Examenvragen Nederland: wonen en water aardrijkskunde vmbo-gl/tl

60 vragen over Nederland: wonen en water uit 14 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Nederland: wonen en water komt in 14 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 60 vragen (7% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 1 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over Nederland: wonen en water

Per examen de vragen over Nederland: wonen en water, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Water

bron 19

Drinkwaterbronnen in Zeeuws-Vlaanderen

De regio Zeeuws-Vlaanderen is voor drinkwater afhankelijk van de aanvoer van zoetwater uit de Biesbosch. Via pijpleidingen wordt zoetwater naar Zeeuws-Vlaanderen gepompt. Om de drinkwatervoorziening in Zeeuws-Vlaanderen minder afhankelijk te maken van zoetwater uit de Biesbosch, wordt gezocht naar andere manieren om aan zoetwater te komen.

Kaart van Zeeuws-Vlaanderen met de regenwateropvangen, de bodemsoorten, de hoofdwegen en de legenda, met de ligging van het kaartfragment in Nederland.

Bekijk en lees bron 19.

Vraag 19 1 punt

Wat is juist over het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen?

  1. A Er is genoeg geïnfiltreerd duinwater aanwezig in Zeeuws-Vlaanderen.
  2. B Het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen bevat veel vervuild rivierwater.
  3. C Het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen staat te laag om op te kunnen pompen.
  4. D Zeeuws-Vlaanderen heeft te maken met verzilting van het grondwater.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 19 in het hele examen

Voor Zeeuws-Vlaanderen wordt een plan gemaakt om de drinkwatervoorziening te verduurzamen. In de onderstaande tabel staan verschillende voor- en nadelen van het plan. Twee voordelen en twee nadelen zijn vervangen door de cijfers 1 tot en met 4.

VoordeelNadeel
Demografisch1Zeeuws-Vlaanderen is een krimpregio.
NatuurlijkTijdens een lage waterstand in de Maas, heeft Zeeuws-Vlaanderen toch genoeg drinkwater.2
Ruimtelijk34

De ontbrekende voor- en nadelen zijn:

  • a De vraag naar drinkwater in Zeeuws-Vlaanderen groeit nauwelijks.
  • b Drinkwater moet over relatief grote afstanden vervoerd worden.
  • c In droge perioden wordt minder regenwater opgevangen en kan een drinkwatertekort ontstaan.
  • d Er is ruimte in Zeeuws-Vlaanderen voor de aanleg van nieuwe infrastructuur voor de drinkwaterproductie.

Vraag 20 2 punten

Neem de letters a tot en met d over op het antwoordblad en noteer het juiste cijfer uit de tabel erachter.

Bekijk het antwoord
  • a = 1
  • b = 4
  • c = 2
  • d = 3

Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 20 in het hele examen

bron 20

Hevige regenval in de regio Twente in juli 2024

In juli 2024 viel in enkele dagen in Twente bijna een jaarhoeveelheid aan neerslag. In verschillende plaatsen ontstond wateroverlast. Zelfs de snelweg A1 moest afgesloten worden.

Lees bron 20.

Naar aanleiding van bron 20 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: Twente had in juli 2024 te maken met extreem weer.

Uitspraak 2: de wateroverlast in juli 2024 ontstond omdat de infiltratie van het regenwater sneller ging dan de afvoer van het regenwater.

Uitspraak 3: wateroverlast neemt toe door verstening en verharding.

Vraag 21 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist
  • 2 = onjuist
  • 3 = juist

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 21 in het hele examen

Naast wateroverlast heeft Twente ook snel last van de gevolgen van droogte. Het waterschap neemt daarom klimaatadaptieve maatregelen die helpen tegen droogte en tegelijkertijd tegen wateroverlast.

Vraag 22 1 punt

Noem een klimaatadaptieve maatregel die het waterschap neemt tegen droogte en wateroverlast.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste klimaatadaptieve maatregel zijn: retentiebekkens/wadi’s aanleggen; meer ruimte maken in het winterbed van beken/rivieren; kanalisatie van beken/rivieren ongedaan maken.

Opmerking: het scorepunt alleen toekennen wanneer de maatregel werkt tegen droogte en wateroverlast.

Vraag 22 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Water

bron 19

Cranenweyer in Kerkrade

Tussen 1900 en 1975 vond mijnbouw plaats in Kerkrade. Het afvalwater uit de mijnen werd geloosd in beken in de buurt, zoals de Anstelerbeek. In de jaren 70 van de vorige eeuw werd een dam aangelegd in de Anstelerbeek. Achter de dam ontstond een stuwmeer: de Cranenweyer. Tegenwoordig heeft het stuwmeer ook een recreatiefunctie.

Topografische kaart van de Cranenweyer en de Anstelerbeek in Kerkrade, met hoogtelijnen, wegen en bebouwing.
Kaartje van Nederland met de plaats Kerkrade in het zuiden van Limburg aangegeven.
Foto van de damwand met aan de ene kant het stuwmeer en op de dam een beeldhouwwerk met vlaggen.
Damwand bij de Cranenweyer

bron 20

Tekst met keuzemogelijkheden

De aanleg van de dam in de Anstelerbeek was mogelijk omdat het gebied …1… (veel / weinig) reliëf heeft. Het water uit de beek dat terechtkomt in de Cranenweyer is tegenwoordig bruikbaar voor drinkwaterproductie. Het stuwmeer draagt bij aan het verwijderen van vervuilde deeltjes uit het water. Het sediment in het stuwmeer kan neerslaan door de …2… (hoge / lage) stroomsnelheid van het water.

Bekijk en lees bron 19 en lees bron 20. In bron 20 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 19 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 20 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = veel, 2 = lage

Vraag 19 in het hele examen

Bekijk en lees bron 19. Tijdens perioden met veel neerslag heeft de Cranenweyer voor de omgeving nog een andere functie dan recreatie en drinkwaterproductie.

Vraag 20 1 punt

Noem de functie van de Cranenweyer in perioden met veel neerslag.

Bekijk het antwoord

De juiste functie is retentiebekken / wateropslag.

Vraag 20 in het hele examen

bron 21

Geulen graven

Na veel neerslag besloot een boer in het Noord-Brabantse dorp Eersel om grote geulen te graven op zijn akker. Dat mag niet zonder overleg met het waterschap. Daarom heeft hij een boete gekregen.

Een van de geulen die de boer groef.

Foto van een gegraven geul op een akker, met donkere natte grond aan de voorkant en water in de geul.

Bekijk en lees bron 21. Naar aanleiding van de bron worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 21 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: het waterschap is verantwoordelijk voor het waterpeil in een regio.
  • Uitspraak 2: de gegraven geulen kunnen de waterkwaliteit in de beek beïnvloeden.
  • Uitspraak 3: een andere maatregel tegen wateroverlast is het aanleggen van een wadi.
Bekijk het antwoord

1 = juist, 2 = juist, 3 = juist

Vraag 21 in het hele examen

bron 23

DakAkker op het Schieblock in de stad Rotterdam

De DakAkker is een dakboerderij van 1.000 m² boven op een flatgebouw in Rotterdam. Er wordt groente en fruit verbouwd en er worden bijen gehouden. Het dak houdt ook regenwater vast.

