Examenvragen bevolking en migratie aardrijkskunde vmbo-gl/tl
139 vragen over bevolking en migratie uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Bevolking en migratie komt in 18 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 139 vragen (17% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (10 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over bevolking en migratie
Per examen de vragen over bevolking en migratie, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Bevolking & ruimte
bron 27
Aantal sterfgevallen per leeftijdsgroep in Nederland in 2024
| leeftijdsgroep | mannen | vrouwen |
|---|---|---|
| 0 tot 5 jaar | 348 | 288 |
| 5 tot 10 jaar | 40 | 28 |
| 10 tot 15 jaar | 52 | 42 |
| 15 tot 20 jaar | 113 | 80 |
| 20 tot 25 jaar | 223 | 108 |
| 25 tot 30 jaar | 251 | 158 |
| 30 tot 35 jaar | 322 | 212 |
| 35 tot 40 jaar | 463 | 284 |
| 40 tot 45 jaar | 609 | 427 |
| 45 tot 50 jaar | 905 | 635 |
| 50 tot 55 jaar | 1644 | 1282 |
| 55 tot 60 jaar | 2836 | 2067 |
| 60 tot 65 jaar | 4468 | 3290 |
| 65 tot 70 jaar | 6487 | 5016 |
| 70 tot 75 jaar | 9443 | 7123 |
| 75 tot 80 jaar | 14155 | 11058 |
| 80 tot 85 jaar | 15043 | 13297 |
| 85 tot 90 jaar | 14747 | 17052 |
| 90 tot 95 jaar | 9524 | 16045 |
| 95 jaar of ouder | 3178 | 8708 |
Bekijk bron 27.
In 2024 stierven ongeveer 172.000 mensen in Nederland.
Vraag 32 1 punt
Beargumenteer met behulp van de bron welk geslacht gemiddeld het langste leeft.
Doe het zo:
- Kies eerst of mannen of vrouwen het langst leven.
- Geef daarna met behulp van de bron een argument.
Bekijk het antwoord
Vrouwen.
Voorbeelden van een juist argument zijn: de meeste vrouwen stierven in 2024 in de leeftijd 85 tot 90 jaar, terwijl dat voor mannen 80 tot 85 jaar is; in alle leeftijdsgroepen tot 85 jaar overlijden meer mannen dan vrouwen.
Opmerking: het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
bron 32
Leeftijdsopbouw van voormalig Oost-Duitsland en West-Duitsland in 1990 en 2022


Bekijk bron 32.
Tussen 1990 en 2022 was er ontgroening in de bevolking van voormalig Oost-Duitsland en West-Duitsland.
Vraag 38 2 punten
Geef een economische reden waarom de ontgroening in Oost-Duitsland groter was dan in West-Duitsland.
en noem nog een andere verandering in de leeftijdsopbouw van Duitsland tussen 1990 en 2022.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn: in Oost-Duitsland is er veel minder werkgelegenheid; in Oost-Duitsland is het loon lager dan in West-Duitsland.
Een juiste verandering is: vergrijzing.
bron 33
Stadsdeel Moosach in München in Zuid-Duitsland
München is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Beieren in het zuiden van Duitsland. München heeft ongeveer 1,5 miljoen inwoners. Er staan veel woningen die gebouwd zijn tussen 1940 en 1960. In het stadsdeel Moosach vindt herstructurering plaats.
het stadsdeel Moosach vóór de herstructurering

Bekijk en lees bron 33.
De Duitse deelstaat Beieren heeft een sterfteoverschot. Het inwonertal van de hoofdstad München neemt wel toe door natuurlijke en sociale bevolkingsgroei.
Vraag 39 1 punt
Geef de oorzaak waardoor de sociale bevolkingsgroei van München de natuurlijke bevolkingsgroei versterkt.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn:
- Mensen in vooral de reproductieve leeftijd vestigen zich in München.
- Migranten die zich vestigen in München krijgen er kinderen.
bron 34
Bevolkingsdiagrammen van China, Duitsland en Nederland van het jaar 2023



Bekijk bron 34.
In bron 34 staan drie bevolkingsdiagrammen van het jaar 2023 van China, Duitsland en Nederland.
Vraag 41 2 punten
Noteer de bevolkingsdiagrammen in de juiste volgorde van gemiddeld de jongste bevolking naar de gemiddeld oudste bevolking,
en geef met behulp van het begrip vergrijzing aan waarom juist bevolkingsdiagram 1 bij China hoort.
Bekijk het antwoord
De juiste volgorde is: 1. China - 3. Nederland - 2. Duitsland.
Uit een juist antwoord blijkt dat de vergrijzing in China minder ver is dan in Duitsland en Nederland.
Bekijk bron 37.
De Chinese stad Shenzhen heeft gemiddeld de jongste bevolking van China, de gemiddelde leeftijd is er ongeveer 32 jaar.
Vraag 45 1 punt
Geef een reden voor de lage gemiddelde leeftijd.
Bekijk het antwoord
Uit een juiste reden blijkt dat Shenzhen is gegroeid door de migratie van vooral jonge mensen/jongvolwassenen.
2026, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
bron 28
Bevolkingscijfers van drie Nederlandse gemeenten per duizend inwoners in 2024
| gemeente | natuurlijke bevolkingsontwikkeling | sociale bevolkingsontwikkeling |
|---|---|---|
| 1 | -0,8 | 4,5 |
| 2 | 6,0 | 6,2 |
| 3 | -3,5 | -1,1 |
bron 29
De ligging van drie gemeenten

Bekijk bron 28 en bron 29. De gegevens van de natuurlijke en sociale bevolkingsontwikkeling horen bij drie Nederlandse gemeenten.
Vraag 33 1 punt
Welke gegevens uit bron 28 horen bij de gemeenten Krimpen aan den IJssel, Utrecht en Winterswijk?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
bron 30
Tekst met keuzemogelijkheden
Voorzieningen die vooral gericht zijn op jongeren zullen het snelst verdwijnen in een …1… (stedelijk gebied / landelijk gebied). In de toekomst zal in krimpregio's de drempelwaarde voor voorzieningen, zoals een zwembad, vaker …2… (niet / wel) behaald worden. Buurtbewoners kunnen voorzieningen open houden door vrijwilligerswerk te verrichten. Als dat gebeurt, is er in de buurt meestal …3… (veel / weinig) sociale cohesie.
Bekijk bron 29 en lees bron 30. In bron 30 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Vraag 34 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 30 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
1 = landelijk gebied, 2 = niet, 3 = veel
bron 32
Natuurlijke bevolkingsgroei in Nederland en Duitsland

Bekijk bron 32. De bron laat de natuurlijke bevolkingsgroei zien van Nederland en Duitsland.
Vraag 36 1 punt
Wat is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
bron 33
Een netwerk van leeftijdsvriendelijke steden
De Duitse stad Hamburg is lid geworden van het internationale netwerk van leeftijdsvriendelijke steden. In dat netwerk worden ideeën, kennis en ervaringen uitgewisseld over het leeftijdsvriendelijk inrichten van steden, zodat ouderen zich kunnen blijven verplaatsen.

Bekijk en lees bron 33. De Duitse stad Hamburg is lid geworden van een netwerk van steden die leeftijdsvriendelijke maatregelen nemen voor ouderen.
Vraag 37 2 punten
Geef
- met behulp van de bron een reden waarom het logischer zou zijn dat steden in het oosten van Duitsland lid worden van het netwerk.
- een maatregel die Hamburg kan nemen, zodat ouderen zich kunnen blijven verplaatsen.
Bekijk het antwoord
- Het oosten van Duitsland heeft een hoger percentage 65-plussers ten opzichte van Hamburg.
- Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: openbaar vervoer toegankelijk(er) maken; het aanpassen van wegen / stoepen / fietspaden, zodat deze veilig te gebruiken zijn.
bron 34
Arbeidersflats in Suhl

Bekijk bron 34. Suhl is een stad in voormalig Oost-Duitsland. Het stadsbestuur renoveert vervallen arbeidersflats en knapt voorzieningen in het centrum op. Het stadsbestuur wil met de renovatie de leefbaarheid verbeteren.
Vraag 38 1 punt
Geef een demografische reden waarom het stadsbestuur de leefbaarheid wil verbeteren.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juiste demografische reden is het aantrekken van nieuwe bewoners in Suhl.
bron 36
Kindvriendelijke steden
De Chinese overheid wil dat Chinese steden aantrekkelijker worden voor kinderen. Er moeten bijvoorbeeld meer speelplaatsen komen en de veiligheid van kinderen moet verbeteren in de steden. Ook wil de Chinese overheid het plattelandsgevoel in de stad creëren, door bijvoorbeeld themaparken aan te leggen.

bron 37
Tekst met keuzemogelijkheden
Door de eenkindregel is in China sprake van een …1… (afnemende / toenemende) beroepsbevolking. Door steden aantrekkelijker te maken voor kinderen hoopt de Chinese overheid dat de demografische druk in China uiteindelijk zal …2… (afnemen / toenemen).
Bekijk en lees bron 36 en lees bron 37. In bron 37 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Vraag 40 1 punt
Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 37 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
1 = afnemende, 2 = afnemen
Bekijk en lees bron 36. De kans dat jonge Chinese gezinnen door de kindvriendelijke steden meer kinderen zullen krijgen, is klein.
Vraag 41 1 punt
Geef een economische reden waarom jonge Chinese gezinnen liever één kind willen in plaats van meer kinderen.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste economische reden zijn: een carrière is belangrijker; het levensonderhoud van kinderen is hoog.
bron 38
Het jaar van de draak
Het Chinees Nieuwjaar staat ieder jaar in het teken van een ander dier. In 2024 werd in China het jaar van de draak gevierd. De draak is voor de Chinezen een populair en mythisch wezen. In 2012 was het ook het jaar van de draak.
Geboortecijfer China van 2010 tot en met 2023

Bekijk en lees bron 38. Het jaar van de draak heeft invloed op het geboortecijfer in China.
Vraag 42 1 punt
Wat is juist over de verwachting van het geboortecijfer in 2024?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 39
Hefei en Hongjiatiuan
Hefei is een miljoenenstad in China. Op een half uur rijden van Hefei ligt het dorp Hongjiatiuan. Aan de rand van het dorp is een nieuwbouwwijk gebouwd, maar de huizen staan leeg. De bewoners van het dorp trekken steeds vaker naar de grote stad, waardoor het dorp leeg komt te staan.

Bekijk en lees bron 39. Naar aanleiding van bron 39 worden drie uitspraken gedaan.
Vraag 44 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
- Uitspraak 1: in Hongjiatiuan wonen voornamelijk ouderen en kinderen.
- Uitspraak 2: zodra een dorpsbewoner een stadshukou krijgt, heeft deze geen recht meer op voorzieningen in het dorp.
- Uitspraak 3: door de ligging van Hongjiatiuan is de kans klein dat er in de toekomst suburbanisatie ontstaat vanuit Hefei naar Hongjiatiuan.
Bekijk het antwoord
1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist
In China wil de overheid de pensioenleeftijd verhogen.
Vraag 45 2 punten
Geef
- een economische reden waarom de overheid de pensioenleeftijd wil verhogen.
- een demografische reden waarom de overheid de pensioenleeftijd wil verhogen.
Bekijk het antwoord
- Een juiste economische reden is het vergroten van de beroepsbevolking.
- Een voorbeeld van een juiste demografische reden is dat de levensverwachting stijgt / mensen steeds ouder worden.
2025, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
bron 25: Bevolkingsgroei in Nederland tussen 1995 en 2022
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 25.
In bron 25 staat de bevolkingsgroei in Nederland weergegeven.
Wat is juist?
Diagram van de bevolkingsgroei in Nederland tussen 1995 en 2022 (bron 25). Bekijk in Opgaven, pagina 24
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
bron 26: Nederlandse immigratie in 2022
Met name de situatie in Oekraïne draagt in 2022 bij aan een flinke toename van de immigratie. Oekraïners zijn de grootste groep nieuwkomers. Op nummer twee tot en met vijf staan Syrië, Turkije, India en Polen.
Vraag 32 2 punten
Lees bron 26.
Elke migrant heeft een motief om te migreren.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Oekraïne en Syrië.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Polen en India.
Diagram of kaart van de Nederlandse immigratie in 2022 per herkomstland (bron 26). Bekijk in Opgaven, pagina 24
Bekijk het antwoord
Het juiste gezamenlijke migratiemotief is politiek (of een juiste omschrijving daarvan).
Het juiste gezamenlijke migratiemotief is economisch (of een juiste omschrijving daarvan).
bron 27: Nederland, onderwijs
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 27.
In sommige Nederlandse regio's werden meer scholen gesloten dan in andere Nederlandse regio's.
Beredeneer waarom in sommige Nederlandse regio's meer scholen moesten sluiten dan in andere Nederlandse regio's.
Doe het zo:
- Kies eerst of de scholen in vooral groeiregio's of in krimpregio's gesloten werden.
- Geef daarna een demografische reden waarom de scholen moesten sluiten.
Kaart van Nederland over onderwijs, met de scholen die in de regio's zijn gesloten (bron 27). Bekijk in Opgaven, pagina 25
Bekijk het antwoord
krimpregio's
Uit het antwoord moet blijken dat in krimpregio's vaker sprake is van ontgroening / een dalend kinderaantal / een dalend leerlingaantal.
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juiste reden.
Vraag 36 2 punten
Bekijk bron 29.
Naar aanleiding van bron 29 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de groep 35-39 jaar in het jaar 2000 vind je in het jaar 2022 terug in de groepen 55-59 jaar en 60-64 jaar.
Uitspraak 2: in 2022 is het absolute aantal inwoners ouder dan 65 jaar in Nederland groter dan in Duitsland.
Uitspraak 3: in Nederland was het proces van ontgroening in de periode 2000 tot en met 2022 sterker dan in Duitsland.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Vier bevolkingsdiagrammen van Duitsland en Nederland in 2000 en 2022 (bron 29). Bekijk in Opgaven, pagina 28
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 29.
De Duitse overheid wil sinds 2022 elk jaar 400.000 geschoolde migranten naar Duitsland laten komen.
Geef een demografisch argument waarom de Duitse overheid de arbeidsmigranten naar Duitsland wil laten komen.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de Duitse bevolking krimpt / vergrijst / de demografische druk toeneemt.
bron 33: Het herziene hukou-systeem
In veel Chinese steden leven inwoners zonder de juiste stadshukou. Vaak worden deze inwoners behandeld als tweederangsburgers. Sinds 2014 probeert de Chinese regering de positie van inwoners zonder de juiste hukou te verbeteren. In kleinere steden (minder dan een miljoen inwoners) is een stadshukou makkelijker te krijgen. In grote steden (meer dan een miljoen inwoners) wordt alleen succesvolle inwoners een stadshukou aangeboden.
Vraag 42 1 punt
Lees bron 33.
Steden met minder dan een miljoen inwoners bieden minder kans op een baan met een hoger inkomen dan steden met meer dan een miljoen inwoners. Toch zijn stadshukou's voor steden met minder dan een miljoen inwoners erg gewild.
Geef een reden waarom Chinezen toch liever een stadshukou voor steden met minder dan een miljoen inwoners willen hebben dan een plattelandshukou.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Het loon is in steden met minder dan een miljoen inwoners hoger dan op het platteland.
- Onderwijs in de steden is vaak beter dan op het platteland.
- Er is meer en bereikbare zorg dan op het platteland.
- In de steden zijn meer voorzieningen dan op het platteland.
2025, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 24 Bevolkingsontwikkeling per gemeente in Nederland, 2013-2023

