 26.
Naar aanleiding van bron 26 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de meeste geïndustrialiseerde regio’s in het oosten van China liggen aan de kust.
Uitspraak 2: het rivierwater wordt door de industrie gebruikt als koelwater en als proceswater.
Uitspraak 3: de ligging van de geïndustrialiseerde regio’s zorgt ervoor dat grondstoffen goedkoop aan- en afgevoerd kunnen worden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Uitspraak 1 is onjuist, uitspraak 2 is juist, uitspraak 3 is juist. (2p)

Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 28 Stroomgebied van de Jordaan

Stroomgebied van de Jordaan
Bron 28

Kaart van het stroomgebied van de Jordaan met Libanon, Syrië, Israël en Jordanië, de Middellandse Zee, de Dode Zee, het Meer van Kinneret en Aqaba. Legenda: stroomgebied Jordaan, rivier, landsgrenzen. Schaal 0 - 35 - 70 km.

Vraag 28 1 punt

Gebruik bron 27 en bron 28.
In het Midden-Oosten kan waterschaarste leiden tot conflicten tussen landen over de waterverdeling. Zowel Israël als Jordanië maakt gebruik van het water uit het stroomgebied van de Jordaan. De kans op een waterconflict tussen Israël en Jordanië door uitbreiding van het Sahara Forest Project is klein.
Geef op basis van bron 27 en bron 28 aan waarom de kans op een conflict over het water uit de Jordaan klein is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat door uitbreiding van het Sahara Forest Project geen extra vraag ontstaat naar water uit de Jordaan. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 30 Het dorp Hasankeyf in zuidoost-Turkije, 2019 (links)

Het dorp Hasankeyf in zuidoost-Turkije, 2019 (links)
Bron 30

Satellietbeeld van het dorp Hasankeyf in 2019, met Oud-Hasankeyf, Nieuw-Hasankeyf en de Tigris. Legenda: ligging kaartfragment, grens bebouwing. Schaal 0 - 750 - 1500 m.

Bron 30 Het dorp Hasankeyf in zuidoost-Turkije, 2020 (rechts)

Het dorp Hasankeyf in zuidoost-Turkije, 2020 (rechts)
Bron 30

Satellietbeeld van het dorp Hasankeyf in 2020, met Oud-Hasankeyf, Nieuw-Hasankeyf en de Tigris. Legenda: ligging kaartfragment, grens bebouwing. Schaal 0 - 750 - 1500 m.

Bron 30 Ligging van het kaartfragment in zuidoost-Turkije

Ligging van het kaartfragment in zuidoost-Turkije
Bron 30

Overzichtskaart van zuidoost-Turkije met de ligging van het kaartfragment van Hasankeyf aangegeven. Schaal 0 - 400 - 800 km.

Vraag 30 1 punt

Gebruik bron 30.
In de rivier de Tigris is in februari 2018 de Ilisudam aangelegd. De dam ligt buiten het gebied op de satellietbeelden in bron 30. Na november 2019 is het stuwmeer volgelopen.
Beredeneer waar het dorp Hasankeyf ligt ten opzichte van de Ilisudam.
Doe het zo:

  • Kies eerst stroomopwaarts of stroomafwaarts van de Ilisudam.
  • Geef daarna op basis van bron 30 een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest stroomopwaarts en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: door de Ilisudam is het waterpeil in de Tigris gestegen; door de Ilisudam is er een stuwmeer ontstaan op de plek van Oud-Hasankeyf. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

De bevolking van het dorp Oud-Hasankeyf moest verhuizen naar het nieuw aangelegde dorp Nieuw-Hasankeyf. Dat was een nadeel, maar de bevolking had ook voordelen van de bouw van de stuwdam.
Noem zo’n voordeel.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist voordeel, bijvoorbeeld: de huizen in Nieuw-Hasankeyf zijn moderner of ruimer dan de oude huizen; voor de landbouw is meer irrigatiewater beschikbaar; de bewoners kunnen gebruikmaken van goedkope elektriciteit. (1p)

Vraag 31 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021

Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021
Bron 1 www.buienradar.nl/weer/valkenburg/NL/2745872/14daagse, 19 december 2021

Weersverwachting voor Nederland per dag, met op dinsdag een zon, op woensdag een zon achter een wolk en op vrijdag een wolk.

dinsdag 21-12woensdag 22-12vrijdag 24-12
max. temperatuur3 °C2 °C9 °C
min. temperatuur-2 °C-3 °C7 °C
neerslag0 mm0 mm0 mm
luchtdruk1025 hPa1030 hPa1005 hPa
windkracht023

Bron 11 Oosten van de Verenigde Staten en de rivier de Mississippi

Oosten van de Verenigde Staten en de rivier de Mississippi
Bron 11 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Hoogtekaart van het oosten van de Verenigde Staten met de rivier de Mississippi (blauwe lijn), die van noord naar zuid stroomt naar de Golf van Mexico. Drie plaatsen langs de rivier zijn met cijfers aangegeven: plaats 1 in het noorden, plaats 2 in het midden en plaats 3 in het zuiden, dicht bij de monding. Hoogte in meters: 0-200 (groen, vooral langs de Golf van Mexico en in het zuiden), 200-500 (lichtgeel, het grootste deel van het midden), 500-1.000 en 1.000-2.000 (oranje en roodbruin, het gebergte in het oosten). Schaal 0 - 450 - 900 km.

Bron 12, foto katoen Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi

Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi
Bron 12, foto katoen foto katoen: Bonnie Taylor Barry, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 339176765

Foto van een uitgestrekt katoenveld met witte katoenpluizen aan de planten. Op de achtergrond een rij bomen, een klein schuurtje en een blauwe lucht met wat wolken.

Bron 12, foto mais Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi

Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi
Bron 12, foto mais foto mais: TommyBrison, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 788803882

Foto van een maïsveld met hoge, groene maïsplanten en gele maïspluimen. Op de achtergrond een bosrand met loofbomen onder een blauwe lucht.

Bron 12, foto melkvee Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi

Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi
Bron 12, foto melkvee foto melkvee: Nancy Gill, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 6149263

Foto van een boerderij met een rode stal, twee silo’s en een groep zwart-witte melkkoeien in een weiland. Op de achtergrond een blauwe lucht met wolken.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 11 en bron 12.
In bron 11 zijn drie plaatsen langs de rivier de Mississippi aangegeven. In bron 12 staan foto's van de drie plaatsen.
Waar staan de plaatsen juist bij elke foto?

  1. A foto katoen: plaats 1, foto mais: plaats 2, foto melkvee: plaats 3
  2. B foto katoen: plaats 1, foto mais: plaats 3, foto melkvee: plaats 2
  3. C foto katoen: plaats 2, foto mais: plaats 1, foto melkvee: plaats 3
  4. D foto katoen: plaats 2, foto mais: plaats 3, foto melkvee: plaats 1
  5. E foto katoen: plaats 3, foto mais: plaats 1, foto melkvee: plaats 2
  6. F foto katoen: plaats 3, foto mais: plaats 2, foto melkvee: plaats 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Bekijk bron 11 en bron 12.
Naar aanleiding van bron 11 en bron 12 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: plaats 1 is gemiddeld droger dan plaats 3.
Uitspraak 2: plaats 1 en plaats 2 liggen in een gematigd klimaat.
Uitspraak 3: in landbouwgebieden met mais is de kans op bodemerosie tijdens de wintermaanden groter dan tijdens de zomermaanden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 juist, bij uitspraak 2 onjuist en bij uitspraak 3 juist (1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist) (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 15 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 De rivier de IJssel bij Deventer

De rivier de IJssel bij Deventer
Bron 14 Jacob Waterweg, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 1909748971

Foto van de IJssel bij Deventer bij hoge waterstand. Het water staat hoog langs de oever en tot over een bankje aan de rivierkant. Op de achtergrond de bebouwing van Deventer met een grote kerktoren. Links een boom met een natte, begroeide stam. Bewolkte lucht.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 14.
In bron 14 zie je een hoge waterstand in de IJssel bij Deventer. Stedelijke bebouwing heeft invloed op de piekafvoer van de rivier.
Leg dit uit.
Doe het zo:

  • Kies eerst of door de bebouwing de piekafvoer van de rivier groter of kleiner wordt.
  • Geef daarna aan waardoor de piekafvoer verandert.
Bekijk het antwoord
  • Kiest groter en geeft als uitleg dat door de bebouwing het water niet in de grond zakt, maar via het riool richting de rivier stroomt (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste uitleg.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 14.
De IJssel voert in de wintermaanden meer water af dan in de zomermaanden.
Geef een natuurlijke oorzaak voor dit verschil.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende oorzaken: de vegetatie heeft minder water nodig / er is minder verdamping (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Bron 15 Nevengeul van de IJssel bij Kampen

Nevengeul van de IJssel bij Kampen
Bron 15 Ruimte voor de Rivier IJsseldelta, www.ijsseldeltaprogramma.nl/wp-content/uploads/2019/10/ RVDRIJ_ecologiekaart_jun_2016_A3.pdf, p. 1

Kaart van de omgeving van Kampen met bebouwing (roze), water (blauw), het projectgebied ‘Ruimte voor de rivier’ (groen) en de nevengeul ten zuiden van Kampen. Verder staan de IJssel, het kanaal naar IJsselmuiden, wegen, de Hanzelijn (spoorlijn) en de plaatsen Kampen, IJsselmuiden, Wilsum en Zalk op de kaart. Inzetkaart: de ligging in Nederland. Schaal 0 - 1 - 2 km.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 15.
Ten zuiden van de stad Kampen is een nevengeul aangelegd.
Beargumenteer dat in de stad Kampen de kans op wateroverlast verandert door de nevengeul.
Doe het zo:

  • Kies eerst of de waterstand in Kampen tijdens hoogwater hoger of lager wordt door de nevengeul.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest lager en geeft als argument dat door de nevengeul extra water kan wegstromen, zodat het niet door Kampen stroomt (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 19 in het hele examen

Bron 16 Inlaatpunt ‘de Kwal’ bij Castricum, provincie Noord-Holland

Inlaatpunt ‘de Kwal’ bij Castricum, provincie Noord-Holland
Bron 16 Krasula, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 1443083690

Foto van een inlaatpunt: water borrelt met schuim uit een ronde opening in het oppervlak van een waterpartij. Op de achtergrond riet, bomen en een groene heuvel. Rechts een hek.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 16.
Bij de Kwal in Castricum wordt oppervlaktewater uit het IJsselmeer in de duinen geïnfiltreerd. Na een aantal weken wordt het water weer uit de duinen gepompt en verder verwerkt tot drinkwater.
Geef de oorzaak waardoor oppervlaktewater na infiltratie geschikter is als drinkwater dan ervoor.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak die ingaat op de filterende / zuiverende werking van het duinzand (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 17 Regenton

Regenton
Bron 17 Lea Rae, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 1993635497

Foto van een groene kunststof regenton tegen een gevel, met een kraantje aan de onderkant. Naast de ton staat op de grond een zwarte gieter. Tegen de muur op de achtergrond een afrastering van gevlochten takken.

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 17.
Huishoudens kunnen subsidie krijgen als ze een regenton kopen.
Geef een reden waarom waterbedrijven deze subsidie steunen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als reden dat huishoudens door de regenton minder drinkwater gebruiken (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Bron 18 Wateroverlast in Alkmaar, juni 2021

Wateroverlast in Alkmaar, juni 2021
Bron 18 www.noordhollandsdagblad.nl/, vrijdag 18 juni 2021

Foto van een straat in Alkmaar die onder water staat. Een zilverkleurige auto rijdt door het water en spat op. Op de achtergrond staan meer auto’s geparkeerd. Links ligt een fiets half in het water. Aan weerszijden van de straat staan huizen en bomen, en de lucht is grijs.

Bron 19

In Nederland regent het tijdens de zomermaanden ongeveer 120 uur en in de wintermaanden 218 uur. Toch valt in de zomer meer neerslag, waardoor de neerslagintensiteit … 1 … (groter / kleiner) is dan in de winter. Het aantal dagen met meer dan 50 millimeter neerslag op een plek in Nederland is de laatste 50 jaar … 2 … (verdubbeld / gehalveerd). Door de opwarming van de aarde kan de lucht boven Nederland namelijk … 3 … (meer / minder) waterdamp bevatten.

Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Vraag 22 2 punten

Bekijk bron 18 en lees bron 19.
Extreem noodweer zorgde in juni 2021 voor wateroverlast in Alkmaar.
In bron 19 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 19 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij 1 groter, bij 2 verdubbeld en bij 3 meer (1 = groter, 2 = verdubbeld, 3 = meer) (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 22 in het hele examen

Bron 20, Diyarbakır Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 20, Diyarbakır https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek van Diyarbakır met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is hoog van november tot en met april (ongeveer 85 tot 105 mm per maand in januari tot april en ongeveer 95 mm in december) en van juni tot en met september laag (minder dan 15 mm per maand). De temperatuur is ongeveer 3 °C in januari en ongeveer 30 °C in juli.

Bron 20, Mosul Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 20, Mosul https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek van Mosul met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is hoog van november tot en met april (ongeveer 30 tot 50 mm per maand) en van mei tot en met oktober bijna nul (onder 15 mm per maand). De temperatuur is ongeveer 8 °C in januari en ongeveer 35 °C in juli.

Bron 20, Al Koet Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 20, Al Koet https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek van Al Koet met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is het hoogst van november tot en met januari (ongeveer 40 mm per maand) en in februari en maart (ongeveer 20 tot 25 mm); van mei tot en met september is er bijna geen neerslag (minder dan 4 mm per maand). De temperatuur is ongeveer 14 °C in januari en ongeveer 40 °C in juli.

Bron 21 Deel van het Midden-Oosten, bevolkingsdichtheid

Deel van het Midden-Oosten, bevolkingsdichtheid
Bron 21 De Grote Bosatlas 56e ed. p. 133 kaart B

Kaart van een deel van het Midden-Oosten (Turkije, Syrië, Irak, Iran en het Arabische schiereiland) met de bevolkingsdichtheid in inwoners per km² in vijf klassen: minder dan 1, 1-5, 5-25, 25-100 en 100 of meer. De dichtheid is het hoogst (100 of meer) in een brede zone in het noorden en midden, langs de Tigris en de Eufraat, en in het zuidoosten van Turkije. In het zuiden, in de woestijn, is de dichtheid minder dan 1 tot 5 inwoners per km². Plaatsen: Diyarbakır en Mosul (rode vierkantjes, 1 tot 5 miljoen inwoners), Al Koet (rode stip, 250.000 tot 500.000 inwoners). Rivieren: de Tigris en de Eufraat (groene lijnen). Schaal 0 - 200 - 400 km.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 20 en bron 21.
De plaatsen Al Koet en Mosul liggen aan de rivier de Tigris. Voor de drinkwaterwinning in deze plaatsen worden rivierwater en water uit neerslag gebruikt.
Noem nog een mogelijke manier voor waterwinning in deze plaatsen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende manieren: fossiel water / grondwater / water uit aquifers (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 20 en bron 21.
Al Koet, Diyarbakır en Mosul gebruiken water uit de Tigris als drinkwater. Deze steden zijn niet allemaal even afhankelijk van de Tigris als drinkwatervoorziening.
Waar staan de plaatsen in de juiste volgorde van grootste afhankelijkheid naar kleinste?

  1. A Al Koet, Diyarbakır, Mosul
  2. B Al Koet, Mosul, Diyarbakır
  3. C Diyarbakır, Al Koet, Mosul
  4. D Diyarbakır, Mosul, Al Koet
  5. E Mosul, Al Koet, Diyarbakır
  6. F Mosul, Diyarbakır, Al Koet
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 24 in het hele examen

Bron 22 De rivier de Eufraat

De rivier de Eufraat
Bron 22 Daphnusia, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 2066323799

Foto van de rivier de Eufraat in een smalle kloof met steile, kale rotswanden aan weerszijden. Het water is turquoise en stroomt rustig. Links op de rotswand een metalen constructie en een donkere opening in de rots.

Vraag 25 2 punten

Bekijk bron 22.
Naar aanleiding van bron 22 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de foto in bron 22 is genomen in de benedenloop van de Eufraat.
Uitspraak 2: de Eufraat stroomt voornamelijk door een gebied met een droog klimaat.
Uitspraak 3: stroomopwaarts van de foto in bron 22 valt meer neerslag dan stroomafwaarts.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 onjuist, bij uitspraak 2 juist en bij uitspraak 3 juist (1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist) (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 24 Stroomgebied van de rivier de Jordaan

Stroomgebied van de rivier de Jordaan
Bron 24 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Kaart van het stroomgebied van de rivier de Jordaan (lichtblauw) met de rivier de Jordaan, het Meer van Kinneret, de Dode Zee, de rivieren die erin uitkomen en de landsgrenzen. Het stroomgebied ligt in Libanon, Syrië, Israël en Jordanië. De Jordaan stroomt van noord naar zuid, van het Meer van Kinneret naar de Dode Zee. De landsgrens loopt langs de Jordaan, tussen Israël en Jordanië. Legenda: stroomgebied Jordaan, rivier, landsgrenzen. Schaal 0 - 35 - 70 km.

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 24.
Het meeste zoetwater in Israël is opgeslagen in het Meer van Kinneret. Het Meer van Kinneret ontvangt water uit rivieren.
Geef nog een natuurlijke manier waarop het water in het Meer van Kinneret wordt aangevuld.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende manieren: neerslag (in de winter) / stroming van grondwater (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Bekijk bron 24.
Jordanië maakt ook aanspraak op het water van de rivier de Jordaan.
Geef met behulp van bron 24 een argument dat ondersteunt dat Jordanië aanspraak maakt op dit water.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als argument dat een deel van het stroomgebied van de rivier de Jordaan in Jordanië ligt / dat de rivier de Jordaan de grens vormt (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 25 Delta’s en stroomgebieden in China en het Midden-Oosten

Delta’s en stroomgebieden in China en het Midden-Oosten
Bron 25 De Grote Bosatlas 56e ed. p. 226

Kaart van China en het Midden-Oosten met het stroomgebied van de Eufraat en de Tigris (rood, in Turkije, Syrië en Irak) en het stroomgebied van de Chang Jiang, de Huang He en de Xi-Jiang (groen, in China). Paarse lijnen zijn waterscheidingen, driehoekjes zijn deltas. De bevolking is met stippen weergegeven (1 stip = 500.000 inwoners): er wonen veel mensen langs de benedenloop van de Eufraat en de Tigris, en in het oosten van China rond de Chang Jiang en de Huang He. Legenda: waterscheiding, delta, verdeling van de bevolking, landsgrens. Schaal 0 - 600 - 1.200 km.

Vraag 29 1 punt

Bekijk bron 25.
Turkije heeft stuwdammen aangelegd in de Eufraat en de Tigris. Dit heeft gevolgen voor de watervoorraad in landen stroomafwaarts.
Geef een demografisch argument waarom landen stroomafwaarts van Turkije aanspraak maken op het water in de Eufraat en de Tigris.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende demografische argumenten: in de benedenloop van de Eufraat en de Tigris wonen meer mensen dan in de bovenloop / in de benedenloop wonen meer mensen langs de rivier dan in de bovenloop (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Bekijk bron 25.
In China is de kans op een conflict over het water van de Chang Jiang kleiner dan in het Midden-Oosten over het water van de Eufraat en de Tigris.
Geef met behulp van bron 25 aan waarom de kans op een conflict over het rivierwater in China kleiner is dan in het Midden-Oosten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende argumenten: het stroomgebied van de Chang Jiang ligt helemaal in China, terwijl de stroomgebieden van de Eufraat en de Tigris in verschillende landen liggen / China hoeft het water niet te delen met andere landen, terwijl dat in het Midden-Oosten wel zo is (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Bron 26 Satellietbeeld van de Drieklovendam

Satellietbeeld van de Drieklovendam
Bron 26 Google Earth, 2022

Satellietbeeld van de Drieklovendam in de rivier de Chang Jiang. Het meer achter de dam ligt stroomopwaarts (blauwgroen water tussen heuvels en bergen), de dam loopt als een lijn over het water. Stroomafwaarts stroomt de rivier verder naar rechts. Aan de kant van de dam ligt een stad met veel bebouwing. Het landschap is heuvelachtig en bebost. Schaal 0 - 2,2 - 4,4 km.

Bron 27

De grootste dam ter wereld is de Chinese Drieklovendam. De Drieklovendam is aangelegd in de rivier de … 1 … (Chang Jiang / Huang He). Sinds de aanleg van de Drieklovendam is het aantal piekafvoeren per jaar tussen de dam en de monding … 2 … (afgenomen / toegenomen). De bouw van de Drieklovendam had gevolgen voor bewoners en het landschap langs de rivier. De meeste veranderingen in het landschap vonden voornamelijk plaats … 3 … (stroomafwaarts / stroomopwaarts) van de dam.

eigen tekst, 2022

Vraag 31 2 punten

Bekijk bron 26 en lees bron 27.
In bron 27 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 27 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij 1 Chang Jiang, bij 2 afgenomen en bij 3 stroomopwaarts (1 = Chang Jiang, 2 = afgenomen, 3 = stroomopwaarts) (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 31 in het hele examen

Bron 28, China Bevolkingsgrafiek van China en Israël, 2020

Bevolkingsgrafiek van China en Israël, 2020
Bron 28, China www.populationpyramid.net/israel/2020/

Bevolkingspiramide van China in 2020, met mannen links en vrouwen rechts, per leeftijdsgroep van 5 jaar, in procent van de bevolking. De basis (0-4 jaar) is ongeveer 3%. De grootste groepen zijn 30-34 jaar (ongeveer 4,5% bij de mannen) en 45-54 jaar (ongeveer 4,3%). Het bovenstuk is smal vanaf 70 jaar.

Bron 28, Israël Bevolkingsgrafiek van China en Israël, 2020

Bevolkingsgrafiek van China en Israël, 2020
Bron 28, Israël www.populationpyramid.net/israel/2020/

Bevolkingspiramide van Israël in 2020, met mannen links en vrouwen rechts, per leeftijdsgroep van 5 jaar, in procent van de bevolking. De basis is breed: de groepen 0-4 en 5-9 jaar zijn elk ongeveer 5%. Het aantal personen per groep wordt naar boven toe steeds kleiner. Het bovenstuk is smal vanaf 70 jaar.

Vraag 32 2 punten

Bekijk bron 28.
In China en Israël stijgt het watergebruik.

  • Noem een economische reden voor het toenemen van het watergebruik in China.
  • Noem met behulp van bron 28 een andere reden voor het toenemen van het watergebruik in Israël.
Bekijk het antwoord
  • Noemt voor China een juiste economische reden: de stijgende welvaart / de groeiende industrie (1p)
  • Noemt voor Israël als reden de groeiende bevolking (1p)

Vraag 32 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17

Afgelopen voorjaar zijn rond de Nationale Boomfeestdag landelijk 110.000 bomen uitgedeeld door Stichting MEERgroen. Stichting MEERgroen wil graag dat mensen de tegels in hun tuin vervangen door begroeiing.

Krantenartikel, 24 juli 2020

Vraag 23 1 punt

In China wordt veel water verbruikt.
Welke sector gebruikt in China het meeste water?

  1. A de huishoudens
  2. B de industrie
  3. C de landbouw
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

Bron 22 Waterstresskaart, 2015

Waterstresskaart, 2015
Bron 22 Toelichting: waterstress ontstaat als het watergebruik in een gebied groter is dan de beschikbare hoeveelheid water in het gebied.

Waterstresskaart van de wereld, 2015. Zie de afbeelding.

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 22. Gebied Q is dichtbevolkt en er is veel industrie en landbouw. Toch is in gebied Q sprake van lage waterstress.
Geef een natuurlijke oorzaak voor de lage waterstress.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een natuurlijke oorzaak, bijvoorbeeld: in gebied Q valt voldoende neerslag, of: in gebied Q wordt genoeg water aangevoerd door de rivieren. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Bron 25 Israël, reliëf en aquifers

Israël, reliëf en aquifers
Bron 25

Kaart van Israël met het reliëf en de aquifers. Zie de afbeelding.