Foto van een groen dak met moestuinen en een blauw paviljoen op een flatgebouw, met uitzicht over de stad Rotterdam.
De DakAkker op het Schieblock

bron 24

Tekst met keuzemogelijkheden

De stad Rotterdam heeft veel wateroverlast tijdens regenbuien door verstening en verharding. Neerslag wordt op de DakAkker …1… (langzamer / sneller) afgevoerd dan op een gewoon dak. De DakAkker functioneert als …2… (overloopgebied / waterberging).

Bekijk en lees bron 23 en lees bron 24. In bron 24 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 24 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 24 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = langzamer, 2 = waterberging

Vraag 24 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Weer en klimaat

bron 5: Wantijbuurt in Dordrecht

Aan de rand van Dordrecht is een nieuwe wijk aangelegd die klimaatbestendig is gebouwd. In de wijk is ruimte voor wonen en natuur.

Vraag 4 2 punten

Bekijk en lees bron 5.

De Wantijbuurt is klimaatbestendig gebouwd. In de wijk zijn voorzorgsmaatregelen genomen om beter om te gaan met de gevolgen van klimaatverandering.

Noteer met behulp van bron 5 twee aanpassingen in de Wantijbuurt waaruit blijkt dat er klimaatbestendig gebouwd is.

Bekijk het antwoord

Juiste aanpassingen zijn (twee van de volgende):

  • De huizen staan op palen/zijn verhoogd aangelegd.
  • Er is ruimte gemaakt voor water.
  • Er is veel vegetatie in de wijk.

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 15 Foto 1

Foto 1
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 2

Foto 2
Bron 15

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 15 Foto 3

Foto 3
Bron 15 Drie foto’s van verschillende plaatsen langs de rivier de Rijn

Foto van een plaats langs de Rijn.

Bron 17 Drinkwaterwinning

Drinkwaterwinning
Bron 17

Kaart van West-Nederland met de drinkwaterwinning. Legenda: grondwaterwinning, duinwaterwinning, oppervlaktewaterwinning, zoetwatermeer. Aangegeven zijn o.a. het Markermeer en het Noordzeekanaal, en de ligging van het kaartfragment. Schaal 0 - 12 - 24 km en 0 - 75 - 150 km.

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 17.
In West-Nederland liggen grote zoetwatermeren. De grondlagen onder deze meren bestaan uit oude zeebodem. Uit de zoetwatermeren in West-Nederland wordt géén oppervlaktewater gewonnen.
Leg uit dat door de oude zeebodem deze zoetwatermeren ongeschikt zijn voor waterwinning.
Doe het zo:

  • Kies eerst of door waterwinning verdroging of verzilting optreedt.
  • Geef daarna een argument waardoor de zoetwatermeren ongeschikt zijn voor waterwinning.
Bekijk het antwoord
  • Kiest verzilting en geeft een juist argument: uit het antwoord moet blijken dat door verzilting het water te zout wordt voor gebruik. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 18 in het hele examen

Bron 18 Schade aan landbouwgewassen door droogte in het noordelijke deel van Nederland

Schade aan landbouwgewassen door droogte in het noordelijke deel van Nederland
Bron 18

Kaart van het noordelijke deel van Nederland met de schade aan landbouwgewassen als gevolg van watergebrek in een zeer droog jaar, in procenten van de normale oogst. Legenda: 0 - 10; 10 - 20; 20 - 30; 40 - 50; 50 - 70. Aangegeven zijn o.a. het IJsselmeer, het Markermeer en de IJssel. Schaal 0 - 25 - 50 km.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 18.
In het noordelijke deel van Nederland hebben boeren last van schade aan landbouwgewassen door watergebrek. Een mogelijke oplossing hiervoor is het verhogen van de dijken rondom het IJsselmeer.
Geef aan waardoor de schade minder kan worden als deze dijken worden verhoogd.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist antwoord, bijvoorbeeld: door de hogere dijken kan de waterstand worden verhoogd, waardoor er meer water beschikbaar is voor irrigatie; of: door een hogere waterstand in het IJsselmeer stijgt ook het grondwaterpeil in de buurt van het IJsselmeer. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17

Afgelopen voorjaar zijn rond de Nationale Boomfeestdag landelijk 110.000 bomen uitgedeeld door Stichting MEERgroen. Stichting MEERgroen wil graag dat mensen de tegels in hun tuin vervangen door begroeiing.

Krantenartikel, 24 juli 2020

Vraag 16 1 punt

Lees bron 17. Stichting MEERgroen wil af van betegelde tuinen zodat de wateroverlast door hevige neerslag vermindert.
Noem het onderdeel van de waterkringloop dat makkelijker gaat door het verwijderen van tegels uit tuinen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt infiltratie (het indringen van water in de bodem). (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

In de zomer is minder rivierwater voor drinkwaterproductie beschikbaar dan in andere seizoenen. Rivierwater is in de zomer vaak ook minder geschikt voor drinkwatergebruik.
Geef eerst een oorzaak van de slechtere kwaliteit van het rivierwater in de zomer.
Noem daarna een maatregel die in het voorjaar genomen kan worden om in de zomer over meer drinkwater te beschikken.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste oorzaak: het rivierwater is dan meer vervuild, of de vervuiling is dan meer geconcentreerd. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: (meer) spaarbekkens aanleggen, meer hergebruik van water toepassen, meer regenwater opslaan en hergebruiken, of de grondwaterspiegel laten stijgen. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Over het drinkwater in Nederland worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: tijdens droge zomers stijgt het drinkwatergebruik.
Uitspraak 2: in Noord- en Zuid-Holland wordt water uit de duinen opgepompt voor drinkwaterproductie.
Uitspraak 3: in de hoger gelegen delen van Nederland bestaat de drinkwatervoorziening vooral uit grondwater.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt alle drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist. Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Drinkwaterbedrijven gebruiken liever grondwater dan oppervlaktewater, omdat het grondwater vaak een betere kwaliteit heeft dan oppervlaktewater.
Geef een natuurlijke oorzaak waardoor grondwater vaak geschikter is voor drinkwaterproductie dan oppervlaktewater.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het grondwater van nature al een keer is gefilterd. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Bron 18 Heesseltsche Uiterwaarden met nevengeul

Heesseltsche Uiterwaarden met nevengeul
Bron 18

Foto van de Heesseltsche Uiterwaarden met nevengeul. Zie de afbeelding.