Twee kaarten van Nederland per gemeente: links de periode 2013 - 2018, rechts de periode 2018 - 2023. Legenda: % verandering in bevolkingsaantal, van minder dan -2 (blauw), -2 - 0 (lichtblauw), 0 - 2 (roze), 2 - 4 (rood) tot 4 of meer (donkerrood). Aangegeven: de provincie Flevoland en Amsterdam. Schaal 0 - 35 - 70 km.
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 24. Bron 24 gaat over de bevolkingsontwikkeling in elke Nederlandse gemeente in de periode 2013 tot 2018 en de periode 2018 tot 2023. Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 25 Inwoners per leeftijdsgroep van de gemeente Amsterdam, 2022

Kaart van de gemeente Amsterdam met postcodegebieden. Per postcodegebied is aangegeven welke leeftijdsgroep relatief veel voorkomt: 0 - 17 jarigen (lichtgroen), 18 - 54 jarigen (oranje) of 55+'ers (donkergroen). Aangegeven: het Centrum, het eiland IJburg en de ring / snelweg A10. Schaal 0 - 1,8 - 3,6 km.
Legenda absolute aantallen Amsterdamse bevolking naar leeftijd: 0 - 17: 144.322; 18 - 54: 521.295; 55+: 216.316.
Bron 26 Tekst met keuzemogelijkheden
In 2022 telt Amsterdam ongeveer 882.000 inwoners. Daarmee is Amsterdam de grootste stad van Nederland. In het centrum van Amsterdam is de leeftijd van de bewoners gemiddeld … 1 … (hoger / lager) dan op het eiland IJburg. De meeste gezinnen met kinderen wonen in … 2 … (de buitenwijken / het centrum) van de hoofdstad. De groep mensen die actief is op de arbeidsmarkt woont overwegend in Amsterdam … 3 … (binnen / buiten) de ring.
Vraag 32 2 punten
Bekijk bron 25 en lees bron 26. In bron 26 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 26 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = hoger, 2 = de buitenwijken, 3 = binnen. (2p)
Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Vraag 34 1 punt
Bij het bekendmaken van het plan om de spoedzorg in Heerlen te sluiten, volgde een protestmars van tegenstanders. Geef een demografisch argument waardoor de vraag naar spoedzorg in Heerlen juist zal toenemen.
Bekijk het antwoord
- Geeft een juist demografisch argument: door de vergrijzing neemt de vraag naar zorg toe. (1p)
Bron 31 Bevolkingsdiagram van de Duitse bevolking in 2019 en 2060

Bevolkingspiramide van Duitsland: links mannen, rechts vrouwen. Verticale as: leeftijd, van 0-4 jaar tot 100+. Horizontale as: aantal personen (x 1.000), van 800 tot 0 en van 0 tot 800. Gekleurde staven: de bevolking in 2019. Blauwe lijn (mannen) en rode lijn (vrouwen): verwachte aantallen in 2060.
Vraag 37 2 punten
Bekijk bron 31. De leeftijdsopbouw van de Duitse bevolking zal veranderen tussen 2019 en 2060. Naar aanleiding van bron 31 worden de volgende uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de generatie babyboomers is nog steeds zichtbaar in de verwachte bevolkingsdiagram voor 2060. Uitspraak 2: uit het bevolkingsdiagram van 2019 blijkt dat het sterftecijfer van de Duitse bevolking toeneemt in de periode 2019-2060. Uitspraak 3: de demografische druk zal eerst toenemen en daarna afnemen tussen 2019 en 2060. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij uitspraak 1, 2 en 3 of de uitspraak juist of onjuist is: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. (2p)
Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Bron 32 Geschatte geboorte- en sterftecijfers in China

Lijngrafiek van 1975 tot 2100 met op de verticale as de cijfers in promillages (0 tot 50). Blauwe lijn (geboorte): van ongeveer 25 promille in 1975, dalend tot ongeveer 7 promille rond 2025 en daarna vrijwel vlak. Rode lijn (sterfte): van ongeveer 8 promille in 1975, rond 6 promille tot 2025 en daarna stijgend tot ongeveer 18 promille in 2100. De gekleurde banden tonen de marge van de schatting.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 32. In China wordt vanaf de jaren ’80 een bevolkingspolitiek gevoerd. De bevolkingspolitiek beïnvloedt de omvang en samenstelling van de Chinese bevolking. Hieronder staan verschillende gebeurtenissen in willekeurige volgorde. P Het geboortecijfer daalt heel sterk door het instellen van een eenkindregel. Q De Chinese overheid staat het krijgen van twee en daarna van drie kinderen toe. R Er is sprake van ontgroening in de Chinese bevolking. S Er is sprake van vergrijzing in de Chinese bevolking. Wat is de juiste volgorde van de gebeurtenissen tussen 1950 en 2022?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2024, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
bron 29
Bevolkingsdiagram van de bevolking van Nederland op 1 januari 1970 en 1 januari 2020
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 29.
In bron 29 zie je twee verschillende bevolkingsdiagrammen van de Nederlandse bevolking. Eén van de twee bevolkingsdiagrammen hoort bij het jaar 2020.
Beargumenteer welke bevolkingsdiagram bij het jaar 2020 hoort.
Doe het zo:
- Kies eerst uit ‘ui’ of ‘piramide’.
- Geef daarna met de natuurlijke bevolkingsontwikkeling een argument voor je keuze.
Twee bevolkingsdiagrammen van Nederland, op 1 januari 1970 en op 1 januari 2020. Bekijk in Opgaven, pagina 26
Bekijk het antwoord
‘ui’
Voorbeelden van een juist argument zijn:
- Het aandeel kinderen/jongeren is afgenomen / kleiner dan bij de ‘piramide’.
- Het aandeel ouderen is toegenomen / groter dan bij de ‘piramide’.
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
bron 30
Nederlanders met een migratieachtergrond naar land van herkomst in 1971 en 2020
Vraag 34 2 punten
Bekijk bron 30.
Naar aanleiding van bron 30 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het aandeel van de bevolking uit buurlanden is sinds 1971 in Nederland toegenomen.
Uitspraak 2: het aandeel van de bevolking uit alle voormalige koloniën bij elkaar, is sinds 1971 afgenomen.
Uitspraak 3: het aandeel mensen met een Marokkaanse migratie-achtergrond is sinds 1971 vooral toegenomen door gezinshereniging en gezinsvorming.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Twee procentuele staafdiagrammen van Nederlanders met een migratieachtergrond naar land van herkomst, in 1971 en 2020. Bekijk in Opgaven, pagina 27
Bekijk het antwoord
1 = onjuist
2 = juist
3 = juist
bron 33
Bevolkingsprognose van Duitsland op basis van modellen van de natuurlijke en sociale bevolkingsgroei
Legenda: leeftijd in jaren: ouder dan 65; 30 - 65; 0 - 30
Vraag 38 2 punten
Bekijk bron 33.
Naar aanleiding van bron 33 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de gemiddelde levensverwachting van de Duitse bevolking zal tot 2060 dalen.
Uitspraak 2: de groep 0 - 30 jaar wordt kleiner en zal in 2060 uit minder dan 20 miljoen personen bestaan.
Uitspraak 3: de omvang van de beroepsbevolking zal afnemen en de vergrijzing zal tot 2060 toenemen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Gestapeld staafdiagram met de bevolkingsprognose van Duitsland tot 2060, per leeftijdsgroep. Bekijk in Opgaven, pagina 30
Bekijk het antwoord
1 = onjuist
2 = juist
3 = juist
bron 34
Drie bevolkingsdiagrammen van China
Vraag 39 1 punt
Bekijk bron 34.
De drie bevolkingsdiagrammen van China in bron 34 zijn in willekeurige volgorde van de jaren 2000, 2010 en 2020.
Bij welke keuze staat de volgorde van de bevolkingsdiagrammen juist?
| 2000 | 2010 | 2020 | |
|---|---|---|---|
| A | bevolkingsdiagram 1 | bevolkingsdiagram 2 | bevolkingsdiagram 3 |
| B | bevolkingsdiagram 1 | bevolkingsdiagram 3 | bevolkingsdiagram 2 |
| C | bevolkingsdiagram 2 | bevolkingsdiagram 1 | bevolkingsdiagram 3 |
| D | bevolkingsdiagram 2 | bevolkingsdiagram 3 | bevolkingsdiagram 1 |
| E | bevolkingsdiagram 3 | bevolkingsdiagram 1 | bevolkingsdiagram 2 |
| F | bevolkingsdiagram 3 | bevolkingsdiagram 2 | bevolkingsdiagram 1 |
Drie bevolkingsdiagrammen van China (bevolkingsdiagram 1, 2 en 3). Bekijk in Opgaven, pagina 31
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
bron 35
Geschiedenis van de hukou
De hukou is in de jaren 50 van de vorige eeuw ingevoerd. Met de hukou wilde de Chinese overheid de verstedelijking afremmen. Na verloop van tijd mochten steeds meer mensen toch naar de stad verhuizen. Maar de hukou werd niet helemaal afgeschaft. Dit had tot gevolg dat in de stad de sociale ongelijkheid tussen bevolkingsgroepen toenam.
Vraag 40 1 punt
Lees bron 35.
De hukou is een identiteitsbewijs, elke Chinees is in het bezit van een hukou.
Geef aan waarom de hukou tot grotere sociale ongelijkheid in Chinese steden leidde.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat stadsinwoners met een stadshukou meer rechten hebben (op voorzieningen) dan stadsinwoners zonder stadshukou.
Vraag 46 2 punten
Bekijk bron 40.
Bron 40 laat zien dat de spreiding van Foxconn-fabrieken is veranderd tussen 2005 en 2015. De veranderingen hebben gevolgen gehad voor de binnenlandse migratie.
Naar aanleiding van bron 40 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: voor het bedrijf Foxconn was China erg aantrekkelijk vanwege de lage loonkosten voor arbeiders.
Uitspraak 2: sinds 2011 is de urbanisatie van steden aan de kust toegenomen door de komst van nieuwe Foxconn-fabrieken.
Uitspraak 3: in het binnenland is de afstand tussen het vestigingsgebied en het vertrekgebied voor de arbeiders van Foxconn kleiner geworden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Kaart van China met de Foxconn-fabrieken die geopend zijn tussen 2000 en 2005 en tussen 2011 en 2015. Bekijk in Opgaven, pagina 36
Bekijk het antwoord
1 = juist
2 = onjuist
3 = juist
2024, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 26 Bevolkingsontwikkeling in Nederland in de periode 2015 tot 2019

Gegroepeerd staafdiagram per jaar, van 2015 tot en met 2019, met het aantal personen (x 1.000) op de verticale as (0 tot 300). Per jaar vijf staven: levend geboren kinderen, overledenen, emigratie, immigratie en totale bevolkingsgroei.
Vraag 32 2 punten
Bekijk bron 26. Over de bevolkingsontwikkeling in Nederland die is te zien in bron 26 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in de periode 2015 tot 2019 daalde de totale bevolking van Nederland. Uitspraak 2: het vestigingsoverschot nam toe in de periode 2015 tot 2019. Uitspraak 3: de sociale bevolkingsgroei is voor alle jaren groter dan de natuurlijke bevolkingsgroei. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)
Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Bron 27 migranten met een niet-westerse achtergrond

Bevolkingsdiagram van migranten met een niet-westerse achtergrond in Nederland, 2022. Leeftijd in jaren van 0-10 tot 80+ (verticaal). Percentage (%) van 20 tot 0 tot 20, links mannen en rechts vrouwen. Legenda: mannen en vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond, en mannen en vrouwen met een Nederlandse achtergrond.
Bron 27 migranten met een westerse achtergrond

Bevolkingsdiagram van migranten met een westerse achtergrond in Nederland, 2022. Leeftijd in jaren van 0-10 tot 80+ (verticaal). Percentage (%) van 20 tot 0 tot 20, links mannen en rechts vrouwen. Legenda: mannen en vrouwen met een westerse migratieachtergrond, en mannen en vrouwen met een Nederlandse achtergrond.
Bron 28 Tekst met keuzemogelijkheden
De meeste mensen met een migratieachtergrond die in Nederland wonen, zijn tussen de … 1 … ( 20 en 40 jaar / 40 en 60 jaar) oud. Mensen met een niet-westerse migratieachtergrond hebben relatief … 2 … (meer / minder) kinderen dan mensen met een Nederlandse achtergrond. De gemiddelde leeftijd van migranten met een westerse migratieachtergrond is … 3 … (hoger / lager) dan de leeftijd van migranten met een niet-westerse migratieachtergrond.
Vraag 33 2 punten
Bekijk bron 27 en lees bron 28. In bron 28 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij de drie cijfers de juiste keuze: 1 = 20 en 40 jaar, 2 = meer, 3 = hoger. (2p)
Puntentabel: 1 = 20 en 40 jaar, 2 = meer, 3 = hoger. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Bron 29 Migranten met een Indonesische en Poolse achtergrond in Nederland op 1 januari 2022
Bellendiagram met twee groepen, Indonesië en Polen, en per groep twee bollen. Indonesië: geboren in land van herkomst 106.100, geboren in Nederland 257.700. Polen: geboren in land van herkomst 173.500, geboren in Nederland 48.200. Hoe groter de bol, hoe groter de groep.
Legenda: donkerblauw is geboren in land van herkomst, lichtblauw is geboren in Nederland.
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 29. Sinds 1945 zijn verschillende groepen migranten naar Nederland gemigreerd. Mensen met een Indonesische achtergrond wonen langer in Nederland dan mensen met een Poolse achtergrond. Geef met behulp van bron 29 aan dat migranten met een Indonesische achtergrond langer in Nederland wonen dan migranten met een Poolse achtergrond.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de groep Indonesiërs die in Nederland geboren is, groter is dan de groep Polen die in Nederland geboren is. (1p)
Een juist antwoord is dat de groep Indonesiërs die in Nederland geboren is, groter is dan de groep Polen die in Nederland geboren is. Een verklaring mag zijn dat Indonesiërs al kinderen hebben gekregen en Polen minder.
Bron 32 bevolkingsdiagram 1

Bevolkingsdiagram van de Duitse bevolking: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 9 tot 0 tot 9).
Bron 32 bevolkingsdiagram 2