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 25. Over de rivier de Jordaan worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: beide aquifers worden gevoed met water uit de Jordaan.
Uitspraak 2: de bovenloop van de Jordaan bevindt zich bij de Dode Zee.
Uitspraak 3: het stroomgebied van de Jordaan ligt in meerdere landen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt alle drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = juist. Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 26 Waterprojecten in het Midden-Oosten

Waterprojecten in het Midden-Oosten
Bron 26

Kaart van het Midden-Oosten met waterprojecten. Zie de afbeelding.

Vraag 27 2 punten

Bekijk bron 26. Over bron 26 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: ontziltingsinstallaties liggen aan of dicht bij de kust.
Uitspraak 2: op de kaart in bron 26 zijn uitsluitend stuwdammen in de boven- en middenloop van rivieren te zien.
Uitspraak 3: het gebruik van grondwater kan in het Midden-Oosten leiden tot conflicten tussen landen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt alle drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 27 in het hele examen

Bron 27

Bron 27
Bron 27 Krantenartikel, 22 juli 2020

Een omstreden dam in de Blauwe Nijl doet de spanningen hoog oplopen tussen Egypte en Ethiopië. Bij het artikel hoort een afbeelding. Zie de afbeelding.

Vraag 28 1 punt

Lees en bekijk bron 27. Door de aanleg van de Grote Renaissancedam in de Blauwe Nijl en het vullen van het stuwmeer zijn er spanningen ontstaan tussen Egypte en Ethiopië.
Geef de reden waarom door de aanleg van de Grote Renaissancedam spanningen zijn ontstaan tussen Egypte en Ethiopië.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: Egypte krijgt minder water via de Nijl, of: Egypte heeft minder zeggenschap over het Nijlwater. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 28 Problemen in de Nijldelta

De dichtbevolkte Nijldelta, het landbouwgebied dat goed is voor twee derde van de landbouwproductie in Egypte, heeft last van kusterosie en problemen zoals verzilting van landbouwgrond.

Krantenartikel, 29 januari 2014

Vraag 29 1 punt

Lees bron 28. De boeren in de Nijldelta krijgen te maken met kusterosie en ook met verzilting van de bodem. De verzilting kan veroorzaakt worden door verkeerde irrigatie door de boeren in de Nijldelta zelf.
Leg uit waardoor boeren zelf bijdragen aan de verzilting van de Nijldelta.
Doe het zo:

  • Kies eerst of boeren bijdragen aan verzilting door druppelirrigatie of door oppervlakte-irrigatie.
  • Geef daarna aan hoe die vorm van irrigatie bijdraagt aan verzilting.
Bekijk het antwoord
  • Kiest oppervlakte-irrigatie en legt uit dat bij oppervlakte-irrigatie veel water verdampt, waardoor het zout achterblijft. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met de juiste uitleg.

Vraag 29 in het hele examen

Bron 29 Rode Zee-Dode Zeekanaal project

Rode Zee-Dode Zeekanaal project
Bron 29 Noot 1: Het project heeft last van technische en politieke problemen en ligt regelmatig stil.

Kaart van het Rode Zee-Dode Zeekanaal project. Zie de afbeelding.

Bron 30

Sinds jaren ligt er een plan klaar om water tussen de Rode Zee, de (verdwijnende) Dode Zee en Amman te laten stromen. Een 180 tot 200 kilometer lange pijpleiding verbindt de Rode Zee bij de kustplaats Aqaba met de Dode Zee en Amman. Het zeewater wordt onderweg ontzilt. Uit de ontziltingsinstallaties komt zoetwater en heel zout restwater.

Krantenartikel, 21 december 2019

Vraag 30 2 punten

Bekijk bron 29 en lees bron 30. Israël en Jordanië verdelen het water uit de Rode Zee tussen beide landen. Jordanië ontvangt (een deel van) het zoetwater en Israël het heel zoute restwater.
Noteer de namen van beide landen onder elkaar op het antwoordblad en zet erachter waarvoor het land dit water gebruikt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Israël en dat het land het water gebruikt om de Dode Zee aan te vullen. (1p)
  • Noemt Jordanië en dat het land het water gebruikt als drinkwater of voor de landbouw. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Tekst met keuzemogelijkheden

Al het water op aarde maakt onderdeel uit van de waterkringloop. De motor achter deze kringloop is … 1 … (de zon / het warme zeewater). Het meeste water op aarde bevindt zich in de … 2 … (meren, rivieren en moerassen / oceanen). Het grootste deel van al het zoet water op aarde is … 3 … (aanwezig in oppervlaktewater / opgeslagen als sneeuw en ijs).

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Vraag 16 2 punten

Lees bron 14.
In bron 14 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = de zon, 2 = oceanen, 3 = opgeslagen als sneeuw en ijs. (2p)

Puntentabel: 1 = de zon, 2 = oceanen, 3 = opgeslagen als sneeuw en ijs. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 16 in het hele examen

Bron 15 Debietverloop van twee Nederlandse rivieren

Debietverloop van twee Nederlandse rivieren
Bron 15 Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 43 grafiek D.

Grafiek met het debiet (waterafvoer in m³ per seconde) per maand, van januari (J) tot en met december (D), van twee rivieren. Rivier A (bovenste lijn) begint in januari op ongeveer 2.500 m³ per seconde, daalt tot ongeveer 1.700 in augustus en stijgt weer tot ongeveer 2.500 in december. Rivier B (onderste, blauw gevulde lijn) begint op ongeveer 500 m³ per seconde, daalt in de zomer tot ongeveer 100 tot 150 en stijgt in december weer tot ongeveer 400.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 15.
Over bron 15 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de gegevens van rivier A horen bij de Maas, de gegevens van rivier B horen bij de Rijn.
Uitspraak 2: de lagere waterafvoer in de zomer wordt ook veroorzaakt doordat de verdamping veel hoger is dan in de winter.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist. (1p)

Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

In veel landen van het Midden-Oosten zijn watertekorten. Deze watertekorten zullen steeds groter worden door onder andere een hoge bevolkingsgroei.
→ Geef een economische reden waarom de watertekorten in het Midden-Oosten steeds groter worden.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste reden gaat in op (voorbeelden van) de groei van de welvaart / economie in het Midden-Oosten. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Bron 22 Waterprojecten in het Midden-Oosten

Waterprojecten in het Midden-Oosten
Bron 22 Legenda: stuwdam (driehoek); winning ondergronds fossiel water (vierkant); aquifer (blauw vlak); rivieren (blauwe lijn). Schaal 0, 250 en 500 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 151 kaart F.

Kaart van het Midden-Oosten met stuwdammen (driehoekjes), winplaatsen van ondergronds fossiel water (vierkantjes) en aquifers (blauwe vlakken), zoals de Nubische aquifer, de Disi-aquifer en een grote aquifer onder Saudi-Arabië. De stuwdammen liggen vooral langs de bovenloop van de Eufraat en de Tigris, in Turkije, Syrië en Irak.

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 22.
In de bovenloop van de Eufraat en de Tigris zijn meer stuwdammen gebouwd dan in de benedenloop.
→ Noem het landschapskenmerk in de bovenloop van de rivieren waardoor daar stuwdammen aangelegd zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het landschapskenmerk reliëf / gebergte. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Bekijk bron 22.
Wanneer Saudi-Arabië teveel water uit de aquifers haalt, kan met de omliggende landen een conflict ontstaan.
→ Geef met behulp van bron 22 een reden voor een mogelijk conflict.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste reden gaat in op het feit dat de aquifer doorloopt onder het territorium van de buurlanden en deze dus ook recht hebben op het water / dat voor de buurlanden minder water beschikbaar is wanneer Saudi-Arabië (te) veel water gebruikt. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Bron 23 Turkije, bodemgebruik en waterbeheer

Turkije, bodemgebruik en waterbeheer
Bron 23 Legenda: mediterrane landbouw (wijn, olijven, citrusvruchten, tarwe); Zwarte Zee-landbouw (hazelnoten, thee, maïs, tabak); overige extensieve landbouw (schapen- en geitenteelt, hier en daar akkerbouw); landbouw binnenland (granen, groente/fruit, veeteelt); irrigatieproject; stuwdam. Schaal 0, 125 en 250 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 131 kaart C.

Kaart van Turkije met het bodemgebruik en het waterbeheer. Langs de kust is er mediterrane landbouw, in het noorden Zwarte Zee-landbouw. In het zuidoosten liggen irrigatieprojecten en stuwdammen, onder andere de Atatürk-stuwdam.

Vraag 27 2 punten

Bekijk bron 23.
In het zuidoosten van Turkije bouwt de Turkse overheid veel stuwdammen. De Turkse overheid wil daarmee de economische ontwikkeling in Zuidoost-Turkije stimuleren.
→ Geef twee economische redenen voor de Turkse overheid om de stuwdammen te bouwen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste economische redenen, bijvoorbeeld: het zuidoosten van Turkije is arm; de bouw levert werkgelegenheid op; de stuwdammen leveren goedkope elektriciteit; de stuwmeren leveren irrigatiewater aan de landbouw. (2p)

Juiste economische redenen: het zuidoosten van Turkije is arm; de bouw van de stuwdammen levert werkgelegenheid op; de stuwdammen leveren goedkope elektriciteit; de stuwmeren leveren irrigatiewater aan de landbouw. Per juiste reden 1 punt. Bij twee gevraagde redenen alleen de eerste twee beoordelen.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 23.
De Turkse overheid ziet veel voordelen in de bouw van de stuwdammen. Toch zijn onder de lokale bevolking en de bevolking in de buurlanden ook veel tegenstanders.
→ Noteer 'lokale bevolking' en 'bevolking Irak en Syrië' onder elkaar op het antwoordblad en zet erachter waarom ze tegen de bouw van de stuwdammen zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noemt voor de lokale bevolking een juiste reden: door de bouw van stuwdammen komt hun leefgebied onder water te staan / worden ze gedwongen te verhuizen. (1p)
  • Noemt voor de bevolking in Irak en Syrië een juiste reden: door de bouw van stuwdammen in Turkije stroomt er minder water door de rivieren naar Irak en Syrië. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 24 Het Zuid-Noord-waterproject

Het Zuid-Noord-waterproject
Bron 24 Legenda: landsgrens; rivier; Zuid-Noord-waterproject. Schaal 0, 230 en 460 km. Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Kaart van oostelijk China met het Zuid-Noord-waterproject. Vanuit het Danjiangkou-reservoir in het midden lopen de centrale route en de oostelijke route noordwaarts naar Beijing en Tianjin.

Bron 25 Kanaal van het Zuid-Noord-waterproject

Kanaal van het Zuid-Noord-waterproject
Bron 25 Bronvermelding: Shutterstock.

Foto van een breed kanaal met betonnen oevers en water erin, met een boogbrug op de achtergrond. Op de linkeroever staan twee mensen.

Vraag 29 2 punten

Bekijk bron 24 en bron 25.
De Chinese hoofdstad Beijing heeft regelmatig te kampen met watertekorten. Om de stad van water te voorzien, wordt water vanuit het Danjiangkou-reservoir via kanalen richting Beijing getransporteerd. Deze kanalen maken deel uit van het Zuid-Noord-waterproject.
Over het Zuid-Noord-waterproject en het Danjiangkou-reservoir worden de volgende uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het Danjiangkou-reservoir wordt vooral gevuld met rivierwater en neerslag.
Uitspraak 2: het transporteren van het water via open kanalen is een voorbeeld van duurzaam watergebruik.
Uitspraak 3: in het zuiden van China is in het algemeen minder waterschaarste dan in het noorden van China.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 29 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Water

Vraag 17 1 punt

Over het stroomstelsel van een rivier worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: erosie komt voornamelijk voor in de bovenloop van een rivier. Uitspraak 2: de waterscheiding van een rivier ligt in de delta. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 juist en bij uitspraak 2 onjuist. (1p)

Alleen 1 punt bij twee juiste antwoorden. Juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = onjuist.

Vraag 17 in het hele examen

Bron 16 Dwarsdoorsnede van China

Dwarsdoorsnede van China
Bron 16

Dwarsdoorsnede (hoogteprofiel) van China van punt 1 naar punt 2, met de hoogte verticaal en de afstand horizontaal. Het profiel begint hoog bij punt 1 en daalt naar punt 2, waar het het laagst is.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 16. In bron 16 is een dwarsdoorsnede van China te zien. Waar staan de gebieden juist bij de cijfers 1 en 2 uit de dwarsdoorsnede in bron 16?

