Examenvragen landbouw en voedsel aardrijkskunde vmbo-gl/tl

55 vragen over landbouw en voedsel uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Landbouw en voedsel komt in 18 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 55 vragen (7% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over landbouw en voedsel

Per examen de vragen over landbouw en voedsel, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Weer en klimaat

bron 6

Verticale landbouw op het Spaanse eiland Ibiza

De foto is genomen op een boerderij op Ibiza die doet aan verticale landbouw. De planten worden gekweekt in torens met gaten. In de toren zit een waterpomp die de planten van water en voedingsstoffen voorziet.

Witte torens met gaten waaruit planten groeien, op een boerderij met kassen op Ibiza.

Bekijk en lees bron 6.

Op de boerderij met verticale landbouw wordt minder water gebruikt dan op de traditionele boerderijen op Ibiza.

Vraag 6 1 punt

Geef een oorzaak waardoor de torens zuiniger zijn met water.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn:

  • Irrigatie in de toren zorgt voor efficiënter watergebruik.
  • Irrigatie in de toren zorgt voor minder verdamping.

Vraag 6 in het hele examen

bron 7

Ligging van de provincie Andalusië in Spanje

Kaart van Spanje met de provincie Andalusië in het zuiden rood gekleurd.

bron 8

Drie vormen van bodemgebruik in Spanje

Landweg tussen rijen bomen en akkers met droog gras, onder een bewolkte lucht.
foto 1
Weg met een herder en schapen in een groen heuvellandschap met bossen en een dorp.
foto 2
Heuvelachtig landschap vol olijfbomen in rijen, met droge grond op de voorgrond.
foto 3

Bekijk bron 7 en bron 8.

Vraag 7 1 punt

Welk type bodemgebruik komt het meest voor in Andalusië? Kies de juiste foto.

  1. A foto 1
  2. B foto 2
  3. C foto 3
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 7 in het hele examen

bron 9

Tekst met keuzemogelijkheden

In het zuiden van Spanje ligt de provincie Andalusië. Deze provincie is de grootste landbouwproducent van Spanje. Andalusië is geschikt voor tuinbouw doordat het een …1… (droog / vorstvrij) klimaat heeft. Andalusië produceert vooral …2… (groente en fruit / sojabonen en graan).

Lees bron 9.

In bron 9 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 8 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 9 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • 1 = vorstvrij
  • 2 = groente en fruit

Opmerking: het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 8 in het hele examen

De boeren in Andalusië gaan zuinig om met de beschikbare hoeveelheid zoetwater. Een van de bronnen van zoetwater is neerslag.

Vraag 9 1 punt

Noem nog een bron van zoetwater voor de landbouw in Andalusië.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste waterbron zijn:

  • grondwater
  • water uit andere delen/stuwmeren/waterreservoirs in Spanje

Vraag 9 in het hele examen

bron 13

Mais in de Verenigde Staten

In de Soybean-Cornbelt zijn de omstandigheden ideaal voor de groei van mais. De bodem is vruchtbaar en de akkers zijn groot vanwege het relatief vlakke landschap. Tijdens het groeiseizoen zorgen hete dagen, warme nachten en voldoende neerslag voor een grote oogst.

Lees bron 13.

Om mais goed te laten groeien moet de neerslagintensiteit laag zijn.

Vraag 12 1 punt

Geef aan waardoor mais het beste groeit bij een lage neerslagintensiteit.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat bij een lage neerslagintensiteit het water kan infiltreren/in de bodem zakt (waardoor de mais het water opneemt).

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Water

bron 25

Dadelpalmplantages langs de rivier de Shatt al Arab

De rivier de Eufraat en de rivier de Tigris komen in de benedenloop samen. Vanaf dat punt tot de monding heet de rivier Shatt al Arab. Langs de oevers van de Shatt al Arab vind je dadelpalmplantages. Veel mensen eten de dadels van de dadelpalmen. De dadelpalmplantages aan de oevers van Shatt al Arab worden in verschillende stappen geïrrigeerd. De stappen staan in willekeurige volgorde.

  • a De rivier watert weer af op zee.
  • b De waterstand in de rivier stijgt.
  • c Het rivierwater in de dadelpalmplantages infiltreert.
  • d Het rivierwater stroomt de dadelpalmplantages in en komt tot stilstand.
  • e Op zee wordt het eb, de waterstand daalt.
  • f Op zee wordt het vloed, de waterstand stijgt.

bron 26

Dadelpalmplantages in beeld

Satellietbeeld van de Shatt al Arab en de Bahmanshir-rivier met de dadelpalmplantages in donkere kleur, met de grens tussen Irak en Iran.
satellietbeeld
Rijen dadelpalmen langs een ondiep, met water gevuld kanaal tussen de palmen.
water in de dadelpalmplantages

Lees bron 25 en bekijk bron 26.

In bron 25 staan de stappen a tot en met f genoteerd over de irrigatie van de dadelpalmplantages.

Vraag 29 2 punten

Noteer de letters a tot en met f in de juiste volgorde op het antwoordblad. Start met de letter f en eindig met de letter a.

Bekijk het antwoord

De juiste volgorde is: f - b - d - c - e - a

Opmerking: als door het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Aanvulling op het correctievoorschrift 2026-1, pagina 10, vraag 29: in de opmerking wordt ‘nummer’ vervangen door ‘letter’, zodat de opmerking luidt: als door het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag 29 in het hele examen

Bekijk en lees bron 25 en 26.

De dadelpalmen langs de Shatt al Arab hebben extra water nodig. Daarom wordt er geïrrigeerd.

Vraag 30 1 punt

Geef aan waardoor de dadelpalmen geïrrigeerd moeten worden.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld van een juist antwoord is: er is een droog klimaat/weinig neerslag.

Vraag 30 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Weer en klimaat

bron 9

Plastic kassen bij Almería in Spanje

Luchtfoto van een groot gebied met witte plastic kassen aan de kust.

bron 10

Zuidoost-Spanje

Hoogtekaart van zuidoost-Spanje met de Sierra Nevada, de kust bij Almería en een locatiekaartje van Spanje.

Bekijk bron 9 en bron 10. In de buurt van de Spaanse stad Almería ligt een gebied met veel plastic kassen. Ondanks klimaatverandering hebben de plastic kassen ervoor gezorgd dat de gemiddelde temperatuur bij Almería de afgelopen jaren is gedaald.

Vraag 8 1 punt

Geef aan waardoor de plastic kassen zorgen voor een lagere temperatuur.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat witte kassen zonlicht weerkaatsen / een sterk albedo-effect hebben.

Vraag 8 in het hele examen

Bekijk bron 9 en bron 10. In het kassengebied bij Almería valt weinig neerslag. Toch is er in de zomer nauwelijks gebrek aan water, omdat de Sierra Nevada dichtbij ligt.

Vraag 9 1 punt

Geef aan waardoor de Sierra Nevada in de zomer het kassengebied van water kan voorzien.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat er voldoende smeltwater beschikbaar is (vanuit de Sierra Nevada).

Vraag 9 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Water

Door de aanwezigheid van de Grote Renaissancedam in de Nijl is voor de boeren langs de Nijl minder water beschikbaar. Door watertekorten kan verdroging en verwoestijning ontstaan.

