Examenvragen weer en klimaat aardrijkskunde vmbo-gl/tl

230 vragen over weer en klimaat uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Weer en klimaat komt in 18 van de 18 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl voor, met 230 vragen (28% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (17 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over weer en klimaat

Per examen de vragen over weer en klimaat, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Weer en klimaat

bron 1

Weerberichten voor Waddeneiland Ameland

Weerbericht voor Ameland van 11:00 tot 23:00 uur, met per uur het weersymbool, de temperatuur, de neerslag en de windkracht.
weerbericht 1
Weerbericht voor Ameland van 11:00 tot 23:00 uur, met per uur het weersymbool, de temperatuur, de neerslag en de windkracht.
weerbericht 2

Bekijk bron 1.

Naar aanleiding van bron 1 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: in beide weerberichten wordt overdag en in de avond helder weer verwacht.

Uitspraak 2: ‘in de ochtend is het licht bewolkt, in de middag gaat de zon schijnen’ past het best bij weerbericht 2.

Uitspraak 3: de zonkracht is het grootst op de dag die hoort bij weerbericht 2.

Vraag 1 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = onjuist
  • 2 = juist
  • 3 = onjuist

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 1 in het hele examen

Bekijk bron 1.

In de avond van weerbericht 1 daalt de luchtdruk en ontstaat er neerslag.

Vraag 2 1 punt

Geef de oorzaak waardoor de luchtdruk daalt.

Bekijk het antwoord

De (opgewarmde) lucht stijgt op/zet uit (waardoor de luchtdruk aan het aardoppervlak daalt).

Vraag 2 in het hele examen

bron 2

Maximumtemperatuur en aantal dagen met neerslag op Ameland en in Maastricht

Staafdiagram met het aantal dagen met neerslag per maand, met een lijn voor de maximumtemperatuur, van plaats x.
plaats x
Staafdiagram met het aantal dagen met neerslag per maand, met een lijn voor de maximumtemperatuur, van plaats y.
plaats y

bron 3

Tekst met keuzemogelijkheden

Heel Nederland kent hetzelfde zeeklimaat …1… (met / zonder) droge periode. Toch zijn er binnen Nederland kleine klimaatverschillen. De ligging in de buurt van de zee is van invloed op de temperatuur. De nabijheid van de zee zorgt voor …2… (grotere / kleinere) temperatuurverschillen op het land. De gegevens over plaats x uit bron 2 horen bij …3… (Ameland / Maastricht).

Bekijk bron 2 en lees bron 3.

In bron 3 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Vraag 3 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • 1 = zonder
  • 2 = kleinere
  • 3 = Maastricht

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 3 in het hele examen

bron 4

Satellietbeeld van Europa op 29 oktober 2024

Satellietbeeld van Europa met Nederland en Spanje omlijnd in geel. Boven Spanje liggen wolkenvelden.

Bekijk bron 4.

Op het satellietbeeld zijn Nederland en Spanje aangegeven.

Vraag 4 1 punt

Wat is juist over het weer op 29 oktober 2024 in Nederland en Spanje?

  1. A De meeste neerslag viel in Nederland en de windkracht was het grootst in Nederland.
  2. B De meeste neerslag viel in Nederland en de windkracht was het grootst in Spanje.
  3. C De meeste neerslag viel in Spanje en de windkracht was het grootst in Nederland.
  4. D De meeste neerslag viel in Spanje en de windkracht was het grootst in Spanje.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 4 in het hele examen

bron 5

Afwijking van de gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheid tussen 1979 en 2023 op het Spaanse eiland Ibiza

Lijndiagram van de jaarlijkse neerslag van 1979 tot 2023 op Ibiza, met een gemiddelde lijn, en daaronder een kleurenstrook met droger of natter dan gemiddeld per jaar.

Ligging van het Spaanse eiland Ibiza

Kaart van Spanje met het eiland Ibiza aangegeven in het Middellandse Zeegebied.

Bekijk bron 5.

Op het Spaanse eiland Ibiza merken bewoners de gevolgen van klimaatverandering.

Naar aanleiding van bron 5 worden de volgende uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: tussen 1979 en 2023 daalt de gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheid.

Uitspraak 2: na 2017 wijkt de jaarlijkse neerslaghoeveelheid meer af van het gemiddelde dan tussen 2010 en 2016.

Uitspraak 3: na een periode met droogte wordt de kans op overstromingen door neerslag met een hoge intensiteit groter.

Vraag 5 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = onjuist
  • 2 = juist
  • 3 = juist

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 5 in het hele examen

bron 10

Windkaart van de Verenigde Staten op 2 februari 2025

Windkaart van de Verenigde Staten met de gebieden X, Y en Z aangegeven windpatronen, met de legenda voor windrichting en relatief koude en warme wind.

Bekijk bron 10.

Naar aanleiding van bron 10 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: bij X ligt een hogedrukgebied.

Uitspraak 2: bij Y is het relatief koud, maar wel droog.

Uitspraak 3: bij Z ontstaat stuwingsneerslag.

Vraag 10 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • 1 = onjuist (1 punt)
  • 3 = onjuist (1 punt)

Aanvulling op het correctievoorschrift 2026-1, pagina 7, vraag 10: de maximumscore 2 met 1 = onjuist, 2 = juist en 3 = onjuist wordt vervangen door maximumscore 2 met 1 = onjuist (1 punt) en 3 = onjuist (1 punt). Het beoordelen van uitspraak 2 vervalt, omdat in bron 10 bij de oostkust rondom Y de windrichting onvoldoende zichtbaar is om uitspraak 2 te kunnen beantwoorden.

Vraag 10 in het hele examen

bron 11

Drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten

klimaatgrafiek 1

Klimaatgrafiek met een temperatuurlijn die in de zomer ver boven de 20 graden uitkomt en een neerslagstaaf per maand.

klimaatgrafiek 2

Klimaatgrafiek met een vrijwel vlakke temperatuurlijn rond de 20 graden en veel neerslag in de winter.

klimaatgrafiek 3

Klimaatgrafiek met hoge temperaturen in de zomer en vrijwel geen neerslag in het hele jaar.

bron 12

De steden Minneapolis, Los Angeles en Phoenix in de Verenigde Staten

Kaart van de Verenigde Staten met de steden Minneapolis, Los Angeles en Phoenix aangegeven.

Bekijk bron 11 en bron 12.

Vraag 11 1 punt

Waar staan de plaatsen juist bij de klimaatgrafieken?

  1. A klimaatgrafiek 1: Los Angeles, klimaatgrafiek 2: Minneapolis, klimaatgrafiek 3: Phoenix
  2. B klimaatgrafiek 1: Los Angeles, klimaatgrafiek 2: Phoenix, klimaatgrafiek 3: Minneapolis
  3. C klimaatgrafiek 1: Minneapolis, klimaatgrafiek 2: Los Angeles, klimaatgrafiek 3: Phoenix
  4. D klimaatgrafiek 1: Minneapolis, klimaatgrafiek 2: Phoenix, klimaatgrafiek 3: Los Angeles
  5. E klimaatgrafiek 1: Phoenix, klimaatgrafiek 2: Los Angeles, klimaatgrafiek 3: Minneapolis
  6. F klimaatgrafiek 1: Phoenix, klimaatgrafiek 2: Minneapolis, klimaatgrafiek 3: Los Angeles
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 11 in het hele examen

bron 15

Hoogtekaart van de Verenigde Staten

Hoogtekaart van de Verenigde Staten met de hoogte in meters, met het gebied rond Rolling Fork in een groen, laag en vlak gebied bij de Golf van Mexico.

Bekijk bron 15.

In de nacht van 24 op 25 maart 2023 werd de plaats Rolling Fork in de Amerikaanse staat Mississippi getroffen door een tornado. In het vlakke landschap rondom Rolling Fork ontstaan vaker tornado’s.

Vraag 14 1 punt

Geef aan waardoor het vlakke landschap rondom Rolling Fork bijdraagt aan het ontstaan van tornado’s.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat verschillende luchtmassa’s hier kunnen botsen/niet gescheiden worden door bergketens.

Vraag 14 in het hele examen

bron 16

Woonwagens in Rolling Fork

Een deel van de plaats Rolling Fork bestaat uit woonwagens. Woonwagens zijn van een ander materiaal gemaakt dan vaste woonhuizen. Ze bestaan vaak uit licht materiaal zodat ze makkelijk te verplaatsen zijn. Tijdens een tornado is een woonwagen onveiliger dan een vast woonhuis.

Woonwagen van lichte bouw op betonnen blokken, met een houten trap naar de voordeur.
een woonwagen

Bekijk en lees bron 16.

Bewoners van woonwagens in Rolling Fork kunnen als voorzorgsmaatregel tegen tornado’s de woonwagen vastzetten.

Vraag 15 1 punt

Noem een voorzorgsmaatregel die woonwagenbewoners gezamenlijk kunnen nemen waardoor ze veiliger zijn tijdens een tornado.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste gezamenlijke voorzorgsmaatregel is de aanleg van een gedeelde schuilkelder in de buurt.

Vraag 15 in het hele examen

bron 17

De weeralarm-app

De MEMA (‘Mississippi emergency management agency’) is de organisatie in de Amerikaanse staat Mississippi die de bevolking waarschuwt voor extreem weer. Dat doen ze op verschillende manieren, bijvoorbeeld met een app op de telefoon.

startscherm van de app

Startscherm van de weeralarm-app met de titel Weerwaarschuwing, en knoppen voor onder andere nieuws, vraag het MEMA, rampengids en verkeer.

Bekijk en lees bron 17.

Vraag 16 1 punt

Geef een reden waarom de app de risicoperceptie van bewoners van Mississippi beïnvloedt.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste reden zijn:

  • Inwoners zijn beter/sneller geïnformeerd.
  • Inwoners denken van te voren na/maken een plan in geval van een ramp.

Vraag 16 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Weer en klimaat

bron 1

Gevoelstemperatuur in twee gemeenten in Nederland

De gevoelstemperatuur is een maat voor het gevoel van kou of warmte. De gevoelstemperatuur verschilt van plek tot plek in Nederland. Op een tropische dag heeft bijvoorbeeld 29,4% van het oppervlak in Nederland een gevoelstemperatuur tussen de 41 en 45 °C.

Staafdiagrammen met de verdeling van de gevoelstemperatuur op een tropische dag voor Nederland, gemeente X en gemeente Y, met daaronder een kaart van gemeente X en gemeente Y in kleurvlakken per temperatuurklasse.

bron 2

In de zomer kan het erg warm zijn in Nederland. Tegenwoordig houdt het weerbericht rekening met de gevoelstemperatuur. Hoe de hitte aanvoelt, hangt niet alleen af van de luchttemperatuur en de zonnestraling, maar ook van de …1… (luchtdruk / windkracht). Op een tropische zomerdag is de gevoelstemperatuur in Nederland gemiddeld …2… (hoger / lager) dan de gemeten temperatuur. Er is een verschil in de gevoelstemperatuur op een tropische zomerdag in een plattelandsgemeente en een stadsgemeente. Gemeente X is een …3… (plattelandsgemeente / stadsgemeente).

Bekijk en lees bron 1 en lees bron 2. In bron 2 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Vraag 1 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = windkracht, 2 = hoger, 3 = stadsgemeente

Vraag 1 in het hele examen

Door maatregelen te nemen kunnen gemeenten de gevoelstemperatuur laten dalen.

Vraag 2 1 punt

Noem een maatregel die gemeenten kunnen nemen om de gevoelstemperatuur te laten dalen.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste maatregel zijn:

  • zorgen voor meer planten en bomen in de gemeente
  • zorgen voor meer schaduw
  • minder donkere oppervlakken aanleggen

Vraag 2 in het hele examen

bron 3

Kaart van Nederland met kleurvlakken voor het gemiddeld aantal uren zon per jaar in 1991-2020; de lichtgele vlakken liggen in het oosten en zuiden, de oranje vlakken in het westen en noorden.
Gemiddeld aantal uren zon

Naar aanleiding van bron 3 worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 3 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: bron 3 gaat over het weer.
  • Uitspraak 2: schonere lucht zorgt voor meer zonuren.
  • Uitspraak 3: de temperatuur van het zeewater is van invloed op de hoeveelheid zonuren aan de kust.
Bekijk het antwoord

1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist

Vraag 3 in het hele examen

bron 4

Verkoeling aan zee

Op tropische zomerdagen daalt de temperatuur in kustgebieden aan het einde van de middag. De stappen waardoor de temperatuur daalt zijn hieronder in willekeurige volgorde weergegeven:

  • 1 Boven land stijgt warme lucht op.
  • 2 De aanlandige wind neemt in snelheid toe.
  • 3 De temperatuur boven land daalt.
  • 4 Lucht warmt boven land sneller op dan boven zee.
  • 5 Tussen land en zee ontstaat een verschil in luchtdruk.

Lees bron 4. In bron 4 staan de verschillende stappen die zorgen voor een daling van de temperatuur in willekeurige volgorde.

Vraag 4 1 punt

Zet de stappen in de juiste volgorde. De eerste en de laatste stap staan al juist.

Doe het zo: Eerst 4, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte 3 (vul de nummers in).

Bekijk het antwoord

Eerst 4, dan 1, daarna 5, vervolgens 2 en ten slotte 3.

Vraag 4 in het hele examen

bron 5

Kaart van Spanje met weersymbolen en temperaturen per regio op 10 maart 2024: in het noordwesten 11 tot 15 graden met bewolking en regen, aan de Costa Brava 14 tot 15 graden met zon en wolken. De legenda toont de bewolkingsgraad van geen bewolking tot zwaar bewolkt.
Weer 10 maart 2024 in Spanje

Op 10 maart 2024 zijn de weersomstandigheden aan de Costa Brava anders dan in het noordwesten van Spanje. Bekijk bron 5.

Vraag 5 2 punten

Schrijf een weerbericht voor een van deze twee regio's in Spanje.

Doe het zo:

  • Kies eerst een regio: Costa Brava of noordwesten van Spanje.
  • Schrijf voor deze regio een weerbericht dat de weerelementen bewolkingsgraad en luchtdruk bevat.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist weerbericht zijn:

Costa Brava: aan de Costa Brava is het zonnig tot licht bewolkt. Het gebied ligt onder invloed van een hogedrukgebied (waardoor het droog blijft).

of noordwesten van Spanje: in het noordwesten van Spanje is het licht bewolkt tot zwaar bewolkt. Het gebied ligt onder invloed van een lagedrukgebied (waardoor er neerslag valt).