  1. A 1 Noord-China, 2 Zuid-China
  2. B 1 Oost-China, 2 West-China
  3. C 1 West-China, 2 Oost-China
  4. D 1 Zuid-China, 2 Noord-China
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

Bron 17 Drieklovendam China

De Drieklovendam is gebouwd in de … 1 … (middenloop / benedenloop) van de rivier de Chang Jiang.
In dit gebied is … 2 … (veel / geen) reliëf.
In het stuwmeer vindt veel … 3 … (erosie / sedimentatie) plaats. Dit komt omdat de stroomsnelheid er … 4 … (laag / hoog) is.

Vraag 24 2 punten

Lees bron 17. In de tekst van bron 17 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 17 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij elk van de cijfers 1 tot en met 4 de juiste keuze: 1 middenloop, 2 veel, 3 sedimentatie, 4 laag. (2p)

Puntentabel: vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten. Juiste keuzes: 1 = middenloop, 2 = veel, 3 = sedimentatie, 4 = laag.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Over de gevolgen van de bouw van de Aswandam in Egypte worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: na de bouw van de Aswandam in de Nijl in Zuid-Egypte is de kans op verzilting in de delta van de Nijl toegenomen. Uitspraak 2: na de bouw van de Aswandam in de Nijl werd er tussen de dam en de monding meer slib afgezet. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 juist en bij uitspraak 2 onjuist. (1p)

Alleen 1 punt bij twee juiste antwoorden. Juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = onjuist.

Vraag 27 in het hele examen

Bron 20 Stroomgebied van de Nijl in oppervlakte naar land

LandStroomgebied in % (oppervlakte)Stroomgebied in km2 (oppervlakte)
Voormalig Sudan (is nu opgesplitst in Sudan en Zuid-Sudan)62,71.900.000
Ethiopië12,1368.000
Egypte9,9300.000
Uganda7,7232.000
Tanzania3,8116.000
Kenia1,855.000
Democratische Republiek Congo0,823.000
Rwanda0,721.500
Burundi0,514.500

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 20. Over de verdeling van het Nijlwater is in het verleden regelmatig gediscussieerd. Je zou de oppervlakte van een land in het stroomgebied van de Nijl kunnen gebruiken als criterium om het Nijlwater (rechtvaardig) te verdelen, maar er zijn ook andere criteria denkbaar. Noem een demografisch criterium voor de verdeling van het water uit de Nijl. Noem een natuurlijk criterium voor de verdeling van het water uit de Nijl.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een demografisch criterium: waterverdeling op basis van het aantal of percentage mensen dat in een land (in het stroomgebied) woont. (1p)
  • Noemt een natuurlijk criterium, bijvoorbeeld: de hoeveelheid neerslag die in een land valt; of de hoeveelheid water die uit andere waterbronnen (zoals aquifers) gewonnen kan worden. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Een (nieuw) verdrag over de verdeling van het water van de Nijl zou, van alle landen in het stroomgebied, voor Egypte weleens het meest gunstig kunnen zijn. Geef hiervoor een argument.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist argument, bijvoorbeeld: Egypte ligt het dichtst bij de monding of in de benedenloop, en is het meest afhankelijk van het waterverbruik door de andere landen; in Egypte valt heel weinig neerslag; Egypte heeft na Ethiopië de meeste inwoners in het stroomgebied en heeft veel water nodig. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17 Rivierkleilandschap bij Herwijnen

Rivierkleilandschap bij Herwijnen
Bron 17

Topografische kaart van het rivierkleilandschap bij Herwijnen, met de Waal, dijken, bebouwing en de kribben. Legenda: grasland, bouwland, boomgaard, boomkwekerij, zand, krib, hoogte in meters, dijk hoger dan 2,5 meter. Schaal 0, 600 en 1200 m.

foto 1 Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang

Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang
foto 1

Foto van een smalle, diepe rivierkloof met steile bergwanden en een rivier met lichtgekleurd water.

foto 2 Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang

Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang
foto 2

Foto van een gletsjer met sneeuw en ijs die van een bergdal naar beneden loopt, omgeven door bergen.

foto 3 Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang

Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang
foto 3

Luchtfoto van een containerhaven met veel opgestapelde containers en kranen aan de kade.

foto 4 Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang

Bron 23: Vier locaties aan de rivier de Chang Jiang
foto 4

Luchtfoto van een kustlocatie met een aangelegde haven: havenhoofden die de zee in lopen, een kade met schepen en bebouwing op het terrein.

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 23. Wat is de juiste volgorde van de foto’s, vanaf de oorsprong naar de monding van de Chang Jiang?

  1. A 1 - 2 - 3 - 4
  2. B 2 - 1 - 3 - 4
  3. C 2 - 1 - 4 - 3
  4. D 3 - 4 - 1 - 2
  5. E 3 - 4 - 2 - 1
  6. F 4 - 3 - 1 - 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 24 in het hele examen

Bron 25 Waterproject China

Waterproject China
Bron 25

China heeft een groots en duur waterproject gebouwd. Via een uitgebreid netwerk van kanalen en pompinstallaties worden enorme hoeveelheden water verplaatst. In 2014 werd dit project voltooid.

Kaart van China met het waterproject (rode lijn) dat loopt van het Danjiangkou-reservoir naar Beijing en naar Shanghai. Ook aangegeven: de Huang He, de Chang Jiang en het Hoogland van Tibet. Legenda: landsgrens, rivier, waterproject. Schaal 0, 300 en 600 km.

Vraag 26 1 punt

Lees en bekijk bron 25. Beredeneer of door het grote waterproject in China water verplaatst wordt van noord naar zuid of van zuid naar noord.
Doe het zo:
− Kies eerst van noord naar zuid of van zuid naar noord.
− Onderbouw daarna je keuze met een klimatologisch argument.

Bekijk het antwoord
  • Kiest van zuid naar noord. Uit het argument moet blijken dat in het zuiden van China meer neerslag valt dan in het noorden van China / dat het in het noorden van China droger is dan in het zuiden van China. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Het gebruik van ontzilt water is niet voor elk land in het Midden-Oosten de meest voor de hand liggende oplossing bij een watertekort. Geef een reden waarom niet.

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van een juiste reden zijn: Het is een dure methode. Niet elk land kan ontziltingsinstallaties betalen. / Sommige landen kunnen goedkoper water in andere landen aankopen/per pijpleiding aanvoeren. / Sommige landen kiezen liever voor duurzamere oplossingen zoals waterrecycling. / Sommige landen liggen niet aan zee. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Bron 27 Waterstress in Jordanië

Jordanië is een van de droogste landen ter wereld. Door klimaatverandering, toestroom van vluchtelingen en milieuvervuiling wordt het waterprobleem ernstiger. Mogelijk zit het land al in 2025 zonder water.

“Water is een kwestie van nationale veiligheid, niet alleen voor Jordanië, maar ook voor de buurlanden”, zegt Gidon Bromberg van de regionale organisatie EcoPeace Middle East.

Bron 28 Stroomgebied van de Jordaan

Stroomgebied van de Jordaan
Bron 28

Kaart van Libanon, Syrië, Israël en Jordanië met het stroomgebied van de Jordaan (blauw) en de rivier de Jordaan. Ook aangegeven: het Meer van Kinneret, de Dode Zee en de Middellandse Zee. Legenda: stroomgebied Jordaan, rivier, landsgrenzen. Schaal 0, 25 en 50 km.

Vraag 29 1 punt

Lees bron 27 en bekijk bron 28. De waterschaarste leidt in een aantal landen tot nationale problemen, maar kan ook leiden tot problemen tussen landen. Bijvoorbeeld Jordanië en Israël zouden een waterconflict kunnen krijgen. Geef met behulp van bron 28 aan waardoor een waterconflict kan ontstaan tussen Israël en Jordanië.

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van een juist antwoord zijn: De Jordaan is een grensrivier, dus er kunnen problemen ontstaan over de verdeling. / Jordanië en Israël kunnen beide water vasthouden en minder water afvoeren naar de Jordaan. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

De vruchtbaarheid van de landbouwgebieden in de Nijldelta is sterk afgenomen. Dit heeft voor een deel te maken met de bouw van de Aswandam. Wat is de oorzaak van de afname van de vruchtbaarheid in de Nijldelta sinds de bouw van de Aswandam?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat sinds de bouw van de Aswandam de afzetting van vruchtbaar slib in de Nijldelta sterk is verminderd. (1p)

Ook goed te rekenen: dat door de bouw van de Aswandam meer verzilting optreedt in de Nijldelta.

Vraag 31 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Langs de IJssel

Langs de IJssel
Bron 14

Kaart van de IJssel met de plaatsen Kampen, Zwolle, Deventer, Zutphen, Velp, Arnhem en Apeldoorn. Schaal 0, 7,5 en 15 km.

Vraag 19 2 punten

De zomer van 2018 was extreem droog. Hierdoor werd het water in de mondingen van alle rivieren die in de Noordzee uitmonden zouter. Geef eerst aan waardoor een lage rivierwaterstand in de monding van rivieren tot verzilting leidt. Geef vervolgens een maatregel die Rijkswaterstaat kan nemen om deze verzilting tegen te gaan.

Bekijk het antwoord
  • Door de lage waterstand kan zeewater verder de monding van de rivier instromen. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel: het vasthouden van zoet water of het tegenhouden van zout water. Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: sluizen en stuwen langs de kust zo kort mogelijk openen; zoet water zo lang mogelijk vasthouden; zorgen dat zo veel mogelijk zoet water richting zee gaat (doorspoeling); een luchtbelscherm plaatsen in de rivier. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Door de extreme droogte in 2018 ontstonden extreem lage waterstanden in de rivieren. De vaargeulen werden minder diep. Een gevolg hiervan was een stijging van de transportkosten van grondstoffen en andere goederen die de binnenvaartschepen vervoerden. Geef een reden waarom de transportkosten van grondstoffen en andere goederen per binnenvaartschip, in prijs zullen stijgen bij een lage waterstand.

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van een juiste reden zijn: Binnenschepen kunnen door de lage waterstand minder grondstoffen/goederen per keer meenemen (waardoor er vaker heen en weer gevaren moet worden om dezelfde hoeveelheid grondstoffen/goederen af te leveren). / Binnenschepen kunnen door de lage waterstand minder snel varen / moeten langer wachten bij sluizen. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 17 China

China
Bron 17

Hoogtekaart van China met de rivieren Liao He, Huang He, Chang Jiang en Xi Jiang. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, 2000 - 5000, hoger dan 5000. Schaal 0, 300 en 600 km.

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 17. Rivieren kunnen we indelen in soorten. Waar staat bij de rivieren Liao He, Huang He en Chang Jiang de juiste soort rivier?

  1. A gemengde rivier, gemengde rivier, gletsjerrivier
  2. B gemengde rivier, gletsjerrivier, regenrivier
  3. C regenrivier, gemengde rivier, gemengde rivier
  4. D regenrivier, gemengde rivier, gletsjerrivier
  5. E regenrivier, gletsjerrivier, regenrivier
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

Bron 18 Stroomgebieden China

Stroomgebieden China
Bron 18

Kaart van China met de stroomgebieden van de grote rivieren, waaronder Amur (Heilong Jiang), Liao He, Luan He, Hai He, Huang He, Huai He, Chang Jiang en Xi Jiang. Schaal 0, 450 en 900 km.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 18. Over bron 18 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: doordat het stroomgebied van de Xi Jiang kleiner is dan dat van de Huang He, is het debiet in de monding van de Xi Jiang ook kleiner dan het debiet in de monding van de Huang He. Uitspraak 2: omdat de Chang Jiang het grootste stroomgebied heeft van alle Chinese rivieren, heeft deze rivier ook het onregelmatigste regiem van alle Chinese rivieren. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 22 in het hele examen

Bron 19 China onthult plan om watervervuiling tegen te gaan

In China werd tijdens de periode van snelle economische groei weinig rekening gehouden met de gevolgen van die groei voor de waterkwaliteit. Veel fabrieken dumpten hun afval namelijk in het water, waardoor het water zwaar vervuild raakte. De Chinese overheid heeft daarom een plan bekendgemaakt dat bedoeld is om de watervervuiling tegen te gaan. De regering is vanaf 2016 begonnen met het sluiten van fabrieken en andere gebouwen die het grondwater, de rivieren en de meren vervuilen. De Chinese overheid streeft ernaar om de waterkwaliteit van de zeven grote rivieren in 2020 verbeterd te hebben.