Vraag 31 2 punten

Noem

  • nog een vorm van landdegradatie die ontstaat door watertekort.
  • een maatregel die boeren langs de Nijl kunnen nemen om zuiniger om te gaan met water.
Bekijk het antwoord
  • De juiste vorm van landdegradatie is verzilting.
  • Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: gewassen verbouwen die minder water nodig hebben; een duurzame vorm van irrigatie toepassen, zoals druppelirrigatie.

Vraag 31 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Weer en klimaat

bron 9: Kassen in de buurt van El Ejido, Spanje

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 9.

Rondom de Zuid-Spaanse plaats El Ejido worden groenten geteeld in kassen.

Geef een reden waarom de landbouw in kassen rondom El Ejido een vorm van intensieve landbouw is.

Foto's van kassen bij El Ejido, vanuit de lucht en na een regenbui, met de ligging van El Ejido (bron 9). Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat op een (relatief) klein stuk grond veel kassen staan / veel wordt verbouwd / veel geld is geïnvesteerd.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

De Spaanse boeren rondom El Ejido hebben ervoor gekozen de landbouwgewassen te kweken in kassen in plaats van in de open lucht.

Geef aan waardoor het kweken van landbouwgewassen in kassen water bespaart.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat in de kassen waterdamp blijft hangen / de luchtvochtigheid hoog is (zodat er minder irrigatiewater nodig is).

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 9.

In de kassen worden landbouwgewassen beschermd tegen steeds extremere weersomstandigheden. Door klimaatverandering verandert de neerslagintensiteit in het zuiden van Spanje.

Beschrijf de verandering in neerslagintensiteit door klimaatverandering in het zuiden van Spanje.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste beschrijving blijkt dat in een bepaalde periode steeds meer neerslag valt.

Vraag 9 in het hele examen

bron 13: Bodemgebruik in de Verenigde Staten

Vraag 13 1 punt

Bekijk bron 13.

In 2023 at de gemiddelde inwoner van de Verenigde Staten 37,9 kilogram vlees. De Verenigde Staten zijn een grote vleesproducent. Dit blijkt uit de landbouwgordels met overwegend intensieve en extensieve veeteelt.

Geef nog een aanwijzing uit bron 13 waaruit blijkt dat in de Verenigde Staten veel vlees geproduceerd wordt.

Kaart van het bodemgebruik in de Verenigde Staten, met landbouwgordels (bron 13). Bekijk in Opgaven, pagina 13

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat er een landbouwgordel is waar veevoer wordt geproduceerd / dat in de Soybean-Corn Belt veevoer wordt geproduceerd.

Vraag 13 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Water

Vraag 26 1 punt

In Irak en Iran neemt het aantal hectares met verzilte landbouwgrond toe, waardoor boeren soms zelfs de landbouwgrond verlaten. Boeren kunnen ook de verzilting bestrijden of zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden.

Wat is juist?

  1. A aanpassen aan verzilting: bodem doorspoelen met zoetwater; bestrijden van verzilting: overstappen op visteelt in brak water
  2. B aanpassen aan verzilting: overstappen op visteelt in brak water; bestrijden van verzilting: zouttolerante gewassen telen
  3. C aanpassen aan verzilting: zouttolerante gewassen telen; bestrijden van verzilting: bodem doorspoelen met zoetwater
  4. D aanpassen aan verzilting: zouttolerante gewassen telen; bestrijden van verzilting: overstappen op visteelt in brak water
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 26 in het hele examen

bron 23: Verticale landbouw

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 23.

In bron 23 is verticale landbouw te zien, een moderne landbouwtechniek. Met deze moderne techniek lukt het om efficiënt landbouwgewassen te produceren. Veel landen in het Midden-Oosten zien zich genoodzaakt om over te stappen op een moderne landbouwtechniek als verticale landbouw.

Geef een klimatologische oorzaak waardoor landen in het Midden-Oosten genoodzaakt zijn om over te stappen op moderne landbouwtechnieken als verticale landbouw.

Foto van verticale landbouw (bron 23). Bekijk in Opgaven, pagina 22

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat er sprake is van waterschaarste door droogte in het Midden-Oosten.

Vraag 27 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

weerkaart 1 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 1

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

weerkaart 2 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 2

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

Bron 2 Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022

Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022
Bron 2 Satellietbeeld van storm Eunice.

In vier dagen tijd raasden de stormen Dudley, Eunice en Franklin over Nederland. Storm Eunice staat in de top drie zwaarste stormen in ruim vijftig jaar. In de kustprovincies werden zeer zware windstoten verwacht.

Bron 5 Dorpje in het Cantabrisch Gebergte in de provincie Asturië, Spanje

Dorpje in het Cantabrisch Gebergte in de provincie Asturië, Spanje
Bron 5

Foto van een dorpje op een heuvelachtige helling. De huizen hebben rieten en rode daken en staan tussen groene weides. Op de achtergrond zijn bergen en mist te zien.

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 3 en bron 5. In de maanden juni tot en met september trokken boeren uit de provincie Asturië jaarlijks met hun schaapskuddes de bergen van het Cantabrisch Gebergte in. Geef een reden waarom juist in deze periode de boeren het Cantabrisch Gebergte introkken.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste reden, bijvoorbeeld: in de bergen is het koeler dan in de omgeving, of in de bergen groeit dan veel gras. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Gebruik bron 5. In Asturië is vroeger veel bos gekapt om plaats te maken voor weides. Tegenwoordig wordt geprobeerd het bos te behouden. Eén reden daarvoor is de bijzondere natuur van Asturië, een andere reden is het tegengaan van bodemerosie. Geef een kenmerk van het landschap van bron 5 waardoor het belangrijk is bossen te behouden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist kenmerk: het reliëfrijke landschap. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

Bron 7 De Nederlandse glastuinbouw

De Nederlandse glastuinbouw
Bron 7

In de Nederlandse glastuinbouw worden bloemen, groenten en fruit gekweekt. Door extra licht, warmte en zuivere koolstofdioxide (CO2) toe te voegen aan de kas, groeien de gewassen sneller. Licht, warmte en zuivere koolstofdioxide (CO2) worden geproduceerd door aardgas te stoken.

Vraag 9 1 punt

Bekijk en lees bron 7. De glastuinbouw draagt bij aan klimaatverandering. Wat is juist over de glastuinbouw en klimaatverandering?

  1. A De glastuinbouw draagt bij aan het natuurlijk broeikaseffect omdat er meer CO2 opgewekt dan verbruikt wordt.
  2. B De glastuinbouw draagt bij aan het natuurlijk broeikaseffect omdat er minder CO2 opgewekt dan verbruikt wordt.
  3. C De glastuinbouw draagt bij aan het versterkt broeikaseffect omdat er meer CO2 opgewekt dan verbruikt wordt.
  4. D De glastuinbouw draagt bij aan het versterkt broeikaseffect omdat er minder CO2 opgewekt dan verbruikt wordt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Bekijk en lees bron 7. De Nederlandse glastuinbouw neemt maatregelen om te verduurzamen. Geef een maatregel die door de tuinder genomen kan worden om de glastuinbouw duurzamer te maken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: van stoken op aardgas overstappen op hernieuwbare energie, kassen beter isoleren, of restwarmte uit de kas gebruiken om huizen te verwarmen. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 De tarwegordel in de Verenigde Staten

De tarwegordel in de Verenigde Staten
Bron 12

De tarwegordel is een gebied in de Verenigde Staten waar vooral granen worden verbouwd. In de tarwegordel worden wintertarwe en zomertarwe verbouwd. Wintertarwe wordt in de herfst gezaaid en in de lente geoogst. Zomertarwe wordt in de lente gezaaid en in de herfst geoogst. De tarwegordel heeft last van de gevolgen van klimaatverandering. In de tarwegordel worden de wintermaanden warmer en in sommige delen worden de perioden van droogte langer.