Bevolkingsdiagram van de Duitse bevolking: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 9 tot 0 tot 9).
Bron 32 bevolkingsdiagram 3

Bevolkingsdiagram van de Duitse bevolking: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 9 tot 0 tot 9).
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 32. De drie bevolkingsdiagrammen van de Duitse bevolking horen bij de jaartallen 1950, 2000 en 2050. Noteer de jaartallen 1950, 2000 en 2050 onder elkaar op het antwoordblad en zet het cijfer van het juiste bevolkingsdiagram erachter.
Bekijk het antwoord
- Noteert 1950 = bevolkingsdiagram 3, 2000 = bevolkingsdiagram 1 en 2050 = bevolkingsdiagram 2. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen als alle antwoorden juist zijn.
Bron 35 China

Bevolkingsdiagram van China in 2021: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 6 tot 0 tot 6).
Bron 35 Duitsland

Bevolkingsdiagram van Duitsland in 2021: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 6 tot 0 tot 6).
Bron 35 Nederland

Bevolkingsdiagram van Nederland in 2021: leeftijd in groepen van 5 jaar, van 0-4 tot 100+, links mannen en rechts vrouwen, in procenten (schaal 6 tot 0 tot 6).
Vraag 41 2 punten
Bekijk bron 35. In bron 35 staan de bevolkingsdiagrammen van China, Duitsland en Nederland in 2021. Naar aanleiding van bron 35 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in Duitsland is het aandeel jongeren 0-19 jaar groter dan 20% van de bevolking, in China en Nederland is dat aandeel kleiner. Uitspraak 2: in China is de verhouding tussen jongens en meisjes van 0-19 jaar schever dan in Nederland en Duitsland. Uitspraak 3: in alle drie de landen zal het sterftecijfer de komende 30 jaar toenemen. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)
Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.
Vraag 42 1 punt
Shanghai en andere grote steden in China geven sommige migranten na verloop van tijd een tijdelijke stadshukou. Die migranten krijgen dan toegang tot bepaalde voorzieningen in de stad. Geef een reden waarom grote steden aan sommige migranten een tijdelijke stadshukou geven.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: de grote steden binden migranten met bepaalde vaardigheden aan zich door het afgeven van een stadshukou. (1p)
2023, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Vraag 32 1 punt
In sommige Nederlandse gemeenten is er bevolkingsgroei door een geboorteoverschot.
Noem nog een andere demografische oorzaak waardoor de bevolking groeit in sommige Nederlandse gemeenten.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste oorzaak: migratie, een positief migratiesaldo of een vestigingsoverschot. (1p)
Bron 31 Verwachte bevolkingsontwikkeling van Nederland per gemeente tussen 2012 en 2040

Kaart van Nederland met de verwachte bevolkingsontwikkeling per gemeente tussen 2012 en 2040, in krimp of groei. Legenda: krimp en groei, per klasse 0 - 2,5 %; 2,5 - 5 %; 5 - 10 %; 10 - 15 %; meer dan 15 %. De Randstad is aangegeven, met Amsterdam en Den Haag. Schaal 0 - 40 - 80 km.
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 31.
De verwachting is dat de bevolking in sommige delen van Nederland zal afnemen.
Beredeneer in welk deel van Nederland de bevolking zal afnemen.
Doe het zo:
- Kies eerst of de bevolking afneemt in de Randstad of langs de randen van Nederland.
- Geef daarna aan waardoor de bevolking daar afneemt.
Bekijk het antwoord
- Kiest langs de randen van Nederland en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: veel mensen trekken weg; door vergrijzing ontstaat een sterfteoverschot. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Vraag 34 2 punten
Bekijk bron 31.
Naar aanleiding van bron 31 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de bevolking van de gemeenten Amsterdam en Den Haag zal tot 2040 met meer dan 15% groeien.
Uitspraak 2: de verstedelijking van Nederland neemt naar verwachting tot 2040 toe.
Uitspraak 3: door de toenemende congestie zal de bereikbaarheid van de Randstad toenemen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Uitspraak 1 is juist, uitspraak 2 is juist, uitspraak 3 is onjuist. (2p)
Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.
Bron 32 Aandeel 65-plussers in de bevolking van Duitsland en Nederland, 2019

Kaart van Duitsland en Nederland met het aandeel 65-plussers per gebied. Legenda: aandeel 65-plussers: minder dan gemiddeld; gemiddeld; meer dan gemiddeld. Schaal 0 - 35 - 70 km en 0 - 65 - 130 km.
Vraag 35 2 punten
Bekijk bron 32.
In Nederland en in Duitsland is er vergrijzing. Over bron 32 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in Duitsland vergrijst het westen meer dan het oosten.
Uitspraak 2: in Nederland vergrijzen vooral gebieden langs de randen.
Uitspraak 3: stedelijke gebieden in Nederland en Duitsland vergrijzen het meest.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Uitspraak 1 is onjuist, uitspraak 2 is juist, uitspraak 3 is onjuist. (2p)
Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.
Bron 34 Vestigingssaldo van Turken in Duitsland (linker y-as) en in Nederland (rechter y-as) van 1967 tot 2003

Lijndiagram van 1967 tot en met 2003 met twee lijnen. Linker y-as: aantal personen, van -200 tot 200, voor Duitsland. Rechter y-as: aantal personen (x 1.000), van -17 tot 17, voor Nederland.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 34.
In de periode vóór 1981 hadden Turken andere motieven om naar Duitsland en Nederland te migreren dan in de periode na 1985.
Welk motief hadden zij vóór 1981 en welk motief in de periode na 1985?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Bron 36 Bevolkingsdiagram 1

Bevolkingsdiagram van China: links de mannen, rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. De horizontale as geeft het percentage van de bevolking (0 tot 8 %).
Bron 36 Bevolkingsdiagram 2

Bevolkingsdiagram van China: links de mannen, rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. De horizontale as geeft het percentage van de bevolking (0 tot 8 %).
Vraag 42 1 punt
Bekijk bron 36.
In bron 36 staan twee bevolkingsdiagrammen van China uit twee verschillende jaren. Een bevolkingsdiagram hoort bij 1980 en het andere bij 2020.
Beargumenteer welk bevolkingsdiagram bij het jaar 2020 hoort.
Doe het zo:
- Kies eerst bevolkingsdiagram 1 of bevolkingsdiagram 2.
- Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsdiagram 2 en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: het argument gaat in op de vergrijzing van de Chinese bevolking in 2020, of op het feit dat er in 1980 sprake is van een grote jonge bevolking. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Bron 37 Passagiersstromen vanuit Chinese steden tijdens Chinees Nieuwjaar, 2019

Kaart van China met de voornaamste passagiersstromen tijdens Chinees Nieuwjaar, met herkomst en bestemming. Hoe dikker de pijl, hoe meer reizigers (alle vervoersmogelijkheden). Legenda: aantal inwoners per km2: minder dan 100.000; 100.000 - 250.000; 250.000 - 500.000; 500.000 - 1.000.000; meer dan 1.000.000. Aangegeven zijn o.a. Beijing, Shanghai en Shenzhen. Schaal 0 - 450 - 900 km.
Vraag 43 2 punten
Bekijk bron 37.
Chinees Nieuwjaar is een groot feest in China. Het feest duurt twee weken en veel mensen gaan op familiebezoek.
Naar aanleiding van bron 37 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: tijdens Chinees Nieuwjaar vertrekken de meeste mensen vanuit de kustgebieden naar het binnenland.
Uitspraak 2: tijdens Chinees Nieuwjaar reizen mensen heen en weer tussen de grote steden Bejing, Shanghai en Shenzhen.
Uitspraak 3: een stadshukou is niet nodig om naar familie te reizen tijdens Chinees Nieuwjaar.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Uitspraak 1 is juist, uitspraak 2 is onjuist, uitspraak 3 is juist. (2p)
Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.
Bron 40 Leeftijdsdiagram van Shanghai, 2007 (totaal 18,3 miljoen inwoners)

Leeftijdsdiagram (bevolkingspiramide) van Shanghai in 2007: links de mannen, rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-10 tot 80+. De horizontale as geeft het percentage van de bevolking (0 tot 14 %).
Bron 40 Leeftijdsdiagram van Shanghai, 2011 (totaal 20,9 miljoen inwoners)

Leeftijdsdiagram (bevolkingspiramide) van Shanghai in 2011: links de mannen, rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-10 tot 80+. De horizontale as geeft het percentage van de bevolking (0 tot 14 %).
Vraag 46 1 punt
Bekijk bron 40.
In bron 40 staan de leeftijdsdiagrammen van Shanghai uit de jaren 2007 en 2011.
Beargumenteer of Shanghai tussen 2007 en 2011 vooral groeide door natuurlijke of door sociale bevolkingsgroei.
Doe het zo:
- Kies eerst natuurlijke of sociale bevolkingsgroei.
- Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest sociale bevolkingsgroei en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: het aandeel jongvolwassenen neemt (relatief) toe; het aandeel kinderen en jongeren neemt (relatief) niet toe; hoewel de totale bevolking toeneemt, neemt het aantal kinderen percentueel niet toe. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
2023, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 29 Gemiddeld inkomen in Rotterdamse wijken en buurten, 2018

De stad Rotterdam heeft een welvarende bevolking en economie. Toch heeft een groot deel van de Rotterdammers een laag inkomen.
Kaart van Rotterdam per wijk en buurt, gekleurd naar het gemiddelde inkomen per inwoner in euro’s x 1.000: minder dan 15,5 (lichtgeel-groen), 15,5 tot 19,5, 19,5 tot 23,5, 23,5 tot 27,5 en meer dan 27,5 (donkergroen). Beige: geen gegevens. Het stadscentrum is met een stippellijn omlijnd. De Maas (blauw) stroomt van oost naar west door de stad, met de noordoever boven en de zuidoever onder de rivier. Schaal 0 - 2 - 4 km.
Bron 30
In het stadscentrum van Rotterdam verdienen inwoners per jaar gemiddeld …1… (meer dan € 19.500 / minder dan € 19.500). Uit bron 29 blijkt dat tussen sommige wijken en buurten sprake is van …2… (integratie / sociale ongelijkheid). Mensen met dezelfde achtergrond wonen steeds vaker bij elkaar in een wijk, waardoor de sociale contacten tussen verschillende groepen mensen in de stad …3… (afnemen / toenemen).
eigen tekst, 2022
Bron 31 Geboorte en sterfte in Nederland, 1900 - 2014

Lijngrafiek van 1900 tot 2015 met het geboortecijfer (gestippelde bovenlijn) en het sterftecijfer (lijn onderaan), beide per 1.000 inwoners. Het groene vlak tussen de twee lijnen is het geboorte-overschot. Het geboortecijfer daalt van ongeveer 33 (1900) naar ongeveer 10 (2015), met een tussenstop rond 13 vanaf 1975. Het sterftecijfer daalt van ongeveer 18 (1900) naar ongeveer 8 (vanaf ongeveer 1950). Er zijn pieken in het geboorte- en sterftecijfer rond de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) en de Tweede Wereldoorlog (1940-1945); die oorlogsjaren zijn grijs gemarkeerd. Schaal: de verticale as loopt van 0 tot 40.
Bron 32 Bevolkingsgroei
In 1970 telde Nederland 13 miljoen inwoners. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verwachtte toen dat het aantal inwoners zou groeien naar 21 miljoen in het jaar 2000. In 2020 is dat aantal niet bereikt.
Ekamper, P. (2020), “Vijftig jaar demografische verandering”, p. 1-4 in Demos; Bulletin over Bevolking en Samenleving, Vol.36 (10)
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 31 en lees bron 32.
Sinds 1970 is de Nederlandse bevolking minder hard gegroeid dan verwacht. Dit heeft een oorzaak.
Welke oorzaak is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 33 Drie toekomstverwachtingen voor de bevolking van Nederland
- Het aandeel mensen met een migratieachtergrond neemt toe.
- Het aandeel ouderen neemt toe.
- De totale bevolking groeit tot 2050 met 1 miljoen inwoners.
eigen tekst, 2022
Vraag 36 1 punt
Lees bron 33.
In bron 33 staan in willekeurige volgorde drie toekomstverwachtingen voor de bevolking van Nederland. De ontwikkelingen die worden genoemd, hebben maatschappelijke gevolgen.
Waar staan de gevolgen juist bij de drie toekomstverwachtingen?
De kolommen zijn: 1 = het aandeel mensen met een migratieachtergrond neemt toe; 2 = het aandeel ouderen neemt toe; 3 = de totale bevolking groeit tot 2050 met 1 miljoen inwoners.
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 34 Drie toekomstverwachtingen van de Duitse bevolking

Lijngrafiek van de bevolking van Duitsland in miljoen, van 1950 tot 2100. Een zwarte stippellijn toont de bevolkingsontwikkeling tot 2020 (van ongeveer 70 miljoen in 1950 tot ongeveer 84 miljoen in 2020). Na 2020 staan drie toekomstverwachtingen, met een cijfer aan het eind van de lijn: 1 (groen) stijgt naar ongeveer 105 miljoen in 2100; 2 (blauw) daalt licht naar ongeveer 74 miljoen in 2100; 3 (roze) daalt sterk naar ongeveer 52 miljoen in 2100. De verticale as begint bij 0, met een onderbreking tussen 0 en 55.
Bron 35 Drie mogelijke ontwikkelingen van de Duitse bevolking
- Immigratie neemt af en het geboortecijfer daalt.
- Immigratie neemt toe en het geboortecijfer daalt.
- Immigratie neemt toe en het geboortecijfer stijgt.
eigen tekst, 2022
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 34 en lees bron 35.
In bron 34 staan drie toekomstverwachtingen van de Duitse bevolking. In bron 35 staan in willekeurige volgorde drie ontwikkelingen van de Duitse bevolking. Elke ontwikkeling uit bron 35 past bij een toekomstverwachting in bron 34.
Waar staan de ontwikkelingen juist bij de drie toekomstverwachtingen?
De kolommen zijn: 1 = immigratie neemt af en het geboortecijfer daalt; 2 = immigratie neemt toe en het geboortecijfer daalt; 3 = immigratie neemt toe en het geboortecijfer stijgt.
Bekijk het antwoord
Antwoord: F
Bron 37 Autofabrikant komt naar Grünheide