Vraag 5 in het hele examen

bron 6

De regio Valencia in Spanje

Kaart van de regio Valencia met hoogteklassen, rivieren en moerassen, de Golf van Valencia aan de oostkant en een locatiekaartje van Spanje.

bron 7

Het zeewater van de Middellandse Zee was in oktober 2024 veel warmer dan normaal. Door het warme zeewater ontstond …1… (veel / nauwelijks) verdamping. Een aanlandige wind en het reliëf zorgden bij de Spaanse stad Valencia voor …2… (stijgingsneerslag / stuwingsneerslag).

Bekijk bron 6 en lees bron 7. In bron 7 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 6 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 7 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = veel, 2 = stuwingsneerslag

Vraag 6 in het hele examen

bron 8

Landschap bij Valencia

Foto van een smal dal met steile, deels kale hellingen, struikgewas en bomen.

Bekijk bron 6 en bron 8. Bij de Spaanse stad Valencia kan veel neerslag zorgen voor overstromingen.

Vraag 7 2 punten

Noem

  • een gevolg van droge zomers die de kans op overstromingen door veel neerslag versterkt.
  • een kenmerk van het landschap bij Valencia dat bijdraagt aan een grotere kans op overstromingen door veel neerslag.
Bekijk het antwoord
  • Uit een juist gevolg blijkt dat de bodem slecht waterdoorlatend wordt.
  • Voorbeelden van een juist kenmerk zijn: er zijn kale hellingen; er is veel reliëf.

Vraag 7 in het hele examen

bron 11

Luchtballonnenfestival in Albuquerque in de Verenigde Staten

Foto van veel luchtballonnen die boven een stad opstijgen, met een rood-witte ballon voorop, en een locatiekaartje van de Verenigde Staten.
Twee satellietbeelden met radarweergave van de omgeving van Albuquerque. Op radarbeeld 2 is bij Albuquerque geen neerslag te zien.
Satellietbeelden met radarweergave

Ieder jaar wordt in Albuquerque een luchtballonnenfestival georganiseerd. De foto past bij een van de radarbeelden.

Vraag 10 1 punt

Beargumenteer welk radarbeeld past bij de foto in bron 11.

Doe het zo:

  • Kies eerst radarbeeld 1 of radarbeeld 2.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord

Radarbeeld 2. Op radarbeeld 2 is bij Albuquerque geen bewolking of neerslag te zien / is het helder weer.

Vraag 10 in het hele examen

Bekijk bron 11. Om het luchtballonnenfestival te organiseren, zocht de organisatie naar een gebied waar de weersomstandigheden het meest stabiel waren.

Vraag 11 2 punten

Noem

  • het klimaat dat overheerst in Albuquerque.

Geef

  • een oorzaak waardoor het weer in dit klimaat vaak stabiel is.
Bekijk het antwoord
  • Droog klimaat / woestijnklimaat.
  • Er ligt (vaak) een sterk hogedrukgebied in woestijngebieden.

Vraag 11 in het hele examen

bron 12

Ligging van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Hoogtekaart van de Verenigde Staten met de plaatsen Mendocino, Billings en Denver en een legenda met hoogteklassen.

bron 13

Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken, grafiek 1 tot en met 3, met per maand de neerslag in mm (blauwe staven) en de temperatuur in graden Celsius (roze lijn).

Bekijk bron 12 en bron 13. De klimaatgrafieken zijn van de plaatsen Billings, Denver en Mendocino.

Vraag 12 1 punt

Waar staan de klimaatgrafieken juist bij de drie plaatsen?

  1. A Billings: grafiek 1; Denver: grafiek 2; Mendocino: grafiek 3
  2. B Billings: grafiek 1; Denver: grafiek 3; Mendocino: grafiek 2
  3. C Billings: grafiek 2; Denver: grafiek 1; Mendocino: grafiek 3
  4. D Billings: grafiek 2; Denver: grafiek 3; Mendocino: grafiek 1
  5. E Billings: grafiek 3; Denver: grafiek 1; Mendocino: grafiek 2
  6. F Billings: grafiek 3; Denver: grafiek 2; Mendocino: grafiek 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 12 in het hele examen

bron 14

Wijngaard in California

Foto van een wijngaard met rijen wijnranken en tussen de rijen een grasstrook, met bomen op de achtergrond.

Bekijk bron 14. Sommige wijnboeren in California zaaien gras tussen de wijnranken. Het gras zorgt voor een gunstigere temperatuur in de wijngaard dan een kale bodem.

Vraag 13 1 punt

Leg uit waardoor gras zorgt voor een gunstigere temperatuur in de wijngaard.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de temperatuurstijging wordt geremd of versneld door het gras.
  • Geef daarna aan waardoor gras zorgt voor een gunstigere temperatuur.
Bekijk het antwoord

De temperatuurstijging wordt geremd. Uit een juist antwoord blijkt dat gras zorgt voor meer verdamping / een isolerende werking heeft (waardoor een temperatuurstijging geremd wordt).

Vraag 13 in het hele examen

bron 15

Orkaan Milton trekt over Florida

In 2024 trok orkaan Milton over de Verenigde Staten. De orkaan was de sterkst gemeten orkaan in dat jaar. In Florida kregen 5 miljoen inwoners het bevel om te evacueren.

Kaart van de Golf van Mexico, Florida en de Atlantische Oceaan met de baan van orkaan Milton, met per tijdstip het type storm en het mogelijke pad in paars.
De baan van orkaan Milton

Bekijk en lees bron 15. Orkaan Milton nam boven de Golf van Mexico sterk in kracht toe.

Vraag 14 1 punt

Noem een kenmerk van de Golf van Mexico waardoor de orkaan snel in kracht kon toenemen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist kenmerk is dat het zeewater in de Golf van Mexico een hoge temperatuur had (waardoor de orkaan snel in kracht toenam).

Vraag 14 in het hele examen

bron 16

Hoogtekaart van de staat Florida met de plaatsen Tampa en Orlando en het Okeechobeemeer, met een legenda van -3 tot 100 meter boven zeeniveau.
Hoogteverschillen in de staat Florida in de Verenigde Staten

Bekijk en lees bron 15 en bekijk bron 16. Veel inwoners van Orlando maakten zich maar weinig zorgen over de neerslaghoeveelheid veroorzaakt door orkaan Milton.

Vraag 15 1 punt

Geef met behulp van de ligging van Orlando de oorzaak waardoor inwoners zich weinig zorgen maakten over de neerslaghoeveelheid.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste oorzaak blijkt dat Orlando aan de lijzijde / in de regenschaduw ligt van het gebergte.

Vraag 15 in het hele examen

Bekijk bron 16. De kans dat het Okeechobeemeer door de orkaan zou overstromen was groot. Dit komt onder andere doordat het omliggende gebied laag ligt.

Vraag 16 1 punt

Geef nog een oorzaak waardoor de kans op een overstroming van het Okeechobeemeer groot was.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord blijkt dat het water in het Okeechobeemeer opgestuwd werd / er in korte tijd veel neerslag viel (waardoor overstromingen konden ontstaan).

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Weer en klimaat

bron 1: Weerbericht voor Nederland van 30 september 2022

Voor vanavond is er een weerwaarschuwing, het kan hard gaan waaien. Gedurende de dag ontstaat er meer bewolking en in de avond volgt regen. De wind neemt in kracht toe met uiteindelijk zware windstoten tot 90 kilometer per uur. Vandaag begint wel rustig met mist in de ochtend. Op sommige plaatsen kan er minder dan 200 meter zicht zijn. Zodra de mist aan het einde van de ochtend is opgelost, gaat de zon even schijnen.

Vraag 1 1 punt

Lees bron 1 en bekijk bron 2.

Volgens het weerbericht gaat het in de avond van 30 september hard waaien.

Beredeneer welke weerkaart uit bron 2 het best past bij het weerbericht van de avond van 30 september in Nederland.

Doe het zo:

  • Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
  • Geef daarna met de gegevens uit de gekozen weerkaart een argument voor je keuze.

Twee weerkaarten voor Nederland: weerkaart 1 en weerkaart 2 (bron 2). Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

weerkaart 1

Een juist argument gaat in op de kleine afstand tussen de isobaren boven Nederland (waaruit blijkt dat het luchtdrukverschil groot is over een relatief kleine afstand).

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 1 in het hele examen

bron 3: Het weersverschijnsel mist

Mist valt te omschrijven als laaghangende wolken. Tussen het ontstaan en vervolgens verdwijnen van mist zijn verschillende fases te onderscheiden (in willekeurige volgorde):

  • P Het aardoppervlak koelt 's nachts af.
  • Q De waterdamp in de lucht condenseert.
  • R Na zonsopkomst verdampen de waterdruppeltjes door opwarming.
  • S De lucht boven het aardoppervlak koelt af.
  • T De mist lost op en verdwijnt.

Vraag 2 1 punt

Lees bron 1 en bron 3.

In bron 3 staan verschillende fases tussen het ontstaan en vervolgens verdwijnen van mist. Welke volgorde tussen het ontstaan en verdwijnen van mist is juist?

  1. A P-Q-R-S-T
  2. B P-R-S-Q-T
  3. C P-S-Q-R-T
  4. D P-R-Q-S-T
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 2 in het hele examen

bron 4: De `Russische beer'

De `Russische beer' is een weersverschijnsel dat kan ontstaan tijdens de wintermaanden. Als in het noorden van Scandinavië het weer helder en windstil is met tegelijkertijd een lagedrukgebied op de Middellandse Zee, dan stroomt lucht uit Rusland naar Nederland.

Vraag 3 2 punten

Lees en bekijk bron 4.

Naar aanleiding van bron 4 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: als tijdens een Russische beer lucht uit Rusland richting Nederland stroomt, ontstaat in Nederland helder en koud weer.

Uitspraak 2: een Russische beer ontstaat wanneer boven Scandinavië een sterk lagedrukgebied ligt.

Uitspraak 3: onder invloed van een Russische beer zal in het oosten van Nederland eerder geschaatst kunnen worden op natuurijs dan in het westen van Nederland.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Satellietbeeld van een Russische beer onderweg naar Nederland (bron 4). Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist
  • 2 = onjuist
  • 3 = juist

Vraag 3 in het hele examen

bron 7: Drie plaatsen in Spanje

bron 8: Kenmerken van drie verschillende klimaten in Spanje

Klimaat 1: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden ligt tussen de 15 °C en 20 °C. Hier valt het hele jaar door neerslag.

Klimaat 2: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan 25 °C. Tijdens de zomermaanden valt nauwelijks neerslag.

Klimaat 3: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan 25 °C. Het is het hele jaar erg droog.

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 7 en lees bron 8.

De klimaten uit bron 8 horen bij de plaatsen Murcia, Oviedo en Sevilla uit bron 7.

Waar staan de plaatsen uit bron 7 juist bij de klimaten uit bron 8?

  1. A Murcia klimaat 1; Oviedo klimaat 2; Sevilla klimaat 3
  2. B Murcia klimaat 1; Oviedo klimaat 3; Sevilla klimaat 2
  3. C Murcia klimaat 2; Oviedo klimaat 3; Sevilla klimaat 1
  4. D Murcia klimaat 2; Oviedo klimaat 1; Sevilla klimaat 3
  5. E Murcia klimaat 3; Oviedo klimaat 1; Sevilla klimaat 2
  6. F Murcia klimaat 3; Oviedo klimaat 2; Sevilla klimaat 1

Kaart van Spanje met drie plaatsen (bron 7). Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord

Antwoord: E

E

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 10.

De plaatsen Charleston en Richmond hebben een gematigd zeeklimaat. Charleston is gemiddeld kouder dan Richmond.

Welke twee klimaatfactoren veroorzaken het verschil in temperatuur?

  1. A breedteligging en hoogteligging
  2. B breedteligging en overheersende windrichting
  3. C hoogteligging en ligging ten opzichte van de zee
  4. D ligging ten opzichte van de zee en overheersende windrichting

Kaart van een deel van de oostkust van de Verenigde Staten (bron 10). Bekijk in Opgaven, pagina 10

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11.

Op 4 januari 2024 werd neerslag in de vorm van sneeuw verwacht in het noordoosten van de Verenigde Staten. In de ene plaats viel wel neerslag, in de andere plaats bleef het droog.

Leg uit in welke plaats de neerslag viel.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de neerslag viel in Charleston of in Richmond.
  • Geef daarna de oorzaak waardoor er neerslag viel.

Weerkaart van de Verenigde Staten van 4 januari 2024 (bron 11). Bekijk in Opgaven, pagina 10

Bekijk het antwoord

Charleston

Uit het antwoord moet blijken dat aan de loefzijde / westzijde van de Appalachen stuwingsneerslag ontstond.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juiste oorzaak.

Vraag 11 in het hele examen

bron 12: Tekst met keuzemogelijkheden

Ongeveer een derde van het landoppervlak in de Verenigde Staten is bedekt met bossen. De bossen in de Verenigde Staten hebben last van de gevolgen van klimaatverandering, waardoor bossen dreigen af te sterven. Door klimaatverandering duurt het zomerseizoen langer en wordt het winterseizoen ... 1 ... (kouder / warmer). Insecten als de dennenkever overleven de winter vaker en brengen schade toe aan bomen. Naast insecten als de dennenkever hebben bossen in de Verenigde Staten ook steeds vaker last van ... 2 ... (verdroging / verwoestijning). Wanneer bossen afsterven, kan de temperatuur in het gebied door de afgenomen verdamping ... 3 ... (dalen / stijgen).

Vraag 12 2 punten

Bekijk en lees bron 12.

In bron 12 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Foto van de dennenkever (bron 12). Bekijk in Opgaven, pagina 12

Bekijk het antwoord
  • 1 = warmer
  • 2 = verdroging
  • 3 = stijgen

Vraag 12 in het hele examen

bron 14: Krantenartikel

Op 11 december 2021 verwoestte een tornado een groot deel van de stad Mayfield in de staat Kentucky, Verenigde Staten. Een overlevende vertelt wat hij die dag heeft meegemaakt.

"Waar we nu staan", zegt inwoner Milton Sampson, "stond gisteren nog gewoon een huis." Sampson wist de bewoner onder het puin vandaan te halen. Zaten deze mensen gewoon in huis? Het stormalarm ging toch af? "Ja, maar wat kun je doen?", zegt Sampson. "Wij hebben hier geen schuilkelder."

Vraag 14 1 punt

Bekijk en lees bron 14.

Lang niet alle inwoners van de stad Mayfield hebben een schuilkelder. Dit komt onder andere door een lage risicoperceptie van de inwoners van de stad Mayfield.

Geef een kenmerk van een tornado waardoor de risicoperceptie laag is.