Krantenartikel, 13 mei 2015

Vraag 23 1 punt

Lees bron 19. Fabrieken sluiten is effectief om watervervuiling terug te dringen, maar dat gaat wel heel ver. Noem een andere maatregel die de Chinese overheid kan nemen om watervervuiling door fabrieken te verminderen.

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: maatregelen gericht op het voorkomen van watervervuiling zoals filters plaatsen / waterzuiveringsinstallaties bij fabrieken verplichten; maatregelen gericht op het schoonmaken van vervuild water zoals opslagplaatsen voor vervuilende stoffen aanleggen en fabrieksafval inzamelen; maatregelen gericht op bestraffen (instellen van boetes) en stimuleren (subsidies). (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 21 Irrigatie in een deel van het Midden-Oosten

Irrigatie in een deel van het Midden-Oosten
Bron 21

Foto van een irrigatiegebied in het Midden-Oosten.

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 21. Onder een groot deel van Israël ligt een aquifer. Toch heeft de Israëlische regering ervoor gekozen de National Water Carrier aan te leggen in plaats van alleen maar aquiferwater te gebruiken. Noem een oorzaak waardoor het gebruik van oppervlaktewater duurzamer is dan het gebruik van aquiferwater.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat oppervlaktewater snel wordt aangevuld, terwijl aquiferwater op kan raken / maar heel langzaam wordt aangevuld. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Bron 26 Enkele waterprojecten, Midden-Oosten

Enkele waterprojecten, Midden-Oosten
Bron 26

Kaart van het Midden-Oosten met stuwdammen (driehoekjes), ondergronds water (aquifers, paars), watertransport (rode lijnen) en rivieren (blauw). Legenda: stuwdam, ondergronds water (aquifer), watertransport, rivier. Schaal 0, 300 en 600 km.

Bron 27 Pijpleiding voor de vrede

Turkije heeft gezegd een zogenaamde ‘pijpleiding voor de vrede’ te willen aanleggen. Dat is een watertransportleiding naar Syrië, Jordanië en Saudi-Arabië. Deze landen kunnen dan water kopen dat opgevangen wordt in de stuwmeren van het Zuidoost-Anatoliëproject. Jordanië en Saudi-Arabië staan redelijk positief tegenover dit plan. Syrië wijst het plan af.

Vraag 29 1 punt

Bekijk bron 26 en lees bron 27. Noem een reden waarom juist Syrië tegen het Turkse plan ‘pijpleiding voor de vrede’ is.

Bekijk het antwoord
  • Juiste redenen zijn: er zal dan minder water door de Eufraat richting Syrië gaan. / Syrië wil niet gaan betalen voor water dat ze nu gratis krijgen. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 en bron 2 Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010
Bron 1 en bron 2

Bron 1 Uren zon in juli 2018

Kaart van Nederland met het aantal uren zon in juli 2018 in vier kleurvlakken. Legenda (aantal uren zon in juli 2018): 310 - 320, 320 - 330, 330 - 340, 340 - 350. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 2 Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Kaart van Nederland met het gemiddeld aantal uren zon in juli in de periode 1981 - 2010, in vier kleurvlakken. Legenda (gemiddeld aantal uren zon in juli): 190 - 200, 200 - 210, 210 - 220, 220 - 230. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 3

In juli 2018 lag boven Nederland in verhouding lang een … 1 … (hogedrukgebied / lagedrukgebied).
In juli 2018 was de bewolkingsgraad … 2 … (hoger / lager) dan gemiddeld in deze maand.

Bron 18 Tropische storm Nate, oktober 2017

De tropische storm Nate, die eerder nog ingeschaald werd als orkaan, is zondag 8 oktober aan land gegaan in de Amerikaanse staat Mississippi, iets ten oosten van New Orleans.

Bron 19 Stroomgebied Mississippi

Stroomgebied Mississippi
Bron 19

Kaart van het stroomgebied van de Mississippi met de rivier en zijn zijrivieren. De monding ligt bij New Orleans aan de Golf van Mexico. Schaal 0, 400 en 800 km.

Vraag 15 1 punt

Lees bron 18 en bekijk bron 19. De rivier de Mississippi heeft een groot stroomgebied en de rivier mondt uiteindelijk uit in de rivierdelta aan de Golf van Mexico. Tijdens een tropische storm vanuit de Golf van Mexico is de monding van de Mississippi extra kwetsbaar voor overstromingen. Door de lage ligging kan de delta gemakkelijk overstromen. Geef nog een natuurlijke oorzaak waardoor het deltagebied extra kwetsbaar is voor overstromingen tijdens een tropische storm.

Bekijk het antwoord
  • Tijdens een storm wordt extra zeewater opgestuwd waardoor de rivier haar water niet meer kwijt kan / waardoor overstromingen ontstaan. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Water

Opgavetekst

Bron 20 Rivierkleilandschap

Rivierkleilandschap
Bron 20

Afbeelding van een rivierkleilandschap met de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven.

Bron 21 Friese boeren mogen weer beregenen

Het waterschap in Friesland heeft per direct het beregeningsverbod opgeheven. De afgelopen dagen is er behoorlijk wat neerslag gevallen, maar hevige buien bleven uit.
In de afgelopen paar dagen viel gemiddeld zo’n 45 millimeter neerslag in dit waterschap. De tekorten zijn daarmee voorlopig verleden tijd.

Krantenartikel, 14 augustus 2018

Vraag 19 1 punt

Lees bron 21. In bron 21 staat dat de neerslag, na een lange droge periode, geleidelijk is gevallen. Dat de neerslagintensiteit niet zo hoog was, wordt gunstig genoemd. Waarom is dat gunstig?

  1. A omdat de nuttige neerslag dan kleiner is
  2. B omdat er meer water afstroomt
  3. C omdat er meer water in de bodem infiltreert
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 19 in het hele examen

Landelijk gebied, onverhard Bron 22: Verdamping, afstroming en infiltratie in landelijk en in stedelijk gebied

Bron 22: Verdamping, afstroming en infiltratie in landelijk en in stedelijk gebied
Landelijk gebied, onverhard

Schema van landelijk gebied, onverhard: werkelijke verdamping 40%, afstroming 10%, ondiepe infiltratie 25%, diepe infiltratie 25%.

Stedelijk gebied, 75%-100% verhard Bron 22: Verdamping, afstroming en infiltratie in landelijk en in stedelijk gebied

Bron 22: Verdamping, afstroming en infiltratie in landelijk en in stedelijk gebied
Stedelijk gebied, 75%-100% verhard

Schema van stedelijk gebied, 75%-100% verhard: werkelijke verdamping 30%, afstroming 55%, ondiepe infiltratie 10%, diepe infiltratie 5%.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 22. Geef de oorzaak waardoor de kans op verdroging in stedelijke gebieden groter is dan in landelijke gebieden.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat in landelijke gebieden meer water infiltreert dan in stedelijke gebieden / dat in stedelijke gebieden de infiltratie gehinderd wordt door verstening / dat in stedelijke gebieden een groot deel van het water afgevoerd wordt naar het riool. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 23 Het regiem van de Rijn op drie plaatsen

Het regiem van de Rijn op drie plaatsen
Bron 23

Lijngrafiek van het regiem van de Rijn: afvoer in m³/s (0 tot 3000) per maand (j tot en met d) op drie plaatsen, aangegeven met de cijfers 1, 2 en 3.

Bron 24 Stroomgebied van vier rivieren

Stroomgebied van vier rivieren
Bron 24

Kaart van het stroomgebied van vier rivieren: Rijn (geel), Maas (groen), Schelde (blauw) en Eems (paars). Plaatsen aangegeven: Lobith, Koblenz en Mannheim. Legenda: rivier, landsgrens, Rijn, Maas, Schelde, Eems. Schaal 0, 75 en 150 km.

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 23 en bron 24. In bron 23 staat het regiem van de Rijn bij Koblenz, Lobith en Mannheim. De namen van deze plaatsen zijn in deze bron vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. Waar staan de cijfers juist bij alle drie de plaatsen?

  1. A Koblenz 1, Lobith 2, Mannheim 3
  2. B Koblenz 1, Lobith 3, Mannheim 2
  3. C Koblenz 2, Lobith 1, Mannheim 3
  4. D Koblenz 2, Lobith 3, Mannheim 1
  5. E Koblenz 3, Lobith 1, Mannheim 2
  6. F Koblenz 3, Lobith 2, Mannheim 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

Bron 26 Rivier mondt uit in zee

Rivier mondt uit in zee
Bron 26

Foto van een rivier die uitmondt in zee, genomen op de plek waar de rivier in de oceaan stroomt.

Bron 27 China

China
Bron 27

Kaart van China met onder meer de rivieren de Huang He en de Chang Jiang.

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 26 en bron 27. De foto in bron 26 is genomen op de plek waar een rivier uitmondt in de oceaan. Beredeneer of de foto genomen is in de monding van de Huang He of de Chang Jiang.
Doe het zo:
− Kies eerst Huang He of Chang Jiang.
− Geef daarna een onderbouwing van je keuze met een aanwijzing uit bron 27.

Bekijk het antwoord
  • Kiest Huang He en geeft als aanwijzing dat de Huang He veel sediment/löss meeneemt van het Lössplateau. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 28 Beschikbaarheid van zoet water in China

Beschikbaarheid van zoet water in China
Bron 28

Kaart van China met de beschikbaarheid van zoet water per gebied. Onder meer de provincie Xinjiang, het noordoosten en het zuidoosten van China zijn op de kaart te zien.

Vraag 25 2 punten

Bekijk bron 28. Geef eerst een natuurlijke omstandigheid waardoor je in de provincie Xinjiang een watertekort zou verwachten. Geef vervolgens de verklaring waarom er toch geen watertekort in deze provincie is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een natuurlijke omstandigheid: dit gebied ligt in een droog (woestijn)gebied / er valt hier weinig neerslag / er stromen geen grote rivieren die water van elders aanvoeren. (1p)
  • Geeft de verklaring: er wonen nauwelijks mensen in dit gebied / de bevolkingsdichtheid in dit gebied is erg laag. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 28. In het zuidoosten van China is minder waterschaarste dan het noordoosten van China. Noem twee natuurlijke oorzaken die dit verschil verklaren.

Bekijk het antwoord
  • In het zuidoosten is door aanvoer door rivieren meer water beschikbaar (dan in het noordoosten). (1p)
  • Er valt meer neerslag in het zuidoosten (dan in het noordoosten). (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Bron 30 Deel van het Midden-Oosten

Deel van het Midden-Oosten
Bron 30

Kaart van een deel van het Midden-Oosten met Turkije, Syrië, Irak en Saoedi-Arabië en de rivieren de Eufraat en de Tigris. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200, 200 - 1000, hoger dan 1000. Schaal 0, 160 en 320 km.

Bron 31

In de bovenloop van de Eufraat ligt … 1 … (Irak / Syrië / Turkije).
In de bovenloop van een rivier is de stroomsnelheid … 2 … (laag / hoog).
Door de aanleg van stuwdammen neemt de hoeveelheid sediment die afgezet wordt in de benedenloop … 3 … (af / toe).

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 30 en lees bron 31. In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = Turkije, 2 = hoog, 3 = af. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 28 in het hele examen

Bron 32 Afrika, neerslag

Afrika, neerslag
Bron 32

Kaart van Afrika met de neerslag per gebied, met de landen in het stroomgebied van de Nijl.

Vraag 29 2 punten

Bekijk bron 32. De landen in het stroomgebied van de Nijl discussiëren al jarenlang over een eerlijke waterverdeling van het Nijlwater, maar ze komen er niet uit. Geef eerst met behulp van bron 32 de natuurlijke omstandigheid waardoor Egypte een grotere aanspraak op het Nijlwater maakt dan de andere landen in het stroomgebied van de Nijl. Geef daarna een demografisch argument waardoor het ene land in het stroomgebied van de Nijl een grotere aanspraak op het Nijlwater kan maken dan het andere land in het stroomgebied van de Nijl.