Grünheide is een stadje van 9.000 inwoners in de buurt van Berlijn. Vlakbij het stadje wordt een autofabriek gebouwd door een Amerikaanse fabrikant van elektrische auto’s. De burgemeester van Grünheide is blij met de fabriek, omdat deze 12.000 banen oplevert.
Kaart 1 (links): Berlijn en omgeving, met het centrum van Berlijn (rood), de luchthaven Berlijn-Schönefeld, de rivier de Spree en Grünheide (rode stip) ten oosten van Berlijn. Kaart 2 (rechts): detailkaart van Grünheide met het bouwterrein van de autofabriek (donkerrood), het treinstation, de spoorlijn, de rivier de Löcknitz, de Spree en de weg die naar Berlijn gaat. Bij het treinstation staat de tekst ‘Berlijn centrum 30 minuten’. Schaal kaart 1: 0 - 4 - 8 km. Schaal kaart 2: 0 - 400 - 800 m.
Vraag 39 1 punt
Bekijk en lees bron 37.
De Duitse overheid heeft de komst van de autofabriek aangemoedigd omdat er daardoor veel nieuwe banen komen in voormalig Oost-Duitsland.
Geef een demografische reden waarom de komst van de autofabriek gunstig is voor voormalig Oost-Duitsland.
Bekijk het antwoord
- Noemt als demografische reden dat het oosten van Duitsland dan minder vergrijst / een kleiner vertrekoverschot heeft (1p)
Vraag 40 1 punt
Bekijk en lees bron 37.
Voor de komst van de autofabriek waren er in Grünheide weinig banen, maar toch was de werkloosheid er toen laag.
Geef met behulp van de kaart in bron 37 een reden voor de lage werkloosheid in Grünheide.
Bekijk het antwoord
- Noemt als reden dat inwoners van Grünheide in Berlijn werken (1p)
Bron 38 Bevolkingsontwikkeling in China, 1980 - 2019

Lijngrafiek van 1980 tot 2019 met links het geboortecijfer en het geboorte-overschot per 1.000 inwoners (0 tot 25) en rechts het aantal inwoners in miljoen (0 tot 1.500). Het geboortecijfer (rode lijn) is ongeveer 18 in 1980, piekt rond 1982 op ongeveer 22 en daalt naar ongeveer 10,5 in 2019. Het geboorte-overschot (groene lijn) is ongeveer 12 in 1980, piekt rond 1982 op ongeveer 16 en is ongeveer 3,5 in 2019. De totale bevolking (blauwe lijn) groeit van ongeveer 980 miljoen in 1980 naar ongeveer 1.380 miljoen in 2019. De uitspraken over de eenkindpolitiek en de gezondheidszorg zijn niet in de grafiek zelf te zien.
Vraag 41 2 punten
Bekijk bron 38.
Naar aanleiding van bron 38 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: tussen 1980 en 2019 is de Chinese bevolking met meer dan 200 miljoen mensen toegenomen.
Uitspraak 2: het eindigen van de éénkindpolitiek in 2015 had het gewenste effect op het geboortecijfer.
Uitspraak 3: de Chinese bevolking groeide onder andere door een verbeterde gezondheidszorg.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij uitspraak 1 juist, bij uitspraak 2 onjuist en bij uitspraak 3 juist (1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist) (2p)
Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.
Bron 39 Mannenoverschot in China
Door de éénkindpolitiek is in China een mannenoverschot ontstaan. In China wonen nu 715 miljoen mannen, tegenover 685 miljoen vrouwen.
NRC, 20 januari 2020
Vraag 42 1 punt
Lees bron 39.
In China zijn er naar verhouding meer mannen dan vrouwen, terwijl die verhouding in andere landen gelijk is.
Geef aan welke invloed de verhouding tussen mannen en vrouwen in China heeft op het aantal geboortes.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat door een vrouwentekort minder kinderen geboren worden / het aantal geboortes daalt (1p)
Bron 40 Bevolkingsontwikkeling in China tussen 2010 - 2020

Kaart van China per provincie met de totale bevolkingsgroei in procenten, 2010-2020, in vijf klassen: 0-5 (lichtroze), 5-10, 10-15, 15 of meer (donkerroze) en afname (groen). De afname (groen) is te zien in het noordoosten en in delen van het noorden en midden van het land. De groei van 15 procent of meer (donkerroze) is het grootst in het uiterste westen en in een aantal provincies langs de zuidoostkust. In het westen van het land is de groei in de meeste provincies 5 tot 15 procent. Schaal 0 - 450 - 900 km.
Vraag 43 1 punt
Bekijk bron 40.
Er wonen veel verschillende bevolkingsgroepen in China, daarvan vormen Han-Chinezen de dominante bevolkingsgroep. Het westen van China kent een sterke bevolkingsontwikkeling.
Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling en de verandering in de bevolkingssamenstelling in het westen van China tussen 2010 en 2020?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 42 Natuurlijke en sociale bevolkingsgroei in Shanghai, 2009 - 2019

Lijngrafiek van 2009 tot 2019 per 1.000 inwoners, met vier reeksen. De waarden zijn afgelezen en daarom ongeveer.
| Jaar | Geboortecijfer | Sterftecijfer | Vestiging | Vertrek |
|---|---|---|---|---|
| 2009 | 6,6 | 10,7 | 11,3 | 4,8 |
| 2010 | 7,1 | 10,9 | 12,2 | 5,0 |
| 2011 | 7,2 | 11,1 | 9,3 | 5,4 |
| 2012 | 8,5 | 11,8 | 8,2 | 5,9 |
| 2013 | 7,7 | 11,7 | 8,5 | 6,1 |
| 2014 | 8,7 | 12,0 | 8,1 | 5,8 |
| 2015 | 7,4 | 12,4 | 8,1 | 5,4 |
| 2016 | 9,1 | 12,4 | 7,8 | 4,7 |
| 2017 | 8,1 | 12,7 | 8,1 | 4,2 |
| 2018 | 6,8 | 12,6 | 9,5 | 3,9 |
| 2019 | 6,3 | 12,6 | 9,4 | 3,5 |
Vraag 46 1 punt
Bekijk bron 42.
Tussen 2009 en 2019 is de bevolking van Shanghai met ruim 2 miljoen inwoners gegroeid.
Beargumenteer met behulp van bron 42 waardoor de bevolking van Shanghai is gegroeid.
Doe het zo:
- Kies eerst door natuurlijke bevolkingsgroei of sociale bevolkingsgroei.
- Geef daarna met behulp van bron 42 een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest sociale bevolkingsgroei en geeft als argument dat de sterftecijfers hoger liggen dan de geboortecijfers / dat de natuurlijke bevolkingsgroei negatief is, terwijl de vestigingscijfers hoger liggen dan de vertrekcijfers (het migratiesaldo positief is) (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
2022, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 31 Bevolkingsontwikkeling in Nederland, 1999-2019

Grafiek van de bevolkingsontwikkeling in Nederland van 1999 tot en met 2019. Zie de afbeelding.
Vraag 31 2 punten
Bekijk bron 31. Over bron 31 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in 2006 had Nederland een vertrekoverschot.
Uitspraak 2: sinds 2015 neemt de bevolking af door een sterfteoverschot.
Uitspraak 3: zowel in 1999 als in 2019 lag het migratiesaldo tussen 50.000 en 150.000.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt alle drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist. (2p)
Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Bron 34, bevolkingsdiagram P Drie bevolkingsdiagrammen van Nederland

Bevolkingsdiagram P van Nederland. Zie de afbeelding.
Bron 34, bevolkingsdiagram Q Drie bevolkingsdiagrammen van Nederland

Bevolkingsdiagram Q van Nederland. Zie de afbeelding.
Bron 34, bevolkingsdiagram R Drie bevolkingsdiagrammen van Nederland

Bevolkingsdiagram R van Nederland. Zie de afbeelding.
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 34. In bron 34 staan de bevolkingsdiagrammen van Nederland van 1950, 1975 en 2019 in willekeurige volgorde.
Waar staan de bevolkingsdiagrammen juist bij het jaartal?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 34 1 punt
Regio's aan de randen van Nederland, zoals Noordoost-Groningen en Zuidoost-Drenthe, zijn krimpregio's. In krimpregio's dreigen voorzieningen te verdwijnen.
Beredeneer welke voorziening uit deze gebieden verdwijnt.
Doe het zo:
- Kies eerst de voorziening voetbalvereniging of bejaardentehuis.
- Geef daarna de reden waarom juist deze voorziening verdwijnt.
Bekijk het antwoord
- Kiest voetbalvereniging en geeft een juiste reden: jongeren en jongvolwassenen trekken weg uit de regio, voor studie en/of werk. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste reden.
Bron 35 Warenhuis de Bijenkorf
In 2013 ging warenhuis de Bijenkorf (met onder andere een vestiging op de Dam in Amsterdam) op luxe toer. Vijf van de twaalf winkels in Nederland werden gesloten. De overgebleven winkels kregen een veel luxere uitstraling en een veel luxer assortiment. Tussen 2016 en 2019 groeide de omzet van de Bijenkorf elk jaar, zowel in de winkels als online.
Bron 36 Tekst met keuzemogelijkheden
De Bijenkorf had met het luxere assortiment als doel om nieuwe klanten aan te trekken. Door de inkoop van duurdere producten veranderde de drempelwaarde … 1 … (wel / niet). Door de sluiting van de winkel in Groningen werd de reikwijdte van Bijenkorfklanten uit Groningen … 2 … (groter / kleiner). Het verzorgingsgebied van de Bijenkorf … 3 … (groeide / kromp) door onlineshoppen.
Vraag 35 2 punten
Lees bron 35 en bron 36. In bron 36 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij alle drie de cijfers het juiste antwoord: 1 = wel, 2 = groter, 3 = groeide. (2p)
Puntentabel: drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Bron 37 Drie kaarten van Duitsland

Drie kaarten van Duitsland (kaart 1, kaart 2 en kaart 3) met pijlen voor de binnenlandse migratiestromen, met het oosten van Duitsland als vertrekgebied. Zie de afbeelding.
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 37. In de kaarten zijn met pijlen de belangrijkste binnenlandse migratiestromen met het oosten van Duitsland als vertrekgebied weergegeven.
Welke kaart geeft de juiste richting van de grootste binnenlandse migratiestromen vanaf 2010 weer?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 38 Bevolkingsdiagram van Berlijn en van Duitsland, 2019

Bevolkingsdiagrammen van Berlijn en van Duitsland, 2019. Zie de afbeelding.
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 38. Naar aanleiding van de bevolkingsdiagrammen in bron 38 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in Berlijn is het percentage mensen tussen de 25 en 45 jaar hoger dan in heel Duitsland.
Uitspraak 2: tussen 2019 en 2040 zal Berlijn meer vergrijzen dan Duitsland als geheel.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken goed: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 39 Bevolkingsontwikkeling in China, 1980-2020

Grafiek van de bevolkingsontwikkeling in China van 1980 tot en met 2020. Zie de afbeelding.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 39. Over de bevolkingsontwikkeling in China worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in de periode 1980 tot 1990 is de bevolkingsgroei groter dan in de periode 2010 tot 2020.
Uitspraak 2: de bevolkingsgroei in China wordt onder andere veroorzaakt door de toegenomen levensverwachting.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken goed: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 40 China, bevolkingsdichtheid

Kaart van China met de bevolkingsdichtheid. Twee gebieden in het westen van China zijn aangegeven met de cijfers 1 en 2. Zie de afbeelding.
Vraag 39 2 punten
Bekijk bron 40. China heeft een ongelijke bevolkingsspreiding. Het westen van China is dunbevolkt. In bron 40 zijn twee gebieden in het westen van China aangegeven met de cijfers 1 en 2.
Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 40 over op het antwoordblad en noteer achter elk cijfer een andere natuurlijke oorzaak voor de lage bevolkingsdichtheid in dat gebied.
Bekijk het antwoord
- Noemt bij cijfer 1 een juiste natuurlijke oorzaak: het gebied is droog. (1p)
- Noemt bij cijfer 2 een juiste natuurlijke oorzaak: het gebied is bergachtig. (1p)
Bron 41
In China doen ze alles voor een hukou, ook trouwen met een wildvreemde. Steeds vaker betalen Chinezen voor een huwelijk met een vreemde. Soms scheiden ze daarvoor zelfs van hun echte partner. Het doel: het verkrijgen van een nieuwe hukou.
Krantenartikel
Vraag 40 1 punt
Lees bron 41. Over bron 41 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: stadsbewoners zonder hukou hebben recht op betaalbare huisvesting en onderwijs voor hun kinderen.
Uitspraak 2: versoepelen van het hukou-systeem leidt tot meer verstedelijking.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken goed: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
2022, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bevolkingsdiagram 1 Nederland, drie bevolkingsdiagrammen

Bevolkingspiramide van Nederland. Links de mannen, rechts de vrouwen. Per leeftijdsgroep, van 0-4 tot 100+ jaar, is het aandeel in procenten van de totale bevolking aangegeven (schaal 6 tot 0 tot 6 %).
Bevolkingsdiagram 2 Nederland, drie bevolkingsdiagrammen

Bevolkingspiramide van Nederland. Links de mannen, rechts de vrouwen. Per leeftijdsgroep, van 0-4 tot 100+ jaar, is het aandeel in procenten van de totale bevolking aangegeven (schaal 6 tot 0 tot 6 %).
Bevolkingsdiagram 3 Nederland, drie bevolkingsdiagrammen

Bevolkingspiramide van Nederland. Links de mannen, rechts de vrouwen. Per leeftijdsgroep, van 0-4 tot 100+ jaar, is het aandeel in procenten van de totale bevolking aangegeven (schaal 6 tot 0 tot 6 %).
Vraag 30 1 punt
Bekijk bron 26.
In bron 26 staan drie bevolkingsdiagrammen van Nederland van 1950, 2015 en 2060 (prognose). De bevolkingsdiagrammen staan in willekeurige volgorde.
Waar staat bij elk jaar het juiste bevolkingsdiagram?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 26.
De leeftijdsopbouw van de bevolking heeft invloed op de voorzieningen in Nederland. Bij een van de bevolkingsdiagrammen moet geïnvesteerd worden in de zorg.
→ Beargumenteer bij welk bevolkingsdiagram extra geïnvesteerd moet worden in de ouderenzorg.
Doe het zo:
- Kies eerst bevolkingsdiagram 1 of bevolkingsdiagram 2.
- Geef daarna met behulp van het bevolkingsdiagram een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsdiagram 2 en geeft een juist argument: in de leeftijdsopbouw van bevolkingsdiagram 2 is het aandeel ouderen het grootst. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Bron 27 Nederland, bevolkingsontwikkeling in absolute aantallen in november 2019
| Bevolkingsgroei | Aantal |
|---|---|
| natuurlijke bevolkingsgroei | … X … |
| sociale bevolkingsgroei | 7.129 |
| totale bevolkingsgroei | 7.789 |
Vrij naar CBS.
Vraag 32 1 punt
Bekijk bron 27.
Bron 27 gaat over de bevolkingsontwikkeling in absolute aantallen van Nederland van november 2019. De natuurlijke bevolkingsgroei is aangegeven met een X.
Over bron 27 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in november 2019 waren in Nederland meer geboorten dan sterfgevallen.
Uitspraak 2: in november 2019 emigreerden meer mensen dan er immigreerden.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist. (1p)
Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 30 Geboorte en sterfte in Duitsland sinds 1950