Foto van de stad Mayfield na de tornado en foto van een schuilkelder in een tuin (bron 14). Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord

Juiste kenmerken zijn (een van de volgende):

  • Tornado's komen zelden op dezelfde plek terug.
  • Tornado's bestrijken een relatief klein gebied.
  • Tornado's zijn van korte duur.
  • Het is lastig in te schatten waar tornado's zullen ontstaan.

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Bekijk en lees bron 14.

De overheid adviseert inwoners om schuilkelders aan te leggen, dat kan zowel in huis als in de tuin.

Noem het beleid dat past bij het aanleggen van een schuilkelder.

Bekijk het antwoord

Het juiste beleid is hazard management of een correcte omschrijving daarvan.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 15.

In bron 15 zijn twee weerkaarten te zien van twee verschillende dagen. Op de ene dag ontstonden in de Verenigde Staten veel tornado's, op de andere dag trok een orkaan over.

Beargumenteer welke weerkaart hoort bij de dag waarop veel tornado's ontstonden in de Verenigde Staten.

Doe het zo:

  • Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
  • Geef daarna met behulp van de gekozen weerkaart een argument voor je keuze.

Twee weerkaarten van de Verenigde Staten van twee verschillende dagen (weerkaart 1 en weerkaart 2, bron 15). Bekijk in Opgaven, pagina 15

Bekijk het antwoord

weerkaart 1

Uit het antwoord moet blijken dat twee fronten botsen / er grote drukverschillen zijn (in het vlakke deel) van de Verenigde Staten.

Opmerkingen

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Antwoorden die ingaan op orkanen of op aanwijzingen van de weerkaart die niet gekozen is, dienen fout gerekend te worden.

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

weerkaart 1 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 1

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

weerkaart 2 Twee weerkaarten

Twee weerkaarten
weerkaart 2

Weerkaart van Europa en de Atlantische Oceaan met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) en luchtdrukwaarden. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

Bron 2 Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022

Nieuwsbericht van storm Eunice,18 februari 2022
Bron 2 Satellietbeeld van storm Eunice.

In vier dagen tijd raasden de stormen Dudley, Eunice en Franklin over Nederland. Storm Eunice staat in de top drie zwaarste stormen in ruim vijftig jaar. In de kustprovincies werden zeer zware windstoten verwacht.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1 en bekijk en lees bron 2. Een van de weerkaarten uit bron 1 past bij het nieuwsbericht over storm Eunice uit bron 2. Leg uit welke weerkaart uit bron 1 past bij het nieuwsbericht uit bron 2. Doe het zo: kies eerst weerkaart 1 of weerkaart 2. Geef daarna aan waarom de weerkaart bij het nieuwsbericht past.

Bekijk het antwoord
  • Kiest weerkaart 2 en geeft aan dat op weerkaart 2 (bij Nederland) een sterk lagedrukgebied ligt, of dat de isobaren dicht bij elkaar liggen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist antwoord.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Bekijk weerkaart 1 van bron 1. Naar aanleiding van weerkaart 1 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in het noordwesten van Spanje is het droog en helder weer. Uitspraak 2: in het noordwesten van Spanje is de wind overwegend aanlandig. Uitspraak 3: de windkracht in Nederland is lager dan de windkracht in Spanje. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1, 2 en 3 of de uitspraak juist of onjuist is: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. (2p)

Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 (deel van) Noordwest-Spanje

(deel van) Noordwest-Spanje
Bron 3

Kaart van (een deel van) Noordwest-Spanje met de plaatsen Gijón (aan de kust) en León (in het binnenland), met wegen, rivieren en gebergten. Schaal 0 - 75 - 150 km.

klimaatgrafiek 1 twee klimaatgrafieken

twee klimaatgrafieken
klimaatgrafiek 1

Klimaatgrafiek per maand (J F M A M J J A S O N D). Staven: neerslag in mm (linkeras, 0 tot 450). Roze lijn: gemiddelde temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40).

klimaatgrafiek 2 twee klimaatgrafieken

twee klimaatgrafieken
klimaatgrafiek 2

Klimaatgrafiek per maand (J F M A M J J A S O N D). Staven: neerslag in mm (linkeras, 0 tot 450). Roze lijn: gemiddelde temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40).

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3 en bron 4. De klimaatgrafieken uit bron 4 horen bij de plaatsen Gijón en León. Waar staan de klimaatgrafieken juist bij de plaatsen Gijón en León en welke klimaatfactor veroorzaakt het verschil in neerslag?

  1. A Gijón: klimaatgrafiek 1, León: klimaatgrafiek 2, klimaatfactor: hoogteligging
  2. B Gijón: klimaatgrafiek 1, León: klimaatgrafiek 2, klimaatfactor: ligging t.o.v. zee
  3. C Gijón: klimaatgrafiek 2, León: klimaatgrafiek 1, klimaatfactor: hoogteligging
  4. D Gijón: klimaatgrafiek 2, León: klimaatgrafiek 1, klimaatfactor: ligging t.o.v. zee
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 3 in het hele examen

Bron 8 Koud winterweer in de Verenigde Staten

Koud winterweer in de Verenigde Staten
Bron 8

In december 2022 werden de Verenigde Staten getroffen door erg koud winterweer. De weerkaart hieronder is van 23 december 2022.

Weerkaart van de Verenigde Staten met isobaren (luchtdruk). Legenda: luchtdruk, H = hogedrukgebied, L = lagedrukgebied, landsgrens. Aangegeven: Seattle, Billings en Detroit.

Bron 9 Weerbericht van 23 december 2022 van een plaats in de Verenigde Staten

Weerbericht van 23 december 2022 van een plaats in de Verenigde Staten
Bron 9

Weerbericht met een zonnetje als weerssymbool.

OnderdeelWaarde
temperatuur-26 °C
windkracht4 Bft

Vraag 11 2 punten

Bekijk en lees bron 8 en bekijk bron 9. Naar aanleiding van de weerkaart in bron 8 en het weerbericht in bron 9 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in Seattle en Detroit is de windkracht lager dan in Billings. Uitspraak 2: in Seattle was 23 december 2022 een droge dag. Uitspraak 3: het weerbericht van 23 december 2022 in bron 9 hoort bij de plaats Billings. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1, 2 en 3 of de uitspraak juist of onjuist is: 1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 11 in het hele examen

landschap 1 Drie landschappen in de Verenigde Staten

Drie landschappen in de Verenigde Staten
landschap 1

Foto van een droog landschap met kale, rotsachtige heuvels en struikbegroeiing. Op de voorgrond loopt een onverharde weg.

landschap 2 Drie landschappen in de Verenigde Staten

Drie landschappen in de Verenigde Staten
landschap 2

Foto van een glooiend landschap met weilanden, bomen en een asfaltweg, onder een blauwe lucht met wolken.

landschap 3 Drie landschappen in de Verenigde Staten

Drie landschappen in de Verenigde Staten
landschap 3

Foto van een bergachtig, bosrijk landschap met herfstgekleurde bomen en een meer met spiegelend water.

Bron 11 Kaart van de Verenigde Staten

Kaart van de Verenigde Staten
Bron 11

Kaart van de Verenigde Staten met de plaatsen Phoenix (zuidwesten), Dallas (zuiden) en Savannah (zuidoosten), aangegeven met een stip. Schaal 0 - 570 - 1.140 km.

Vraag 12 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11. Waar staan de landschappen uit bron 10 juist bij de plaatsen uit bron 11?

  1. A Dallas: landschap 1, Phoenix: landschap 2, Savannah: landschap 3
  2. B Dallas: landschap 1, Phoenix: landschap 3, Savannah: landschap 2
  3. C Dallas: landschap 2, Phoenix: landschap 1, Savannah: landschap 3
  4. D Dallas: landschap 2, Phoenix: landschap 3, Savannah: landschap 1
  5. E Dallas: landschap 3, Phoenix: landschap 1, Savannah: landschap 2
  6. F Dallas: landschap 3, Phoenix: landschap 2, Savannah: landschap 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 12 in het hele examen

Bron 13 Aantal waargenomen tornado’s in 2023 in de Verenigde Staten

Aantal waargenomen tornado’s in 2023 in de Verenigde Staten
Bron 13

Kaart van de Verenigde Staten met de waargenomen tornado's in 2023 (rode driehoekjes). Onder de kaart een staafdiagram met het aantal tornado's per maand van januari tot en met december, schaal 0 - 50 - 100.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 13. In 2023 telde de Verenigde Staten ongeveer 1.200 tornado’s. In het oosten van de Verenigde Staten komen meer tornado’s voor dan in het westen van de Verenigde Staten. Geef een landschappelijk verschil tussen het oostelijke en het westelijke deel van de Verenigde Staten waardoor in het oostelijke deel meer tornado's kunnen ontstaan.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist landschappelijk verschil: het landschap in het oosten van de Verenigde Staten is veel vlakker dan het landschap in het westen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Bron 14 Vernietigende tornado’s in Mississippi, Verenigde Staten, 25 maart 2023

Vernietigende tornado’s in Mississippi, Verenigde Staten, 25 maart 2023
Bron 14

Minstens 26 mensen zijn omgekomen na een krachtige storm in het zuiden van de Verenigde Staten. Een tornado heeft in de nacht van vrijdag 25 maart daken van huizen getrokken, de stroomvoorziening afgekapt en wijken vernietigd. Het dorp Rolling Fork is zelfs compleet weggevaagd.

Foto vanuit de lucht van een gebied met veel puin van huizen en een beschadigde weg.

Vraag 15 2 punten

Bekijk en lees bron 14. De tornado van 25 maart 2023 zorgde voor veel schade en slachtoffers. Geef aan waarom het tijdstip van de tornado van invloed was op het hoge aantal slachtoffers. Geef een maatregel die bewoners in huis kunnen nemen zodat ze veiliger zijn tijdens een tornado.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste reden waarom het tijdstip van invloed was: veel mensen lagen te slapen en konden niet op tijd weg komen. (1p)
  • Noemt een juiste maatregel: een schuilkelder bouwen of een stevige kamer in huis aanleggen. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Weer en klimaat

Opgavetekst

Meerkeuzevragen

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

bron 1

Maximumtemperatuur in Nederland op dinsdag 2 augustus 2022

Vraag 1 2 punten

Bekijk bron 1.

Bron 1 gaat over de maximumtemperatuur in Nederland op dinsdag 2 augustus 2022.

Naar aanleiding van bron 1 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: in het zuiden van Nederland was het koeler dan op de Waddeneilanden.

Uitspraak 2: de Waddeneilanden hadden minder zonuren dan het zuidoosten van Nederland.

Uitspraak 3: boven land was de verdamping in het zuidoosten kleiner dan in het noordwesten van Nederland.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Kaart van de maximumtemperatuur in Nederland op 2 augustus 2022, in drie temperatuurklassen. Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

1 = onjuist

2 = juist

3 = onjuist

Vraag 1 in het hele examen

bron 2

Satellietbeeld van Europa, 12 september 2022

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 2.

Bron 2 laat een satellietbeeld zien van Europa op 12 september 2022.

Geef met behulp van bron 2 aan waardoor de kans dat je in Nederland verbrandt groter is dan in Zuidwest-Spanje.

Satellietbeeld van Europa op 12 september 2022. Bekijk in Opgaven, pagina 3

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist antwoord zijn:

  • Nederland bevindt zich in een hogedrukgebied.
  • Nederland heeft onbewolkt weer.

Vraag 2 in het hele examen

bron 3

Drie foto's van landschappen in Spanje

bron 4

Drie beschrijvingen van verschillende klimaten in Spanje

  • beschrijving 1: In de regenschaduw van het gebergte ligt een gebied met een steppeklimaat.
  • beschrijving 2: Het noordwesten van Spanje heeft een gematigd zeeklimaat.
  • beschrijving 3: Mediterrane vegetatie groeit in het gebied met een Middellands zeeklimaat.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3 en lees bron 4.

In bron 3 staan drie foto's van landschappen in Spanje. In bron 4 staan drie beschrijvingen van klimaten in Spanje. De beschrijvingen en de foto's horen bij elkaar.

Welke beschrijving hoort bij foto Q, welke bij foto R en welke bij foto S?

foto Qfoto Rfoto S
Abeschrijving 1beschrijving 2beschrijving 3
Bbeschrijving 2beschrijving 1beschrijving 3
Cbeschrijving 3beschrijving 2beschrijving 1
Dbeschrijving 1beschrijving 3beschrijving 2
Ebeschrijving 2beschrijving 3beschrijving 1
  1. A foto Q: beschrijving 1; foto R: beschrijving 2; foto S: beschrijving 3
  2. B foto Q: beschrijving 2; foto R: beschrijving 1; foto S: beschrijving 3
  3. C foto Q: beschrijving 3; foto R: beschrijving 2; foto S: beschrijving 1
  4. D foto Q: beschrijving 1; foto R: beschrijving 3; foto S: beschrijving 2
  5. E foto Q: beschrijving 2; foto R: beschrijving 3; foto S: beschrijving 1

Drie foto's (Q, R en S) van landschappen in Spanje. Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord

Antwoord: E

E

Vraag 3 in het hele examen

bron 5

Twee klimaatgrafieken

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 5.

In bron 5 staan twee klimaatgrafieken van twee verschillende plaatsen in Spanje. Een van de klimaatgrafieken past ook bij het klimaat in Nederland.

Beargumenteer welke klimaatgrafiek alleen van een Spaanse plaats kan zijn.

Doe het zo:

  • Kies eerst of het klimaat van klimaatgrafiek 1 of klimaatgrafiek 2 alleen in Spanje voorkomt.
  • Geef daarna met behulp van bron 5 een argument voor je keuze.

Twee klimaatgrafieken van twee plaatsen in Spanje, met neerslag in mm en temperatuur in °C per maand. Bekijk in Opgaven, pagina 6

Bekijk het antwoord

klimaatgrafiek 2

Voorbeelden van een juist argument zijn:

  • Het (mediterrane) klimaat kent droge zomers (en het Nederlandse klimaat niet).
  • Het klimaat in Spanje is gemiddeld warmer dan dat van Nederland.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 4 in het hele examen

bron 6

Costa Cálida (provincie Murcia) en Costa Verde (provincie Asturias), Spanje

Vraag 5 1 punt

Bekijk bron 6.

Spanje is een populaire bestemming voor toeristen die in de wintermaanden op zonvakantie willen.

Beargumenteer welke costa in de wintermaanden de grootste kans op dagen met zonnig weer heeft.

Doe het zo:

  • Kies eerst uit Costa Cálida of Costa Verde.
  • Geef daarna een kenmerk van het klimaat waardoor de kans op zonnig weer het grootst is.