Kaart van landgebruik in de Verenigde Staten. Op de kaart zijn het gebied 'zomer tarwe' (noordelijk midden) en het gebied 'winter tarwe' (midden) aangegeven. Legenda: improductief, bos, intensieve veeteelt, extensieve veeteelt, overige akkerbouw, granen, groenten/fruit/wijnbouw, geïrrigeerd gebied, sojabonen/mais. Schaal 0 - 500 - 1.000 km.

Vraag 13 2 punten

Bekijk en lees bron 12. De Verenigde Staten zijn een grote tarweproducent. Deze gebieden hebben last van de gevolgen van het versterkt broeikaseffect. Noteer ‘gebied met zomertarwe’ en ‘gebied met wintertarwe’ op je antwoordblad en zet achter elk gebied of deze vooral ‘warmere wintermaanden’ of vooral ‘langere en meer droge perioden’ heeft. Geef een maatregel die genomen kan worden in de tarwegebieden om de gevolgen van droogte te verminderen.

Bekijk het antwoord
  • Zet achter het gebied met zomertarwe ‘warmere wintermaanden’ en achter het gebied met wintertarwe ‘langere en meer droge perioden’. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel: irrigatie toepassen, een watervoorraad aanleggen of aanplanten van vegetatie. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Water

bron 24

Foto's van verschillende irrigatievormen in het Midden-Oosten

foto 1 Dubai

foto 2 Israël

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 24.

In bron 24 zie je twee verschillende vormen van irrigatie in het Midden-Oosten.

Wat is juist?

foto 1mate van verzilting in foto 1foto 2mate van verzilting in foto 2
Acirkelirrigatieveeldruppelirrigatieveel
Bcirkelirrigatieveeldruppelirrigatieweinig
Ccirkelirrigatieweinigdruppelirrigatieveel
Ddruppelirrigatieveelcirkelirrigatieveel
Edruppelirrigatieweinigcirkelirrigatieweinig
Fdruppelirrigatieweinigcirkelirrigatieveel
  1. A foto 1: cirkelirrigatie, mate van verzilting veel; foto 2: druppelirrigatie, mate van verzilting veel
  2. B foto 1: cirkelirrigatie, mate van verzilting veel; foto 2: druppelirrigatie, mate van verzilting weinig
  3. C foto 1: cirkelirrigatie, mate van verzilting weinig; foto 2: druppelirrigatie, mate van verzilting veel
  4. D foto 1: druppelirrigatie, mate van verzilting veel; foto 2: cirkelirrigatie, mate van verzilting veel
  5. E foto 1: druppelirrigatie, mate van verzilting weinig; foto 2: cirkelirrigatie, mate van verzilting weinig
  6. F foto 1: druppelirrigatie, mate van verzilting weinig; foto 2: cirkelirrigatie, mate van verzilting veel

Twee foto's van irrigatie in het Midden-Oosten: foto 1 in Dubai en foto 2 in Israël. Bekijk in Opgaven, pagina 22

Bekijk het antwoord

Antwoord: F

F

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Bekijk bron 24.

Boeren in het Midden-Oosten moeten zuinig met zoetwater omgaan. Zo kunnen ze overstappen op een andere vorm van irrigatie om water te besparen.

Noem nog een maatregel die boeren in het Midden-Oosten kunnen toepassen om zoetwater te besparen.

Twee foto's van irrigatie in het Midden-Oosten: foto 1 in Dubai en foto 2 in Israël. Bekijk in Opgaven, pagina 22

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste maatregel zijn:

  • gewassen telen die goed tegen droogte kunnen
  • droogtelandbouw toepassen
  • lekkages in irrigatieleidingen snel repareren

Vraag 26 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 15 Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland

Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland
Bron 15 Legenda: Rijn, Maas, Schelde, Eems, rivier, landsgrens.

Kaart van Nederland met de stroomgebieden van de Rijn (geel), de Maas (groen), de Schelde (blauw) en de Eems (paars), met rivieren, de landsgrens en Lobith. Schaal: 0, 90 en 180 km.

Bron 15 afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde

afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde
Bron 15

Staafdiagram met de afvoer in kubieke meter per seconde (verticale as, 0 tot 2.200) per rivier: Eems 78, X 112, Y 230 en Z 2.200.

Vraag 25 1 punt

In het Midden-Oosten gebruikt de landbouw het meeste water. Door de irrigatiemethode te veranderen kan veel water worden bespaard. Welke verandering in irrigatiemethode levert de grootste waterbesparing op?

  1. A van cirkelirrigatie overstappen op oppervlakte-irrigatie
  2. B van oppervlakte-irrigatie overstappen op druppelirrigatie
  3. C van oppervlakte-irrigatie overstappen op cirkelirrigatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weerbericht voor Nederland van 20 tot en met 22 november 2021

zaterdag 20-11-2021zondag 21-11-2021maandag 22-11-2021
max. temperatuur11°C10/11°C7/8°C
min. temperatuur9°C8°C3/4°C
neerslag0/1 mm2/3 mm0 mm
neerslagkans20%90%20%
zonneschijn10%30%40%
windkracht433
windrichtingZWNWNO

Bron 5 Klimaatgrafiek 1 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in Spanje)

Klimaatgrafiek 1 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in Spanje)
Bron 5

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december).

Bron 5 Klimaatgrafiek 2 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in Spanje)

Klimaatgrafiek 2 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in Spanje)
Bron 5

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december).

Bron 5 Klimaatgrafiek 3 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in Spanje)

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december). De neerslagstaven blijven laag en zijn het laagst in de zomermaanden. De temperatuurlijn loopt van ongeveer 10 °C in de winter naar ongeveer 20 °C in de zomer.

Bron 6 Foto 1: veld met aardappelen

Foto 1: veld met aardappelen
Bron 6

Foto van een veld met aardappelen: lange rijen groene planten.

Bron 6 Foto 2: boomgaard met sinaasappelbomen

Foto 2: boomgaard met sinaasappelbomen
Bron 6

Foto van een boomgaard met sinaasappelbomen vol oranje vruchten.

Vraag 5 1 punt

Bekijk bron 5 en bron 6.
In bron 6 staan twee foto’s van landbouwgewassen in Spanje. Elk landbouwgewas komt veel voor bij een van de drie klimaten in bron 5.
Welke klimaatgrafiek hoort bij foto 1 en welke bij foto 2?