Grafiek van 1950 tot 2020 met het geboortecijfer (rode lijn) en het sterftecijfer (blauwe lijn), per jaar per 1.000 inwoners. Groen is het geboorteoverschot, vooral in de jaren 1950 tot 1970. Oranje is het sterfteoverschot, dat na 2000 steeds groter wordt.
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 30.
In bron 30 is de natuurlijke bevolkingsontwikkeling van Duitsland weergegeven.
Naar aanleiding van bron 30 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: na 1950 kende de Duitse bevolking eerst een sterfteoverschot en daarna een geboorteoverschot.
Uitspraak 2: het sterfteoverschot neemt toe door de vergrijzing van de Duitse bevolking.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist. (1p)
Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 31 Aantallen migranten per herkomstland in Duitsland, 2018

| Herkomstland | Aantal |
|---|---|
| Turkije | 1.480.000 |
| Polen | 860.000 |
| Syrië | 750.000 |
| Roemenië | 700.000 |
| Italië | 640.000 |
| Kroatië | 400.000 |
| Griekenland | 360.000 |
| Bulgarije | 340.000 |
| Afghanistan | 260.000 |
| Rusland | 250.000 |
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 31.
In bron 31 zijn de aantallen migranten per herkomstland weergegeven. Migranten uit Syrië en Afghanistan waren in de meeste gevallen vluchtelingen. De overige bevolkingsgroepen hadden vaak een andere reden om naar Duitsland te migreren.
→ Noem een reden voor de overige bevolkingsgroepen om naar Duitsland te migreren.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: om te werken; voor een hoger inkomen; voor gezinshereniging / gezinsvorming. (1p)
Bron 32 China, bevolkingsspreiding

Kaart van China met de bevolkingsspreiding. Het westen is dunbevolkt (minder dan 1 tot 50 inwoners per km²) en het oosten dichtbevolkt (in grote delen 200 of meer per km²). De stippellijn scheidt het dunbevolkte westen van het dichtbevolkte oosten. Het westelijke deel telt 6 procent van de bevolking, het oostelijke deel 94 procent.
Vraag 37 2 punten
Bekijk bron 32.
In bron 32 staat een stippellijn op de kaart. De lijn geeft de grens aan tussen het dunbevolkte en het dichtbevolkte deel van China. Van de totale bevolking woont 6 procent in het dunbevolkte deel en 94 procent in het dichtbevolkte deel van China.
De ongelijkmatige verdeling van de bevolking over China heeft zowel een natuurlijke als een economische reden.
→ Geef eerst een natuurlijke reden waarom maar 6% van de Chinezen in het westen van China woont.
→ Geef vervolgens een economische reden waarom 94% van de Chinezen in het oosten van China woont.
Bekijk het antwoord
- Geeft een juiste natuurlijke reden, bijvoorbeeld: het westen van China is onbewoonbaar door de aanwezigheid van de Himalaya / het gebergte / het droge klimaat. (1p)
- Geeft een juiste economische reden, bijvoorbeeld: de meeste werkgelegenheid / hogere lonen vind je in het oosten van China. (1p)
China 2021 Twee bevolkingsdiagrammen

Bevolkingspiramide van China in 2021. Links de mannen, rechts de vrouwen. Per leeftijdsgroep, van 0-4 tot 100+ jaar, is het aandeel in procenten van de totale bevolking aangegeven.
Nederland 2021 Twee bevolkingsdiagrammen

Bevolkingspiramide van Nederland in 2021. Links de mannen, rechts de vrouwen. Per leeftijdsgroep, van 0-4 tot 100+ jaar, is het aandeel in procenten van de totale bevolking aangegeven.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 33.
Over bron 33 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in 2021 is in China en in Nederland het aandeel mannen tussen 0 en 14 jaar groter dan het aandeel vrouwen tussen 0 en 14 jaar.
Uitspraak 2: China heeft in absolute aantallen meer 85 tot 89-jarige inwoners dan Nederland.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist. (1p)
Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 34 Herkomst- en bestemmingsgebieden van Chinese reizigers tijdens Chinees Nieuwjaar

Kaart van China met in rood de herkomst- en bestemmingsgebieden van Chinese reizigers tijdens het Chinees Nieuwjaar: Henan, Hubei, Hunan en Guangdong. Beijing en Shanghai zijn ook aangegeven.
Bron 35 Tekst met keuzemogelijkheden
Het Chinees Nieuwjaar begint elk jaar tussen 21 januari en 20 februari en duurt vijftien dagen. Het staat bekend als de grootste menselijke migratie ter wereld. Het feest wordt met familie gevierd en veel bedrijven sluiten dan de deuren. Door de grote trek naar … 1 … (de stad / het platteland) sinds 1980, wonen families ver uit elkaar. De grootste stromen reizigers vertrekken voor het feest uit … 2 … (Beijing, Shanghai en Guandong / Henan, Hubei en Hunan) naar hun familie. De reis wordt door de meeste Chinezen afgelegd met … 3 … (de auto / het vliegtuig).
Vrij naar Yvette Tan, BBC News, 28-01-2021.
Vraag 39 2 punten
Bekijk bron 34 en lees bron 35.
In bron 35 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = de stad, 2 = Beijing, Shanghai en Guangdong, 3 = de auto. (2p)
Puntentabel: 1 = de stad, 2 = Beijing, Shanghai en Guangdong, 3 = de auto. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Vraag 40 1 punt
In Chinese steden met minder dan 3 miljoen inwoners zal het hukou-systeem worden versoepeld. Hier worden twee uitspraken over gedaan.
Uitspraak 1: meer stadsbewoners krijgen recht op huisvesting door versoepeling van het hukou-systeem.
Uitspraak 2: door de versoepeling van het hukou-systeem zal de vraag naar woningen toenemen in steden met minder dan 3 miljoen inwoners.
→ Neem de cijfers van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist. (1p)
Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
2022, tijdvak 3: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 21 Demografisch transitiemodel

Demografisch transitiemodel. Horizontaal: de tijd, verdeeld in fase 1 tot en met fase 5. Verticaal: het geboorte- en sterftecijfer per duizend per jaar (0 tot 40). Rode lijn: geboortecijfer. Blauwe lijn: sterftecijfer. Groene lijn: totale bevolking.
Vraag 30 1 punt
Bekijk bron 21. Eind jaren 60 gingen veel vrouwen in Nederland de anticonceptiepil of een ander voorbehoedsmiddel gebruiken. In welke fase van het demografisch transitiemodel bevond Nederland zich eind jaren 60?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 22 Aantal geborenen per 1000 vrouwen in Nederland naar herkomst en leeftijd van de vrouw in 2000 en 2013

Staafdiagram: het aantal geborenen per 1.000 vrouwen (verticale as, 0 tot 160) per leeftijdsgroep: jonger dan 20, 20-25, 25-30, 30-35, 35-40 en 40-45 jaar. Vrouwen zonder migratieachtergrond: 2000 lichtblauw, 2013 donkerblauw. Vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond: 2000 lichtgroen, 2013 donkergroen.
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 22. Vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond komen uit landen in Afrika, Latijns-Amerika en Azië (uitgezonderd Indonesië en Japan). Bron 22 vergelijkt het aantal geboorten van vrouwen in Nederland zonder migratieachtergrond met het aantal geboorten van vrouwen met een niet-westerse migratieachtergrond in Nederland. Welke uitspraak over de vergelijking tussen beide groepen vrouwen is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 23 Gebied in Nederland
Het gebied is meer bekend als krimpregio waaruit mensen wegtrekken dan als stedelijke agglomeratie. Dit gebied ligt binnen Europa zeer gunstig: binnen een half uur zijn grote steden als Aken (Duitsland) en Luik (België) per auto goed te bereiken.
Vraag 32 1 punt
Lees bron 23. Over welk gebied gaat de tekst?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bevolkingsgrafiek 1 Vier bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland. Links het aantal mannen (blauw), rechts het aantal vrouwen (paars), in x 1.000. Verticaal de leeftijd in jaren, van 0 tot 100. Zie de afbeelding voor de vorm van de piramide.
Bevolkingsgrafiek 2 Vier bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland. Links het aantal mannen (blauw), rechts het aantal vrouwen (paars), in x 1.000. Verticaal de leeftijd in jaren, van 0 tot 100. Zie de afbeelding voor de vorm van de piramide.
Bevolkingsgrafiek 3 Vier bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland. Links het aantal mannen (blauw), rechts het aantal vrouwen (paars), in x 1.000. Verticaal de leeftijd in jaren, van 0 tot 100. Zie de afbeelding voor de vorm van de piramide.
Bevolkingsgrafiek 4 Vier bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland. Links het aantal mannen (blauw), rechts het aantal vrouwen (paars), in x 1.000. Verticaal de leeftijd in jaren, van 0 tot 100. Zie de afbeelding voor de vorm van de piramide.
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 25. De bevolkingsgrafieken in bron 25 zijn van Duitsland van de jaren 1950, 2011, 2030 en 2060. Ze staan in willekeurige volgorde. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de bevolkingsgrafieken uit bron 25 juist bij de vier jaartallen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 26 Migratie tussen (voormalig) West-Duitsland en (voormalig) Oost-Duitsland, 1980-2013

Lijngrafiek van de migratie tussen (voormalig) West- en Oost-Duitsland, in aantallen x 1.000 (verticale as, 0 tot 400), van 1980 tot 2013. Lijn 1 (lichtblauw) schiet rond 1989 omhoog naar een piek van ruim 350 (x 1.000) en daalt daarna tot ongeveer 100 in 2013. Lijn 2 (bruin) begint rond 1989 laag, stijgt tot ongeveer 150 rond 1998 en daalt daarna tot ongeveer 100 in 2013.
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 26. Bron 26 gaat over de migratie tussen (voormalig) Oost-Duitsland en (voormalig) West-Duitsland. Welke lijn geeft de migratie aan van (voormalig) Oost-Duitsland naar (voormalig) West-Duitsland? Kies eerst lijn 1 of lijn 2. En geef daarna een argument voor de keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest lijn 1 en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: vóór 1989 was het voor Oost-Duitsers heel moeilijk om zich in West-Duitsland te vestigen; na het vallen van de muur kwam er een grote migratiestroom op gang naar (voormalig) West-Duitsland. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument. Keuze: lijn 1.
Bron 27 Gemiddeld inkomen per maand in Dresden in 2016 naar huishouden per wijk

Kaart van Dresden, met de wijken ingekleurd naar het gemiddeld inkomen per maand per huishouden in euro's. Legenda: 1.200-1.505 (donkergroen), 1.506-1.549 (groen), 1.550-1.621 (bruin), 1.622-1.680 (geel), 1.681-1.800 (oranjerood) en geen gegevens (wit). Schaal 0 tot 7 km.
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 27. Welk begrip past het best bij bron 27?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 28 Demografisch transitiemodel

Demografisch transitiemodel. Horizontaal: de tijd, verdeeld in fase 1 tot en met fase 5. Verticaal: het geboorte- en sterftecijfer per duizend per jaar (0 tot 40). Rode lijn: geboortecijfer. Blauwe lijn: sterftecijfer. Groene lijn: totale bevolking.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 28. In 2017 was het geboortecijfer in China 12 en het sterftecijfer was 8. Waar staan voor China de fases uit het demografisch transitiemodel juist bij 2017 en 2050?
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
Bron 29 Een gevolg van de eenkindpolitiek in China

Spotprent in de vorm van een omgekeerde piramide. Bovenaan zijn de grootouders (vier), in het midden de ouders (twee) en onderaan één enig kind. Het kind moet het gewicht van de ouders en grootouders dragen. Labels: grootouders, ouders, enig kind.
Vraag 39 1 punt
Bron 29 laat een gevolg van de eenkindpolitiek van China zien. Welk sociaal-economisch gevolg van de eenkindpolitiek is te zien?
Bekijk het antwoord
- Noemt dat één kind voor beide ouders en de vier grootouders moet zorgen (het 4-2-1-probleem), of dat de demografische druk hoog is. (1p)
Bron 30 Migratie in China
Migranten die naar de steden trekken zijn vooral … 1 … (jonge / oude) mensen. Een oorzaak van deze migratie is de mechanisering van de … 2 … (landbouw / industrie) op het platteland.
De trek naar de steden heeft op het platteland geleid tot … 3 … (braindrain / werkloosheid). De nieuwkomers in de steden kwamen vooral terecht in de … 4 … (flatwijken / hutongs) in de grote steden.
Vraag 40 2 punten
Lees bron 30. In de tekst in bron 30 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 30 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Kiest bij elk van de cijfers 1 tot en met 4 de juiste keuze: 1 jonge, 2 landbouw, 3 braindrain, 4 flatwijken. (2p)
Puntentabel: vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten. Juiste keuzes: 1 = jonge, 2 = landbouw, 3 = braindrain, 4 = flatwijken.
2021, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 30 Bevolkingsontwikkeling van Nederland eerste helft 2019
In de eerste zes maanden van 2019 werden in Nederland 82.000 kinderen geboren, terwijl er 77.000 mensen zijn gestorven.
Door buitenlandse migratie nam de bevolking toe. 72.000 mensen verlieten Nederland en er kwamen 113.000 mensen bij. Migratie zorgde voor een toename van 41.000 mensen.
In de eerste zes maanden van 2019 kwamen 21.000 Europese migranten naar Nederland. In de eerste zes maanden van 2018 waren dat er nog 14.000. De migranten uit Polen vormden zowel in 2018 als in 2019 de grootste groep binnen de Europese migranten.
Vraag 32 1 punt
Lees bron 30. Over bron 30 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Nederland had in de eerste helft van 2019 een sterfte-overschot én een migratieoverschot.
Uitspraak 2: Poolse migranten die zich vestigden in Nederland hebben vooral een politiek migratiemotief.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 31 Bevolkingsdaling
In Nederland zijn verschillende regio’s met een bevolkingsdaling. Bevolkingsdaling kan ingrijpende gevolgen hebben voor de leefbaarheid in een gebied. Om deze regio’s leefbaar te houden werkt de Rijksoverheid samen met andere overheden en maatschappelijke partners aan het beleidsplan Bevolkingsdaling.
Vraag 33 2 punten
Lees bron 31. Noem twee demografische oorzaken waardoor in een deel van Nederland bevolkingsdaling plaatsvindt.
Bekijk het antwoord
- Er is een vertrekoverschot. / Relatief jonge mensen trekken weg. (1p)
- Er is een sterfteoverschot. / Er worden minder kinderen geboren. / Het sterftecijfer stijgt doordat de achterblijvende bevolking sterk vergrijsd is. (1p)
Vergrijzing of ontgroening mogen ook goed gerekend worden.
Bron 32 Bevolkingsontwikkeling per gemeente, 2012 – 2025

Kaart van Nederland met de bevolkingsontwikkeling per gemeente in drie categorieën. Legenda: 1 (blauw), 2 (geel), 3 (rood-bruin). Schaal 0, 25 en 50 km.
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 32. In de legenda van bron 32 zijn de omschrijvingen vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. Waar staat bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste omschrijving?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 33 Demografisch transitiemodel