Kaart van de Costa Cálida en de Costa Verde in Spanje. Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord

Costa Cálida

Voorbeeld van een juist kenmerk van het klimaat is dat Costa Cálida een droger klimaat in de wintermaanden heeft dan Costa Verde / vaker onder invloed van een hogedrukgebied ligt dan Costa Verde.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 5 in het hele examen

bron 7

Verwoestijning in Spanje

  • 1 Door klimaatverandering stijgt de temperatuur.
  • 2 De grondwaterstand daalt, zodat er verdroging en verzilting optreedt.
  • 3 De verdamping uit de bodem neemt toe en de neerslag in het gebied neemt af.
  • 4 Er wordt meer grondwater opgepompt voor irrigatie in de landbouw.
  • 5 Vegetatie sterft af en het landschap wordt kaal, zodat er bodemerosie op kan treden.

Vraag 6 1 punt

Lees bron 7.

De stappen in bron 7 staan in willekeurige volgorde.

Welke volgorde geeft een juiste redenering over verwoestijning in Spanje weer?

  1. A 1-2-5-4-3
  2. B 1-3-4-2-5
  3. C 1-4-5-3-2
  4. D 1-4-2-5-3
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 6 in het hele examen

bron 8

Bloeiende amandelboomgaard met gras in Zuidoost-Spanje

bron 9

Tekst met keuzemogelijkheden

Zuidoost-Spanje werd de afgelopen jaren geteisterd door extreem weer. Zo viel er 300 millimeter neerslag in 3 dagen tijd in het najaar van 2019. Er ontstonden overstromingen met veel schade aan de landbouw en infrastructuur door de hoge ... 1 ... (neerslagintensiteit / neerslagverdeling). Zuidoost-Spanje is op zoek naar maatregelen die de gevolgen van extreem weer verminderen. Een met gras bedekte bodem in boomgaarden kan ... 2 ... (meer / minder) water vasthouden. Het planten van gras in boomgaarden is een voorbeeld van ... 3 ... (aanpassing aan het klimaat / klimaatverandering).

Vraag 7 2 punten

Bekijk bron 8 en lees bron 9.

In bron 9 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Foto van een bloeiende amandelboomgaard met gras in Zuidoost-Spanje. Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord

1 = neerslagintensiteit

2 = meer

3 = aanpassing aan het klimaat

Vraag 7 in het hele examen

bron 10

Weerkaart Verenigde Staten, 17 september 2022

bron 11

Weerberichten van drie plaatsen in de Verenigde Staten, 17 september 2022

  • weerbericht 1: 25 °C, wind: 2 Bft
  • weerbericht 2: 15 °C, wind: 2 Bft
  • weerbericht 3: 17 °C, wind: 2 Bft

Vraag 8 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11.

Op de weerkaart van de Verenigde Staten staan de plaatsnamen Boston, Los Angeles en Seattle. In bron 11 staan drie weerberichten van dezelfde dag. De weerberichten horen bij de drie plaatsen in bron 10.

Welk weerbericht hoort bij Boston, welke bij Los Angeles en welke bij Seattle?

BostonLos AngelesSeattle
Aweerbericht 1weerbericht 2weerbericht 3
Bweerbericht 1weerbericht 3weerbericht 2
Cweerbericht 2weerbericht 1weerbericht 3
Dweerbericht 2weerbericht 3weerbericht 1
Eweerbericht 3weerbericht 1weerbericht 2
  1. A Boston: weerbericht 1; Los Angeles: weerbericht 2; Seattle: weerbericht 3
  2. B Boston: weerbericht 1; Los Angeles: weerbericht 3; Seattle: weerbericht 2
  3. C Boston: weerbericht 2; Los Angeles: weerbericht 1; Seattle: weerbericht 3
  4. D Boston: weerbericht 2; Los Angeles: weerbericht 3; Seattle: weerbericht 1
  5. E Boston: weerbericht 3; Los Angeles: weerbericht 1; Seattle: weerbericht 2

Weerkaart van de Verenigde Staten op 17 september 2022 met luchtdrukwaarden en hoog- en lagedrukgebieden. Bekijk in Opgaven, pagina 9

Bekijk het antwoord

Antwoord: E

E

Vraag 8 in het hele examen

bron 12

Kaart van de Verenigde Staten

[Figuur bron 12, pagina 10: kaart van de Verenigde Staten met de gebieden P, Q, R en S.]

bron 13

Vier foto's van landschappen in de Verenigde Staten

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 12 en bron 13.

De foto's van landschappen uit bron 13 passen bij de vier gebieden uit bron 12.

Waar staan de gebieden uit bron 12 juist bij de foto's uit bron 13?

PQRS
Afoto 1foto 2foto 3foto 4
Bfoto 2foto 3foto 4foto 1
Cfoto 3foto 4foto 2foto 1
Dfoto 3foto 4foto 1foto 2
Efoto 4foto 3foto 2foto 1
Ffoto 4foto 2foto 1foto 3
  1. A P: foto 1; Q: foto 2; R: foto 3; S: foto 4
  2. B P: foto 2; Q: foto 3; R: foto 4; S: foto 1
  3. C P: foto 3; Q: foto 4; R: foto 2; S: foto 1
  4. D P: foto 3; Q: foto 4; R: foto 1; S: foto 2
  5. E P: foto 4; Q: foto 3; R: foto 2; S: foto 1
  6. F P: foto 4; Q: foto 2; R: foto 1; S: foto 3

Vier foto's (foto 1 tot en met 4) van landschappen in de Verenigde Staten. Bekijk in Opgaven, pagina 11

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 9 in het hele examen

bron 14

De Great Plains en de Ogallala Aquifer, Verenigde Staten

bron 15

Tekst met keuzemogelijkheden

In het centrale deel van de Verenigde Staten liggen de Great Plains. Op de Great Plains vindt veel landbouw plaats. Het is een van de productiefste landbouwregio's in de Verenigde Staten. De meeste landbouwproducten die er geproduceerd worden zijn ... 1 ... (graan, rundvlees, mais en katoen / citrusvruchten, tabak, wijndruiven en zuivel). De grote oogsten van de Great Plains zijn mogelijk door het water uit de Ogallala Aquifer te gebruiken voor irrigatie. In het zuiden van de Great Plains wordt ... 2 ... (meer / minder) grondwater opgepompt dan er aangevuld wordt. Door klimaatverandering wordt de periode met vrieskou op de Great Plains steeds ... 3 ... (korter / langer).

Vraag 10 2 punten

Bekijk bron 14 en lees bron 15.

In bron 15 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Kaart van de Great Plains en de Ogallala Aquifer met de verandering van de grondwaterstand in meters. Bekijk in Opgaven, pagina 12

Bekijk het antwoord

1 = graan, rundvlees, mais en katoen

2 = meer

3 = korter

Vraag 10 in het hele examen

bron 16

Gemiddelde verandering van de temperatuur in Alaska in de periode 1901 - 2021

bron 17

Klimaten in Alaska

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 16 en bron 17.

In de afgelopen eeuw is de temperatuur in Alaska veranderd. Die verandering heeft invloed op het klimaat en de vegetatie.

Beargumenteer voor welk klimaatgebied de gevolgen van klimaatverandering het grootst zijn.

Doe het zo:

  • Kies eerst uit koud klimaat of landklimaat.
  • Geef daarna met behulp van bron 16 en bron 17 een argument voor je keuze.

Kaart van de gemiddelde temperatuurverandering in Alaska in de periode 1901 tot 2021, met de oliepijpleiding. Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord

koud klimaat

Uit het argument moet blijken dat in het gebied van het koude klimaat de temperatuur het meest is gestegen.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Aanvulling: koud klimaat / landklimaat. Uit het argument moet blijken dat in het klimaatgebied de temperatuur het meest is gestegen. Opmerking: het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument. Toelichting: in de bronnen is te zien dat beide klimaatgebieden in de zone liggen waar de temperatuur het meeste gestegen is.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Bekijk bron 16.

De gemiddelde temperatuur in Alaska is veranderd, waardoor de bevroren bodem opwarmt. De bovengrondse oliepijpleiding staat daardoor niet meer stevig en kan verzakken. Bij zo'n verzakking kan een lekkage ontstaan.

Geef aan waardoor de kans op verzakking en lekkage van de oliepijpleiding groter is in de buurt van Fairbanks dan in de buurt van Valdez.

Kaart van de gemiddelde temperatuurverandering in Alaska in de periode 1901 tot 2021, met de oliepijpleiding. Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord

Een juist antwoord is dat de bodem in de buurt van Fairbanks meer te maken krijgt met een ontdooiende bodem dan de bodem in de buurt van Valdez.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Bekijk bron 16 en bron 17.

Naar aanleiding van bron 16 en bron 17 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: de haven van Prudhoe Bay is in de wintermaanden dichtgevroren en onbereikbaar.

Uitspraak 2: de bovengrondse pijpleiding transporteert ruwe aardolie van Valdez in het zuiden naar de oliehaven van Prudhoe Bay in het noorden.

Uitspraak 3: het transport van aardolie via de pijpleiding draagt minder bij aan het versterkt broeikaseffect dan transport van aardolie met zeeschepen.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Kaart van de klimaatgebieden in Alaska met de oliepijpleiding, Prudhoe Bay, Fairbanks en Valdez. Bekijk in Opgaven, pagina 14

Bekijk het antwoord

1 = juist

2 = onjuist

3 = juist

Vraag 13 in het hele examen

bron 18

Twee orkaanseizoenen in de Atlantische Oceaan

kaart 1: route van orkanen / stormen

kaart 2: route van orkanen / stormen

Vraag 14 2 punten

Gebruik bron 18.

Tussen het ontstaan en verdwijnen van orkanen is een volgorde waar te nemen. De volgorde bestaat uit de volgende onderdelen:

  • 1 (grote) orkaan
  • 2 orkaan neemt in kracht af
  • 3 lagedrukgebied
  • 4 storm

Noteer de bovenstaande vier cijfers in de juiste volgorde op het antwoordblad.

Twee kaarten met de routes van orkanen en stormen in de Atlantische Oceaan, van twee orkaanseizoenen. Bekijk in Opgaven, pagina 16

Bekijk het antwoord

3-4-1-2

Opmerking

Als door het weglaten van een foutief geplaatste cijfer een verder complete en foutloze reeks ontstaat, 1 scorepunt toekennen.

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Gebruik bron 18.

De kaarten in bron 18 gaan over de orkaanseizoenen van de jaren 2000 en 2020. Beide orkaanseizoenen verschillen van elkaar. Het ene orkaanseizoen kende meer orkanen dan het andere orkaanseizoen.

Beargumenteer welke kaart bij het orkaanseizoen van 2020 hoort.

Doe het zo:

  • Kies eerst kaart 1 of kaart 2.
  • Geef daarna met een ander verschil tussen de orkaanseizoenen een argument voor je keuze.

Twee kaarten met de routes van orkanen en stormen in de Atlantische Oceaan, van twee orkaanseizoenen. Bekijk in Opgaven, pagina 16

Bekijk het antwoord

kaart 1

Voorbeelden van een juist verschil zijn:

  • In 2020 zijn er meer orkanen in de zwaarste categorie dan in 2000.
  • In 2020 komen meer orkanen aan land in het zuiden van de Verenigde Staten dan in 2000.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist verschil.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Gebruik bron 18.

Kustbewoners in de Verenigde Staten schatten de risico's op een orkaan in hun woongebied in.

Beredeneer welke kustbewoners het risico om getroffen te worden door een orkaan het laagst inschatten.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de kustbewoners aan de noordoostkust of de zuidkust het risico het laagst inschatten.
  • Geef daarna met behulp van bron 18 een reden voor je keuze.

Twee kaarten met de routes van orkanen en stormen in de Atlantische Oceaan, van twee orkaanseizoenen. Bekijk in Opgaven, pagina 16

Bekijk het antwoord

noordoostkust

Voorbeelden van een juiste reden zijn:

  • Aan de noordoostkust komen nauwelijks orkanen voor.
  • Orkanen buigen af richting de oceaan voordat ze de noordoostkust raken.
  • Orkanen boven land zwakken af voordat ze de noordoostkust raken.

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juiste reden.

Vraag 16 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Water

bron 25

Heftige regenval in Qatar, 28 juli 2022

Inwoners van Qatar werden overvallen door zeldzame regen- en onweersbuien. Er werd zelfs gesproken over de hevigste regenval in juli in 60 jaar. Vanmorgen was er om 10.00 uur lokale tijd al 38 mm neerslag gevallen.

Vraag 27 2 punten

Lees en bekijk bron 25.

Naar aanleiding van bron 25 worden drie uitspraken gedaan.

Uitspraak 1: Qatar heeft een woestijnklimaat.

Uitspraak 2: de neerslagintensiteit van de regenbuien op 28 juli 2022 was lager dan de neerslagintensiteit van de neerslag in de wintermaanden.

Uitspraak 3: door de lage jaarlijkse neerslag en het ontbreken van rivieren is Qatar voor zoetwater vooral afhankelijk van grondwater, waterzuivering en ontzilting van zeewater.

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Kaart van Qatar in het Midden-Oosten en een klimaatgrafiek van Qatar. Bekijk in Opgaven, pagina 23

Bekijk het antwoord

1 = juist

2 = onjuist

3 = juist

Vraag 27 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weerkaart van Europa op 4 januari 2023

Weerkaart van Europa op 4 januari 2023
Bron 1 Legenda: luchtdruk (isobaar, bijvoorbeeld 1020), L is lagedrukgebied, H is hogedrukgebied.

Weerkaart van Europa op 4 januari 2023 met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk, met waarden zoals 995 tot 1035) en de letters L (lagedrukgebied) en H (hogedrukgebied).

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1. Wat was de overheersende windrichting op 4 januari 2023 in Nederland?

  1. A Wind uit het noordoosten
  2. B Wind uit het noordwesten
  3. C Wind uit het zuidoosten
  4. D Wind uit het zuidwesten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 1. Op 4 januari 2023 lagen de isobaren boven Nederland dichter bij elkaar dan boven Spanje, waardoor het in Nederland harder waaide. Geef aan waardoor het harder waait wanneer de isobaren dicht bij elkaar liggen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het luchtdrukverschil groot is in een (relatief) klein gebied. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Een tuin met tegels

Een tuin met tegels
Bron 2

Foto van een tuin met tegels.