  1. A foto 1: klimaatgrafiek 1; foto 2: klimaatgrafiek 2
  2. B foto 1: klimaatgrafiek 1; foto 2: klimaatgrafiek 3
  3. C foto 1: klimaatgrafiek 2; foto 2: klimaatgrafiek 1
  4. D foto 1: klimaatgrafiek 2; foto 2: klimaatgrafiek 3
  5. E foto 1: klimaatgrafiek 3; foto 2: klimaatgrafiek 1
  6. F foto 1: klimaatgrafiek 3; foto 2: klimaatgrafiek 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

Bron 12 Natuurlijke landschappen in de Verenigde Staten

Natuurlijke landschappen in de Verenigde Staten
Bron 12

Kaart van de Verenigde Staten met de natuurlijke landschappen. Genummerde gebieden 1 tot en met 4, en Phoenix aangegeven. Legenda: gematigde loof- en gemengde bossen; gematigde naaldbossen; steppe en grasland; gematigde graslanden; regelmatig overstroomde graslanden; mediterrane bossen en struiken; woestijnen en droge struiken. Schaal 0 - 500 - 1000 km.

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 12.
In de Verenigde Staten bestaat een samenhang tussen de natuurlijke landschappen en het agrarisch bodemgebruik.
Bij welke vorm van landbouw hoort elk cijfer uit bron 12?

  1. A akkerbouw (tarwe) = 1, extensieve veeteelt = 2, intensieve veeteelt = 3, tuinbouw (groente en fruit) = 4
  2. B akkerbouw (tarwe) = 1, extensieve veeteelt = 3, intensieve veeteelt = 2, tuinbouw (groente en fruit) = 4
  3. C akkerbouw (tarwe) = 1, extensieve veeteelt = 4, intensieve veeteelt = 2, tuinbouw (groente en fruit) = 3
  4. D akkerbouw (tarwe) = 2, extensieve veeteelt = 4, intensieve veeteelt = 1, tuinbouw (groente en fruit) = 3
  5. E akkerbouw (tarwe) = 2, extensieve veeteelt = 4, intensieve veeteelt = 3, tuinbouw (groente en fruit) = 1
  6. F akkerbouw (tarwe) = 2, extensieve veeteelt = 3, intensieve veeteelt = 4, tuinbouw (groente en fruit) = 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 15 Foto 1

Foto 1
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 2

Foto 2
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 3

Foto 3
Bron 15 Drie foto’s van verschillende plaatsen langs de rivier de Rijn

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 25 Landbouwgebieden in China

Landbouwgebieden in China
Bron 25

Kaart van China met de landbouwgebieden. Legenda: extensieve veeteelt; tarwe, mais; rijst; overige. Aangegeven zijn o.a. Beijing, Shanghai en Hongkong. Schaal 0 - 450 - 900 km.

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 25.
In de kaart van bron 25 staan drie verschillende landbouwgebieden in China die verschillen in watergebruik per hectare.
Bij welke keuzemogelijkheid is de volgorde van hoogste watergebruik naar laagste watergebruik juist?

  1. A hoogste watergebruik per hectare: extensieve veeteelt; daarna rijst; laagste: tarwe, mais
  2. B hoogste watergebruik per hectare: extensieve veeteelt; daarna tarwe, mais; laagste: rijst
  3. C hoogste watergebruik per hectare: rijst; daarna tarwe, mais; laagste: extensieve veeteelt
  4. D hoogste watergebruik per hectare: tarwe, mais; daarna rijst; laagste: extensieve veeteelt
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 25 in het hele examen

Bron 27 Proefinstallatie van het Sahara Forest Project

Proefinstallatie van het Sahara Forest Project
Bron 27 Noot 1: artistieke indruk van de proefinstallatie

Het Sahara Forest Project is een project van een stichting uit Noorwegen. De stichting doet onderzoek naar het verbouwen van voedsel in de woestijn. Eerst wordt zeewater ontzilt met behulp van zonne-energie, daarna is het water bruikbaar voor de landbouw. Sinds 2015 heeft de stichting een proefinstallatie in Aqaba, Jordanië.

Vraag 27 2 punten

Lees en bekijk bron 27.
Stelling: ‘Het Sahara Forest Project wordt gezien als een voorbeeld van duurzame landbouw.’
Geef twee argumenten voor deze stelling.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste argumenten, één punt per juist argument. Juiste argumenten zijn: er wordt zeewater gebruikt in plaats van (fossiel) grondwater; er wordt hernieuwbare energie gebruikt; er wordt woeste grond (woestijn) omgezet in landbouwgrond. (2p)

Vraag 27 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 De rivier de IJssel bij Deventer

De rivier de IJssel bij Deventer
Bron 14 Jacob Waterweg, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 1909748971

Foto van de IJssel bij Deventer bij hoge waterstand. Het water staat hoog langs de oever en tot over een bankje aan de rivierkant. Op de achtergrond de bebouwing van Deventer met een grote kerktoren. Links een boom met een natte, begroeide stam. Bewolkte lucht.

Bron 23 Landbouw in de woestijn in Saudi-Arabië

Landbouw in de woestijn in Saudi-Arabië
Bron 23 Afzal Khan Maheen, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 1715713879

Foto van een beregeningsinstallatie in de woestijn: een lange, draaiende sproeiarm op grote wielen spuit water over een akker met lage, jonge gewassen. Op de achtergrond kale, droge heuvels en bruine, vochtige grond.

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 23.
In Saudi-Arabië heeft de regering landbouwprojecten opgezet in de woestijn. Op de foto zie je een voorbeeld van zo’n project.
Stelling: Het landbouwproject in bron 23 is een voorbeeld van duurzame landbouw.

  • Geef een argument voor de stelling.
  • Geef een argument tegen de stelling.
Bekijk het antwoord
  • Noemt een argument voor de stelling: de woestijn wordt omgezet in landbouwgrond (1p)
  • Noemt een argument tegen de stelling: het irrigeren door beregening gaat ten koste van de ondergrondse watervoorraden / veroorzaakt verzilting / verdampt veel water (1p)

Vraag 26 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17

Afgelopen voorjaar zijn rond de Nationale Boomfeestdag landelijk 110.000 bomen uitgedeeld door Stichting MEERgroen. Stichting MEERgroen wil graag dat mensen de tegels in hun tuin vervangen door begroeiing.

Krantenartikel, 24 juli 2020

Bron 23 Aardappelplanten met druppelirrigatie in China

Aardappelplanten met druppelirrigatie in China
Bron 23

Foto van aardappelplanten met druppelirrigatie in China. Zie de afbeelding.

Bron 24

In de regio Heilongjiang worden aardappelen geteeld voor hun zetmeel. Voor deze teelt is voldoende regenwater aanwezig in Heilongjiang. In het drogere Binnen-Mongolië worden aardappelen van hogere kwaliteit en met een grotere opbrengst geteeld.

Krantenartikel

Vraag 25 1 punt

Bekijk bron 23 en lees bron 24. In China worden aardappelen onder verschillende omstandigheden geteeld.
Beargumenteer of de foto in bron 23 in Heilongjiang of in Binnen-Mongolië gemaakt is.
Doe het zo:

  • Kies eerst Heilongjiang of Binnen-Mongolië.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest Binnen-Mongolië en geeft een juist argument: de aardappelplanten worden geïrrigeerd, en dat gebeurt wanneer er te weinig neerslag valt. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 25 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Nederland, temperatuur op 21 augustus 2020

Nederland, temperatuur op 21 augustus 2020
Bron 1 Legenda: temperatuur in °C: 22,0 - 22,5; 22,5 - 23,0; 23,0 - 23,5; 23,5 - 24,0; 24,0 en hoger. Schaal 0, 50 en 100 km. Vrij naar KNMI, 2021.