Schema van het demografisch transitiemodel met de fasen 1 tot en met 5 op de horizontale as (tijd). Verticale as: geboren en gestorven per duizend per jaar (0 tot 30). Lijnen: geboortecijfer en sterftecijfer, en de totale bevolking als gekleurd vlak.
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 33. Nederland zat in 2015 in fase 4 van het demografisch transitiemodel. Beargumenteer of Duitsland in 2015 in dezelfde fase zat als Nederland.
Doe het zo:
− Kies eerst Duitsland zat in 2015 ook in fase 4 of niet in fase 4.
− Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest niet in fase 4. Voorbeelden van een juist argument: Duitsland had in 2015 een sterfteoverschot en Nederland had een geboorteoverschot. / Het geboortecijfer in Duitsland was lager dan het sterftecijfer en in Nederland was dat andersom. / Het sterftecijfer in Duitsland is hoger (dan in Nederland). / Duitsland was in 2015 meer vergrijsd (dan Nederland). (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Bron 38 Immigratie en emigratie in Duitsland 1950 – 2018

Grafiek met het migratiesaldo (rode staven), de immigratie (donkerblauwe lijn) en de emigratie (lichtblauwe lijn) van 1950 tot en met 2018, in aantal migranten (x 1.000). Legenda: migratiesaldo, immigratie, emigratie.
Vraag 39 1 punt
Bekijk bron 38. Duitsland heeft in elke periode een andere belangrijke groep immigranten. Waar staat de juiste groep immigranten bij elke periode?
1960 – 1965, 1968 – 1974, 2010 – 2018
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
bevolkingsdiagram 1 Bron 39: Twee bevolkingsdiagrammen uit 2019

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar. Links de mannen, rechts de vrouwen, in procenten (as van 6 tot 0 tot 6 %).
bevolkingsdiagram 2 Bron 39: Twee bevolkingsdiagrammen uit 2019

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar. Links de mannen, rechts de vrouwen, in procenten (as van 6 tot 0 tot 6 %).
Vraag 40 1 punt
Bekijk bron 39. In bron 39 staan de bevolkingsdiagrammen van China en van de Chinese stad Hongkong. Beargumenteer welk bevolkingsdiagram van Hongkong is.
Doe het zo:
− Kies eerst bevolkingsdiagram 1 of bevolkingsdiagram 2.
− Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsdiagram 1. Voorbeelden van een juist argument zijn: Het aandeel vrouwen van Hongkong is hoger dan dat van China / de man-vrouwverhouding in Hongkong is schever dan in China. / Het aandeel kinderen van 0 tot 19 jaar van Hongkong is lager dan dat van China. / In verhouding zijn in Hongkong meer ouderen dan in China. / Hongkong heeft een minder gelijkmatige opbouw van de bevolking dan China. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.
Bron 40 Vergrijzing
China vergrijst steeds meer. De werkzame bevolking (16 tot en met 59 jaar) is in 2017 met 5,5 miljoen afgenomen. Dit is een daling voor het zesde jaar op rij. Het aandeel ouderen neemt sterk toe. In 2050 zal dit aandeel 35 procent van de bevolking zijn, tegenover 17,5 procent nu.
Vraag 41 2 punten
Lees bron 40. Over de tekst in bron 40 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de stijging van de welvaart heeft bijgedragen aan de sterke vergrijzing in China.
Uitspraak 2: afschaffing van de eenkindpolitiek zal de komende tientallen jaren leiden tot toename van de vergrijzing in China.
Uitspraak 3: door de eenkindpolitiek zullen er de komende tientallen jaren in verhouding weinig vrouwen in de vruchtbare leeftijd zijn in China.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Bron 41 Fragment uit een krantenartikel
“Toen we naar Suzhou kwamen, moesten we onze kinderen achterlaten bij mijn ouders in de provincie Henan”, zegt Zhang. “Omdat we geen stadshukou hebben, was het lastig om de kinderen mee te nemen.”
Vraag 42 1 punt
Lees bron 41. De hukou-regeling was een belangrijke reden voor migranten om hun kinderen bij de grootouders achter te laten. Geef vanuit de hukou-regeling een reden waarom veel ouders hun kind(eren) achterlaten bij de grootouders op het platteland.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat kinderen van migranten/kinderen zonder stadshukou geen recht hebben op scholing, gezondheidszorg en dergelijke in de stad. (1p)
Vraag 43 1 punt
De laatste tien tot twintig jaar was de migratie in China vooral richting de groeisteden in het midden van China. Voor die tijd, tussen 1970 en 2000, vond in China ook veel migratie plaats. Wat was tussen 1970 en 2000 de belangrijkste richting van de migratiestromen binnen China?
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
2021, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
bevolkingsgrafiek 1 Bron 28: Twee bevolkingsgrafieken van Nederland

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar. Links de mannen, rechts de vrouwen, in aantallen x 1000 (as 150 tot 0 tot 150).
bevolkingsgrafiek 2 Bron 28: Twee bevolkingsgrafieken van Nederland

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar. Links de mannen, rechts de vrouwen, in aantallen x 1000 (as 150 tot 0 tot 150).
Vraag 30 2 punten
Bekijk bron 28. In bron 28 staan de bevolkingsgrafieken van 1975 en 2018 van Nederland. Beargumenteer welke bevolkingsgrafiek van 1975 is.
Doe het zo:
− Kies eerst bevolkingsgrafiek 1 of 2.
− Geef daarna twee argumenten voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsgrafiek 1 en geeft twee juiste argumenten. Juiste argumenten zijn: veel mensen net onder de 30 / gevolg van hoog geboortecijfer na de Tweede Wereldoorlog (babyboom); weinig ouderen vergeleken met bevolkingsgrafiek 2; hoger aantal geboorten vergeleken met bevolkingsgrafiek 2 / relatief veel jongeren vergeleken met bevolkingsgrafiek 2; Nederland had in 1975 minder inwoners dan in 2018. (2p)
Indien de juiste keuze met twee juiste argumenten 2; indien de juiste keuze met één juist argument 1.
Bron 29 Verhuizen vanuit de Randstad
Een groeiend aantal mensen verhuist uit de Randstad naar Gelderland. Vooral huizen in Arnhem, Apeldoorn en Ede worden steeds populairder bij woningzoekenden uit het westen. Het risico bestaat dat de woningprijzen in deze steden verder worden opgedreven.
Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) tonen dat tussen 2014 en 2017 het aantal vestigingen in Arnhem uit de regio Amsterdam steeg van 312 naar 408 en uit de regio Utrecht van 517 tot 695. In Ede groeide het aantal nieuwkomers uit de regio Utrecht van 1027 naar 1269 en uit Amsterdam van 198 naar 234.
Bron 30 Deel van Nederland

Kaart van een deel van Nederland met Amsterdam, Utrecht, Ede, Arnhem en Apeldoorn, met snelwegen, spoorlijnen en rivieren. Legenda: snelweg, spoorlijn, rivier. Schaal 0, 12 en 24 km.
Vraag 31 1 punt
Lees bron 29 en bekijk bron 30. Geef met behulp van bron 30 een argument waarom mensen vanuit de Randstad juist verhuizen naar plaatsen als Arnhem, Apeldoorn en Ede.
Bekijk het antwoord
- De genoemde plaatsen hebben een (goede) treinverbinding met de Randstad / liggen dicht bij de snelwegen van en naar de Randstad. (1p)
Bron 32
Lisa Cielas (24) woont in Halle-Neustadt in het oosten van Duitsland. Deze stad heeft 42.000 inwoners. In de jaren 90 woonden er twee keer zo veel mensen. Tachtig procent van de bevolking is boven de vijftig. Lisa maakt zich soms zorgen over de toekomst, omdat veel jongeren vertrekken uit het oosten van Duitsland.
Vraag 33 2 punten
Lees bron 32. Geef twee redenen waarom veel jongeren vertrekken uit het oosten van Duitsland.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee juiste redenen. Voorbeelden van juiste redenen zijn: in het oosten van Duitsland is de kans op een goede baan kleiner dan in het westen of zuiden van Duitsland; door het wegtrekken van jongeren verdwijnen veel voorzieningen die gericht zijn op jongeren; de lonen in het zuiden en westen van Duitsland zijn hoger dan in het oosten van Duitsland. (2p)
Per juiste reden 1 punt.
Vraag 34 1 punt
Lees bron 32. Veel jongeren trekken weg uit het oosten van Duitsland. Dit heeft geleid tot een braindrain. Geef de oorzaak waardoor het wegtrekken van jongeren uit het oosten van Duitsland heeft geleid tot een braindrain.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat vooral de hoogopgeleide/kansrijke jongeren zijn weggetrokken / dat de best opgeleide mensen vaak het eerst migreren. (1p)
Bron 34 Demografisch transitiemodel

Schema van het demografisch transitiemodel met de fasen 1 tot en met 5 op de tijdas. Verticale as: geboorte- en sterftecijfer per duizend per jaar (0 tot 30). Lijnen: geboortecijfer en sterftecijfer. Gekleurd vlak: totale bevolking.
Bron 35 Geboortecijfer en sterftecijfer van China in 2017

| Cijfer | Waarde |
|---|---|
| geboortecijfer | 12,3 |
| sterftecijfer | 7,8 |
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 34 en bron 35. In welke fase van het demografisch transitiemodel zat China in 2017?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 36 Vrijgezellendag in China
Singles Day, voor alleenstaande jongeren van 20 tot en met 40 jaar, is een feestdag voor vrijgezellen. Het is bedacht in 1993 door studenten van de universiteit van Nanking. De dag werd verzonnen als tegenhanger van Valentijnsdag en valt op 11 november: 11-11. De vier enen staan symbool voor het alleenstaand zijn.
Vraag 38 1 punt
Lees bron 36. Nu zijn in China veel inwoners tussen de 20 en 40 jaar alleenstaand. Beargumenteer of in deze leeftijdsgroep meer mannen of meer vrouwen in China alleenstaand zijn.
Doe het zo:
− Kies eerst meer alleenstaande mannen of meer alleenstaande vrouwen.
− Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest meer alleenstaande mannen. Juist argument: er zijn de laatste veertig jaar / sinds de eenkindpolitiek minder meisjes dan jongens geboren, dus zullen er meer mannen tussen de 20 en 40 jaar (alleenstaand) zijn. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Bron 37 Bevolkingsgrafiek van China, 2018

Bevolkingspiramide van China in 2018 met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar. Links de mannen, rechts de vrouwen, in procenten (as 6 tot 0 tot 6 %).
Vraag 39 1 punt
Bekijk bron 37. Geef met behulp van bron 37 een economisch argument waarom de eenkindpolitiek is afgeschaft.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juist economisch argument zijn: er is een grote groep werkenden tussen de 45 en 55 jaar en die grote groep werkenden zal in de toekomst met pensioen gaan; de groep werkenden die de komende twintig jaar met pensioen gaat, is veel groter dan de aanwas van werkenden; in de toekomst zal een tekort aan werkenden ontstaan. (1p)
Geen scorepunt toekennen aan antwoorden waarin alleen de leeftijdscategorieën worden genoemd.
Bron 39 Krantenartikel, 24 december 2017
In China doen ze alles voor een stadshukou, ook trouwen met een wildvreemde. Steeds vaker betalen mensen voor een huwelijk met een volslagen vreemde met een stadshukou. Soms scheiden mensen zonder stadshukou daarvoor zelfs van hun huidige partner.
Vraag 41 1 punt
Lees bron 39. Naar aanleiding van bron 39 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: veel Chinezen willen graag een stadshukou omdat die toegang geeft tot meer voorzieningen. Uitspraak 2: het hukousysteem is ingevoerd om binnenlandse migratie te bevorderen. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Vraag 42 1 punt
Over de binnenlandse migratie in China worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: een afstotingsfactor die leidt tot binnenlandse migratie is de armoede op het platteland. Uitspraak 2: de binnenlandse migratie zorgt voor vergrijzing van het platteland. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
2021, tijdvak 3: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 34 Levensverwachting van Nederlandse vrouwen en Nederlandse mannen, 1950 – 2014

Lijngrafiek van de levensverwachting in jaren van Nederlandse vrouwen (bovenste lijn, in 2014: 83 jaar) en Nederlandse mannen (onderste lijn, in 2014: 80 jaar) van 1950 tot en met 2014. Verticale as: levensverwachting, 60 tot 85 jaar.
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 34. De levensverwachting van Nederlandse mannen en Nederlandse vrouwen is sterk gestegen tussen 1950 en 2014. Geef hiervan een oorzaak.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: betere medische wetenschap; gezondere levensstijl; betere zorg; het werk is fysiek minder zwaar geworden. (1p)
Bron 35 Bevolkingsontwikkeling van de stad Utrecht, 2016
In 2016 werden in Utrecht 4.914 kinderen geboren en er overleden 1.882 inwoners. 28.557 mensen verhuisden naar Utrecht en 27.247 mensen verlieten Utrecht. In 2016 was de natuurlijke bevolkingsgroei in Utrecht … 1 … (groter / kleiner) dan de sociale bevolkingsgroei. Het inwoneraantal van Utrecht nam in 2016 … 2 … (af / toe).
Vraag 32 1 punt
Lees bron 35. In bron 35 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Juiste keuzes: 1 = groter, 2 = toe. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 36 De provincie Utrecht

Kaart van de provincie Utrecht met de gemeentegrenzen.
bevolkingsdiagram 1 Bron 37: Bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de provincie Utrecht, 2008

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar, met links de mannen en rechts de vrouwen, in procenten.
bevolkingsdiagram 2 Bron 37: Bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de provincie Utrecht, 2008

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar, met links de mannen en rechts de vrouwen, in procenten.
bevolkingsdiagram 3 Bron 37: Bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de provincie Utrecht, 2008

Bevolkingspiramide met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar, met links de mannen en rechts de vrouwen, in procenten.
Vraag 33 2 punten
Bekijk bron 36 en bron 37. In bron 37 staan de bevolkingsdiagrammen van drie gemeenten in de provincie Utrecht. Ze zijn in alfabetische volgorde van de gemeenten Houten, Utrecht en Vianen. Beredeneer welk bevolkingsdiagram van de gemeente Utrecht is.
Doe het zo:
− Neem eerst het cijfer van het bevolkingsdiagram van de gemeente Utrecht over op het antwoordblad.
− Geef vervolgens een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsdiagram 1. (1p)
- Geeft een juist argument. Voorbeelden van een juist argument zijn: de stad Utrecht heeft de grootste groep 20 - 29 jaar; Utrecht is een studentenstad; naar een grote stad trekken veel jonge mensen. (1p)
Bron 38 Nederlanders met een migratie-achtergrond, Nederland 2015

Kaart van Nederland met de verdeling van Nederlanders met een migratie-achtergrond in 2015.
Bron 39 Niet-Nederlanders, Nederland 2015