Vraag 3 2 punten

Bekijk bron 2. De tuin in bron 2 kan klimaatbestendig gemaakt worden om de gevolgen van klimaatverandering te verminderen. Geef een maatregel die in de tuin genomen kan worden om de gevolgen van droogte te verminderen. Geef een maatregel die in de tuin genomen kan worden om de gevolgen van wateroverlast te verminderen.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste maatregel om de gevolgen van droogte te verminderen gaat in op het opvangen en bewaren van regenwater, zoals de aanschaf van een regenton / aanleg van een wadi. (1p)
  • Een juiste maatregel om de gevolgen van wateroverlast te verminderen gaat in op het vergroten van de infiltratie van regenwater in de bodem, zoals het vervangen van tegels voor vegetatie. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 3 Tekst met keuzemogelijkheden

De aarde ontvangt licht en warmte van de zon. Broeikasgassen … 1 … (in de atmosfeer / opgelost in oceanen) houden de warmte vast. Zonder het natuurlijk broeikaseffect zou het gemiddeld over de hele wereld … 2 … (kouder / warmer) zijn dan nu.

Vraag 4 1 punt

Lees bron 3. In bron 3 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • 1 = in de atmosfeer; 2 = kouder. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Gegevens over de methaanuitstoot in Nederland en Spanje, 2020

gegevensNederlandSpanje
aantal koeien1.569.000810.740
aantal inwoners17.590.67247.432.805
totale methaanuitstoot van het land in kilogram per inwoner3.809.1893.129.112

Bron 5 Speciaalvoer voor koeien, 2020

In een nieuwe proef met speciaalvoer voor koeien gaan tweehonderd koeienboeren de strijd aan tegen methaanuitstoot. De verwachting is dat door het nieuwe speciaalvoer de koeien minder methaan zullen uitstoten.

Vraag 5 2 punten

Bekijk bron 4 en lees bron 5. Zowel Nederland als Spanje moeten de uitstoot van broeikasgassen zoals methaan verlagen. In Nederland zou het speciaalvoer voor koeien daarbij kunnen helpen. Spanje zou beter in andere sectoren maatregelen kunnen nemen om de totale methaanuitstoot te verminderen. Neem Nederland over op het antwoordblad en zet erachter waarom Nederland wel meedoet aan deze proef met speciaalvoer. Neem Spanje over op het antwoordblad en zet erachter waarom Spanje ook maatregelen moet nemen om de totale methaanuitstoot te verminderen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist argument waarom Nederland meedoet met de proef met speciaalvoer, bijvoorbeeld: in Nederland is de uitstoot van methaan per persoon het hoogst, of: in Nederland worden de meeste koeien gehouden. (1p)
  • Noemt een juist argument waarom Spanje andere maatregelen voor de vermindering van methaanuitstoot moet nemen, bijvoorbeeld: daar is de totale methaanuitstoot hoger dan in Nederland, of: Spanje heeft het Klimaatverdrag ondertekend. (1p)

Elk van de genoemde voorbeelden is een juist argument. Het gaat om twee losse argumenten: een voor Nederland en een voor Spanje.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 6 Kaart van Spanje

Kaart van Spanje
Bron 6

Kaart van Spanje met de plaatsen San Sebastián (in het noorden), Barcelona (in het noordoosten) en Almería (in het zuiden). Schaal: 0, 100 en 320 km.

Bron 7 klimaatgrafiek 1

klimaatgrafiek 1
Bron 7

Klimaatgrafiek met de neerslag in mm (staven, linker as 0 tot 450) en de temperatuur in °C (lijn, rechter as -50 tot 40), per maand van januari (J) tot en met december (D).

Bron 7 klimaatgrafiek 2

Klimaatgrafiek met de neerslag in mm (staven) en de temperatuur in °C (lijn), per maand van januari (J) tot en met december (D). In de zomermaanden zijn de staven bijna nul en ligt de temperatuurlijn het hoogst.

Bron 7 klimaatgrafiek 3

klimaatgrafiek 3
Bron 7

Klimaatgrafiek met de neerslag in mm (staven) en de temperatuur in °C (lijn), per maand van januari (J) tot en met december (D).

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 6 en bron 7. Van de drie plaatsen in bron 6 zijn in bron 7 de klimaatgrafieken te zien. Welke stad hoort bij elke klimaatgrafiek?

  1. A klimaatgrafiek 1: San Sebastián; klimaatgrafiek 2: Almería; klimaatgrafiek 3: Barcelona
  2. B klimaatgrafiek 1: Almería; klimaatgrafiek 2: Barcelona; klimaatgrafiek 3: San Sebastián
  3. C klimaatgrafiek 1: Almería; klimaatgrafiek 2: San Sebastián; klimaatgrafiek 3: Barcelona
  4. D klimaatgrafiek 1: Barcelona; klimaatgrafiek 2: Almería; klimaatgrafiek 3: San Sebastián
  5. E klimaatgrafiek 1: Barcelona; klimaatgrafiek 2: San Sebastián; klimaatgrafiek 3: Almería
  6. F klimaatgrafiek 1: San Sebastián; klimaatgrafiek 2: Barcelona; klimaatgrafiek 3: Almería
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

Bron 8 Kans op verwoestijning in een deel van West-Europa

Kans op verwoestijning in een deel van West-Europa
Bron 8

Kaart van een deel van West-Europa met de kans op verwoestijning in vijf klassen: niet of nauwelijks, klein, gemiddeld, groot en zeer groot. Schaal: 0, 150 en 300 km.

Vraag 7 2 punten

Bekijk bron 8. Naar aanleiding van bron 8 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: in Zuid-Spanje is de kans op verwoestijning groter dan in Nederland. Uitspraak 2: in gebieden met een gematigd zeeklimaat is minder kans op verwoestijning dan in gebieden met een mediterraan klimaat. Uitspraak 3: door ontbossing in Zuid-Spanje neemt de kans op verwoestijning af. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 10 Weerkaart van de Verenigde Staten op 5 oktober 2022

Weerkaart van de Verenigde Staten op 5 oktober 2022
Bron 10 Legenda: luchtdruk, landsgrens, hogedrukgebied (H), lagedrukgebied (L).

Weerkaart van de Verenigde Staten met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk, met waarden zoals 1008 tot 1032), hogedrukgebieden (H) en lagedrukgebieden (L). Op de kaart staan de letters X, Y en Z.

Vraag 9 2 punten

Bekijk bron 10. Naar aanleiding van bron 10 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: bij Y waait een aanlandige wind. Uitspraak 2: bij Z is het overwegend zonnig weer. Uitspraak 3: de kans op neerslag is bij Y groter dan bij X. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 9 in het hele examen

Bron 11 gemiddelde wintertemperatuur per staat

gemiddelde wintertemperatuur per staat
Bron 11 Legenda: graden Celsius (°C), van -12 en kouder tot 13 en warmer.

Kaart van de Verenigde Staten met de gemiddelde wintertemperatuur per staat, in klassen van -12 en kouder tot 13 en warmer. Op de kaart zijn Alaska, Kansas, Arizona en Alabama aangegeven. Schaal: 0, 775 en 1.550 km.

Bron 11 gemiddelde zomertemperatuur per staat

gemiddelde zomertemperatuur per staat
Bron 11 Legenda: graden Celsius (°C), van 16 en kouder tot 27 en warmer.

Kaart van de Verenigde Staten met de gemiddelde zomertemperatuur per staat, in klassen van 16 en kouder tot 27 en warmer. Op de kaart zijn Alaska, Kansas, Arizona en Alabama aangegeven. Schaal: 0, 775 en 1.550 km.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 11. In bron 11 is de staat Kansas aangegeven. Geef met behulp van een klimaatfactor aan waardoor het grote temperatuurverschil tussen de winter en de zomer in de staat Kansas wordt veroorzaakt.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat Kansas te ver van de zee ligt voor een verkoelend effect in de zomer / verwarmend effect in de winter. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 foto 1

foto 1
Bron 12

Foto van een droog landschap met rotsformaties en schaarse begroeiing.

Bron 12 foto 2

foto 2
Bron 12

Foto van vlak grasland met een onverharde weg.

Bron 12 foto 3

foto 3
Bron 12

Foto van een waterval in een groen gebied, met bomen en bebouwing.

Bron 12 foto 4

foto 4
Bron 12

Foto van besneeuwde bergen met lager begroeid land op de voorgrond.

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 11 en bron 12. De vier foto’s van landschappen in bron 12 horen bij de vier staten uit bron 11. Waar staat de foto van het landschap juist bij elke staat?

  1. A Alabama: foto 1; Alaska: foto 2; Arizona: foto 3; Kansas: foto 4
  2. B Alabama: foto 2; Alaska: foto 4; Arizona: foto 1; Kansas: foto 3
  3. C Alabama: foto 3; Alaska: foto 4; Arizona: foto 1; Kansas: foto 2
  4. D Alabama: foto 3; Alaska: foto 4; Arizona: foto 2; Kansas: foto 1
  5. E Alabama: foto 4; Alaska: foto 3; Arizona: foto 1; Kansas: foto 2
  6. F Alabama: foto 4; Alaska: foto 3; Arizona: foto 2; Kansas: foto 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

Bron 13 Verblijfplaatsen van de monarchvlinder, Noord-Amerika

Verblijfplaatsen van de monarchvlinder, Noord-Amerika
Bron 13 Legenda: broedgebied zomer (geel), broedgebied lente (roze), overwinteringsgebied (rood).

Kaart van Noord-Amerika met de verblijfplaatsen van de monarchvlinder: het broedgebied in de zomer, het broedgebied in de lente en het overwinteringsgebied. Pacific Grove ligt aan de kust van Californië. Op de kaart staat ook een foto van een monarchvlinder op een hand. Schaal: 0, 550 en 1.100 km.

Bron 13 Butterfly Town, U.S.A

Het stadje Pacific Grove ligt aan de kust in het zuiden van de staat California. Het stadje heeft de bijnaam ‘Butterfly Town, U.S.A’ (Vlinderstad, VS) gekregen. Elk jaar komen monarchvlinders overwinteren in het natuurreservaat in Pacific Grove. De bewoners van het stadje betalen speciale vlinderbelasting ter bescherming van het natuurreservaat en de vlinders. Daarnaast controleert de politie ook op het welzijn van de vlinders. Je loopt kans op een boete van $1000 (zo’n € 900,-) als je de vlinders verstoort.

Vraag 12 1 punt

Bekijk en lees bron 13. Monarchvlinders migreren jaarlijks tussen hun overwinteringsgebied en hun broedgebieden. In de broedgebieden groeien planten waar ze hun eitjes op leggen. Door klimaatverandering groeien de planten voor de vlindereitjes steeds vaker op andere plekken. Leg uit dat de monarchvlinders steeds verder moeten vliegen om de broedgebieden te bereiken. Doe het zo: kies eerst of de planten voor de vlindereitjes meer noordelijk of meer zuidelijk zullen groeien, en geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest noordelijk en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: het wordt te heet / droog voor planten in het zuiden van de Verenigde Staten. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.

Vraag 12 in het hele examen

Bron 14 Orkaan Ida (2021) en orkaan Katrina (2005), Verenigde Staten

Orkaan Ida (2021) en orkaan Katrina (2005), Verenigde Staten
Bron 14 Legenda: route van de orkaan (Katrina, Ida), stip: storm groeit uit tot orkaankracht.

Kaart van de zuidelijke Verenigde Staten en de Golf van Mexico met de route van orkaan Katrina en de route van orkaan Ida, en de plaatsen Louisiana en New Orleans. De stippen geven aan waar een storm uitgroeide tot orkaankracht. Schaal: 0, 400 en 800 km.

Bron 14 windsnelheid (km/u) en aantal dagen voor aankomst aan land

windsnelheid (km/u) en aantal dagen voor aankomst aan land
Bron 14

Grafiek met de windsnelheid in km/u op de verticale as (waarden 119, 154, 178, 210 en 250) en het aantal dagen voor aankomst aan land op de horizontale as (van 5 tot 1). Er zijn twee lijnen, één voor orkaan Ida en één voor orkaan Katrina. Het punt aankomst aan land (in Louisiana) is aangegeven.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 14. In augustus 2021 groeide orkaan Ida vlak voor aankomst aan land uit tot een extreem gevaarlijke orkaan. Pas vlak voor de kust werd de hoogste windsnelheid van orkaan Ida gemeten. Geef aan waardoor orkaan Ida vlak voor aankomst aan land de hoogste windsnelheid haalde en niet eerder boven de Golf van Mexico.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat orkaan Ida vlak voor de kust het langst blootgesteld was aan het warme zeewater uit de Golf van Mexico. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 14. Het ‘National Hurricane Center’ waarschuwt kustbewoners voor de komst van een orkaan. Kustbewoners hebben dan nog tijd om maatregelen te treffen. Geef met een kenmerk van orkanen aan waardoor kustbewoners vaak nog tijd hebben om maatregelen te treffen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat een (pad van een) orkaan (van tevoren) goed te observeren / verwachten / voorspellen is. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Bekijk bron 14. De staat Louisiana en de stad New Orleans hadden minder te lijden van orkaan Ida dan van orkaan Katrina, die in 2005 overkwam. Geef een kenmerk van orkaan Ida waardoor deze minder verwoestend was dan orkaan Katrina. Geef een maatregel die is getroffen na orkaan Katrina waardoor orkaan Ida tot minder verwoesting leidde.

Bekijk het antwoord
  • Een juist kenmerk waardoor Ida minder verwoestend was dan Katrina, bijvoorbeeld: de lagere windsnelheid / het verschil in route van Ida / de duur van de orkaan boven de zee (Ida lag korter boven zee dan Katrina). (1p)
  • Een juiste maatregel die na orkaan Katrina is getroffen, bijvoorbeeld: de aanleg / versterking van waterkeringen / dijken / de betere voorbereiding van mensen. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Water

Opgavetekst

Bron 15 Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland

Stroomgebieden en afvoer van rivieren in Nederland
Bron 15 Legenda: Rijn, Maas, Schelde, Eems, rivier, landsgrens.

Kaart van Nederland met de stroomgebieden van de Rijn (geel), de Maas (groen), de Schelde (blauw) en de Eems (paars), met rivieren, de landsgrens en Lobith. Schaal: 0, 90 en 180 km.

Bron 15 afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde

afvoer van rivieren in kubieke meter per seconde
Bron 15

Staafdiagram met de afvoer in kubieke meter per seconde (verticale as, 0 tot 2.200) per rivier: Eems 78, X 112, Y 230 en Z 2.200.

Bron 16 Neerslagtekort in Nederland tussen 1 april 2022 en 30 september 2022

Neerslagtekort in Nederland tussen 1 april 2022 en 30 september 2022
Bron 16 Legenda: neerslagtekort in mm, in de klassen 0 tot 60, 60 tot 120, 120 tot 180, 180 tot 240, 240 tot 300 en meer dan 300.