Bekijk het antwoord
  • De juiste natuurlijke omstandigheid is: in Egypte valt de minste neerslag. (1p)
  • Een juist demografisch argument is: een land met meer inwoners zou meer water toebedeeld kunnen krijgen. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Bron 33 Nijldebiet in Aswan

Nijldebiet in Aswan
Bron 33

Staafdiagram van het debiet in m³/s per maand (J tot en met D) van de Nijl, de Witte Nijl, de Blauwe Nijl en de Atbara. Legenda: Nijl, Witte Nijl, Blauwe Nijl, Atbara. Verticale as: m³/s, 0 tot 9000.

Vraag 30 1 punt

Bekijk bron 33. In Sudan komt een aantal rivieren samen die daarna als de Nijl verder stromen naar de Middellandse Zee. Welke rivier uit bron 33 is een wadi?

  1. A de Atbara
  2. B de Blauwe Nijl
  3. C de Nijl
  4. D de Witte Nijl
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 30 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 14 Lange kringloop van het water

Lange kringloop van het water
Bron 14

Tekening van de lange kringloop van het water, zonder tekst. Van het water stijgt waterdamp op (pijlen omhoog), die condenseert tot wolken. De wolken worden met pijlen naar het gebergte getransporteerd, waar het water als neerslag (regen en sneeuw) valt. Het water stroomt over het land terug naar de zee.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 14.
In de lange kringloop van het water in bron 14 zijn vier van de vijf processen weergegeven die samen de kringloop van het water vormen.
Welk proces ontbreekt in bron 14?

  1. A afstroming
  2. B condensatie
  3. C infiltratie
  4. D verdamping
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Bron 16 Grondwaterpeilverlaging

Het zoete grondwater in Nederland is de afgelopen veertig jaar gemiddeld 25 centimeter gedaald. De daling wordt voor twintig procent veroorzaakt door grondwateronttrekkingen voor huishoudens en industrieën, voor twintig procent door steden en voor zestig procent door de landbouw.

Vraag 17 2 punten

Lees bron 16.
Over de tekst in bron 16 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: proceswater is water dat gebruikt wordt in de industrie.
Uitspraak 2: toenemende verharding in steden leidt tot stijging van het grondwaterpeil.
Uitspraak 3: draineren zorgt voor een daling van het grondwaterpeil.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 17 in het hele examen

Bron 20 Watergebruik in Nederland naar verschillende gebruikersgroepen, 2015

Watergebruik in Nederland naar verschillende gebruikersgroepen, 2015
Bron 20

Cirkeldiagrammen per gebruikersgroep; de grootte van de cirkel geeft het watergebruik aan. Landbouw, bosbouw en visserij: 122 miljoen m3 (taartpercentages 18,6%, 38,9% en 42,5%). Particuliere huishoudens: 718 miljoen m3 (één lichte cirkel zonder percentages). Industrie: 3.652 miljoen m3 (taartpercentages 4,3%, 5,4% en 90,3%). Energie- en waterleidingbedrijven: 10.302 miljoen m3 (taartpercentages 7,4% en 92,6%). Legenda: 1 = lichte kleur, 2 = donkere kleur, 3 = middengrijze kleur.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 20.
In bron 20 zijn in de legenda de begrippen grondwater, leidingwater en oppervlaktewater vervangen door de cijfers 1, 2 en 3.
Waar staan de cijfers juist bij de drie de soorten water?

  1. A grondwater 1, leidingwater 2, oppervlaktewater 3
  2. B grondwater 1, leidingwater 3, oppervlaktewater 2
  3. C grondwater 2, leidingwater 1, oppervlaktewater 3
  4. D grondwater 2, leidingwater 3, oppervlaktewater 1
  5. E grondwater 3, leidingwater 1, oppervlaktewater 2
  6. F grondwater 3, leidingwater 2, oppervlaktewater 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 20 in het hele examen

Bron 21 Modderstroom bedelft dorp, vrees voor veel doden

26 juni 2017 - In de Zuid-Chinese provincie Sichuan werden zondagavond nog 93 mensen vermist na een aardverschuiving die zaterdagochtend het dorp Xinmo trof. Tot dusver zijn de lichamen van tien slachtoffers geborgen. Volgens reddingwerkers is er niet veel kans dat er nog overlevenden worden gevonden onder de modder en de rotsen. Volgens de autoriteiten zijn aanhoudende regenbuien de oorzaak van de modderstroom in het gebied.

Bron 22 Deel van China

Deel van China
Bron 22

Reliëfkaart van een deel van China met de provincie Sichuan en de rivier Chang Jiang. Legenda: hoogte in meters (0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, 2000 - 5000, hoger dan 5000), landsgrens, provinciegrens, rivier. Schaal 0 - 150 - 300 km.

Vraag 21 2 punten

Lees bron 21 en bekijk bron 22.
Modderstromen zijn vaak het gevolg van menselijk handelen in combinatie met extreme neerslag.
→ Geef vanuit bron 22 een gebiedskenmerk waardoor juist in de provincie Sichuan de kans op modderstromen groot is.
→ Geef vervolgens een voorbeeld van menselijk handelen waardoor de kans op modderstromen in dit deel van het stroomgebied groter wordt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist gebiedskenmerk: het hoogteverschil in de provincie Sichuan is groot. (1p)
  • Noemt een juist voorbeeld van menselijk handelen. Voorbeelden van menselijk handelen zijn: ontbossing; overbeweiding. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Bron 23 Waterstress in China

Waterstress in China
Bron 23

Kaart van China met waterstress. Legenda: droge gebieden met weinig waterverbruik, lage waterstress, hoge waterstress. Beijing is aangegeven. Schaal 0 - 425 - 850 km.

Vraag 22 2 punten

Bekijk bron 23.
We spreken van waterstress als de vraag naar water groter is dan de hoeveelheid water die beschikbaar is. In sommige gebieden is meer waterstress dan in andere gebieden.
→ Geef eerst een natuurlijke oorzaak waardoor het grootste deel van Zuid-China een lagere waterstress heeft dan het gebied rond Beijing.
→ Geef vervolgens een demografische oorzaak waardoor in Zuid-China aan de kust wel een hoge waterstress voorkomt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste natuurlijke oorzaak. Voorbeelden: in Zuid-China valt meer neerslag dan in de omgeving van Beijing / Zuid-China krijgt meer water via de rivieren / Zuid-China krijgt meer smeltwater uit de bergen. (1p)
  • Noemt een juiste demografische oorzaak. Voorbeelden: de bevolkingsdichtheid aan de kust in Zuid-China is hoog / er liggen (veel) grote steden met miljoenen inwoners (met een grote vraag naar water). (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Om het beschikbare water beter over China te verdelen, heeft de Chinese overheid een aantal kanalen van Zuid-China naar Noord-China laten graven. Er bestond al veel langer een kanaal van zuid naar noord, het Grote Kanaal. Dit kanaal levert maar een beperkte bijdrage aan de herverdeling van water. Het Grote Kanaal is aangelegd voor een andere functie.
→ Noem de belangrijkste functie van het Grote Kanaal.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het Grote Kanaal is aangelegd voor de scheepvaart / het transport. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 24 Deel van het Midden-Oosten

Deel van het Midden-Oosten
Bron 24

Kaart van een deel van het Midden-Oosten met Saudi-Arabië, Oman, Jemen en de Rode Zee. Legenda: hoogte in meters (0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, hoger dan 2000), landsgrens, wadi. De wadi Dawasir is aangegeven. Schaal 0 - 200 - 400 km.

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 24.
Over bron 24 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de Dawasir staat een deel van het jaar droog.
Uitspraak 2: de Dawasir mondt uit in de Rode Zee.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 25 Waterprojecten

Waterprojecten
Bron 25

Kaart van Egypte, Saudi-Arabië en omgeving met waterprojecten. Legenda: stuwdam (driehoek), stuwdam (gepland) (open driehoek), ontziltingsinstallatie(s) zeewater (stip), winning ondergronds water (vierkant), watertransport (gepland) (lijn), ondergronds water (grijs vlak). Het grijze vlak van ondergronds water ligt in het westen van Egypte en in een groot deel van Saudi-Arabië.

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 25.
Egypte en Saudi-Arabië kunnen allebei water uit een aquifer halen. In Egypte wordt daar nauwelijks gebruik van gemaakt, maar in Saudi-Arabië wel.
→ Geef vanuit bron 25 een reden waarom in Egypte niet of nauwelijks water uit de aquifer wordt gehaald en in Saudi-Arabië wel.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden. Voorbeelden: Egypte haalt water uit de Nijl en Saudi-Arabië heeft nauwelijks rivieren / Saudi-Arabië moet anders drinkwater uit ontzilting produceren. (1p)

Een antwoord dat ingaat op ondergronds water dat in Egypte ver van de steden afligt, mag goed worden gerekend.

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Na de aanleg van de Aswandam stroomde minder water door de Nijl.
→ Geef de oorzaak waardoor dit tot verzilting leidt in de Nijldelta.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat zeewater verder de Nijldelta binnendringt (waardoor verzilting optreedt). (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Bron 26 Stuwdam Ethiopië

25 maart 2015 - Sudan, Egypte en Ethiopië hebben een akkoord ondertekend voor de bouw van een stuwdam in de Blauwe Nijl in Ethiopië. Ethiopië wil met de dam de grootste waterkrachtcentrale van Afrika bouwen. Egypte protesteerde hevig tegen de plannen voor de bouw van de stuwdam.

Bron 27 Deel van Noord-Afrika, neerslag

Deel van Noord-Afrika, neerslag
Bron 27

Kaart van Noord-Afrika met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm. Legenda: minder dan 25; 25 - 50; 50 - 100; 100 - 200; 200 - 300; 300 of meer. Egypte valt grotendeels in de klasse minder dan 25 mm. In Sudan neemt de neerslag van noord naar zuid toe. Schaal 0 - 650 - 1300 km.

Bron 28 Deel van Noord-Afrika, hoogteligging

Deel van Noord-Afrika, hoogteligging
Bron 28

Hoogtekaart van Noord-Afrika met Egypte, Sudan en Ethiopië, en de Blauwe Nijl (rivier). Legenda: hoogte in meters (lager dan 0, 0 - 200, 200 - 500, 500 - 2000, 2000 - 5000, hoger dan 5000), landsgrens, rivier. Schaal 0 - 650 - 1300 km.

Vraag 28 1 punt

Lees bron 26 en bekijk bron 27 en bron 28.
→ Geef met behulp van bron 27 de verklaring waarom Egypte heftiger dan Sudan protesteerde tegen de aanleg van de dam in Ethiopië.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat in Egypte minder neerslag valt dan in Sudan (en dat Egypte daardoor afhankelijker is van het water in de Nijl). (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Water

Vraag 16 1 punt

Waar staan twee onderdelen van de waterkringloop die behoren tot de korte waterkringloop?

  1. A afstroming en condensatie
  2. B afstroming en infiltratie
  3. C condensatie en infiltratie
  4. D condensatie en verdamping
  5. E verdamping en afstroming
  6. F verdamping en infiltratie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 16 in het hele examen

Bron 23 Doorsnede rivier de Maas tussen Borgharen en Lith

Doorsnede rivier de Maas tussen Borgharen en Lith
Bron 23

Doorsnede van de rivier de Maas met zeven stuwen. Van links naar rechts de plaatsen Borgharen (45 meter), Linne, Roermond, Belfeld, Sambeek, Grave en Lith (14 meter).

Bron 24 Plaatsen aan de Maas waar een stuw is

Plaatsen aan de Maas waar een stuw is
Bron 24 Schaal 0, 20, 40 km.