Kaart van Nederland met de verdeling van niet-Nederlanders in 2015.
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 38 en bron 39. Over bron 38 en bron 39 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in 2015 woonden meer niet-Nederlanders dan Nederlanders met een migratie-achtergrond in Nederland. Uitspraak 2: in 2015 waren de Europeanen de grootste groep binnen de niet-Nederlanders in Nederland. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 40 Bevolkingsontwikkeling Duitsland, 1991 – 2013

Lijngrafiek van de bevolkingsontwikkeling in Duitsland (x 1000) van 1991 tot en met 2013, met drie lijnen die zijn aangegeven met de cijfers 1, 2 en 3. Verticale as: bevolkingsontwikkeling (x 1000), -400 tot 800.
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 40. In de grafiek zijn de begrippen natuurlijke bevolkingsgroei, sociale bevolkingsgroei en totale bevolkingsgroei vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. Waar staan de begrippen juist bij de cijfers 1, 2 en 3?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 41 Merkel staat vierkant achter ‘Wir schaffen das’
Ondanks de vele protesten heeft Angela Merkel, de Duitse bondskanselier, geen spijt van haar beslissing om in 2015 honderdduizenden vluchtelingen toe te laten tot Duitsland. Ze deed in 2015 de beroemde uitspraak ‘Wir schaffen das’, waarmee ze aangaf dat Duitsland deze hoeveelheid vluchtelingen aankon.
Krantenartikel, 27 augustus 2017
Vraag 36 2 punten
Lees bron 41. De komst van honderdduizenden vluchtelingen heeft voor Duitsland positieve gevolgen en negatieve gevolgen. Geef eerst een positief demografisch gevolg van de komst van honderdduizenden vluchtelingen. Geef vervolgens een negatief economisch gevolg van de komst van de honderdduizenden vluchtelingen.
Bekijk het antwoord
- Noemt een positief demografisch gevolg. Voorbeelden: vluchtelingen zijn relatief jong / minder ontgroening; de vergrijzing neemt af; het arbeidspotentieel neemt toe. (1p)
- Noemt een negatief economisch gevolg. Voorbeelden: opvang van vluchtelingen kost veel geld; de overheidsuitgaven aan uitkeringen / scholing nemen toe. (1p)
2000 Bron 45: Twee bevolkingsdiagrammen van China

Bevolkingspiramide van China in 2000 met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar, met links de mannen en rechts de vrouwen, in procenten.
2040 Bron 45: Twee bevolkingsdiagrammen van China

Bevolkingspiramide van China in 2040 met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+ jaar, met links de mannen en rechts de vrouwen, in procenten.
Vraag 39 1 punt
Bekijk bron 45. In bron 45 staat het bevolkingsdiagram van China uit 2000 en de verwachting voor 2040. Hieruit valt af te lezen dat China steeds meer vergrijst. Geef een economisch nadeel van deze vergrijzing voor China.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juist economisch nadeel zijn: afname van de beroepsbevolking; toenemende kosten van de zorg. (1p)
Vraag 40 1 punt
Noem de politieke maatregel die heeft geleid tot een versnelde ontgroening in China.
Bekijk het antwoord
- De eenkindpolitiek. (1p)
Vraag 41 1 punt
Welk huishouden zal gemiddeld het hoogste inkomen hebben in China?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 46
De meeste buitenlandse bedrijven zijn in het … 1 … (oosten / westen) van China gevestigd. De eerste buitenlandse bedrijven waren voornamelijk op de … 2 … (maakindustrie / diensten) gericht.
De explosieve groei van steden leidde tot ingrijpen van de Chinese overheid. Deze wilde de groei van de megasteden stoppen. De groei van steden is nu gericht op steden in … 3 … (Midden-China / West-China).
Vraag 42 2 punten
Lees bron 46. In bron 46 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Juiste keuzes: 1 = oosten, 2 = maakindustrie, 3 = Midden-China. (2p)
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
2019, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 29 Bevolkingsgroei Nederland, eerste kwartaal van 2017

Vier cirkels met de aantallen voor het eerste kwartaal van 2017: geboorte 40.237, sterfte 42.482, immigratie 54.031 en emigratie 32.677.
Vraag 29 1 punt
Bekijk bron 29.
Wat is juist?
Nederland had in het eerste kwartaal van 2017
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Bron 30 Huishoudens Nederland, 1971-2016

Gestapeld vlakdiagram. Horizontale as: de jaren 1971 tot en met 2016, per vijf jaar. Verticale as: aantal huishoudens in miljoen (x mln, 0 tot 10). Onderste donkere vlak: meerpersoonshuishoudens. Bovenste lichte vlak: eenpersoonshuishoudens. Het lichte vlak wordt in de loop van de tijd veel dikker; het donkere vlak groeit veel minder.
Vraag 30 2 punten
Bekijk bron 30.
→ Geef twee oorzaken waardoor tussen 1971 en 2016 het aantal eenpersoonshuishoudens sterker is gegroeid dan het aantal meerpersoonshuishoudens.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee juiste oorzaken. Voorbeelden van juiste oorzaken zijn: meer ouderen (vergrijzing) waardoor de kans dat een partner alleen overblijft groter wordt; meer gescheiden mensen; mensen kiezen vaker voor een lat-relatie; individualisering van de samenleving / meer mensen kiezen ervoor alleen te wonen. (2p)
Per juist antwoord 1 punt.
Bron 31 Tekst met keuzemogelijkheid
Vanaf de jaren zestig in de vorige eeuw verloren veel Nederlandse steden tijdelijk hun aantrekkingskracht. Tussen 1960 en 1980 was de suburbanisatie … 1 … (groter / kleiner) dan de urbanisatie.
Tegenwoordig zijn steden weer heel erg populair. Dit heeft ook een keerzijde. In de ‘randgebieden’ van Nederland, die vaak al dunner bevolkt zijn, begint de bevolking te … 2 … (groeien / krimpen). Doordat veel jongeren naar de grote steden trekken voor werk en studie, neemt het verschil in vergrijzing tussen de randgebieden en de grote steden in Nederland … 3 … (af / toe).
Vraag 31 2 punten
Lees bron 31.
In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- Juiste keuzes: 1 = groter, 2 = krimpen, 3 = toe. (2p)
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Vraag 34 1 punt
In 2016 kwamen veel migranten naar Duitsland die daar asiel aanvroegen. Na een periode van hoge immigratie komt er vaak een tweede stroom migranten, die het gevolg is van deze migratie.
→ Noem een aardrijkskundig begrip voor deze tweede stroom migranten.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist begrip. Juiste antwoorden zijn: gezinshereniging / gezinsvorming; kettingmigratie / vervolgmigratie. (1p)
Vraag 35 1 punt
Naast migratie uit het buitenland bestaat in Duitsland ook binnenlandse migratie.
→ Geef een reden waarom de binnenlandse migratie zich voornamelijk op het zuiden van Duitsland richt.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat in het zuiden van Duitsland het economisch hart van Duitsland ligt / dat in het zuiden van Duitsland veel werkgelegenheid is / dat het landschap in het zuiden van Duitsland aantrekkelijk is. (1p)
Bron 33 Hukou in Beijing
25 augustus 2017 - In de afgelopen dertig jaar zijn 260 miljoen Chinese migranten naar een stad getrokken. Deze binnenlandse migranten proberen een beter bestaan op te bouwen in de stad. Vaak hebben deze migranten geen hukou voor de stad. Het gemeentebestuur van Beijing wil de hukouregeling nu versoepelen.
Vraag 37 1 punt
Lees bron 33.
→ Noem een voordeel voor migranten als de hukouregeling versoepeld wordt.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist voordeel. Voorbeelden van een juist voordeel zijn: mensen krijgen toegang tot medische voorzieningen; mensen krijgen toegang tot onderwijs; mensen krijgen recht op oudedaguitkeringen. (1p)
Bron 34 Beroepsbevolking in China tussen 1950 en 2100

Combinatiegrafiek. Linkeras: beroepsbevolking in miljoenen (0 tot 1200). Rechteras: beroepsbevolking als percentage van de totale bevolking (40 tot 80). Horizontale as: de jaren 1950 tot en met 2100, per tien jaar. Staven: de beroepsbevolking stijgt tot rond 2010 (ongeveer 1000 miljoen), blijft daarna even hoog en neemt vanaf ongeveer 2040 af tot ongeveer 600 miljoen in 2100. Lijn: beroepsbevolking als percentage van de totale bevolking; de lijn bereikt zijn hoogste punt rond 2000 tot 2010 en daalt daarna.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 34.
In bron 34 wordt op de linkeras de beroepsbevolking in China in miljoenen aangegeven en op de rechteras staat de beroepsbevolking als percentage van de totale bevolking.
Naar aanleiding van de grafiek in bron 34 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: pas na 2020 neemt het aandeel van de beroepsbevolking in de totale bevolking af.
Uitspraak 2: een reden van het afschaffen van de eenkindpolitiek was de dalende beroepsbevolking.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij uitspraak 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 36 Bevolkingsgrafiek Hongkong (Xianggang), 2007

Bevolkingspiramide van Hongkong in 2007. Links de mannen, rechts de vrouwen. Leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+, van onder naar boven. Aantallen in duizendtallen (x1000, van 0 tot 400). De breedste groepen liggen tussen ongeveer 35 en 59 jaar. De smalste zijn de jongste groepen (0-4 en 5-9) en de oudste groep (100+).
Vraag 40 1 punt
Bekijk bron 36.
Hongkong ligt in het zuidoosten van China. De bevolkingsopbouw van Hongkong verschilt van die van China in zijn geheel.
→ Noem een verschil in bevolkingsopbouw.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist verschil in bevolkingsopbouw. Juiste verschillen zijn: in Hongkong zijn (in verhouding) minder jongeren dan in China / in China zijn (in verhouding) meer jongeren; in Hongkong is (in verhouding) een grotere beroepsbevolking dan in China / in China is (in verhouding) een kleinere beroepsbevolking; in Hongkong zijn (in verhouding) meer vrouwen dan in China / in China zijn (in verhouding) minder vrouwen; in Hongkong zijn (in verhouding) meer ouderen dan in China / in China zijn (in verhouding) minder ouderen. (1p)
2019, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 32 Demografisch transitiemodel

Schema van het demografisch transitiemodel in vijf fasen. Horizontale as: tijd, met fase 1 tot en met fase 5. Verticale as: geboorte en sterfte per duizend per jaar, van 0 tot 40. Volle lijn: geboortecijfer. Gestreepte lijn: sterftecijfer. Stippellijn: totale bevolking.
In fase 1 zijn het geboortecijfer en het sterftecijfer hoog en ongeveer gelijk. In fase 2 daalt het sterftecijfer sterk. In fase 3 daalt het geboortecijfer. In fase 4 zijn geboorte- en sterftecijfer laag. In fase 5 ligt het geboortecijfer onder het sterftecijfer en neemt de totale bevolking af.
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 32.
In 1950 was het geboortecijfer in Nederland 23‰ en het sterftecijfer 8‰.
In welke fase van het demografisch transitiemodel bevond Nederland zich in 1950?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 32 2 punten
Bekijk bron 32.
In fase 3 in bron 32 daalt het geboortecijfer.
Geef twee oorzaken van deze daling.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende oorzaken: opkomst van de pil/voorbehoedsmiddelen / betere seksuele voorlichting / emancipatie / ontkerkelijking / stijging van de welvaart / invoering van de oudedagsvoorzieningen/AOW. (2p)
Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten.
Bron 33 Aantal inwoners met een Syrische migratie-achtergrond per duizend inwoners per gemeente in 2017

Kaart van Nederland met de gemeenten gekleurd naar het aantal Syriërs per duizend inwoners in 2017, in vijf klassen van minder dan 2,0 tot meer dan 8,0. Hoe donkerder de gemeente, hoe meer Syriërs per duizend inwoners.
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 33.
Mensen met een Syrische migratie-achtergrond zijn in verschillende delen van Nederland gehuisvest.
Over mensen met een Syrische migratie-achtergrond worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in het Groene Hart wonen per duizend inwoners meer mensen met een Syrische migratie-achtergrond dan in Flevoland.
Uitspraak 2: de komst van de Syrische vluchtelingen zorgt voor een toename van de vergrijzing in Nederland.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Geeft de juiste antwoorden: 1 = onjuist, 2 = onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Bron 34 Grootste migrantengroepen in Nederland naar achtergrond, 2016

Bellendiagram met per migrantengroep de eerste generatie (donkere bol) en de tweede generatie (lichte bol), in x1.000. De groepen zijn: niet-westers: Turks, Marokkaans, Surinaams, Antilliaans; vluchtelingengroepen: Irakees, Afghaans, Syrisch, Somalisch; westers: Indonesisch, Duits, Pools, Belgisch.
| Groep | Eerste generatie | Tweede generatie |
|---|---|---|
| Turks | 191 | 207 |
| Marokkaans | 168 | 217 |
| Surinaams | 178 | 171 |
| Antilliaans | 83 | 69 |
| Irakees | 41 | 15 |
| Afghaans | 33 | 11 |
| Syrisch | 39 | 5 |
| Somalisch | 27 | 13 |
| Indonesisch | 105 | 262 |
| Duits | 104 | 256 |
| Pools | 117 | 33 |
| Belgisch | 43 | 74 |
Vraag 34 2 punten
Bekijk bron 34.
De eerste generatie migranten is in het land van herkomst geboren en als migrant naar Nederland gekomen. De tweede generatie bestaat uit de kinderen van de eerste generatie. Zij zijn in Nederland geboren.
Westerse migranten zijn migranten met als migratie-achtergrond een land in Europa (behalve Turkije), Noord-Amerika en Oceanië, Indonesië en Japan.
Over bron 34 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de tweede generatie van de vluchtelingengroepen uit bron 34 is klein, omdat deze vluchtelingengroepen nog maar kort in Nederland wonen.
Uitspraak 2: een aantal migrantengroepen heeft te maken met het koloniale verleden van Nederland.
Uitspraak 3: behalve werk is de geografische ligging een belangrijke reden dat er meer Duitsers dan Polen in Nederland wonen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Geeft de juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist. (2p)
Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.
Bron 35 Bevolkingskrimp in het oosten van Duitsland
Uit onderzoek blijkt dat steeds meer Duitsers in de stad gaan wonen. Dit betekent niet dat in elke Duitse stad de bevolking toeneemt. De steden in het oosten van Duitsland: Chemnitz, Halle, Rostock en Maagdenburg krijgen binnenkort zelfs te maken met een dalend bevolkingsaantal.
Vraag 35 2 punten
Lees bron 35.
In de meeste steden in het oosten van Duitsland daalt het bevolkingsaantal. Dit komt vooral omdat er een vertrekoverschot is.
Geef twee oorzaken waardoor veel steden in het oosten van Duitsland een vertrekoverschot hebben.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende oorzaken: er trekken veel mensen weg omdat er weinig werkgelegenheid in de steden in het oosten van Duitsland is / er meer kansen liggen in het westen en zuiden van Duitsland / de lonen (in de steden) in het oosten van Duitsland lager liggen dan in het westen en zuiden van Duitsland; er vestigen zich weinig mensen in het oosten van Duitsland omdat het oosten van Duitsland de (economische) achterstand van de opdeling van Duitsland nog niet ingehaald heeft / er in het oosten van Duitsland minder werkgelegenheid is dan in het westen en zuiden van Duitsland. (2p)
Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten.
Bron 36, bevolkingsgrafiek 1 Twee bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+. Links de mannen, rechts de vrouwen. Horizontale as: aantal x 1000, van 800 tot 0 aan beide kanten. De smalste groepen zitten bovenaan (80 jaar en ouder).
Bron 36, bevolkingsgrafiek 2 Twee bevolkingsgrafieken van Duitsland