Kaart van Nederland met het neerslagtekort in mm, in zes klassen van 0 tot 60 tot meer dan 300. Schaal: 0, 50 en 100 km.

Vraag 18 2 punten

Bekijk bron 16. Naar aanleiding van bron 16 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: tussen 1 april 2022 en 30 september 2022 had heel Nederland last van een neerslagtekort. Uitspraak 2: in een periode van neerslagtekort is er te weinig neerslag voor landbouwgewassen. Uitspraak 3: tijdens de wintermaanden is de kans op een neerslagtekort in Nederland groter dan in de zomermaanden. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist. Indien drie juiste antwoorden: 2 punten. Indien twee juiste antwoorden: 1 punt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weerbericht voor Nederland van 20 tot en met 22 november 2021

zaterdag 20-11-2021zondag 21-11-2021maandag 22-11-2021
max. temperatuur11°C10/11°C7/8°C
min. temperatuur9°C8°C3/4°C
neerslag0/1 mm2/3 mm0 mm
neerslagkans20%90%20%
zonneschijn10%30%40%
windkracht433
windrichtingZWNWNO

Vraag 1 2 punten

Bekijk bron 1.
Leg met behulp van een weerelement uit waardoor de temperatuur na 20 november daalde.
Doe het zo:

  • Noem eerst het weerelement uit bron 1 dat de temperatuurdaling veroorzaakte.
  • Geef daarna aan waardoor dit weerelement zorgde voor de daling van de temperatuur.
Bekijk het antwoord
  • Noemt het juiste weerelement: de wind (-richting). (1p)
  • Geeft als uitleg dat door het draaien van de wind de matigende invloed van de zee verdwijnt, of dat een wind uit het noorden kouder is dan een wind uit het zuiden. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Bron 2 Weerkaart van Europa, 24 augustus 2015

Weerkaart van Europa, 24 augustus 2015
Bron 2

Weerkaart van Europa met isobaren (lijnen met de luchtdruk, bijvoorbeeld 995, 1000, 1005, 1010, 1015 en 1020) en de symbolen H (hogedrukgebied) en L (lagedrukgebied). Legenda: 1020 = luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 2.
Met behulp van de weerkaart in bron 2 kan voor 24 augustus 2015 een weerbericht opgesteld worden voor Nederland. Welk weerbericht is juist?

  1. A neerslagkans hoog, windkracht 0 - 2, zonneschijn minder dan 9 uur
  2. B neerslagkans hoog, windkracht 8, zonneschijn meer dan 9 uur
  3. C neerslagkans laag, windkracht 0 - 2, zonneschijn minder dan 9 uur
  4. D neerslagkans laag, windkracht 8, zonneschijn meer dan 9 uur
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 Weerkaart van Europa, 7 november 2021

Weerkaart van Europa, 7 november 2021
Bron 3

Weerkaart van Europa met isobaren (lijnen met de luchtdruk) en de symbolen H (hogedrukgebied) en L (lagedrukgebied). Legenda: 1020 = luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3.
Welke beschrijving is juist over het weer op 7 november 2021 in Nederland en Spanje?

  1. A In Nederland was de luchtdruk hoger dan in Spanje.
  2. B In Nederland waaide de wind minder hard dan in Spanje.
  3. C In Nederland was er minder kans op neerslag dan in Spanje.
  4. D In Nederland had je minder kans op zonnig weer dan in Spanje.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 3 in het hele examen

Bron 4

Nederland en het noorden van Spanje kennen allebei een … 1 … (gematigd zeeklimaat / Middellandse Zeeklimaat). Toch bestaan er verschillen in het klimaat tussen beide landen. In Spanje is het warmer omdat Spanje op een … 2 … (hogere / lagere) breedte ligt dan Nederland.

In Nederland ontstaat neerslag vaak door het botsen van luchtmassaʼs. In Noordwest-Spanje ontstaat neerslag voornamelijk doordat luchtmassaʼs … 3 ... (opstijgen tegen een gebergte / sterk verhit worden door de zon).

Vraag 4 2 punten

Lees bron 4.
In bron 4 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 4 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • 1 = gematigd zeeklimaat, 2 = lagere, 3 = opstijgen tegen een gebergte. (2p)

Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 7 Krantenkop, 12 september 2021

‘Zuiden Spanje geteisterd door bosbranden, 2500 mensen geëvacueerd’

Vraag 6 1 punt

Lees bron 7.
Klimaatverandering heeft invloed op de kans dat bosbranden ontstaan in sommige delen van Spanje.
Beargumenteer of door klimaatverandering deze kans groter of kleiner zal worden.
Doe het zo:

  • Kies eerst groter of kleiner.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest groter en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: klimaatverandering zorgt in (sommige delen van) Spanje vaker voor extreem droog weer; het droge seizoen in Spanje wordt langer; de vegetatie en/of de bodem zijn vaker uitgedroogd. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze (groter) met een juist argument. Antwoorden die alleen ingaan op een verhoging van de temperatuur zijn fout.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 8 Klimaatconferentie in Glasgow, 2021

Twee doelstellingen uit het klimaatverdrag van Glasgow:

  • De opwarming van de aarde moet lager zijn dan 1,5 ºC.
  • Het gebruik van steenkool moet worden verminderd.

Vraag 7 2 punten

Lees bron 8.
Om beide doelstellingen te halen moeten in Nederland en Spanje veel maatregelen genomen worden.
Noem eerst een maatregel die natuurbeheerders kunnen nemen om de opwarming van de aarde tegen te gaan.
Noem daarna een maatregel die overheden kunnen nemen om energiebedrijven minder steenkool te laten gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste maatregel van natuurbeheerders, bijvoorbeeld: meer bomen/vegetatie planten, of de bodem verbeteren (zodat de vegetatie beter groeit). (1p)
  • Noemt een juiste maatregel van overheden, bijvoorbeeld: steenkolencentrales laten sluiten of op halve kracht laten draaien, of subsidies geven om in alternatieve energie te investeren. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 9 Weerkaart Verenigde Staten, 7 februari 2020

Weerkaart Verenigde Staten, 7 februari 2020
Bron 9

Weerkaart van de Verenigde Staten met isobaren (lijnen met de luchtdruk) en de symbolen H (hogedrukgebied) en L (lagedrukgebied). Legenda: luchtdruk, landsgrens, hogedrukgebied, lagedrukgebied.

Vraag 8 2 punten

Bekijk bron 9.
Naar aanleiding van de weerkaart uit bron 9 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in het westen van de Verenigde Staten viel meer neerslag dan in het oosten van de Verenigde Staten.
Uitspraak 2: in het westen van de Verenigde Staten waaide het harder dan in het oosten van de Verenigde Staten.
Uitspraak 3: hogedrukgebieden veroorzaakten helder weer in het midden van de Verenigde Staten.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Uitspraak 1 is onjuist, uitspraak 2 is onjuist, uitspraak 3 is juist. (2p)

Scoring: drie antwoorden juist levert 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 10 De Verenigde Staten

De Verenigde Staten
Bron 10

Kaart van de Verenigde Staten met de plaatsen Seattle, Bangor en Miami. Schaal 0 - 550 - 1100 km.

Bron 11 Klimaatgrafiek 1 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)

Klimaatgrafiek 1 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)
Bron 11

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december).

Bron 11 Klimaatgrafiek 2 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)

Klimaatgrafiek 2 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)
Bron 11

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december).

Bron 11 Klimaatgrafiek 3 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)

Klimaatgrafiek 3 (drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten)
Bron 11

Klimadiagram. Links de neerslag in mm (staven, van 0 tot 450), rechts de temperatuur in °C (lijn, van -50 tot 40), per maand van J (januari) tot en met D (december).

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11.
Alle klimaatgrafieken uit bron 11 horen bij plaatsen aan de kust. De invloed van de zee is kleiner in de plaats van klimaatgrafiek 2 dan in de andere twee plaatsen.
Geef met behulp van klimaatgrafiek 2 een argument waaruit de kleinere invloed van de zee blijkt.

Bekijk het antwoord
  • Het argument laat zien dat het temperatuurverschil tussen zomer en winter in klimaatgrafiek 2 heel groot is, of groter is dan in de andere twee klimaatgrafieken. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11.
Welke klimaatgrafiek hoort bij Bangor, welke bij Miami en welke bij Seattle?

  1. A Bangor: klimaatgrafiek 1; Miami: klimaatgrafiek 2; Seattle: klimaatgrafiek 3
  2. B Bangor: klimaatgrafiek 2; Miami: klimaatgrafiek 3; Seattle: klimaatgrafiek 1
  3. C Bangor: klimaatgrafiek 3; Miami: klimaatgrafiek 2; Seattle: klimaatgrafiek 1
  4. D Bangor: klimaatgrafiek 2; Miami: klimaatgrafiek 1; Seattle: klimaatgrafiek 3
  5. E Bangor: klimaatgrafiek 1; Miami: klimaatgrafiek 3; Seattle: klimaatgrafiek 2
  6. F Bangor: klimaatgrafiek 3; Miami: klimaatgrafiek 1; Seattle: klimaatgrafiek 2
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Bron 13 Krantenartikel, 29 augustus 2021

De zeer krachtige orkaan Ida heeft zondag de zuidkust van de Verenigde Staten bereikt. In de staat Louisiana kwamen al snel honderdduizenden mensen zonder stroom te zitten.

Bron 14 De route van orkaan Ida

De route van orkaan Ida
Bron 14

Kaart van de route van orkaan Ida langs de zuidkust van de Verenigde Staten, met de Mississippidelta. Legenda: gekleurde lijn = route van de orkaan; sterk lagedrukgebied; tropische storm; orkaan categorie 1 en 2; orkaan categorie 3. Schaal 0 - 450 - 900 km.

Vraag 13 1 punt

Lees bron 13 en bekijk bron 14.
Vlak voor het aan land komen was orkaan Ida uitgegroeid tot een orkaan categorie 3. Kustbewoners in de Mississippidelta liepen gevaar door rondvliegend puin en omvallende bomen, maar er was ook gevaar van de zee.
Noem een natuurlijk gevaar van de zee dat ontstond door het aan land komen van orkaan Ida.

Bekijk het antwoord
  • Noemt opstuwing van het zeewater, oftewel overstroming door de zee. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Kustbewoners in de Mississippidelta wisten dat de hulpverlening laat op gang kon komen na het overtrekken van de orkaan door beschadigde infrastructuur.
Noem een voorzorgsmaatregel die de kustbewoners konden nemen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste voorzorgsmaatregel, bijvoorbeeld: ramen dichttimmeren, zandzakken leggen, medicijnen, water en voedsel inslaan, of evacueren. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Wetenschappers verwachten dat orkanen in de toekomst krachtiger zullen worden.
Geef een oorzaak voor de krachtigere orkanen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak: klimaatverandering of warmer zeewater. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021

Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021
Bron 1 www.buienradar.nl/weer/valkenburg/NL/2745872/14daagse, 19 december 2021

Weersverwachting voor Nederland per dag, met op dinsdag een zon, op woensdag een zon achter een wolk en op vrijdag een wolk.

dinsdag 21-12woensdag 22-12vrijdag 24-12
max. temperatuur3 °C2 °C9 °C
min. temperatuur-2 °C-3 °C7 °C
neerslag0 mm0 mm0 mm
luchtdruk1025 hPa1030 hPa1005 hPa
windkracht023

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1.
In bron 1 is de weersverwachting van 21, 22 en 24 december 2021 weergegeven. Op vrijdag 24 december was het warmer dan op woensdag 22 december.
Geef met behulp van een weerelement aan waardoor het op vrijdag 24 december warmer was dan op woensdag 22 december.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende weerelementen: op vrijdag waait een aanlandige wind van (relatief warme) zee, of op vrijdag is het zwaarbewolkt (als gevolg van een lagere luchtdruk) zodat er meer warmte wordt vastgehouden. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 1.
Op dinsdag 21 december scheen de zon in Nederland. De opbrengst van zonnepanelen is op een zonnige dag in december lager dan op een zonnige dag in juni.
Wat is de oorzaak van het verschil in de opbrengst van zonnepanelen tussen december en juni in Nederland?

  1. A de afstand van Nederland tot de evenaar in december
  2. B de kleinere invalshoek van de zon in december
  3. C de lagere temperatuur in december
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Weerkaart van Europa, 7 juni 2022

Weerkaart van Europa, 7 juni 2022
Bron 2 www.knmi.nl/nederland-nu/klimatologie/daggegevens/weerkaarten, 17 juni 2021

Weerkaart van Europa met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) in hPa, met waarden van 995 tot 1025. Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied. Meerdere hogedrukgebieden: boven Spanje, boven de Atlantische Oceaan en in het oosten van Europa. Lagedrukgebieden: boven de Atlantische Oceaan ten westen van Ierland (995 hPa in het midden), boven de Noordzee net boven Nederland (Nederland is rood gemarkeerd) en verder naar het oosten. Schaal ontbreekt; het kaartbeeld omvat geheel Europa.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 2.
In bron 2 is de weerkaart van Europa weergegeven van 7 juni 2022.
Beargumenteer of het in Noordwest-Spanje op 7 juni bewolkt of onbewolkt was.
Doe het zo:

  • Kies eerst uit bewolkt of onbewolkt.
  • Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van bron 2.
Bekijk het antwoord
  • Kiest onbewolkt en geeft als argument dat in het hogedrukgebied de lucht daalt (en er geen condensatie ontstaat) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Bekijk bron 2.
In bron 2 kun je het weer van Spanje en het weer van Nederland aflezen. Naar aanleiding van bron 2 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: ten noorden van Nederland ligt een gebied met dalende lucht.
Uitspraak 2: in Nederland waait de wind uit het noorden.
Uitspraak 3: het hogedrukgebied boven Spanje zorgt voor hoge temperaturen in Spanje.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 onjuist, bij uitspraak 2 onjuist en bij uitspraak 3 juist (1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = juist) (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 scorepunten. Indien twee antwoorden juist: 1 scorepunt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 scorepunten.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 3 Kaart van Spanje

Kaart van Spanje
Bron 3 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Kaart van Spanje en Portugal, met Spanje in het groen en de omliggende landen (Frankrijk, Marokko, Algerije en de Middellandse Zee) in beige en lichtblauw. Plaats X staat aangegeven met een cirkel met een X in het noordoosten van Spanje, bij de grens met Frankrijk. Legenda: noordpijl. Schaal 0 - 125 - 250 km.

Bron 4, foto P Foto’s van landschappen in Spanje

Foto’s van landschappen in Spanje
Bron 4, foto P foto P: Daliu, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 302241596

Foto van een heuvelachtig landschap met olijfbomen in rijen, akkers en kale, geelbruine heuvels. Op de achtergrond bergen onder een strakblauwe lucht. Onderaan een weg met enkele gebouwen.