Bron 19 Ruimte voor de Rivier in de Heesseltsche Uiterwaarden

Ruimte voor de Rivier in de Heesseltsche Uiterwaarden
Bron 19

Afbeelding van de Heesseltsche Uiterwaarden met vier pijlen, genummerd 1 tot en met 4, die kijkrichtingen aangeven. Zie de afbeelding.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 18 en bron 19. De foto in bron 18 is vanuit een bepaalde kijkrichting genomen.
Welke pijl in bron 19 geeft de juiste kijkrichting weer?

  1. A pijl 1
  2. B pijl 2
  3. C pijl 3
  4. D pijl 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 18 en 19. In het kader van Ruimte voor de Rivier zijn de Heesseltsche Uiterwaarden opnieuw ingericht en is er een nevengeul aangelegd.
Beargumenteer of door de aanleg van een nevengeul de kans op overstromingen groter of kleiner is geworden.
Doe het zo:

  • Kies eerst groter of kleiner.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest kleiner en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: het waterpeil daalt, er staat minder waterdruk op de dijken, of het waterbergend vermogen is groter geworden. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 21 in het hele examen

Bron 20 Overstroomde Waalkade in Nijmegen

Overstroomde Waalkade in Nijmegen
Bron 20

Foto van de overstroomde Waalkade in Nijmegen. Zie de afbeelding.

Bron 21 Kaart en tekst met keuzemogelijkheden

Kaart en tekst met keuzemogelijkheden
Bron 21

Kaart bij de tekst. Zie de afbeelding. Tekst: De Waal stroomt langs Nijmegen en verbindt het Duitse Ruhrgebied met de haven van … 1 … (Hamburg / Rotterdam). Bij Nijmegen moeten binnenvaartschippers oppassen tijdens hoogwater. Ze zullen … 2 … (langzamer / sneller) moeten varen omdat de golfslag van het schip schade kan aanrichten aan gebouwen langs de Waalkade. Door de hogere waterstand neemt de doorvaarhoogte onder bruggen … 3 … (af / toe).

Vraag 22 2 punten

Gebruik bron 20 en lees bron 21. In bron 21 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij alle drie de cijfers het juiste antwoord: 1 = Rotterdam, 2 = langzamer, 3 = af. (2p)

Puntentabel: drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Tekst met keuzemogelijkheden

Al het water op aarde maakt onderdeel uit van de waterkringloop. De motor achter deze kringloop is … 1 … (de zon / het warme zeewater). Het meeste water op aarde bevindt zich in de … 2 … (meren, rivieren en moerassen / oceanen). Het grootste deel van al het zoet water op aarde is … 3 … (aanwezig in oppervlaktewater / opgeslagen als sneeuw en ijs).

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Bron 16 Drinkwaterwinning in Nederland

Drinkwaterwinning in Nederland
Bron 16 Legenda: herkomst drinkwater P, Q en R (stippen). Schaal 0, 30 en 60 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 45 kaart A.

Kaart van Nederland met de plaatsen waar drinkwater wordt gewonnen. De winplaatsen zijn met stippen aangegeven, per herkomst volgens de legenda: P, Q en R.

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 16.
In Nederland wordt op verschillende manieren drinkwater gewonnen.
Waar staan de vormen van drinkwaterwinning juist bij de legenda-omschrijving?
herkomst drinkwater P / herkomst drinkwater Q / herkomst drinkwater R

  1. A P: duinwater; Q: grondwater; R: oppervlaktewater
  2. B P: duinwater; Q: oppervlaktewater; R: grondwater
  3. C P: grondwater; Q: duinwater; R: oppervlaktewater
  4. D P: grondwater; Q: oppervlaktewater; R: duinwater
  5. E P: oppervlaktewater; Q: duinwater; R: grondwater
  6. F P: oppervlaktewater; Q: grondwater; R: duinwater
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Bron 17 Landschappen in Nederland

Landschappen in Nederland
Bron 17 Legenda: laag Nederland (zeekleilandschap, rivierkleilandschap, laagveenlandschap); hoog Nederland (duinlandschap, zandlandschap, hoogveenlandschap, löss-landschap). Schaal 0, 25 en 50 km. Vrij naar De Kleine Bosatlas, 61 ed., p. 32/33.

Kaart van Nederland met de landschappen. Laag Nederland bestaat uit zeekleilandschap (groen), rivierkleilandschap (geel-groen) en laagveenlandschap (paars). Hoog Nederland bestaat uit duinlandschap (geel), zandlandschap (lichtgeel), hoogveenlandschap (roze) en löss-landschap (in het zuiden). Gebied X ligt in het westen, gebied Y in het midden-oosten; beide zijn met een cirkel aangegeven.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 17.
In bron 17 zijn in twee verschillende landschappen een X en een Y geplaatst. Bij een gelijke hoeveelheid neerslag zal in een van de gebieden minder verdroging van landbouwgronden plaatsvinden.
→ Beargumenteer of gebied X of gebied Y het minst last heeft van verdroging.
Doe het zo:

  • Kies eerst gebied X of gebied Y.
  • Geef daarna met behulp van bron 17 een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest gebied X en geeft een juist argument: uit het antwoord moet blijken dat gebied X een watervasthoudende (klei)bodem heeft / dat gebied X (door de lagere ligging) een hogere grondwaterstand heeft. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 19 in het hele examen

Bron 20 uiterwaardvergraving

uiterwaardvergraving
Bron 20 Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Schematische dwarsdoorsnede van een rivier met een dijk, een uiterwaard en de rivierbedding. De rode pijlen wijzen naar beneden: de uiterwaard wordt verlaagd, zodat er meer ruimte komt voor het water bij hoog water.

Bron 20 dijkverlegging

dijkverlegging
Bron 20 Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Schematische dwarsdoorsnede van dezelfde situatie waarin de dijk landinwaarts is verlegd. De rode pijl wijst van de rivier af: de dijk ligt verder van de rivier, zodat de uiterwaard groter wordt.

Vraag 22 2 punten

Bekijk bron 20.
Over bron 20 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: na uiterwaardvergraving neemt het waterbergend vermogen van het buitendijks gebied toe.
Uitspraak 2: dijkverlegging wordt vooral toegepast in dichtbevolkte gebieden.
Uitspraak 3: wanneer Duitsland uiterwaardvergraving en dijkverlegging toepast langs de Rijn, wordt de kans op overstromingen in Nederland groter.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Water

Vraag 15 2 punten

In woonwijken worden steeds meer maatregelen genomen om verdroging tegen te gaan. Noem twee van deze maatregelen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende maatregelen: minder verstening (tegels eruit, groen erin, of waterdoorlatende verhardingsmaterialen op parkeerplaatsen); de afvoer van hemelwater (regenpijp) afkoppelen van het riool; wadi's aanleggen. (2p)

Vraag 15 in het hele examen

Afbeelding 1 Rivierverruimende maatregelen

Rivierverruimende maatregelen
Afbeelding 1

Schematische dwarsdoorsnede van een rivier met het land ernaast. Rode pijlen geven de richting van het water of van de ingreep aan. Afbeelding 1 tot en met 4 tonen elk een andere maatregel van Ruimte voor de Rivier.