Kaart van de Maas met de plaatsen waar een stuw is: Lith, Grave, Sambeek, Belfeld, Roermond, Linne en Borgharen. Met noordpijl N.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 23 en bron 24.
Welke functie hebben de stuwen in de Maas?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de stuwen het waterpeil op voldoende hoogte moeten houden / de rivier bevaarbaar moeten houden. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

De bouw van de Drieklovendam in China had naast voordelen ook nadelige gevolgen. Deze nadelige gevolgen kunnen vanuit verschillende invalshoeken bekeken worden.
Voorbeelden van nadelige gevolgen zijn:
1 Bewoners hadden geen inspraak bij de bouw van de dam.
2 Veel vissoorten kunnen nu niet meer de rivier opzwemmen.
3 Eeuwenoude tempels en gebouwen zijn verdwenen.
4 In tijden van droogte is de kans aanwezig dat er minder elektriciteit wordt opgewekt.
5 Veel oudere bewoners missen hun oude dorpsgemeenschap.
Neem de cijfers 1 tot en met 5 van de nadelige gevolgen over op het antwoordblad en schrijf de juiste invalshoek erachter.
Kies uit: economisch, cultureel, milieu, politiek en sociaal.
Let op: elke invalshoek mag maar een keer gebruikt worden.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste invalshoeken: 1 = politiek, 2 = milieu, 3 = cultureel, 4 = economisch, 5 = sociaal. (2p)

Indien vijf antwoorden juist: 2 punten. Indien vier of drie antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan drie antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 26 Water- en slibafvoer van enkele rivieren in China

Water- en slibafvoer van enkele rivieren in China
Bron 26 Legenda: waterafvoer (in m3 per seconde); slibafvoer (in mln ton per jaar). Schaal 0, 400, 800 km.

Kaart van oost-China met de rivieren Huang He (noord), Chang Jiang (midden) en Xi Jiang (zuid). Bij elke rivier staan kolommen: de linkerkolommen geven de waterafvoer in m3 per seconde (schaal 0 tot 4000) en de rechterkolommen de slibafvoer in mln ton per jaar (schaal 0 tot 200). De getallen op de kaart zijn de aangegeven waarden.

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 26.
Bron 26 laat de afvoer van water en van slib van enkele rivieren in China zien.
Waar staat juist welke rivier het grootste debiet heeft en welke rivier de grootste slibafvoer heeft?

  1. A grootste debiet: Chang Jiang; grootste slibafvoer: Huang He
  2. B grootste debiet: Chang Jiang; grootste slibafvoer: Xi Jiang
  3. C grootste debiet: Huang He; grootste slibafvoer: Chang Jiang
  4. D grootste debiet: Huang He; grootste slibafvoer: Xi Jiang
  5. E grootste debiet: Xi Jiang; grootste slibafvoer: Chang Jiang
  6. F grootste debiet: Xi Jiang; grootste slibafvoer: Huang He
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 26.
Noem twee factoren die bepalen hoeveel slib uit het stroomgebied wordt afgevoerd door rivieren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende factoren: de grondsoort / de begroeiing / de hoogteverschillen / of de rivier bedijkt is of niet / de aanwezigheid van stuwdammen / de aanwezigheid van los materiaal / de stroomsnelheid van het water / de hoeveelheid neerslag in het stroomgebied. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 27 Loop van een rivier

Loop van een rivier
Bron 27

Lengteprofiel van een rivier. Horizontale as: kilometer, van 0 tot 260. Verticale as: meter, van -600 tot 1200. De stippellijn is de zeespiegel (0 meter). De rivier begint op ongeveer 600 meter hoogte, daalt tot ongeveer de zeespiegel bij ongeveer 80 kilometer, ligt tot ongeveer 210 kilometer dicht bij de zeespiegel en zakt daarna tot ongeveer -500 meter aan het eind.

Bron 28 Midden-Oosten

Midden-Oosten
Bron 28 Legenda: hoogte in meters: lager dan 0; 0 - 200; 200 - 500; 500 - 2000; hoger dan 2000; landsgrens; rivier. Schaal 0, 350, 700 km.

Kaart van het Midden-Oosten met de hoogteligging en de rivieren Nijl (zuidwest, in Egypte), Jordaan (tussen Israël en Jordanië), Eufraat en Tigris (noordoost, stromend naar het zuidoosten). De landsgrenzen zijn stippellijnen.

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 27 en bron 28.
In bron 27 zie je de loop van een rivier in het Midden-Oosten.
Welke rivier is dit?

  1. A de Eufraat
  2. B de Jordaan
  3. C de Nijl
  4. D de Tigris
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

Bron 29 Wateronttrekking uit verschillende bronnen in Israël, 2010 en 2014

Wateronttrekking uit verschillende bronnen in Israël, 2010 en 2014
Bron 29 Legenda: 2010, 2014.

Staafdiagram met per bron de wateronttrekking in 2010 en 2014, in miljoen kubieke meter (m3).

Bron20102014
berg-aquifer21580
kust-aquifer7030
noord-aquifer8040
meer van Kinneret165100
ontziltingsinstallaties600277

Bron 30 Tekst met keuzemogelijkheden

In het jaar 2010 was het … 1 … (droger / vochtiger) dan in 2014. Door ontziltingsinstallaties is Israël … 2 … (minder afhankelijk / afhankelijker) van zijn buurlanden.
Water uit aquifers is … 3 … (duurzaam / niet-duurzaam) gebruik van water.

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 29 en lees bron 30.
In bron 29 zijn verschillende bronnen van watervoorziening in Israël te zien.
In de tekst van bron 30 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste keuzes: 1 = droger, 2 = minder afhankelijk, 3 = niet-duurzaam. (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 28 in het hele examen

Bron 31 Ontwikkeling katoenproductie per regio in Turkije, 1971 - 2016

Ontwikkeling katoenproductie per regio in Turkije, 1971 - 2016
Bron 31 Legenda: katoenproductie: sterke daling; lichte daling; gelijk gebleven; lichte toename; sterke toename. Schaal 0, 150, 300 km.

Kaart van Turkije met de regio’s in vijf kleuren naar de ontwikkeling van de katoenproductie van 1971 tot 2016. De Harranvlakte in het zuidoosten is met een zwart kader aangegeven.

Vraag 29 1 punt

Bekijk bron 31.
Vanaf 1989 is Turkije begonnen met het Zuidoost-Anatolië Project. Door dit project is de katoenproductie op de Harranvlakte flink gestegen.
Noem een maatregel binnen het Zuidoost-Anatolië Project waardoor er meer irrigatiewater beschikbaar kwam.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat in het kader van het Zuidoost-Anatolië Project stuwmeren zijn aangelegd. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 16 Verdeling van water op aarde

Verdeling van water op aarde
Bron 16

Drie cirkeldiagrammen, van links naar rechts steeds een uitvergroting van het vorige deel. Op de eerste cirkel staan de cijfers 1 (het grootste deel) en 2 (een smal segment). De uitvergroting van segment 2 toont een cirkel met de cijfers 3 en 4. De derde cirkel is aangegeven als ijskappen en gletsjers 99%, met als smal segment overig.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 16.
Bron 16 laat de verdeling van het water op aarde zien. In de bron zijn vier begrippen vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4.
Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 16 juist bij de vier soorten water?

  1. A grondwater: 1; oppervlakte-water: 2; zoet water: 3; zout water: 4
  2. B grondwater: 1; oppervlakte-water: 3; zoet water: 4; zout water: 2
  3. C grondwater: 3; oppervlakte-water: 4; zoet water: 1; zout water: 2
  4. D grondwater: 3; oppervlakte-water: 4; zoet water: 2; zout water: 1
  5. E grondwater: 4; oppervlakte-water: 3; zoet water: 1; zout water: 2
  6. F grondwater: 4; oppervlakte-water: 3; zoet water: 2; zout water: 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 15 in het hele examen

Bron 17 rivier 1

rivier 1
Bron 17

Vlakdiagram van de gemiddelde maandafvoer (m3/s) van rivier 1, van jan tot en met dec. Verticale as: gemiddelde maandafvoer (m3/s), van 0 tot 500. De cijfers 3 en 4 staan in de grafiek: 3 in het donkere bovenste vlak, 4 in het lichte onderste vlak.

Bron 17 rivier 2

rivier 2
Bron 17

Vlakdiagram van de gemiddelde maandafvoer (m3/s) van rivier 2, van jan tot en met dec. Verticale as: gemiddelde maandafvoer (m3/s), van 0 tot 6000. De cijfers 3 en 4 staan in de grafiek: 3 in het donkere bovenste vlak, 4 in het lichte onderste strookje.

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 17.
Bron 17 laat het regiem van twee rivieren zien. Bij elke rivier is het regiem in de bovenloop en de benedenloop aangegeven.
Waar staat bij de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 17 juist aangegeven waar de cijfers betrekking op hebben?

  1. A rivier 1: Maas; rivier 2: Rijn; cijfer 3: benedenloop; cijfer 4: bovenloop
  2. B rivier 1: Maas; rivier 2: Rijn; cijfer 3: bovenloop; cijfer 4: benedenloop
  3. C rivier 1: Rijn; rivier 2: Maas; cijfer 3: benedenloop; cijfer 4: bovenloop
  4. D rivier 1: Rijn; rivier 2: Maas; cijfer 3: bovenloop; cijfer 4: benedenloop
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 16 in het hele examen

Bron 23 Droogte in de Chinese provincie Guizhou, 2013

Droogte in de Chinese provincie Guizhou, 2013
Bron 23

Foto van een landarbeider op droge, stoffige grond, met op de achtergrond een heuvel met terrassen.

Bron 24 Deel van China

Deel van China
Bron 24

Reliëfkaart van een deel van China met de provincie Guizhou, de Zuid-Chinese Zee en de letters C H I N A. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200; 200 - 500; 500 - 1000; 1000 - 2000; 2000 - 5000. Verder: landsgrens en provinciegrens. Schaal 0 175 350 km.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 23 en bron 24.
Bron 23 laat een Chinese landarbeider in de Chinese provincie Guizhou zien in 2013. De provincie Guizhou ligt in een deel van China waar veel neerslag valt. Toch is in Guizhou grote waterschaarste. Meer dan een miljoen mensen in de provincie Guizhou hebben een langdurige tekort aan water. Het watertekort is onder andere ontstaan door de gestegen welvaart.
→ Noem nog een menselijke oorzaak van dit groeiende watertekort.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste menselijke oorzaak, bijvoorbeeld: toename van de bevolking, of meer irrigatie in de landbouw. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 25 Ontzilting

De Chinese hoofdstad Beijing heeft te maken met een watertekort en zoekt oplossingen om zich te verzekeren van voldoende schoon drinkwater. Het drinkwater voor de inwoners van Beijing moet vanaf 2019 voor een groot deel worden geproduceerd uit ontzilt zeewater uit de naburige provincie Hebei. Volgens de voorspellingen zal het gezuiverde zeewater zorgen voor 30 procent van het totale waterverbruik van Beijing.

Vraag 24 1 punt

Lees bron 25.
Het ontzilten van zeewater wordt nu niet gezien als een duurzame manier van drinkwaterproductie.
→ Aan welke voorwaarde moet worden voldaan zodat het ontzilten van zeewater wel echt duurzaam wordt?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat voor het ontzilten van zeewater duurzame energie gebruikt moet gaan worden, in plaats van fossiele energie. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Bron 26 Het wateromleidingsproject in China

Het wateromleidingsproject in China
Bron 26

Beijing, 13 december 2014 - De eerste fase van het grootste wateromleidingsproject ter wereld, de ‘Zuid naar Noord Water Omleiding’ genoemd, is afgelopen vrijdag volledig in gebruik genomen. Ruim 1400 kilometer kanalen en pijpleidingen leiden vanaf nu miljarden kubieke meters water van de zuidelijke rivier de Chang Jiang naar de droge noordelijke gebieden van China, waaronder ook de hoofdstad Beijing.

Kaart van het noorden van China met de plaatsen Beijing, Tianjin, Weihai en Jiangdu, de rivieren Huang He en Chang Jiang, en het wateromleidingsproject (gerealiseerd en gepland). Legenda: wateromleidingsproject (gerealiseerd en gepland); rivier. Schaal 0 250 500 km.