Bron 4, foto Q Foto’s van landschappen in Spanje

Foto’s van landschappen in Spanje
Bron 4, foto Q foto Q: Lenar Musin, shutterstock.com rechtenvrije stockfoto-ID 256620676

Foto van een berglandschap. Op de voorgrond groen grasland, op de hellingen donkergroene naaldbomen (dennen of sparren) en op de achtergrond hoge bergen met een rotsachtige, hoge top.

Vraag 5 1 punt

Bekijk bron 3 en bron 4.
In bron 3 staat plaats X aangegeven op de kaart van Spanje. In bron 4 staan foto's van twee verschillende landschappen.
Welke foto uit bron 4 is genomen bij plaats X uit bron 3?
Doe het zo:

  • Kies eerst uit foto P of foto Q.
  • Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van de vegetatie op de gekozen foto.
Bekijk het antwoord
  • Kiest foto Q en geeft als argument dat er naaldbossen te zien zijn, die groeien in een koeler klimaat / hoger in de bergen (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 6 Reliëfkaart van de Verenigde Staten

Reliëfkaart van de Verenigde Staten
Bron 6 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Reliëfkaart van de Verenigde Staten en een deel van Canada en Mexico, met de hoogte in meters in vijf klassen: 0-200 (groen), 200-500 (lichtgeel), 500-1.000 (oranje), 1.000-2.000 (roodbruin) en 2.000-5.000 (donkerbruin). Het hooggebergte in het westen is donkerbruin, de laaglanden rond de Golf van Mexico en de Atlantische kust zijn groen en lichtgeel. Plaatsen met een rode stip: Billings (midden-noord), Las Vegas (westen), Los Angeles (westkust) en Jackson (zuiden, dicht bij de Golf van Mexico). Schaal 0 - 450 - 900 km.

Bron 7, klimaatgrafiek 1 Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 7, klimaatgrafiek 1 https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is in de winter hoog (ongeveer 55 tot 90 mm per maand van november tot en met maart) en van mei tot en met september laag (onder 15 mm per maand). De temperatuur is ongeveer 13 °C in januari en ongeveer 24 °C in juli en augustus.

Bron 7, klimaatgrafiek 2 Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 7, klimaatgrafiek 2 https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is het hoogst in april (ongeveer 110 mm) en juni (ongeveer 90 mm) en oktober (ongeveer 80 mm); in mei is die lager (ongeveer 15 mm). De temperatuur is ongeveer -2 °C in januari en ongeveer 24 °C in juli.

Bron 7, klimaatgrafiek 3 Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken
Bron 7, klimaatgrafiek 3 https://nl.climate-data.org, 2022

Klimaatgrafiek met links de neerslag per maand in mm (staafjes, 0 tot 450) en rechts de gemiddelde temperatuur in °C (lijn, -50 tot 40). De neerslag is gelijkmatig verdeeld over het jaar: ongeveer 85 tot 125 mm per maand, met het minst in september (ongeveer 85 mm) en het meest in januari en december (ongeveer 125 mm). De temperatuur is ongeveer 9 °C in januari en ongeveer 28 °C in juli.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 6 en bron 7.
In bron 6 zijn de plaatsen Billings, Jackson en Los Angeles aangegeven. In bron 7 staan de klimaatgrafieken van de drie plaatsen.
Waar staan de plaatsen juist bij elke klimaatgrafiek?

  1. A klimaatgrafiek 1: Billings, klimaatgrafiek 2: Jackson, klimaatgrafiek 3: Los Angeles
  2. B klimaatgrafiek 1: Billings, klimaatgrafiek 2: Los Angeles, klimaatgrafiek 3: Jackson
  3. C klimaatgrafiek 1: Jackson, klimaatgrafiek 2: Billings, klimaatgrafiek 3: Los Angeles
  4. D klimaatgrafiek 1: Jackson, klimaatgrafiek 2: Los Angeles, klimaatgrafiek 3: Billings
  5. E klimaatgrafiek 1: Los Angeles, klimaatgrafiek 2: Billings, klimaatgrafiek 3: Jackson
  6. F klimaatgrafiek 1: Los Angeles, klimaatgrafiek 2: Jackson, klimaatgrafiek 3: Billings
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Bekijk bron 6 en bron 7.
De afstand tussen Las Vegas en Los Angeles is hemelsbreed ongeveer 370 kilometer. In Las Vegas vind je een andere natuurlijke vegetatie dan in Los Angeles. Dit komt door een verschil in neerslag.
Beargumenteer welke klimaatfactor het verschil in neerslag tussen Las Vegas en Los Angeles veroorzaakt.
Doe het zo:

  • Kies eerst uit hoogteligging of ligging van gebergte.
  • Geef daarna met behulp van bron 6 een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest ligging van gebergte en geeft als argument dat door de ligging van gebergte een lijzijde en een loefzijde ontstaat (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 8 Weerkaart van een winterdag in de Verenigde Staten

Weerkaart van een winterdag in de Verenigde Staten
Bron 8 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023

Kaart van de Verenigde Staten met bij negen plaatsen een weersymbool (zon of wolk) en een temperatuur in °C: Seattle 5 (wolk), San Francisco 16 (zon achter een wolk), Denver 5 (zon), Phoenix 22 (zon), Houston 15 (zon achter een wolk), Atlanta 10 (zon), Boston -2 (zon achter een wolk), Washington D.C. 2 (zon achter een wolk) en Miami 26 (zon achter een wolk).

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 8.
Het noorden van de Verenigde Staten ligt verder van de evenaar dan het zuiden. In de winter kent het noorden dus lagere temperaturen.
Geef aan waardoor het verschil in breedteligging lagere temperaturen veroorzaakt in het noorden van de Verenigde Staten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende oorzaken: het noorden heeft in de winter kortere dagen / het noorden heeft een schuinere (kleinere) invalshoek van de zon dan het zuiden (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Bron 9 Nieuwsartikel van 27 juni 2021

In het westen van Canada en de Verenigde Staten heerst een hittegolf. Dinsdag worden in Seattle heel hoge temperaturen verwacht, ruim 4 graden boven het lokale hitterecord.

www.nu.nl/klimaat/6142292/het-is-bloedheet-in-vs-en-canada-en-klimaatverandering-lijkt-grote-oorzaak.html#coral_talk_wrapper, 28 juni 2021

Vraag 10 1 punt

Lees bron 9.
Door klimaatverandering zullen hittegolven veranderen.
Welke veranderingen zijn juist?
De kolommen zijn: aantal hittegolven per jaar / spreiding langs de westkust van de Verenigde Staten / lengte van de hittegolf (in dagen) / temperatuur tijdens de hittegolf.

  1. A neemt af / steeds noordelijker / korter / lager
  2. B neemt af / steeds zuidelijker / korter / hoger
  3. C neemt af / steeds noordelijker / langer / lager
  4. D neemt toe / steeds zuidelijker / korter / lager
  5. E neemt toe / steeds noordelijker / langer / hoger
  6. F neemt toe / steeds zuidelijker / langer / hoger
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 10 in het hele examen

Bron 10 Nieuwsbericht over tornado’s in de Verenigde Staten, 26 maart 2021

De National Weather Service (NWS) heeft tornado’s gesignaleerd in de buurt van Birmingham (Alabama) en heeft daarom de bevolking gewaarschuwd. Voor Birmingham werd een catastrofale tornado met ernstige gevolgen voor inwoners en omgeving verwacht.

www.spc.noaa.gov/products/outlook/archive/2021/day1otlk_20210325_1200.html, 25 maart 2021

Vraag 11 1 punt

Bekijk en lees bron 10.
De National Weather Service waarschuwde de bewoners van Birmingham en omgeving voor een catastrofale tornado.
Geef een eigenschap van tornado’s waardoor waarschuwingen vaak (te) laat komen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende eigenschappen: de precieze plaats waar tornado’s toeslaan is slecht te voorspellen / tornado’s ontstaan in een korte tijd (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Bekijk en lees bron 10.
De kans op een tornado in de plaats Birmingham was groter dan in de plaats New Orleans.
Geef de weersomstandigheden in Birmingham waardoor de kans op tornado’s groter was dan in New Orleans.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende weersomstandigheden: de lucht boven Birmingham kent grote temperatuurverschillen en boven New Orleans niet / in de lucht boven Birmingham botsen (vochtige en droge) warme lucht op koude lucht en boven New Orleans niet / de luchtdruk boven Birmingham is lager dan boven New Orleans (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Bekijk en lees bron 10.
In de staat Alabama komen jaarlijks veel tornado’s voor. Toch wonen er miljoenen mensen.
Geef met behulp van risicoperceptie een argument waarom mensen toch in Alabama blijven wonen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat inwoners de kans laag inschatten dat zij (ernstig) worden getroffen door een tornado, omdat deze maar een klein gebied raakt / omdat de laatste tornado lang geleden is (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1, weerkaart 1 Twee weerkaarten van Europa

Twee weerkaarten van Europa
Bron 1, weerkaart 1

Weerkaart 1 van Europa. Zie de afbeelding.

Bron 1, weerkaart 2 Twee weerkaarten van Europa

Twee weerkaarten van Europa
Bron 1, weerkaart 2

Weerkaart 2 van Europa. Zie de afbeelding.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1. Beargumenteer op welke weerkaart te zien is dat de wind in Nederland het hardst waait.
Doe het zo:

  • Kies eerst weerkaart 1 of weerkaart 2.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest weerkaart 2 en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: de isobaren liggen op weerkaart 2 dicht bij elkaar, of het verschil in luchtdruk tussen de drukgebieden is op weerkaart 2 groter dan op weerkaart 1. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 1 in het hele examen

Bron 2 Natuurijs in Nederland

Natuurijs in Nederland
Bron 2

Foto bij het schaatsen op natuurijs in Nederland. Zie de afbeelding.

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 2. Schaatsen op natuurijs in Nederland kan tijdens een langere periode van vrieskou.
Bij welke weersomstandigheden is in Nederland de kans op het ontstaan van natuurijs het grootst?

  1. A bij een hogedrukgebied en een oostenwind
  2. B bij een hogedrukgebied en een westenwind
  3. C bij een lagedrukgebied en een oostenwind
  4. D bij een lagedrukgebied en een westenwind
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 Klimaatgebieden Spanje

Klimaatgebieden Spanje
Bron 3

Kaart van Spanje met de klimaatgebieden P, Q, R en S. Zie de afbeelding.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3. Spanje heeft meerdere klimaatgebieden. In bron 3 zijn de klimaatgebieden van Spanje aangeduid met de letters P, Q, R en S. Een van deze klimaatgebieden heeft hetzelfde klimaat als Nederland.
Welk klimaatgebied heeft hetzelfde klimaat als Nederland?

  1. A klimaatgebied P
  2. B klimaatgebied Q
  3. C klimaatgebied R
  4. D klimaatgebied S
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 3 in het hele examen

Bron 4 Route van de wieleretappe in de Ronde van Spanje op 9 september 2019

Route van de wieleretappe in de Ronde van Spanje op 9 september 2019
Bron 4

Kaart van de route van de wieleretappe, van Pravia naar Alto de la Cubilla. Zie de afbeelding.

Bron 5 Hoogteverschillen in de wieleretappe in de Ronde van Spanje, van Pravia naar Alto de la Cubilla, 9 september 2019

Hoogteverschillen in de wieleretappe in de Ronde van Spanje, van Pravia naar Alto de la Cubilla, 9 september 2019
Bron 5

Hoogteprofiel van de wieleretappe van Pravia naar Alto de la Cubilla. Zie de afbeelding.

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 4 en bron 5. De wieleretappe van 9 september 2019 in de Ronde van Spanje begon in Pravia en eindigde op de Alto de la Cubilla. Tijdens de start in Pravia was de temperatuur 20 graden Celsius.
Beargumenteer hoe hoog ongeveer de temperatuur bij de finish op de top van de Alto de la Cubilla was.
Doe het zo:

  • Kies eerst 10 graden Celsius of 25 graden Celsius.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest 10 graden Celsius en geeft een juist argument: de finish ligt op grotere hoogte dan de start, waardoor de temperatuur lager is. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 2 punten

Bekijk bron 4 en bron 5. De finish op Alto de la Cubilla lag aan de loefzijde van het Cantabrisch Gebergte. Hierover worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de loefzijde van het Cantabrisch Gebergte krijgt meer neerslag dan de lijzijde.
Uitspraak 2: de neerslag die valt aan de loefzijde van het Cantabrisch Gebergte wordt aangevoerd door een aflandige wind.
Uitspraak 3: door klimaatverandering verschuiven de vegetatiegordels in het Cantabrisch Gebergte naar beneden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt alle drie uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 6

Langere zomers, meer hittegolven, zeespiegelniveau omhoog en meer bosbranden in Spanje

Krantenkop, 2 december 2019

Vraag 6 1 punt

Lees bron 6. In bron 6 staan gevolgen van klimaatverandering voor Spanje. Dezelfde gevolgen zullen ook merkbaar zijn in Nederland, al zal Nederland meer last krijgen van de gevolgen van zeespiegelstijging dan Spanje.
Geef de natuurlijke oorzaak waardoor Nederland meer last zal krijgen van de gevolgen van zeespiegelstijging dan Spanje.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: een (groot) deel van Nederland ligt onder zeeniveau, of: een (groot) deel van Nederland heeft te maken met bodemdaling. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Bron 7 Landschap in Zuidoost-Spanje

Landschap in Zuidoost-Spanje
Bron 7

Foto van het landschap in Zuidoost-Spanje. Zie de afbeelding.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 7. In het landschap van bron 7 is nauwelijks vegetatie, waardoor de bovenste laag van de bodem tijdens stortbuien makkelijk wegspoelt.
Welk kenmerk van het landschap in bron 7 draagt nog meer bij aan het wegspoelen van de bodem?

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het landschap veel reliëf (hoogteverschil) heeft. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 8 Drie plaatsen in de Verenigde Staten

Drie plaatsen in de Verenigde Staten
Bron 8

Kaart van de Verenigde Staten met de plaatsen Eureka, Sioux City en Boston. Zie de afbeelding.

Bron 9 Eureka Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
Bron 9 Eureka Klimaatgrafiek van Eureka

Klimaatgrafiek van Eureka: neerslag in mm (staven) en temperatuur in graden Celsius (lijn). De neerslag valt vooral in de herfst en de winter, in de zomer nauwelijks. De temperatuur ligt tussen ongeveer 9 en 14 graden Celsius, met een klein verschil tussen zomer en winter.