Kaart van Nederland met de temperatuur op 21 augustus 2020, in kleurvlakken per temperatuurklasse. Het gele vlak (22,0 tot 22,5 °C) ligt aan de noordwestkust, het donkerrode vlak (24,0 °C en hoger) in het zuidoosten.

Bron 8 Verenigde Staten, landbouwgebieden

Verenigde Staten, landbouwgebieden
Bron 8 Legenda: landbouwgebieden P (oranje), Q (grijs) en R (lichtgroen). Schaal 0, 450 en 900 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 206 kaart A.

Kaart van de Verenigde Staten met de landbouwgebieden P, Q en R, aangegeven met kleuren volgens de legenda.

Foto 1 Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten

Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten
Foto 1 Bronvermelding: Shutterstock.

Foto van een katoenveld met een oogstmachine die de witte katoenbollen van de planten haalt. Op de achtergrond staan bomen.

Foto 2 Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten

Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten
Foto 2 Bronvermelding: Shutterstock.

Foto van een boerderij met schuren en silo's op een groen grasland, waar koeien grazen. De lucht is bewolkt en de zon schijnt laag.

Foto 3 Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten

Foto's van landbouwgebieden in de Verenigde Staten
Foto 3 Bronvermelding: Shutterstock.

Foto van een graanveld met een maaidorser die het graan oogst, onder een bewolkte lucht.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 8 en bron 9.
In bron 8 zijn met de letters P, Q en R drie landbouwgebieden aangegeven.
In bron 9 staan drie foto's die bij deze landbouwgebieden horen.
Waar staan de landbouwgebieden juist bij de foto's?

  1. A foto 1: P; foto 2: Q; foto 3: R
  2. B foto 1: P; foto 2: R; foto 3: Q
  3. C foto 1: Q; foto 2: P; foto 3: R
  4. D foto 1: Q; foto 2: R; foto 3: P
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Tekst met keuzemogelijkheden

Al het water op aarde maakt onderdeel uit van de waterkringloop. De motor achter deze kringloop is … 1 … (de zon / het warme zeewater). Het meeste water op aarde bevindt zich in de … 2 … (meren, rivieren en moerassen / oceanen). Het grootste deel van al het zoet water op aarde is … 3 … (aanwezig in oppervlaktewater / opgeslagen als sneeuw en ijs).

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Bron 21 Cirkelirrigatie in woestijngebieden

Cirkelirrigatie in woestijngebieden
Bron 21 Bronvermelding: thewaternetwork.com.

Luchtfoto van cirkelirrigatie in een woestijngebied: groene cirkelvormige akkers tussen het zand, met bergen op de achtergrond.

Vraag 23 2 punten

Bekijk bron 21.
Cirkelirrigatie is een vorm van beregening die je vaak in woestijngebieden tegenkomt.
Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in woestijngebieden wordt voor irrigatie vooral grondwater gebruikt.
Uitspraak 2: verzilting is nadelig voor de opbrengst van een akker.
Uitspraak 3: door cirkelirrigatie gaat verzilting van de bodem in woestijngebieden sneller dan door druppelirrigatie.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weersverwachting van Assen van 1 mei tot en met 3 mei 2017

Weersverwachting van Assen van 1 mei tot en met 3 mei 2017
Bron 1

Weersverwachting voor Assen in de vorm van een grafiek. De horizontale as loopt van 20 uur op dinsdag 2 mei tot 12 uur op woensdag 3 mei. Boven de grafiek staan per periode symbolen voor de bewolking (wolkensymbolen). Daaronder staat de neerslag in mm (blokjes met getallen) en de windrichting (pijlen). De temperatuur staat in een paarse lijn, met een verticale schaal van 7 tot 17 graden Celsius. Legenda: zwaar bewolkt, regen, neerslag in mm, temperatuur in °C, wind.

Vraag 9 1 punt

Boeren en tuinders proberen minder afhankelijk te worden van het klimaat. Dit doen ze onder andere door irrigatie. Geef nog een maatregel die boeren kunnen nemen waardoor ze minder afhankelijk worden van het klimaat.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld draineren, droogteresistente gewassen telen of in kassen verbouwen. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Water

Bron 13 Druppelirrigatie in lelieteelt

Druppelirrigatie in lelieteelt
Bron 13

Foto van een lelieteelt op zandgrond, met rijen planten. Langs de rijen ligt een witte leiding met zwarte druppelaars die het water naar elke plant brengen.

Vraag 20 2 punten

Bekijk bron 13. Lelies zijn bloemen die veel water nodig hebben. In Drenthe is daarom een proef gestart met druppelirrigatie in de lelieteelt. Het water wordt hier door buizen naar elke plant gevoerd. Waarom is de manier van irrigeren zoals te zien in bron 13 duurzamer dan beregening? Noem een natuurlijke oorzaak waardoor deze vorm van irrigatie in Nederland veel minder wordt toegepast dan in een land als Spanje.

Bekijk het antwoord
  • Geeft als reden dat op deze manier de plant precies voldoende water krijgt, dat er minder water verspild wordt of dat er minder water verdampt. (1p)
  • Noemt een juiste natuurlijke oorzaak, bijvoorbeeld: in Nederland is de verdamping lager dan in Spanje; of in Nederland valt gemiddeld meer neerslag dan in Spanje, of het hele jaar voldoende neerslag. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 18 Dwarsdoorsnede Huang He

Dwarsdoorsnede Huang He
Bron 18

Schematische tekening (3D) van de Huang He. Legenda: löss (beige), akkerland (groen), akkerland met irrigatie (lichtgroen), stuwdam (zwart vierkantje) en lösstransport (rode pijl). De rivier loopt door een gebied met löss op de heuvels en akkerland in het dal.

Vraag 25 2 punten

Bekijk bron 18. Menselijk handelen heeft gezorgd voor grote hoeveelheden löss in de Huang He. Noem een voorbeeld van dit menselijk handelen. Noem een negatief gevolg van de grote hoeveelheden löss voor de benedenloop van de Huang He.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een voorbeeld van menselijk handelen, bijvoorbeeld ontbossing (bos is vervangen door landbouw) of overbeweiding. (1p)
  • Noemt een negatief gevolg voor de benedenloop, bijvoorbeeld: de rivier slibt dicht door sedimentatie (de bevaarbaarheid neemt af); of de rivier heeft minder waterbergend vermogen (de kans op overstromingen in de benedenloop neemt toe). (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Bron 19 Saudi-Arabië, tarweproductie in miljoenen tonnen van 1960 tot en met 2016

Saudi-Arabië, tarweproductie in miljoenen tonnen van 1960 tot en met 2016
Bron 19

Lijngrafiek van de tarweproductie van Saudi-Arabië in miljoenen tonnen (verticale as, 0 tot 5), van 1960 tot 2016. De productie is tot ongeveer 1980 vrijwel nul. Daarna stijgt zij sterk tot een piek van ongeveer 4 miljoen ton rond 1992. Daarna daalt de productie, met een tweede piek rond 2005 van ongeveer 2,8 miljoen ton. Na 2010 daalt de productie naar nul in 2016.