Afbeelding 2 Rivierverruimende maatregelen

Rivierverruimende maatregelen
Afbeelding 2

Schematische dwarsdoorsnede van een rivier met het land ernaast. Rode pijlen geven de richting van het water of van de ingreep aan. Afbeelding 1 tot en met 4 tonen elk een andere maatregel van Ruimte voor de Rivier.

Afbeelding 3 Rivierverruimende maatregelen

Rivierverruimende maatregelen
Afbeelding 3

Schematische dwarsdoorsnede van een rivier met het land ernaast. Rode pijlen geven de richting van het water of van de ingreep aan. Afbeelding 1 tot en met 4 tonen elk een andere maatregel van Ruimte voor de Rivier.

Afbeelding 4 Rivierverruimende maatregelen

Rivierverruimende maatregelen
Afbeelding 4

Schematische dwarsdoorsnede van een rivier met het land ernaast. Rode pijlen geven de richting van het water of van de ingreep aan. Afbeelding 1 tot en met 4 tonen elk een andere maatregel van Ruimte voor de Rivier.

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 11. In bron 11 staan vier maatregelen in het kader van Ruimte voor de Rivier. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de afbeeldingen in bron 11 juist bij de aangegeven maatregelen?

  1. A dijk-verlegging 1, krib-verlaging 3, uiterwaard-vergraving 2, zomerbed-verdieping 4
  2. B dijk-verlegging 1, krib-verlaging 3, uiterwaard-vergraving 4, zomerbed-verdieping 2
  3. C dijk-verlegging 1, krib-verlaging 4, uiterwaard-vergraving 3, zomerbed-verdieping 2
  4. D dijk-verlegging 3, krib-verlaging 1, uiterwaard-vergraving 2, zomerbed-verdieping 4
  5. E dijk-verlegging 3, krib-verlaging 2, uiterwaard-vergraving 4, zomerbed-verdieping 1
  6. F dijk-verlegging 3, krib-verlaging 4, uiterwaard-vergraving 2, zomerbed-verdieping 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 18 in het hele examen

Foto 1 Wateroverlast in Nederland

Wateroverlast in Nederland
Foto 1

Foto van een dijk die is doorgebroken, met een groot gat in de dijk. Achter de dijk staat water op het land.

Foto 2 Wateroverlast in Nederland

Wateroverlast in Nederland
Foto 2

Foto van een weiland dat onder water staat, met plassen en riet op het gras.

Foto 3 Wateroverlast in Nederland

Wateroverlast in Nederland
Foto 3

Foto van een woonstraat met huizen en tuinen die onder water staan. Twee mensen varen met een klein bootje door de straat.

Foto 4 Wateroverlast in Nederland

Wateroverlast in Nederland
Foto 4

Foto van een rivier die hoog staat, tot aan de kade langs de stad. Op de achtergrond is een brug zichtbaar, en mensen lopen op de kade.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 12. In bron 12 staan vier foto's met wateroverlast in Nederland. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de foto's uit bron 12 juist bij de oorzaken van de wateroverlast?

  1. A doorbreken van de dijk 1, hoge grondwaterstand 2, riool kan het water niet verwerken 3, overstroming van de rivier 4
  2. B doorbreken van de dijk 1, hoge grondwaterstand 2, riool kan het water niet verwerken 4, overstroming van de rivier 3
  3. C doorbreken van de dijk 1, hoge grondwaterstand 3, riool kan het water niet verwerken 2, overstroming van de rivier 4
  4. D doorbreken van de dijk 4, hoge grondwaterstand 2, riool kan het water niet verwerken 1, overstroming van de rivier 3
  5. E doorbreken van de dijk 4, hoge grondwaterstand 2, riool kan het water niet verwerken 3, overstroming van de rivier 1
  6. F doorbreken van de dijk 4, hoge grondwaterstand 3, riool kan het water niet verwerken 2, overstroming van de rivier 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Bron 14 Grondsoorten in Nederland

Grondsoorten in Nederland
Bron 14

Kaart van Nederland met de grondsoorten. Legenda: veen (paars), zand (geel), klei (groen) en löss (roze, in het zuiden). Op de kaart zijn gebied X en gebied Y met een cirkel aangegeven. Schaal 0 tot 80 km.

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 14. Op de kaart in bron 14 staan gebied X en gebied Y. Beargumenteer waar het regenwater na een flinke regenbui het snelst zal infiltreren. Kies eerst gebied X of gebied Y. Geef daarna de oorzaak waardoor infiltratie hier sneller gaat.

Bekijk het antwoord
  • Kiest gebied Y en geeft als oorzaak dat zandgrond een grovere korrelgrootte of structuur heeft dan kleigrond. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument. Keuze: gebied Y. Argument: zandgrond heeft een grovere korrelgrootte of structuur dan kleigrond.

Vraag 21 in het hele examen

Bron 15 Uitbaggeren van een sloot

Uitbaggeren van een sloot
Bron 15

Foto van een tractor met een lange gele arm van een graafmachine die een sloot uitbaggert. De sloot ligt naast een weg, tussen gras.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 15. Het waterschap verplicht boeren om de sloten goed te onderhouden. Boeren moeten de sloot uitdiepen door baggeren. Dit is belangrijk voor zowel de waterkwaliteit als de waterkwantiteit. Geef een voordeel voor het kwantitatieve waterbeheer van het uitbaggeren van de sloten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een voordeel voor het kwantitatieve waterbeheer, bijvoorbeeld: het grondwaterpeil is beter te reguleren; of de afstroming van een gebied verbetert en de afvoer van water wordt niet belemmerd. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 17 Rivierkleilandschap bij Herwijnen

Rivierkleilandschap bij Herwijnen
Bron 17

Topografische kaart van het rivierkleilandschap bij Herwijnen, met de Waal, dijken, bebouwing en de kribben. Legenda: grasland, bouwland, boomgaard, boomkwekerij, zand, krib, hoogte in meters, dijk hoger dan 2,5 meter. Schaal 0, 600 en 1200 m.

Vraag 16 2 punten

Bekijk bron 17. Over bron 17 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de kribben zorgen ervoor dat de vaargeul voldoende diep blijft.
Uitspraak 2: de uiterwaarden liggen dichter bij de rivier en liggen dus lager dan het land aan de andere kant van de dijk.
Uitspraak 3: de uiterwaarden worden voornamelijk voor akkerbouw gebruikt.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 16 in het hele examen

Bron 18 Waterverdeling rivieren Nederland

Waterverdeling rivieren Nederland
Bron 18

Kaart van Nederland met de rivieren IJssel, Neder-Rijn en Maas en de stroomrichting van het water (pijlen). Bij Driel ligt de stuw bij Driel, een stuw of dam voorzien van sluizen; er liggen meer stuwen en dammen in het westen van het land. Legenda: stroomrichting van het water; stuw of dam, voorzien van sluizen. Schaal 0, 30 en 60 km.