Bevolkingspiramide van Duitsland met dezelfde indeling als bevolkingsgrafiek 1: leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+, links de mannen, rechts de vrouwen. Horizontale as: aantal x 1000, van 800 tot 0 aan beide kanten. De onderste groepen (0-4 en 5-9 jaar) zijn smal en de groepen van 40 tot 65 jaar zijn breed.
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 36.
De bevolkingsgrafieken zijn van 1950 en 2015.
Beargumenteer welke bevolkingsgrafiek van 1950 is.
Doe het zo:
- Kies eerst bevolkingsgrafiek 1 of bevolkingsgrafiek 2.
- Geef daarna een argument voor de keuze.
Bekijk het antwoord
- Kiest bevolkingsgrafiek 1 en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog en van de Tweede Wereldoorlog zijn duidelijk zichtbaar / het geboortecijfer is nog hoog / mensen werden gemiddeld nog niet zo oud / in bevolkingsgrafiek 2 zijn relatief veel ouderen. (1p)
Het scorepunt toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Bron 38 Bevolkingsgrafiek China, 2015

Bevolkingspiramide van China in 2015, met leeftijdsgroepen van 0-4 tot 100+. Links de mannen, rechts de vrouwen. Horizontale as: populatie in miljoenen, van 70 tot 0 aan beide kanten.
Bron 39 Jonge Chinese mannen
07-02-2016 - Morgen is het Chinees Nieuwjaar, de grootste feestdag van China. Vanwege de viering van dit feest lopen steden leeg en de dorpen op het platteland lopen vol. Alle Chinese jonge mannen krijgen aan tafel één vraag van hun ouders: “Heb je al een vriendin?”.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 38 en lees bron 39.
Noem met behulp van bron 38 de demografische reden waarom veel jonge Chinese mannen geen partner hebben.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat er een mannenoverschot / vrouwentekort in China is. (1p)
2018, tijdvak 1: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 30 Nederland, leeftijdssamenstelling bevolking, 1900-2012

Lijngrafiek van de leeftijdssamenstelling van de bevolking van Nederland van 1900 tot en met 2012, in procenten (%). Verticale as: %, van 0 tot 50. Horizontale as: 1900 tot en met 2010 per tien jaar. De lijnen 20 tot 45 jaar en 65 tot 80 jaar zijn met naam aangegeven; de drie andere lijnen zijn met de cijfers 1, 2 en 3 aangeduid.
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 30.
Drie leeftijdsgroepen in bron 30 zijn vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. De leeftijdsgroepen 20 tot 45 jaar en 65 tot 80 jaar zijn al aangegeven.
Waar staan de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 30 juist bij de andere drie leeftijdsgroepen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 36 Duitsland, bevolkingsontwikkeling in 2015
| Totale bevolking Duitsland op 1 januari 2015 | 81.248.691 |
| geboorte | 677.187 |
| sterfte | 877.745 |
| sociale bevolkingsgroei | 251.712 |
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 36.
Wat was het inwonertal op 1 januari 2016 in Duitsland?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 39 2 punten
China voerde vanaf 1979 een eenkindpolitiek. De eenkindpolitiek kreeg te veel nadelen voor China en is daarom in 2015 afgeschaft.
→ Noem twee sociaal-economische redenen voor afschaffing van de eenkindpolitiek.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee sociaal-economische redenen, bijvoorbeeld: te weinig arbeidskrachten (voor de toekomst); te sterke vergrijzing; scheefgroei tussen mannen en vrouwen; te sterke ontgroening; verslechtering verhouding actieven/niet-actieven; te hoge demografische druk. (2p)
Per juist antwoord 1 punt.
Bron 41 bevolkingsdiagram 1

Bevolkingspiramide met links de mannen en rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. Onderaan de as: x mlj, van 60 links tot 60 rechts, met 0 in het midden.
Bron 41 bevolkingsdiagram 2

Bevolkingspiramide met links de mannen en rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. Onderaan de as: x1000, van 650 links tot 650 rechts, met 0 in het midden.
Bron 41 bevolkingsdiagram 3

Bevolkingspiramide met links de mannen en rechts de vrouwen, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. Onderaan de as: x mlj, van 4 links tot 4 rechts, met 0 in het midden.
Vraag 42 1 punt
Bekijk bron 41.
De bevolkingsdiagrammen zijn van China, Duitsland en Nederland. Ze staan in bron 41 in willekeurige volgorde.
Waar staan de cijfers 1, 2 en 3 van de bevolkingsdiagrammen uit bron 41 juist bij alle drie de landen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 43 1 punt
Over het Chinese hukousysteem worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het hukousysteem draagt bij aan de segregatie binnen een stad.
Uitspraak 2: een gevolg van het hukousysteem is dat veel kinderen op het platteland bij de grootouders worden achtergelaten.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Zet bij uitspraak 1 'juist' en bij uitspraak 2 'juist'. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
2018, tijdvak 2: Bevolking en ruimte
Opgavetekst
Bron 32 Demografische gegevens van Nederland in 2015
| totale bevolkingsomvang op 1 januari 2015 | geboorte | sterfte | immigratie | emigratie |
|---|---|---|---|---|
| 16.900.726 | 170.510 | 147.134 | 204.615 | 149.509 |
Vraag 32 1 punt
Bekijk bron 32.
Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling in Nederland in 2015?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bron 33 Drie bevolkingsgrafieken van Nederland

Drie bevolkingspiramides van Nederland: 1950 (linksboven), 1990 (rechtsboven) en 2030 (onder). Per pyramide staan de mannen links en de vrouwen rechts, per leeftijdsgroep van 0-4 tot 100+. De schaal is x1000, van 0 tot 200 per kant. Labels in de figuur: mannen en vrouwen. De getallen per staaf staan niet in de figuur; lees de staven af op de schaal.
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 33.
Over bron 33 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in 2030 zullen er naar verwachting meer kinderen van nul tot en met vier jaar zijn dan in 1990.
Uitspraak 2: uit de bevolkingsgrafieken is af te leiden dat de beroepsbevolking tussen 1950 en 1990 afnam.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 33.
In de bevolkingsgrafiek van 1990 zie je een in verhouding grote groep mensen van twintig tot vijfentwintig jaar.
→ Geef de verklaring hiervoor die af te leiden is uit de bevolkingsgrafiek van 1990.
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de groep van twintig tot vijfentwintig jaar in verhouding groot is omdat dit de kinderen zijn van de grote groep tussen de veertig en vijfenveertig jaar. (1p)
Vraag 35 2 punten
Geef twee oorzaken van de daling van het geboortecijfer in Nederland vanaf 1965.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende juiste oorzaken: grote gezinnen zijn niet meer nodig vanwege de stijging van de welvaart, of kinderen zijn niet meer nodig als oudedagsvoorziening (na invoering AOW); vrouwen emancipeerden, of meer vrouwen gingen buitenshuis werken; de invloed van de kerk nam af; er zijn voorbehoedsmiddelen beschikbaar, of de introductie van de pil; de opvoeding van kinderen is duur; er kwamen meer eenpersoonshuishoudens. (2p)
Per juist antwoord 1 punt.
Bron 35 Herkomstlanden van mensen met een migratieachtergrond die in 2014 in Nederland woonden

Staafdiagram. Verticale as: aantal (x 1000), van 0 tot 500. Horizontale as, van links naar rechts: Turkije, 1, Indonesië, Suriname, voormalige Ned. Antillen en Aruba, Polen, België, Verenigd Koninkrijk, voormalig Joegoslavië en China. Het cijfer 1 vervangt de naam van een herkomstland.
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 35.
In de grafiek van Nederland is de naam van één herkomstland vervangen door het cijfer 1.
→ Uit welk land is deze groep immigranten afkomstig?
Bekijk het antwoord
- Noemt het juiste land: uit Marokko. Ook goed: uit Duitsland. (1p)
Ook goed rekenen: uit Duitsland (aanvulling op het correctievoorschrift, bij vraag 37).
Bron 36 Herkomstlanden van mensen met een migratieachtergrond die in 2014 in Duitsland woonden.

Staafdiagram met het aantal per herkomstland (x 1000). De waarden staan boven de staven.
| Herkomstland | Aantal |
|---|---|
| Turkije | 2.859 |
| Polen | 1.617 |
| Rusland | 1.188 |
| Kazachstan | 921 |
| Italië | 764 |
| Roemenië | 593 |
| Griekenland | 394 |
| Kroatië | 361 |
| Servië | 285 |
| Oekraïne | 255 |
Bron 37 Europa

Kaart van Europa met de landsgrenzen. Nederland, Duitsland en Polen zijn met hun namen aangegeven. Legenda: landsgrenzen. Schaal: 0, 375 en 750 km.
Vraag 38 1 punt
Bekijk bron 35, bron 36 en bron 37.
In Duitsland hebben zich in verhouding meer Polen gevestigd dan in Nederland. Zij zijn geëmigreerd vanwege werk.
→ Geef vanuit bron 37 nog een reden waarom de groep Poolse immigranten in Duitsland in verhouding groter is dan in Nederland.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: Polen is een buurland van Duitsland, of Duitsland is voor Polen dichterbij dan Nederland (waardoor het gemakkelijker is om af en toe naar Polen terug te gaan). (1p)
Vraag 39 1 punt
De Duitse overheid ziet de komst van immigranten als een van de oplossingen om het probleem van vergrijzing in Duitsland aan te pakken.
→ Noem een kenmerk van de immigranten waardoor hun komst de vergrijzing tegengaat.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juist kenmerk, bijvoorbeeld: de immigranten zijn relatief jong, waardoor de gemiddelde leeftijd daalt; de leeftijdsopbouw van immigranten leidt tot relatief veel kinderen; de immigranten zijn vaak in de productieve leeftijd. (1p)
**Bron 38 Bevolkingsontwikkeling van Duitsland* en China, 1950-2010**

Twee lijngrafieken van het geboorte- en sterftecijfer per 1000 inwoners, van 1950 tot 2010. Boven: Duitsland, met de schaal 0 tot 20. Onder: China, met de schaal 0 tot 45. Een stippellijn is het sterftecijfer en een doorgetrokken lijn is het geboortecijfer.
Vraag 40 1 punt
Bekijk bron 38.
Over bron 38 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: tussen 2000 en 2010 was het geboortecijfer in China lager dan in Duitsland.
Uitspraak 2: Duitsland en China hadden in 2000 allebei een negatieve natuurlijke groei.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = onjuist, 2 = onjuist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Bron 39 Binnenlandse migratie in China

Kaart van China. Gekleurde vlakken tonen het percentage van de bevolking dat elders geregistreerd staat (in de provincie van oorsprong), 2014: minder dan 10, 10 tot 15, 15 tot 20, 20 tot 30 en 30 of meer. Cirkels tonen het aantal inwoners dat elders geregistreerd staat: 1 miljoen, 5 miljoen, 10 miljoen en 20 miljoen. Op de kaart staan de letters A (westen van China) en B (oosten, bij de kust). Schaal: 0, 450 en 900 km. Noordpijl.
Vraag 41 1 punt
Bekijk bron 39.
Naar aanleiding van bron 39 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in gebied B is er sprake van braindrain.
Uitspraak 2: in steden aan de oostkust wonen meer mensen met een hukou die niet past bij hun woongebied dan op het platteland.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)
Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Hoe vaak bevolking en migratie in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 32, 38-39, 41, 45 | 5 | 11% |
| 2026, tijdvak 2 | 33-34, 36-38, 40-42, 44-45 | 10 | 21% |
| 2025, tijdvak 1 | 31-33, 36-37, 42 | 6 | 13% |
| 2025, tijdvak 2 | 31-32, 34, 37-38 | 5 | 11% |
| 2024, tijdvak 1 | 33-34, 38-40, 46 | 6 | 13% |
| 2024, tijdvak 2 | 32-34, 37, 41-42 | 6 | 13% |
| 2023, tijdvak 1 | 32-35, 38, 42-43, 46 | 8 | 17% |
| 2023, tijdvak 2 | 35-37, 39-43, 46 | 9 | 19% |
| 2022, tijdvak 1 | 31, 33-40 | 9 | 20% |
| 2022, tijdvak 2 | 30-32, 35-40 | 9 | 22% |
| 2022, tijdvak 3 | 30-32, 35-40 | 9 | 20% |
| 2021, tijdvak 1 | 32-35, 39-43 | 9 | 20% |
| 2021, tijdvak 2 | 30-31, 33-34, 37-39, 41-42 | 9 | 20% |
| 2021, tijdvak 3 | 31-36, 39-42 | 10 | 22% |
| 2019, tijdvak 1 | 29-31, 34-35, 37-38, 40 | 8 | 19% |
| 2019, tijdvak 2 | 31-36, 38 | 7 | 16% |
| 2018, tijdvak 1 | 31, 36, 39, 42-43 | 5 | 11% |
| 2018, tijdvak 2 | 32-35, 37-41 | 9 | 20% |
In 18 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over bevolking en migratie, samen 139 vragen (17% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 10 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 14% van de vragen over bevolking en migratie, daarvoor 19%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.
Oefenen met bevolking en migratie
Maak de 15 nieuwste examenvragen over bevolking en migratie online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over bevolking en migratie
Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- Weer en klimaat
- Water en rivieren
- Verstedelijking
- Nederland: wonen en water
- Landbouw en voedsel
- Globalisering
- Energie en grondstoffen
Bevolking en migratie op andere niveaus
- Examenvragen bevolking en migratie aardrijkskunde havo
- Examenvragen bevolking en migratie aardrijkskunde vwo
- Examenvragen bevolking en migratie aardrijkskunde havo Cariben
- Examenvragen bevolking en migratie aardrijkskunde vwo Cariben
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt bevolking en migratie voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 139 vragen over bevolking en migratie, 17% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.
In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over bevolking en migratie?
In het examen van 2026, tijdvak 2, met 10 vragen: 33-34, 36-38, 40-42, 44-45.
Hoe oefen ik examenvragen over bevolking en migratie?
Op deze pagina staan alle vragen over bevolking en migratie met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.