Vraag 26 1 punt

Bekijk bron 19. Vanwege de snelle bevolkingsgroei in Saudi-Arabië lijkt het niet logisch dat het land in 2016 is gestopt met het produceren van tarwe. Toch heeft Saudi-Arabië dat wel gedaan. Door welke klimatologische oorzaak heeft Saudi-Arabië besloten om te stoppen met de productie van tarwe?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste klimatologische oorzaak, bijvoorbeeld: er valt te weinig neerslag; er verdampt (te) veel water; Saudi-Arabië heeft een woestijnklimaat. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17 Rivierkleilandschap bij Herwijnen

Rivierkleilandschap bij Herwijnen
Bron 17

Topografische kaart van het rivierkleilandschap bij Herwijnen, met de Waal, dijken, bebouwing en de kribben. Legenda: grasland, bouwland, boomgaard, boomkwekerij, zand, krib, hoogte in meters, dijk hoger dan 2,5 meter. Schaal 0, 600 en 1200 m.

Bron 24 Krantenartikel 2015

Krantenartikel 2015
Bron 24 Koning Willem Alexander op bezoek op het Lössplateau

Tijdens zijn staatsbezoek aan China bezocht koning Willem-Alexander het Lössplateau. De koning bekeek hoe de strijd is aangegaan met de eeuwenlange erosie. Inmiddels zijn al een paar duizend vierkante kilometer onder handen genomen. Een bijna-woestijnlandschap is zo veranderd in een groen en weer vruchtbaar gebied.

Vraag 25 2 punten

Lees bron 24. Noem twee maatregelen om de bodemerosie op het Lössplateau te bestrijden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste maatregelen om de bodemerosie op het Lössplateau te bestrijden. Voorbeelden van juiste maatregelen zijn: bomen planten; terrassen aanleggen; ploegen met de hoogtelijnen mee; stoppels van gewassen / begroeiing laten staan. (2p)

Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 26 Waterverbruik in Egypte

Waterverbruik in Egypte
Bron 26

Twee cirkeldiagrammen.

LetterPercentage
S79%
T14%
U7%
LetterPercentage
V72%
W24%
X3%
Y0,4%
ontzilt water0,6%

Vraag 27 2 punten

Bekijk bron 26. In bron 26 staan twee cirkeldiagrammen over het waterverbruik in Egypte.
Welke letter in bron 26 geeft het waterverbruik van de landbouw aan? Kies S, T of U.
Welke letter in bron 26 geeft het percentage oppervlaktewater aan dat gebruikt wordt in Egypte? Kies V, W, X of Y.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de letter S (waterverbruik van de landbouw). (1p)
  • Kiest de letter V (percentage oppervlaktewater). (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Bron 29 Sperziebonen uit de Nijldelta

Sperziebonen uit de Nijldelta
Bron 29

Foto van een mand met groene sperziebonen op een kraam. Op een bordje staat SPERZIEBONEN, geteeld door Sekem.

Vraag 30 1 punt

Bekijk bron 29. In Egypte worden tegenwoordig veel sperziebonen verbouwd. Welke vorm van irrigatie is het duurzaamst voor de teelt van sperziebonen in Egypte?

  1. A beregening
  2. B druppelirrigatie
  3. C oppervlakte-irrigatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 30 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Berglandschap

Berglandschap
Bron 1

Tekening van een berglandschap met een dal op de voorgrond en een bergtop met de aanduiding 3400 meter.

Vraag 7 1 punt

Over landbouw in Spanje worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in gebieden waar de hoeveelheid nuttige neerslag klein is, komt vaker extensieve veeteelt voor dan in gebieden waar de hoeveelheid nuttige neerslag groter is. Uitspraak 2: door droogte en reliëf hebben Spaanse akkerbouwers gemiddeld meer last van bodemerosie dan Nederlandse akkerbouwers. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 7 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Langs de IJssel

Langs de IJssel
Bron 14

Kaart van de IJssel met de plaatsen Kampen, Zwolle, Deventer, Zutphen, Velp, Arnhem en Apeldoorn. Schaal 0, 7,5 en 15 km.

Bron 20 Vlechtwerk van takken in de Chinese provincie Xinjiang

Vlechtwerk van takken in de Chinese provincie Xinjiang
Bron 20

Foto van een vlechtwerk van takken op de bodem.

Vraag 24 1 punt

Bekijk bron 20. Door klimaatverandering wordt het noordwesten van China steeds droger. Het droger worden zorgt in deze regio voor verwoestijning. In de provincie Xinjiang proberen boeren de verwoestijning tegen te gaan door vlechtwerken van stro en takken op de bodem te plaatsen. Over bron 20 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de vlechtwerken van stro en takken voorkomen niet alleen erosie door wind, maar ook erosie door water. Uitspraak 2: erosie komt in droge gebieden voor en ook in gebieden met veel reliëf. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 22 Irrigatie, Midden-Oosten

Irrigatie, Midden-Oosten
Bron 22

Kaart van het Midden-Oosten met irrigatiegebieden (groen) en gepland irrigatiegebied (lichtgroen). Per land staat een cirkel met de oppervlakte akkerland (x 1000 ha; legenda 500, 2500, 10000 en 25000) en een cirkeldeel met het percentage akkerland dat geïrrigeerd gebied of niet-geïrrigeerd gebied is. Schaal 0, 450 en 900 km.

Bron 23 Neerslag, Midden-Oosten

Neerslag, Midden-Oosten
Bron 23

Kaart van het Midden-Oosten met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm. Legenda: 0 - 100, 100 - 250, 250 - 400, 400 - 500, 500 - 750, 750 - 1000, 1000 - 1500, meer dan 1500. Bij Riad staat een staafdiagram met de gemiddelde neerslag per maand in mm. Schaal 0, 450 en 900 km.

Vraag 26 2 punten

Bekijk bron 22 en bron 23. Over bron 22 en bron 23 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Saudi-Arabië en Egypte hebben ongeveer dezelfde hoeveelheid akkerland. Uitspraak 2: Saudi-Arabië irrigeert ongeveer 20% van zijn akkerland. Uitspraak 3: in sommige gebieden in Saudi-Arabië is akkerbouw mogelijk zonder irrigatie, omdat in de winter en het voorjaar nog enige neerslag valt. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 25 Katoenproductie in Zuidoost-Anatolië, Turkije

Katoenproductie in Zuidoost-Anatolië, Turkije
Bron 25

Lijngrafiek van de katoenproductie in kg (x 1.000) van 1991 tot en met 2001. Verticale as: productie in kg (x 1.000), 0 tot 450. Horizontale as: jaren 1991 tot en met 2001.

Vraag 28 2 punten

Bekijk bron 25. Voor de productie van katoen is veel water nodig. Leg uit dat de ontwikkeling van de katoenproductie in Zuidoost-Anatolië gevolgen heeft voor de beschikbare hoeveelheid water in landen als Syrië en Irak.
Doe het zo:
Geef in je uitleg eerst de oorzaak en daarna het gevolg.