Bron 19 Stuw bij Driel

Stuw bij Driel
Bron 19

Foto van de stuw bij Driel: een grote constructie met bogen en schuiven over het water van de rivier.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 18 en bron 19. In bron 18 is de waterverdeling van Nederland te zien. De stuw bij Driel wordt wel de ‘kraan van Nederland’ genoemd. Wat is de functie van een stuw?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat door middel van de stuw de waterstand in een rivier geregeld kan worden / geregeld kan worden hoeveel water er doorgelaten wordt. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 18 en bron 19. Beargumenteer of Rijkswaterstaat de stuw bij Driel moet openen of moet sluiten als er meer water richting het IJsselmeer moet worden afgevoerd.
Doe het zo:
− Kies eerst openen of sluiten.
− Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest sluiten. Uit het antwoord moet blijken dat als in de Neder-Rijn de stuw bij Driel wordt gesloten, het water richting de IJssel gedwongen wordt. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Steeds meer gemeenten werken aan maatregelen om wateroverlast in woonwijken bij hevige buien tegen te gaan. Noem een maatregel die gemeenten hiertegen samen met bewoners kunnen nemen.

Bekijk het antwoord
  • Juiste maatregelen voorkomen overbelasting van afvoersystemen. Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: verstening tegengaan of voorbeelden hiervan, zoals tegels weghalen en vervangen door planten / meer groen in de wijk; subsidie geven voor groene daken; regentonnen plaatsen; infiltratiebakken / grindkoffers aanleggen. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Bron 20 Stroomgebied van vier internationale rivieren

Stroomgebied van vier internationale rivieren
Bron 20

Kaart van Nederland en omgeving met de stroomgebieden van vier internationale rivieren: Rijn (geel), Maas (groen), Schelde (blauw) en Eems (paars). Legenda: rivier, landsgrens, Rijn, Maas, Schelde, Eems. Schaal 0, 85 en 170 km.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 20. Maaswater wordt veel gebruikt voor drinkwaterproductie. De kwaliteit van het Maaswater is in de zomermaanden anders dan in de wintermaanden. Beredeneer in welke maanden de kwaliteit van het Maaswater beter zal zijn.
Doe het zo:
− Kies eerst zomermaanden of wintermaanden.
− Geef daarna de oorzaak waardoor de waterkwaliteit in die maanden beter is.

Bekijk het antwoord
  • Kiest wintermaanden. De vervuiling wordt meer verdund door de grotere hoeveelheid water. / De concentratie vervuiling is lager. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juiste oorzaak.

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Bekijk bron 20. In het hele stroomgebied van de Maas worden maatregelen genomen om wateroverlast tegen te gaan. Stel dat België overloopgebieden langs de Maas gaat aanleggen. Beredeneer of de kans op wateroverlast door de Maas in Nederland in dat geval groter of kleiner wordt.
Doe het zo:
− Kies eerst groter of kleiner.
− Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest kleiner. Uit het argument moet blijken dat als België water vasthoudt in overloopgebieden er in dat geval minder water door de Maas in Nederland stroomt / de piekafvoer in Nederland kleiner wordt (waardoor de kans op wateroverlast kleiner wordt). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 21 in het hele examen

Bron 21 Verdroging

Het probleem van verdroging wordt elke droge zomer erger. In de winter valt er meestal veel regen, maar dat water wordt via rechte sloten en gekanaliseerde beekjes snel afgevoerd en verdwijnt uiteindelijk in zee. We moeten de natuur nat houden en boeren moeten over grondwater kunnen beschikken om te beregenen.

Vraag 22 1 punt

Lees bron 21. Waterschappen in Nederland hebben er in het verleden voor gezorgd dat water snel kon worden afgevoerd, maar in perioden van droogte kan dit tot problemen leiden. Waterschappen moeten er in perioden van droogte voor zorgen dat er voldoende (zoet) water beschikbaar is. Dat kan door verschillende maatregelen te nemen. Geef een voorbeeld van zo’n maatregel.

Bekijk het antwoord
  • Juiste maatregelen leiden tot extra water vasthouden of opslaan. Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: water reguleren/vasthouden met behulp van stuwen en dammen; zoetwatervoorraden aanleggen / spaarbekkens aanleggen; water in de stad vasthouden of voorbeelden hiervan; beekjes weer laten meanderen. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 14 Langs de IJssel

Langs de IJssel
Bron 14

Kaart van de IJssel met de plaatsen Kampen, Zwolle, Deventer, Zutphen, Velp, Arnhem en Apeldoorn. Schaal 0, 7,5 en 15 km.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 14. Als de uiterwaarden bij Deventer worden afgegraven, is het effect van deze maatregel ook te merken bij andere plaatsen aan de IJssel. Bij welke plaatsen is dit effect het grootst?

  1. A bij Velp en Zutphen
  2. B bij Velp en Zwolle
  3. C bij Velp en Kampen
  4. D bij Zutphen en Kampen
  5. E bij Zwolle en Kampen
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 15 in het hele examen

Bron 15 Millingerwaard in het oosten van Gelderland

Millingerwaard in het oosten van Gelderland
Bron 15

Twee dwarsdoorsneden van de Millingerwaard: links de oude situatie, rechts de nieuwe situatie. Aangegeven zijn de winterdijk, de zomerdijk, het hoogwater en de Waal.

Vraag 16 1 punt

Zie bron 15. In de Millingerwaard is in het kader van Ruimte voor de Rivier een maatregel genomen. Welke maatregel is hier genomen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt uiterwaardafgraving / het verlagen van de uiterwaarden. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Bron 16 De Drentsche Aa

De Drentsche Aa
Bron 16

Kaart van de Drentsche Aa en omgeving met de stad Groningen, Assen en de bebouwing (roze). Legenda: P (rode lijn), Q (blauwe lijn), bebouwing, meren. Schaal 0, 2,5 en 5 km.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 16. De Drentsche Aa heeft heel veel zijtakken en vele namen. Bij de stad Groningen mondt de Drentsche Aa, via omwegen, uit in het Noord-Willemskanaal. In de legenda zijn twee begrippen vervangen door de letters P en Q. Waar staan de begrippen juist bij de letters P en Q?

  1. A P: bovenloop, Q: benedenloop
  2. B P: stroomstelsel, Q: bovenloop
  3. C P: stroomstelsel, Q: stroomgebied
  4. D P: waterscheiding, Q: stroomstelsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

In Groningen wordt oppervlaktewater uit de Drentsche Aa gebruikt om drinkwater van te maken. Dit oppervlaktewater moet wel eerst goed gezuiverd worden. Beredeneer in welke periode de verontreinigende stoffen de hoogste concentratie hebben in het water van de Drentsche Aa.
Doe het zo:
− Kies eerst in de herfst en de winter of in de lente en de zomer.
− Geef vervolgens een natuurlijke oorzaak waardoor juist dan de concentratie verontreinigende stoffen in het water het hoogst is.