Vraag 25 2 punten

Lees en bekijk bron 26.
Behalve voor drinkwater kan het water uit het wateromleidingsproject ook gebruikt worden voor andere doelen.
→ Geef twee andere doelen waarvoor dit water in het noorden gebruikt kan worden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende doelen: als irrigatiewater voor de landbouw; als proceswater voor de industrie; als koelwater. (2p)

Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 28 Waterschaarste

Waterschaarste
Bron 28

Kaart van het Midden-Oosten en Noord-Afrika met per land een diagram met vier staafjes voor 1950, 2005, 2025 en 2050, en daarbij een getal per jaar: de netto beschikbare hoeveelheid zoet water afkomstig uit neerslag (in m3) per persoon per jaar. Legenda: netto beschikbare hoeveelheid zoet water afkomstig uit neerslag (in m3) per persoon per jaar in 1950, 2005, 2025 en 2050; 1000 = kritische hoeveelheid. Let op! De beschikbare hoeveelheid water binnen één land kan enorm verschillen.

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 28.
Over bron 28 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: alle landen in het Midden-Oosten hebben sinds 1950 een afname van de netto beschikbare hoeveelheid zoet water per persoon afkomstig uit neerslag.
Uitspraak 2: in Egypte zal in 2050 per persoon minder water afkomstig uit neerslag zijn dan in Israël.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 'juist' en bij uitspraak 2 'onjuist'. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Bekijk bron 28.
In de legenda van bron 28 staat aangegeven dat de beschikbare hoeveelheid water binnen één land enorm kan verschillen.
→ Geef een natuurlijke oorzaak waardoor in het ene deel van een land meer water beschikbaar is dan in het andere deel.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste natuurlijke oorzaak, bijvoorbeeld: binnen een land kunnen grote neerslagverschillen zijn; binnen een land kan er verschil zijn in beschikbaarheid van water in de vorm van oppervlaktewater en/of aquifers. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

De Aswandam ligt in een dunbevolkt deel van Egypte, ver van het dichtbevolkte deel van Egypte. De ligging heeft zowel voordelen als nadelen.
→ Noem eerst een voordeel van de ligging van de Aswandam in een dunbevolkt deel van Egypte.
→ Noem vervolgens een nadeel van de ligging van de Aswandam in een dunbevolkt deel van Egypte, ver van het dichtbevolkte deel.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist voordeel, bijvoorbeeld: er hoefden maar weinig mensen te verhuizen; er kwam weinig landbouwgrond onder water te staan door de aanleg van het stuwmeer. (1p)
  • Noemt een juist nadeel, bijvoorbeeld: elektriciteit moet over grote afstand vervoerd worden; het water in het stuwmeer dat gezuiverd wordt als drinkwater moet over een grote afstand getransporteerd worden; het irrigatiewater is alleen beschikbaar voor boeren rond het stuwmeer, of in de droogste delen van Egypte is geen voorraad irrigatiewater beschikbaar. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 17 Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier
Bron 17

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier, met dijken en het land aan weerszijden van de rivier. De figuur heeft geen labels.

Bron 20 Dwarsdoorsnede van het stroomgebied van een rivier

Dwarsdoorsnede van het stroomgebied van een rivier
Bron 20

Blokdiagram van het stroomgebied van een rivier. Links een bergachtig gebied met beekjes, in het midden een vlakte met een meanderende rivier, en rechts een laag, vlak deel. De cijfers 1, 2 en 3 wijzen naar drie delen van de rivier: 1 naar het bergachtige deel bovenstrooms, 2 naar het middendeel met meanders, en 3 naar het vlakke, laaggelegen deel.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 20.
Door een rivier worden de verschillende sedimenten op verschillende plaatsen langs de rivier afgezet. In bron 20 staan de cijfers 1, 2 en 3 bij verschillende delen van de rivier.
Waar staan de cijfers van de rivierdelen juist bij de sedimenten?

  1. A grind 1, klei 2, zand 3
  2. B grind 1, klei 3, zand 2
  3. C grind 2, klei 1, zand 3
  4. D grind 2, klei 3, zand 1
  5. E grind 3, klei 1, zand 2
  6. F grind 3, klei 2, zand 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

foto 1 De Maas (bron 23)

De Maas (bron 23)
foto 1

Zwart-witfoto van de Maas: een smalle rivier met bomen en begroeiing langs de oevers.

foto 2 De Maas (bron 23)

De Maas (bron 23)
foto 2

Zwart-witfoto van de Maas: een brede rivier met een binnenvaartschip en een kleinere boot. Rechts aan de oever staan gebouwen.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 23.
Bron 23 laat twee foto’s van de Maas zien.
Op foto 1 is de stroomsnelheid … P … (hoger / lager) dan op foto 2.
Op foto 1 is het debiet … Q … (groter / kleiner) dan op foto 2.
Waar staan de woorden juist bij de letters P en Q uit de tekst?

  1. A P hoger, Q groter
  2. B P hoger, Q kleiner
  3. C P lager, Q groter
  4. D P lager, Q kleiner
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 22 in het hele examen

Bron 24 Stroomgebieden China

Stroomgebieden China
Bron 24

Kaart van China met de stroomgebieden van de grote rivieren, aangegeven met grijze vlakken, en de landsgrenzen. Schaal: 0, 400 en 800 km. Noordpijl.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 24.
Over Chinese rivieren worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Shanghai ligt in de delta van de Xi Jiang.
Uitspraak 2: de Chang Jiang en de Huang He zijn allebei gemengde rivieren.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Vanuit het Midden-Oosten is er veel belangstelling voor nieuwe technieken om afvalwater te zuiveren. Terwijl water in West-Europa na zuivering meestal wordt geloosd op het oppervlaktewater, wordt in het Midden-Oosten het gezuiverde water vaak geschikt gemaakt voor irrigatie of industriële toepassingen of zelfs drinkwater.
→ Geef een klimatologisch argument waarom er in het Midden-Oosten veel belangstelling is voor afvalwaterzuivering.
→ Geef een demografisch argument waarom er in het Midden-Oosten veel belangstelling is voor afvalwaterzuivering.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een klimatologisch argument: door droogte is er een gebrek aan water, of er valt te weinig neerslag. (1p)
  • Noemt een demografisch argument: de bevolking in het Midden-Oosten groeit snel. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Over de rivieren in het Midden-Oosten worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de toename van geïrrigeerde landbouw in Oost-Turkije zorgt voor minder water in de Eufraat in Irak.
Uitspraak 2: de Eufraat en de Tigris ontspringen in het bergland van Oost-Turkije waar relatief veel stijgingsneerslag valt.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 25 Turkije, bevolking en beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking, 1960-2030

Turkije, bevolking en beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking, 1960-2030
Bron 25

Staafdiagram met een lijn. Linkeras: bevolking in miljoen (0 tot 120). Rechteras: beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking (in m³), 0 tot 5000. Staven (m³ water per hoofd per jaar): 1960 = 4000, 2000 = 1652, 2008 = 1566, 2030 = 1120. Lijn (bevolking in miljoen): 1960 = 28, 2000 = 68, 2008 = 72, 2030 = 100.

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 25.
Welke uitspraak over bron 25 is juist?

  1. A Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt af.
  2. B Het bevolkingsaantal neemt toe en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt toe.
  3. C Het bevolkingsaantal neemt af en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt af.
  4. D Het bevolkingsaantal neemt af en de beschikbare hoeveelheid water per hoofd van de bevolking neemt toe.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

Bron 26 Irrigatie in het Midden-Oosten

Irrigatie in het Midden-Oosten
Bron 26

Kaart van het Midden-Oosten met cirkeldiagrammen per land en gebied, met de labels TURKIJE en EGYPTE. Legenda: irrigatiegebied (geïrrigeerd gebied en gepland irrigatiegebied); percentage akkerland dat geïrrigeerd wordt, per land (geïrrigeerd gebied en niet-geïrrigeerd gebied); oppervlakte akkerland (x 1000 ha): 25 000, 10 000, 2500 en 500. Schaal: 0, 450 en 900 km.

Vraag 28 1 punt

Bekijk bron 26.
Welke uitspraak over bron 26 is juist?

  1. A Egypte heeft de grootste oppervlakte geïrrigeerd akkerland in het Midden-Oosten.
  2. B In Egypte wordt voor irrigatie vooral oppervlaktewater gebruikt.
  3. C In Turkije vindt irrigatie alleen in het oosten plaats.
  4. D In Turkije wordt meer dan 25% van het akkerland geïrrigeerd.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

Bron 29 Deel stroomgebied van de Nijl

Deel stroomgebied van de Nijl
Bron 29

Kaart van een deel van het stroomgebied van de Nijl, met de landen Egypte, Soedan, Zuid-Soedan, Ethiopië, Kenia en Oeganda. Plaatsen en hoogtes: Aswan, Khartoum, Jabal Oda (2259 m), Ras Dasjan (4533 m), Goena (4231 m) en Birhan (4152 m). Legenda: hoogte in meters (onder zeeniveau; 0-200; 200-500; 500-2000; 2000-5000; hoger dan 5000), landsgrenzen. De Blauwe Nijl is aangegeven. Schaal: 0, 250 en 500 km.

Vraag 30 1 punt

Bekijk bron 29.
Eén van de bronnen van de Nijl ligt in Ethiopië. In tegenstelling tot Egypte is er op de Blauwe Nijl in Ethiopië weinig scheepvaart.
→ Geef hiervan een natuurlijke oorzaak met behulp van bron 29.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste natuurlijke oorzaak: in Ethiopië is veel reliëf, of de stroomsnelheid van de Nijl is hier (te) hoog, of het debiet van de Blauwe Nijl is (in een groot deel van het jaar) (te) laag. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Bron 30 Mosuldam Irak, 2016

De Mosuldam - de grootste stuwdam van Irak - kan elk moment bezwijken. Mocht de dam echt doorbreken, dan ontstaat een twintig meter hoge vloedgolf. Die vloedgolf kan tot een miljoen mensen treffen.

Bron 31 Deel van het Midden-Oosten

Deel van het Midden-Oosten
Bron 31

Kaart van een deel van het Midden-Oosten, met de rivieren Tigris en Eufraat en de landen Turkije, Syrië, Irak, Iran, Jordanië, Saoedi-Arabië en Koeweit. Met de cijfers 1 tot en met 4 in een cirkel zijn stuwdammen aangegeven. Op de kaart staan de namen Mosuldam, Bekhmedam, Hadithadam en Fallujadam, en de plaats Bagdad. Legenda: stuwdam (symbool), landsgrenzen. Schaal: 0, 110 en 220 km.

Vraag 31 1 punt

Lees bron 30 en bekijk bron 31.
Op de kaart in bron 31 staan de cijfers 1, 2, 3 en 4.
Bij welk cijfer zal het overstromingsgevaar het grootst zijn bij het breken van de Mosuldam?

  1. A bij 1
  2. B bij 2
  3. C bij 3
  4. D bij 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 31 in het hele examen

Hoe vaak water en rivieren in het examen komt

Vragen over water en rivieren per centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 117, 23-28, 31817%
2026, tijdvak 217-18, 22-23, 25-28, 30919%
2025, tijdvak 117-25, 28-301227%
2025, tijdvak 26-8, 16-19, 21-301739%
2024, tijdvak 117-24, 28-321328%
2024, tijdvak 217, 19-20, 22-24, 26-311227%
2023, tijdvak 116-17, 20-24, 26, 28, 30-311123%
2023, tijdvak 214-15, 17-25, 27-321735%
2022, tijdvak 123-24, 26-30716%
2022, tijdvak 216-17, 24-29820%
2022, tijdvak 317, 23-24, 27-29614%
2021, tijdvak 124, 26, 28-29, 31511%
2021, tijdvak 219-23, 25, 29716%
2021, tijdvak 315, 19-21, 24-26, 28-301022%
2019, tijdvak 114, 17, 20-26, 281024%
2019, tijdvak 216, 22, 24-29818%
2018, tijdvak 115-16, 23-25, 27-28, 30818%
2018, tijdvak 219, 22-23, 25-28, 30-31920%

In 18 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over water en rivieren, samen 177 vragen (22% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 17 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 26% van de vragen over water en rivieren, daarvoor 20%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met water en rivieren

Maak de 15 nieuwste examenvragen over water en rivieren online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over water en rivieren

Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl

Water en rivieren op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt water en rivieren voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 177 vragen over water en rivieren, 22% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over water en rivieren?

In het examen van 2025, tijdvak 2, met 17 vragen: 6-8, 16-19, 21-30.

Hoe oefen ik examenvragen over water en rivieren?

Op deze pagina staan alle vragen over water en rivieren met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.