Bekijk het antwoord
  • Juiste oorzaak: voor de (gestegen) katoenproductie in Zuidoost-Anatolië wordt meer irrigatiewater uit de stuwmeren van het Zuidoost-Anatoliëproject gehaald. (1p)
  • Juist gevolg: daardoor krijgt Syrië minder water uit de Eufraat aangevoerd. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 en bron 2 Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010
Bron 1 en bron 2

Bron 1 Uren zon in juli 2018

Kaart van Nederland met het aantal uren zon in juli 2018 in vier kleurvlakken. Legenda (aantal uren zon in juli 2018): 310 - 320, 320 - 330, 330 - 340, 340 - 350. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 2 Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Kaart van Nederland met het gemiddeld aantal uren zon in juli in de periode 1981 - 2010, in vier kleurvlakken. Legenda (gemiddeld aantal uren zon in juli): 190 - 200, 200 - 210, 210 - 220, 220 - 230. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 3

In juli 2018 lag boven Nederland in verhouding lang een … 1 … (hogedrukgebied / lagedrukgebied).
In juli 2018 was de bewolkingsgraad … 2 … (hoger / lager) dan gemiddeld in deze maand.

Vraag 4 1 punt

Spanje heeft steeds vaker te maken met langdurige droogte en daardoor kan de opbrengst van de landbouw afnemen. Om de gewassen op de akkers niet te laten verdrogen passen de boeren irrigatie toe. Beargumenteer welke manier van irrigeren het meest geschikt is voor akkerbouw en tuinbouw in droge gebieden in Spanje.
Doe het zo:
− Kies eerst druppelirrigatie of oppervlakte-irrigatie.
− Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest druppelirrigatie en geeft een juist argument. Juiste argumenten: er is minder verdamping dan bij oppervlakte-irrigatie; de kans op verzilting is kleiner dan bij oppervlakte-irrigatie; druppelirrigatie in drogere gebieden is duurzamer dan oppervlakte-irrigatie / bij druppelirrigatie is minder water nodig dan bij oppervlakte-irrigatie. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 4 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Water

Opgavetekst

Bron 20 Rivierkleilandschap

Rivierkleilandschap
Bron 20

Afbeelding van een rivierkleilandschap met de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven.

Vraag 18 1 punt

In de droge zomer van 2018 stelden veel waterschappen een beregeningsverbod in voor het gebruik van oppervlaktewater overdag. Binnen het Waterschap Friesland (Wetterskip Fryslân) bijvoorbeeld mochten boeren enkele weken lang alleen beregenen tussen 22.00 uur en 06.00 uur. Noem het voordeel van ’s nachts beregenen ten opzichte van overdag beregenen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat er ’s nachts minder water verdampt dan overdag. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Weer en klimaat

Bron 11 Landbouwgordels in de Verenigde Staten

Landbouwgordels in de Verenigde Staten
Bron 11

Kaart van de Verenigde Staten met twee landbouwgordels, aangeduid met de cijfers 1 en 2. Legenda: 1 en 2. Schaal 0 - 400 - 800 km.

Vraag 9 2 punten

Bekijk bron 11.
In de legenda van bron 11 zijn de namen van twee landbouwgordels vervangen door de cijfers 1 en 2. In elke landbouwgordel is men gespecialiseerd in één landbouwproduct.
→ Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet het belangrijkste landbouwproduct van die landbouwgordel erachter.
Kies uit:
− katoen
− mais
− tarwe
− zuivelveeteelt

Bekijk het antwoord
  • 1 = zuivelveeteelt. (1p)
  • 2 = katoen. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 14 Lange kringloop van het water

Lange kringloop van het water
Bron 14

Tekening van de lange kringloop van het water, zonder tekst. Van het water stijgt waterdamp op (pijlen omhoog), die condenseert tot wolken. De wolken worden met pijlen naar het gebergte getransporteerd, waar het water als neerslag (regen en sneeuw) valt. Het water stroomt over het land terug naar de zee.

Vraag 27 1 punt

We onderscheiden drie vormen van irrigatie: beregening, druppelirrigatie en oppervlakte-irrigatie. Niet elke vorm van irrigatie leidt tot evenveel verdamping.
Waar staan de irrigatievormen die leiden tot de minste en de meeste verdamping juist?

  1. A minste verdamping: beregening, meeste verdamping: oppervlakte-irrigatie
  2. B minste verdamping: beregening, meeste verdamping: druppelirrigatie
  3. C minste verdamping: druppelirrigatie, meeste verdamping: beregening
  4. D minste verdamping: druppelirrigatie, meeste verdamping: oppervlakte-irrigatie
  5. E minste verdamping: oppervlakte-irrigatie, meeste verdamping: druppelirrigatie
  6. F minste verdamping: oppervlakte-irrigatie, meeste verdamping: beregening
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 27 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Satellietfoto

Satellietfoto
Bron 1

Satellietfoto in grijstinten. Een grote spiraalvormige wolkenwervel beslaat het midden van het beeld. Onderaan links is het Europese vasteland met de kustlijn te zien.

Bron 6 Verwoestijning Spanje

“Het binnenland van Spanje verandert in een woestijn. Maar dat komt niet alleen door de hitte”, vertelt Gijs Meijer Swantee. “Niemand verbouwt nog iets. Boeren verpachten het aan een man met een tractor, die het land een keer per jaar omploegt en er verder niets op verbouwt.
Dat klinkt zinloos, maar het is zelfs nog erger. Dat omploegen is enorm schadelijk. Het zorgt voor verwoestijning. Dus ja, waarom doen ze het dan? Heel simpel, omdat ze er subsidie van de Europese Unie voor krijgen. Boeren krijgen geld per hectare bewerkt land. En het is bewerkt als je de grond jaarlijks een keer omploegt.”

Vraag 6 1 punt

Lees bron 6.
In bron 6 staat dat het omploegen van landbouwgrond de kans op verwoestijning vergroot.
Geef hiervan de oorzaak.

Bekijk het antwoord
  • Een van de volgende oorzaken is volledig goed: door ploegen komt de bodem los (waardoor de losse bodem makkelijk kan wegwaaien) / er ontstaat bodemerosie; in omgeploegd land is de verdamping (veel) hoger. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Welke vorm van landbouw zorgt voor de hoogste uitstoot van broeikasgassen door de landbouw in de Verenigde Staten?

  1. A de extensieve veeteelt
  2. B de katoenteelt
  3. C de maisteelt
  4. D de tabaksteelt
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Water

Vraag 21 1 punt

Beregening is de belangrijkste vorm van watergebruik in de land- en tuinbouw. Hoeveel en hoe vaak beregend moet worden is afhankelijk van de grondsoort, de hoeveelheid neerslag en het soort gewas.
Beredeneer of bij dezelfde hoeveelheid neerslag en hetzelfde soort gewas, gemiddeld meer beregend moet worden op kleigrond of op zandgrond.
Doe het zo:

  • Kies eerst kleigrond of zandgrond.
  • Geef daarna de oorzaak waardoor bij die grondsoort meer beregend moet worden.
Bekijk het antwoord
  • Kiest zandgrond en geeft de juiste oorzaak: in zandgrond infiltreert meer water dan in kleigrond. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste oorzaak.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

De Harranvlakte is één van de heetste plekken van Turkije. Daarom is er veel irrigatiewater nodig om hier katoen te verbouwen.
Noem een nadelig gevolg van de irrigatie in dit gebied.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende nadelige gevolgen: de kans op verzilting in dit gebied neemt toe / door de hitte zal veel irrigatiewater verdampen. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 16 Verdeling van water op aarde

Verdeling van water op aarde
Bron 16

Drie cirkeldiagrammen, van links naar rechts steeds een uitvergroting van het vorige deel. Op de eerste cirkel staan de cijfers 1 (het grootste deel) en 2 (een smal segment). De uitvergroting van segment 2 toont een cirkel met de cijfers 3 en 4. De derde cirkel is aangegeven als ijskappen en gletsjers 99%, met als smal segment overig.