Bekijk het antwoord
  • Kiest in de lente en de zomer. Juiste natuurlijke oorzaak is dat de Drentsche Aa dan het minste water bevat door grotere verdamping / door minder regen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met de juiste oorzaak.

Vraag 18 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Water

Opgavetekst

Bron 20 Rivierkleilandschap

Rivierkleilandschap
Bron 20

Afbeelding van een rivierkleilandschap met de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 20. In bron 20 zijn de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven. Over bron 20 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: cijfer 2 en cijfer 3 staan in de uiterwaarden en cijfer 1 niet. Uitspraak 2: door erosie komen de uiterwaarden in Midden-Nederland steeds lager te liggen. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 17 in het hele examen

Bron 25 Ruimte voor de Rivier bij Varik en Heesselt

Ruimte voor de Rivier bij Varik en Heesselt
Bron 25

Foto van het gebied bij Varik en Heesselt langs de Waal, waar een nevengeul gepland was.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 25. Bij Varik was er een plan om een nevengeul aan te leggen langs de Waal. Een van de redenen om hier maatregelen te nemen is dat de scherpe bocht in de rivier zorgt voor een slechte doorstroming van het water. Geef met behulp van bron 25 nog een reden waarom de nevengeul aan de noordzijde van de Waal was gepland.

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van een juiste reden zijn: aan de noordzijde / in de binnenbocht kost een dergelijke ingreep minder ruimte / minder geld dan aan de zuidzijde / de buitenbocht; aan de noordzijde is het makkelijker om langs de bebouwing heen te gaan dan aan de zuidzijde. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Bekijk bron 25. Na felle protesten van de bewoners van Varik en Heesselt is in juli 2018 besloten om de nevengeul niet aan te leggen. Geef met behulp van bron 25 twee argumenten die de bewoners tegen het plan van de nevengeul gegeven zouden kunnen hebben.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste argumenten. Voorbeelden van juiste argumenten zijn: bewoners waren bang om op een eiland te komen te wonen / waren bang dat de woonsituatie onveiliger zou worden; sommige bewoners waren bang dat ze zouden moeten verhuizen; boeren waren bang om hun land te verliezen / dat landbouwgrond verloren zou gaan. (2p)

Per juist argument 1 punt.

Vraag 23 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Weer en klimaat

Bron 2 Zeespiegelstijging

Volgens klimaatdeskundigen van de Verenigde Naties zal de zeespiegel gedurende de 21e eeuw wereldwijd met 26 tot 82 centimeter stijgen. Dit is het gevolg van de uitzetting van het zeewater en het smelten van gletsjers en ijskappen.

Vraag 3 1 punt

Lees bron 2.
Nederland zal extra geld moeten investeren om maatregelen te kunnen nemen om het land veilig te houden bij een stijgende zeespiegel.
→ Geef een voorbeeld van een maatregel die Nederland daarvoor zal moeten nemen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel. Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: de dijken verhogen; de stranden ophogen; de duinen versterken; meer kwelwater wegpompen. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 14 Lange kringloop van het water

Lange kringloop van het water
Bron 14

Tekening van de lange kringloop van het water, zonder tekst. Van het water stijgt waterdamp op (pijlen omhoog), die condenseert tot wolken. De wolken worden met pijlen naar het gebergte getransporteerd, waar het water als neerslag (regen en sneeuw) valt. Het water stroomt over het land terug naar de zee.

Bron 15 Waterwinning in Nederland

Waterwinning in Nederland
Bron 15

Kaart van Nederland met de waterwinningen. Legenda: waterwinningen, aangeduid met de cijfers 1 (stip), 2 (ster) en 3 (vierkantje). Stippen liggen verspreid over het midden en oosten van het land, sterren vooral langs de kust en vierkantjes zijn enkele losse punten. Schaal 0 - 30 - 60 km.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 15.
In Nederland wordt drinkwater geproduceerd uit grondwater, uit oppervlaktewater en uit water uit de duinen. In de legenda van bron 15 zijn die omschrijvingen vervangen door de cijfers 1, 2 en 3.
Waar staan de omschrijvingen juist bij de cijfers 1, 2 en 3 uit de legenda?

  1. A 1 grondwater, 2 oppervlaktewater, 3 water uit de duinen
  2. B 1 grondwater, 2 water uit de duinen, 3 oppervlaktewater
  3. C 1 oppervlaktewater, 2 grondwater, 3 water uit de duinen
  4. D 1 oppervlaktewater, 2 water uit de duinen, 3 grondwater
  5. E 1 water uit de duinen, 2 grondwater, 3 oppervlaktewater
  6. F 1 water uit de duinen, 2 oppervlaktewater, 3 grondwater
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Geef de oorzaak waardoor grondwater in grote delen van West-Nederland minder geschikt is om drinkwater van te maken.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het grondwater hier zout/brak is. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Bron 17 Oosterscheldekering

Oosterscheldekering
Bron 17

Luchtfoto van de Oosterscheldekering, met het label Noordzee linksonder. Rechtsboven zijn windturbines te zien.

Bron 18 Brouwersdam

Brouwersdam
Bron 18

Luchtfoto van de Brouwersdam, met de labels Noordzee (linksboven) en Grevelingenmeer (rechts).

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 17 en bron 18.
Zowel de Oosterscheldekering als de Brouwersdam zijn een onderdeel van de Deltawerken en moeten Zeeland beschermen tegen overstromingen.
Over bron 17 en over bron 18 wordt een uitspraak gedaan.
Uitspraak 1: tijdens het nemen van de foto van de Oosterscheldekering (bron 17) was het eb.
Uitspraak 2: het water in het Grevelingenmeer (bron 18) is zoet water.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Altijd 1 scorepunt, ongeacht het gegeven antwoord en ook als er geen antwoord is gegeven. (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift: bij vraag 18 moet altijd 1 scorepunt worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord gegeven is, en ongeacht het gegeven antwoord.

Vraag 18 in het hele examen

Bron 19 Brabantse gemeente wil hogere belasting voor tuin met tegels

Inwoners met een betegelde tuin in de Brabantse gemeente Altena moeten binnenkort mogelijk een hogere rioolbelasting betalen dan de buren met een grasveld en een bloemenperk.

Vraag 19 2 punten

Lees bron 19.
Gemeenten moeten ervoor zorgen dat er geen wateroverlast ontstaat.
→ Welk bezwaar in het kader van waterbeheer heeft de gemeente tegen betegelde tuinen?
→ Noem een maatregel die een gemeente binnen een woonwijk kan nemen om wateroverlast te voorkomen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist bezwaar. Voorbeelden van een juist bezwaar zijn: er komt meer water in het riool / de zuiveringskosten worden hoger; er treedt verdroging op / er vindt weinig infiltratie plaats. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel. Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: water vasthouden in de wijk, bijvoorbeeld door de aanleg van wadi’s of waterpleinen; gescheiden riolen aanleggen (in nieuwbouwwijken); de bestaande rioolbuizen vervangen door grotere. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Water

Bron 18 De Deltawerken

De Deltawerken
Bron 18 Legenda: Deltawerk, brug. Schaal 0, 10, 20 km.