Bron 27 foto 1 oppervlakte-irrigatie

foto 1 oppervlakte-irrigatie
Bron 27

Foto van een akker met gewassen in rijen, met voren tussen de rijen.

Bron 27 foto 2 beregening

foto 2 beregening
Bron 27

Foto van een veld waarop een beregeningsinstallatie water over het land verspreidt.

Bron 27 foto 3 druppelirrigatie

foto 3 druppelirrigatie
Bron 27

Foto van een veld met gewassen in rijen, met slangen op de grond voor druppelirrigatie.

Vraag 26 1 punt

Bekijk bron 27.
Bron 27 laat drie foto’s zien van vormen van irrigatie in het Midden-Oosten. Bij irrigatie is er altijd verdamping en kans op verzilting.
Op welke foto staat een vorm van irrigatie met de grootste verdamping en op welke foto staat een vorm van irrigatie met de grootste kans op verzilting?

  1. A grootste verdamping: foto 1; grootste kans op verzilting: foto 1
  2. B grootste verdamping: foto 1; grootste kans op verzilting: foto 3
  3. C grootste verdamping: foto 2; grootste kans op verzilting: foto 3
  4. D grootste verdamping: foto 3; grootste kans op verzilting: foto 1
  5. E grootste verdamping: foto 3; grootste kans op verzilting: foto 3
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 26 in het hele examen

Bron 29 Nijldelta zakt weg in stijgende zee

20 februari 2014 - De Nijldelta, die zorgt voor twee derde van de landbouwproductie in Egypte, dreigt ten prooi te vallen aan een stijgende zeespiegel. Er is maar een klein beetje zeewater nodig om landbouwgrond onvruchtbaar te maken, dus volgt boer Mohamed Saeed nauwlettend de bewegingen van de zee. Elk jaar komt de zee dichter bij zijn land. Mohamed verwacht dat zijn land binnen tien jaar helemaal onder water zal staan. Maatregelen om de oprukkende zee te stoppen met golfbrekers en aarden dijken zullen de schade aan gewassen niet kunnen voorkomen. Niet alleen de stijgende zeespiegel vormt een bedreiging voor de noordkust van Egypte, maar de delta daalt ook sinds de bouw van de Aswandam.

Vraag 29 1 punt

Lees bron 29.
In bron 29 staat dat het aanleggen van golfbrekers en aarden dijken de schade aan gewassen niet zal voorkomen.
→ Noem een oorzaak waardoor de verzilting ondanks deze maatregelen doorgaat.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: het zeewater lekt onder de dijken door (kwel); door daling van de Nijldelta zal zeewater dieper de Nijldelta binnendringen; door daling van de Nijldelta zal brak water in de ondergrond stijgen. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weerkaart provincie Groningen, 19 december 2016

Weerkaart provincie Groningen, 19 december 2016
Bron 1

Weerkaart van de provincie Groningen. Op de kaart staan temperaturen van 6 °C en 7 °C op verschillende plaatsen, naast weersymbolen voor bewolking en zon. Een lijn vanaf het punt met 7 °C wijst naar een tekening van de Martinitoren, met de tekst ‘temperatuur op de Martinitoren’ en 7 °C. Rechtsboven staat een kompas.

Bron 8 De woestijn bereikt het Spaanse Murcia

24-11-2015 - Bij Murcia worden abrikozen, perziken en citroenen geteeld. De boeren moeten hun best doen om het vruchtbare land niet te verliezen aan de oprukkende woestijn. Er valt steeds minder regen. Als het regent, dan komt de neerslag vaak in hevige stortbuien. De verwoestijning in Spanje is ook letterlijk in het landschap terug te zien. Jaarlijks worden honderden hectares land opgeslokt door het zand. De boeren in Murcia, die veel groente en fruit exporteren, ondergaan de gevolgen.

“Wij strijden wel degelijk tegen die verwoestijning”, vertelt Francisco Victoria van de Murciaanse regioregering. “Boeren die hun broeikasuitstoot beperken, krijgen een keurmerk. Bedrijven in Murcia compenseren hun schadelijke uitstoot door aanplant van bomen.”

Vraag 8 2 punten

Lees bron 8.
Over bron 8 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in Murcia worden vooral handelsgewassen geteeld.
Uitspraak 2: door de verdroging en verwoestijning is de waterbalans in Murcia positief.
Uitspraak 3: door de aanplant van bomen wordt meer CO2 aan de atmosfeer afgegeven.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2 punten; indien twee antwoorden juist 1 punt; indien minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 8 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 17 Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier
Bron 17

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier, met dijken en het land aan weerszijden van de rivier. De figuur heeft geen labels.

Vraag 24 1 punt

Bij druppelirrigatie wordt water via slangen naar elke plant afzonderlijk gebracht. Gaatjes in de slangen zorgen voor de dosering van het water.
Over druppelirrigatie worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: druppelirrigatie leidt tot meer verdamping dan beregening.
Uitspraak 2: bij druppelirrigatie is de kans op verzilting kleiner dan bij beregening.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 24 in het hele examen

Hoe vaak landbouw en voedsel in het examen komt

Vragen over landbouw en voedsel per centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 16-9, 12, 29-30715%
2026, tijdvak 28-9, 3136%
2025, tijdvak 17-9, 13, 26-27613%
2025, tijdvak 24-5, 9-10, 13511%
2024, tijdvak 125-2624%
2024, tijdvak 22512%
2023, tijdvak 15, 11, 25, 2749%
2023, tijdvak 22612%
2022, tijdvak 12512%
2022, tijdvak 29, 2325%
2022, tijdvak 39, 20, 25-2649%
2021, tijdvak 125, 27, 3037%
2021, tijdvak 27, 24, 26, 2849%
2021, tijdvak 34, 1824%
2019, tijdvak 19, 2725%
2019, tijdvak 26, 13, 21, 3049%
2018, tijdvak 126, 2924%
2018, tijdvak 28, 2424%

In 18 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over landbouw en voedsel, samen 55 vragen (7% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 9% van de vragen over landbouw en voedsel, daarvoor 6%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met landbouw en voedsel

Maak de 15 nieuwste examenvragen over landbouw en voedsel online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over landbouw en voedsel

Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl

Landbouw en voedsel op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt landbouw en voedsel voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 55 vragen over landbouw en voedsel, 7% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over landbouw en voedsel?

In het examen van 2026, tijdvak 1, met 7 vragen: 6-9, 12, 29-30.

Hoe oefen ik examenvragen over landbouw en voedsel?

Op deze pagina staan alle vragen over landbouw en voedsel met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.