Kaart van het zuidwesten van Nederland met de Noordzee links. De Deltawerken zijn als lijnen op de zeearmen aangegeven, met bruggen. De Nieuwe Waterweg (boven) en de Westerschelde (onder) zijn open gebleven.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 18.
Veel zeearmen zijn bij de uitvoering van de Deltawerken afgesloten.
Geef de reden waarom de Nieuwe Waterweg en de Westerschelde niet zijn afgesloten.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat deze vaarwegen belangrijk zijn voor de scheepvaart / voor de toegankelijkheid van de havens van Rotterdam en Antwerpen. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Bron 19 Rijnkanalisatie

Rijnkanalisatie
Bron 19 Legenda: stuwen, dammen, stroomrichting van het water. Schaal 0, 20, 40 km.

Kaart van het rivierengebied in Nederland met de IJssel, Neder-Rijn, Lek, Waal, Maas, Rijn, de Nieuwe Waterweg, het Haringvliet en het Volkerak. Stuwen zijn aangegeven met een halve cirkel bij de Lek, de Neder-Rijn en de Rijn. Dammen liggen in het Haringvliet en het Volkerak. Pijlen tonen de stroomrichting van het water.

Bron 20 Tekst met keuzemogelijkheden

Het Haringvliet en het Volkerak zijn afgesloten door middel van dammen. Sinds de afsluiting stroomt er … 1 … (meer / minder) rivierwater door de Nieuwe Waterweg. Daardoor neemt de kans op verzilting van de Nieuwe Waterweg … 2 … (af / toe).

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 19 en lees bron 20.
In de tekst van bron 20 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste keuzes: 1 = meer, 2 = af. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 18 in het hele examen

Bron 21 De Zandmotor

De Zandmotor
Bron 21 Links: aanleg. Rechts: situatie na 10 jaar (verwachting).

Twee luchtfoto’s van de Zandmotor langs de kust bij Kijkduin en Solleveld, met een legenda. Links de aanleg van de Zandmotor voor de kust. Rechts de verwachte situatie na 10 jaar: het zand is langs de kust verplaatst, ten noordoosten van de oorspronkelijke zandmotor, en heeft het strand verbreed.
Legenda, zandmotor: strand 2,5 - 5 m +NAP; strand 0 - 2,5 m +NAP; zee; nieuw duin (kustversterking). Gebruik: wandelen; strandsporten; leefgebied voor zeevogels.

Bron 22 De Zandmotor

In 2011 is de Zandmotor ten zuiden van Den Haag aangelegd. Er is zand opgespoten voor de kust, waardoor een schiereiland is ontstaan. Het zand verspreidt zich onder andere door de wind langs de kust, waardoor de kust breder en veiliger wordt. Tegelijk ontstaat er ruimte voor natuur en recreatie.

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 21 en lees bron 22.
Tien jaar na de aanleg van de zandmotor zal de situatie langs de kust er heel anders uitzien, onder andere door de wind.
Beargumenteer met behulp van bron 21 en bron 22 of hier de aanlandige of aflandige wind de overheersende windrichting is.
Doe het zo:

  • Kies eerst aanlandige wind of aflandige wind.
  • Geef daarna een aanwijzing uit bron 21 die de keuze onderbouwt.
Bekijk het antwoord
  • Kiest aanlandige wind en geeft een juiste aanwijzing uit bron 21: het zand beweegt zich in (noord)oostelijke richting / het zand is ten noordoosten van de Zandmotor afgezet / het zand wordt langs de kust boven de zandmotor afgezet. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste aanwijzing.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 21.
Noem, naast wind, nog een natuurlijke factor die bijdraagt aan het ontstaan van de nieuwe situatie.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende natuurlijke factoren: de zeestroming / de eb- en vloedwerking / de golven. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Bron 25 Gendtsche Waarden, 1965

Gendtsche Waarden, 1965
Bron 25 Legenda: steenfabriek, winterdijk. Schaal 0, 200, 400 m.

Kaart van de Gendtsche Waarden in 1965, een uiterwaard aan de Waal bij Gendt. De steenfabrieken zijn met een zwart patroon aangegeven, langs de rand van het gebied. De winterdijk is met een gestreepte lijn aangegeven.

Vraag 23 1 punt

Bekijk bron 25.
In bron 25 is een kaart van de Gendtsche Waarden uit het jaar 1965 te zien. Dit is een uiterwaard aan de Waal bij Gendt in Gelderland. Ooit stonden hier vijf steenfabrieken. Inmiddels is een aantal steenfabrieken afgebroken.
Noem een voordeel voor het waterbeheer van het weghalen van een aantal steenfabrieken in de Gendtsche Waarden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende voordelen: het water kan beter doorstromen bij hoogwater / de doorstroming van de rivier wordt minder belemmerd; het waterbergend vermogen van de uiterwaarden wordt groter; door obstakelverwijdering ontstaat er meer ruimte voor de rivier in de uiterwaarden. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 16 Verdeling van water op aarde

Verdeling van water op aarde
Bron 16

Drie cirkeldiagrammen, van links naar rechts steeds een uitvergroting van het vorige deel. Op de eerste cirkel staan de cijfers 1 (het grootste deel) en 2 (een smal segment). De uitvergroting van segment 2 toont een cirkel met de cijfers 3 en 4. De derde cirkel is aangegeven als ijskappen en gletsjers 99%, met als smal segment overig.

Bron 18 Omgeving Hondsbroeksche Pleij

Omgeving Hondsbroeksche Pleij
Bron 18

Kaart van de omgeving van de Hondsbroeksche Pleij. Namen op de kaart: Arnhem-Noord, Arnhem-Zuid, Westervoort, Huissen, Immerlooplas, Hondsbroeksche Pleij, IJssel en Neder-Rijn. Legenda: bebouwd gebied; natuur en landbouw; water. Schaal 0 500 1000 m.

Bron 19 Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort en het betonnen regelwerk

Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort en het betonnen regelwerk
Bron 19

Luchtfoto van de Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort, met de namen Neder-Rijn, IJssel en Nieuwe Pleij op de foto. Onderaan een uitvergroting van het betonnen regelwerk: een rij betonnen schuiven.

Bron 20 Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort bij hoogwater

Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort bij hoogwater
Bron 20

Luchtfoto van de Hondsbroeksche Pleij bij hoogwater, met de namen Nieuwe Pleij en Neder-Rijn op de foto.

Vraag 17 1 punt

Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20.
Het project bij de splitsing van de Neder-Rijn en de IJssel bij Westervoort is uitgevoerd om de waterdoorvoer en de waterverdeling te verbeteren. Bij naderend hoogwater kunnen de betonnen schuiven uit de 150 meter lange constructie worden verwijderd (zie bron 19).
Hoe noemen we het deel van de rivier waar dit project in het kader van Ruimte voor de Rivier is aangelegd?

  1. A een boezem
  2. B een oeverwal
  3. C een overloop
  4. D een uiterwaard
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20.
Welke maatregel in het kader Ruimte voor de Rivier is in het gebied van de Hondsbroeksche Pleij uitgevoerd?

  1. A aanleg van een nevengeul
  2. B dijkverhoging
  3. C kribverlaging
  4. D obstakelverwijdering
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20.
→ Geef aan welk voordeel dit project voor Arnhem heeft.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat Arnhem bij hoogwater minder wateroverlast zal ondervinden. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Bron 21 Tekst

Zowel in stedelijk als in landelijk gebied kan er sprake zijn van een daling van de grondwaterstand door menselijk ingrijpen. Door bemaling kan een verlaging van de grondwaterstand ontstaan. Een verlaging van de grondwaterstand in een polder leidt tot daling van de grondwaterstand in een wijde omtrek van de polder.

Vraag 20 1 punt

Lees bron 21.
In bron 21 wordt het bemalen van polders als oorzaak van de daling van de grondwaterstand gegeven.
→ Geef nog een oorzaak waardoor de grondwaterstand door menselijk ingrijpen kan dalen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: oppompen van water of grondwateronttrekking; drainage; minder infiltratie of meer afvoer naar het riool door verstening. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Lees bron 21.
→ Geef de oorzaak waardoor bemaling van een polder leidt tot daling van de grondwaterstand in een wijde omtrek van de polder.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de grondwaterstand in het omliggende gebied zal dalen doordat water vanuit het omliggende gebied naar het laagste punt stroomt, oftewel naar de polder stroomt. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 17 Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier
Bron 17

Schematische dwarsdoorsnede van een bedijkte rivier, met dijken en het land aan weerszijden van de rivier. De figuur heeft geen labels.

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 17.
→ Geef de oorzaak waardoor de uiterwaarden hoger liggen dan het gebied aan de andere kant van de dijk.

Bekijk het antwoord
  • Noemt sedimentatie: bij een overstroming bezinkt sediment, waardoor de uiterwaarden steeds hoger komen te liggen. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Bron 18 Gescheiden afvoer van regenwater en afvalwater in huishoudens

Gescheiden afvoer van regenwater en afvalwater in huishoudens
Bron 18

Schematische tekening van een huis met de afvoer van regenwater en afvalwater. Het regenwater gaat via een lijn naar infiltratiegebieden in de bodem. Het afvalwater gaat via een streepjeslijn naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Een deel van de omgeving is bestrating. Legenda: regenwaterafvoer, afvalwaterafvoer, bestrating.

Vraag 17 2 punten

Bekijk bron 18.
→ Geef een veelvoorkomende oorzaak van verdroging in stedelijke gebieden.
→ Geef de oorzaak waardoor de gescheiden afvoer van regenwater een goede oplossing is tegen verdroging.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een veelvoorkomende oorzaak van verdroging in stedelijke gebieden: verstening van het aardoppervlak (woonwijken, bedrijventerreinen, wegen), of versnelde afstroming van regenwater. (1p)
  • Uit het antwoord moet blijken dat er meer (regen)water in de bodem infiltreert (en niet meer in het riool belandt). (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Bron 19 Dwarsdoorsnede duingebied

Dwarsdoorsnede duingebied
Bron 19

Dwarsdoorsnede van een duingebied, van links naar rechts: NOORDZEE, de duinen, het poldergebied en de stuwwal. Labels in de figuur: duinen, NOORDZEE, poldergebied, stuwwal en gemiddeld zeewaterpeil. In de ondergrond staan zoet water, brak water en zout water aangegeven. Legenda: klei en veen, ondoorlatende laag.

Vraag 18 1 punt

Bekijk bron 19.
Onder de duinen bevindt zich water dat gebruikt wordt om drinkwater van te maken.
→ Welk voordeel heeft dit duinwater ten opzichte van oppervlaktewater?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat duinwater gefilterd wordt door het zand, of dat duinwater schoner is dan oppervlaktewater. (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Bron 21 Topografische kaart van een laagveenlandschap

Topografische kaart van een laagveenlandschap
Bron 21

Topografische kaart van een laagveenlandschap met plaatsnamen als Noordeinde, Graft, De Rijp en Klaterbuurt, en de polder Noordeinde. Op de kaart staan hoogtegetallen in meters, zoals -2.0 en -3.4. Inzetkaart: ligging van het kaartfragment in Nederland. Schaal: 0, 75, 150 km en 0, 650, 1300 m.

Vraag 20 1 punt

Bekijk bron 21.
Over het gebied in bron 21 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: grondwater uit de polders in dit gebied wordt vaak gebruikt voor de drinkwatervoorziening.
Uitspraak 2: het gebied in bron 21 moet bemalen worden.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 20 in het hele examen

Bron 22 Zeven begrippen over waterbeheer

1 bemalen
2 boezem
3 draineren
4 dijkverlegging
5 gemaal
6 kribben
7 nevengeul

Vraag 21 2 punten

Lees bron 22.
In bron 22 worden zeven begrippen genoemd die met waterbeheer te maken hebben. Vier ervan gaan over waterbeheer van een polder.
→ Neem de vier cijfers van de begrippen die horen bij het waterbeheer van een polder over op het antwoordblad.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de vier juiste cijfers: 1, 2, 3 en 5. (2p)

Vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 21 in het hele examen

Hoe vaak Nederland: wonen en water in het examen komt

Vragen over Nederland: wonen en water per centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 119-2249%
2026, tijdvak 219-21, 2448%
2025, tijdvak 1412%
2023, tijdvak 118-1924%
2022, tijdvak 116-22716%
2022, tijdvak 218-19, 2237%
2022, tijdvak 315, 18-19, 21-22511%
2021, tijdvak 116-22715%
2021, tijdvak 215-1849%
2021, tijdvak 317, 22-2337%
2019, tijdvak 13, 15-16, 18-19512%
2019, tijdvak 217-20, 23511%
2018, tijdvak 117-21511%
2018, tijdvak 216-18, 20-21511%

In 14 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over Nederland: wonen en water, samen 60 vragen (7% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 1: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 3% van de vragen over Nederland: wonen en water, daarvoor 9%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met Nederland: wonen en water

Maak de 15 nieuwste examenvragen over Nederland: wonen en water online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over Nederland: wonen en water

Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl

Nederland: wonen en water op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt Nederland: wonen en water voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 60 vragen over Nederland: wonen en water, 7% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 14 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over Nederland: wonen en water?

In het examen van 2022, tijdvak 1, met 7 vragen: 16-22.

Hoe oefen ik examenvragen over Nederland: wonen en water?

Op deze pagina staan alle vragen over Nederland: wonen en water met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.