Bron 9 Sioux City Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
Bron 9 Sioux City Klimaatgrafiek van Sioux City

Klimaatgrafiek van Sioux City: neerslag in mm (staven) en temperatuur in graden Celsius (lijn). De neerslag valt vooral in de zomer. De temperatuur loopt van ongeveer -10 graden Celsius in januari tot ongeveer 24 graden Celsius in juli, dus met een groot verschil tussen zomer en winter.

Bron 9 Boston Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
Bron 9 Boston Klimaatgrafiek van Boston

Klimaatgrafiek van Boston: neerslag in mm (staven) en temperatuur in graden Celsius (lijn). De neerslag is ongeveer gelijk verdeeld over het jaar, rond 80 tot 100 mm per maand. De temperatuur loopt van ongeveer -2 graden Celsius in januari tot ongeveer 24 graden Celsius in juli.

Vraag 8 1 punt

Bekijk bron 8 en bron 9. Waar staan de klimaten juist bij de plaatsen uit bron 8?

  1. A Eureka: gematigd zeeklimaat, Sioux City: landklimaat, Boston: mediterraan klimaat
  2. B Eureka: gematigd zeeklimaat, Sioux City: mediterraan klimaat, Boston: landklimaat
  3. C Eureka: landklimaat, Sioux City: gematigd zeeklimaat, Boston: mediterraan klimaat
  4. D Eureka: landklimaat, Sioux City: mediterraan klimaat, Boston: gematigd zeeklimaat
  5. E Eureka: mediterraan klimaat, Sioux City: gematigd zeeklimaat, Boston: landklimaat
  6. F Eureka: mediterraan klimaat, Sioux City: landklimaat, Boston: gematigd zeeklimaat
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 8 en bron 9. Eureka, Sioux City en Boston zijn plaatsen in de Verenigde Staten. Het is opvallend dat het temperatuurverschil tussen zomer en winter in Sioux City groter is dan in Eureka en Boston.
Leg uit waardoor Sioux City een groter temperatuurverschil tussen zomer en winter heeft dan Eureka en Boston.
Doe het zo:

  • Kies eerst of dit wordt veroorzaakt door de ligging ten opzichte van zee of door de breedteligging.
  • Geef daarna aan hoe door de ligging het grotere temperatuurverschil ontstaat.
Bekijk het antwoord
  • Kiest de ligging ten opzichte van zee en legt uit dat Sioux City ver van de kust ligt, waardoor de matigende invloed van de zee veel minder een rol speelt. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 9 in het hele examen

Bron 10 Weersverwachting voor Detroit (Michigan, Verenigde Staten) op 31 augustus 2020 en 1 september 2020

Weersverwachting voor Detroit (Michigan, Verenigde Staten) op 31 augustus 2020 en 1 september 2020
Bron 10

Weersverwachting voor Detroit op 31 augustus 2020 en 1 september 2020. Zie de afbeelding.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 10. Over de weersverwachting in bron 10 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: bron 10 toont alleen weerelementen en géén klimaatfactoren.
Uitspraak 2: de verandering van windrichting wordt veroorzaakt doordat luchtdrukgebieden zich verplaatsen.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken goed: uitspraak 1 juist en uitspraak 2 juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 10 in het hele examen

Bron 11 Drie gebieden in de Verenigde Staten

Drie gebieden in de Verenigde Staten
Bron 11

Kaart van de Verenigde Staten met de gebieden P, Q en R. Zie de afbeelding.

Bron 12, foto 1 Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten

Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten
Bron 12, foto 1 foto 1

Foto 1 bij bron 12. Zie de afbeelding.

Bron 12, foto 2 Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten

Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten
Bron 12, foto 2 foto 2

Foto 2 bij bron 12. Zie de afbeelding.

Bron 12, foto 3 Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten

Drie vormen van agrarisch bodemgebruik in de Verenigde Staten
Bron 12, foto 3 foto 3

Foto 3 bij bron 12. Zie de afbeelding.

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 11 en bron 12. Waar staan de gebieden uit bron 11 juist bij de foto's uit bron 12?

  1. A foto 1: gebied P, foto 2: gebied Q, foto 3: gebied R
  2. B foto 1: gebied P, foto 2: gebied R, foto 3: gebied Q
  3. C foto 1: gebied Q, foto 2: gebied P, foto 3: gebied R
  4. D foto 1: gebied Q, foto 2: gebied R, foto 3: gebied P
  5. E foto 1: gebied R, foto 2: gebied P, foto 3: gebied Q
  6. F foto 1: gebied R, foto 2: gebied Q, foto 3: gebied P
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

In 2019 werden de Verenigde Staten getroffen door maar liefst acht zware stormen en twee tropische orkanen. Door klimaatverandering wordt het zeewater steeds warmer en daardoor veroorzaken stormen en orkanen steeds meer neerslag.
Leg uit waardoor warmer zeewater meer neerslag veroorzaakt tijdens orkanen en stormen.
Doe het zo:

  • Kies eerst door het warmere zeewater ontstaat er meer of minder verdamping.
  • Geef daarna aan hoe dit leidt tot meer neerslag.
Bekijk het antwoord
  • Kiest meer verdamping en legt uit dat er door de meer verdamping meer condensatie plaatsvindt, waardoor meer neerslag valt. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste oorzaak.

Vraag 12 in het hele examen

Bron 13 Gebieden waar tropische orkanen ontstaan

Gebieden waar tropische orkanen ontstaan
Bron 13

Kaart met de gebieden waar tropische orkanen ontstaan. Zie de afbeelding.

Bron 14 Tekst met keuzemogelijkheden

Boven sommige delen van de Atlantische Oceaan ontstaan tropische orkanen. Er ontwikkelt zich dan een krachtig … 1 … (hogedrukgebied / lagedrukgebied) dat zich naar het westen verplaatst. Voor de kust van de Verenigde Staten buigen de orkanen meestal af naar het … 2 … (noorden / zuiden). Boven … 3 … (land / zee) neemt de windkracht snel af. Boven warm zeewater ontstaan makkelijk orkanen. Daarom komen in de Verenigde Staten de meeste orkanen tussen … 4 … (mei en juli / augustus en oktober) voor.

Vraag 13 2 punten

Bekijk bron 13 en lees bron 14. In bron 14 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij alle vier de cijfers het juiste antwoord: 1 = lagedrukgebied, 2 = noorden, 3 = land, 4 = augustus en oktober. (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist: 2 punten. Drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 15

Orkaan Laura bereikt Amerikaanse kust, windstoten tot 240 kilometer per uur verwacht

Krantenkop, 27 augustus 2020

Vraag 14 1 punt

Lees bron 15. Orkaan Laura heeft in 2020 voor veel materiële schade gezorgd in de Amerikaanse staten Texas en Louisiana. Pas uren nadat orkaan Laura verdwenen was, kon begonnen worden met de hulpverlening.
Geef een gevolg van orkaan Laura waardoor de hulpverlening zo laat op gang kwam.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist gevolg, bijvoorbeeld: de infrastructuur is beschadigd, of: er zijn overstromingen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Bron 16 Waarschuwingsbord voor een orkaan

Waarschuwingsbord voor een orkaan
Bron 16

Foto van een waarschuwingsbord voor een orkaan. Op het bord staat: 'Orkaan op komst. Evacueer nu!' Zie de afbeelding.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 16. Op het bord staat: 'Orkaan op komst. Evacueer nu!' In gebieden waar orkanen aan land komen, staan vaak waarschuwingsborden zoals die in bron 16. In gebieden waar vaak tornado's voorkomen heeft het weinig nut om dergelijke waarschuwingsborden te plaatsen.
Geef een reden waarom waarschuwingsborden zoals in bron 16 voor tornado's geen nut hebben.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat tornado's moeilijker te voorspellen zijn dan orkanen, of dat de route van een tornado moeilijker te voorspellen is dan die van een orkaan. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Nederland, temperatuur op 21 augustus 2020

Nederland, temperatuur op 21 augustus 2020
Bron 1 Legenda: temperatuur in °C: 22,0 - 22,5; 22,5 - 23,0; 23,0 - 23,5; 23,5 - 24,0; 24,0 en hoger. Schaal 0, 50 en 100 km. Vrij naar KNMI, 2021.

Kaart van Nederland met de temperatuur op 21 augustus 2020, in kleurvlakken per temperatuurklasse. Het gele vlak (22,0 tot 22,5 °C) ligt aan de noordwestkust, het donkerrode vlak (24,0 °C en hoger) in het zuidoosten.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1.
Op 21 augustus 2020 was het aan de kust van Nederland koeler dan in het binnenland.
→ Geef de oorzaak van dit temperatuurverschil.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat er een verkoelend effect is (van de wind) van zee. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Over het weer en het klimaat in Nederland worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de ligging aan zee zorgt voor extreme temperatuurverschillen tussen zomer en winter in Nederland.
Uitspraak 2: in Nederland ontstaat vooral frontale neerslag.
Uitspraak 3: een hogedrukgebied boven Nederland zorgt in de zomer voor zonnig en warm weer.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt de drie uitspraken juist: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Wijnbouw in Nederland

Wijnbouw in Nederland
Bron 2 Bronvermelding foto: Shutterstock.

De Nederlandse wijnbouw is de laatste jaren flink gegroeid. De mediterrane druif groeit steeds makkelijker in Nederland. In de provincie Limburg wordt al langer wijn geproduceerd. Maar tegenwoordig zijn ook in Noord-Holland en Groningen steeds meer wijngaarden te vinden.

Vraag 3 1 punt

Lees bron 2.
Klimaatverandering zorgt in Nederland voor meer gunstige omstandigheden voor de wijnbouw.
→ Geef aan welk gevolg van klimaatverandering gunstig is voor de wijnbouw in Nederland.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het warmer wordt in Nederland. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 3 Weerkaart van 12 januari 2021

Weerkaart van 12 januari 2021
Bron 3 Legenda: luchtdruk (isobaren, met waarden zoals 1025); L = lagedrukgebied; H = hogedrukgebied. Vrij naar KNMI, 2021.

Weerkaart van Europa en omgeving op 12 januari 2021, met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk, met waarden zoals 1000 en 1025) en de hoge- en lagedrukgebieden, aangegeven met H en L.

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 3.
In Noordwest-Spanje waaide het op 12 januari 2021 harder dan in Nederland.
→ Welke aanwijzing geeft bron 3 hiervoor?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat Noordwest-Spanje in de buurt van een lagedrukgebied ligt / dat de isobaren (of een omschrijving hiervan) boven Noordwest-Spanje dicht bij elkaar liggen / boven Nederland ver uit elkaar liggen. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Tekst met keuzemogelijkheden

Op 12 januari 2021 lagen boven Europa verschillende luchtdrukgebieden. Boven Spanje lag een lagedrukgebied met … 1 … (dalende / stijgende) lucht. Deze lucht … 2 … (koelt af / warmt op) en condenseert tot neerslag. In Nederland was de kans op zonnig, helder weer … 3 … (groter / kleiner) dan in Spanje.

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Vraag 5 2 punten

Bekijk bron 3 en lees bron 4.
In bron 4 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 telkens een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = stijgende, 2 = koelt af, 3 = groter. (2p)

Puntentabel: 1 = stijgende, 2 = koelt af, 3 = groter. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 5 Tekst met keuzemogelijkheden

Spanje staat voor de uitdaging om de landbouw aan te passen aan het veranderende klimaat. De landbouw in Spanje zal steeds meer te maken krijgen met een watertekort omdat er … 1 … (meer / minder) nuttige neerslag is en de droge periode langer wordt. Nu al is een groot deel van de Spaanse bodem alleen geschikt voor … 2 … (extensieve / intensieve) veeteelt. Een mogelijke oplossing voor het watertekort is … 3 … (de aanleg van drainagesystemen / het opslaan van water) tijdens de winterperiode.

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Vraag 6 2 punten

Lees bron 5.
In bron 5 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = minder, 2 = extensieve, 3 = het opslaan van water. (2p)

Puntentabel: 1 = minder, 2 = extensieve, 3 = het opslaan van water. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 6 Spanje, reliëf

Spanje, reliëf
Bron 6 Legenda: hoogte in meters: 0 - 200; 200 - 500; 500 - 1000; 1000 - 2000; 2000 - 5000. Schaal 0, 150 en 300 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 112.

Reliëfkaart van Spanje met de plaatsen Bilbao (noordkust), Sevilla (zuidwesten) en Almería (zuidoosten, aan de Middellandse Zee). Het binnenland ligt hoog, overwegend tussen 500 en 1000 meter; de kusten liggen lager.

Bron 7 Almería

Almería
Bron 7 Vrij naar climate-data.org.

Klimaatgrafiek van Almería. De staven geven de neerslag in mm aan (linkeras, 0 tot 450), de lijn de temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40), per maand van januari (J) tot en met december (D). De neerslag is in alle maanden laag, onder ongeveer 50 mm, en in de zomer vrijwel nul.

Bron 7 Bilbao

Bilbao
Bron 7 Vrij naar climate-data.org.

Klimaatgrafiek van Bilbao. De staven geven de neerslag in mm aan (linkeras, 0 tot 450), de lijn de temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40), per maand van januari (J) tot en met december (D). De neerslag is in alle maanden hoog, meestal tussen ongeveer 60 en 150 mm, ook in de zomer.

Bron 7 Sevilla

Sevilla
Bron 7 Vrij naar climate-data.org.

Klimaatgrafiek van Sevilla. De staven geven de neerslag in mm aan (linkeras, 0 tot 450), de lijn de temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40), per maand van januari (J) tot en met december (D). In de winter valt ongeveer 50 tot 80 mm per maand, in de zomer (juni tot en met augustus) vrijwel geen neerslag.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 6 en bron 7.
Waar staan de plaatsnamen uit bron 6 en bron 7 juist bij het klimaat?

  1. A gematigd zeeklimaat: Almería; Middellandse Zeeklimaat: Bilbao; steppeklimaat: Sevilla
  2. B gematigd zeeklimaat: Bilbao; Middellandse Zeeklimaat: Sevilla; steppeklimaat: Almería
  3. C gematigd zeeklimaat: Sevilla; Middellandse Zeeklimaat: Almería; steppeklimaat: Bilbao
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

In het zuiden van Spanje is de kans op verwoestijning erg groot.
→ Leg uit waar de kans op verwoestijning het grootst is, rondom Almería of Sevilla.
Doe het zo:

  • Kies eerst rondom Almería of Sevilla.
  • Geef daarna een natuurlijke oorzaak voor de grote kans op verwoestijning bij die plaats.
Bekijk het antwoord
  • Kiest Almería en geeft een juiste oorzaak: uit het antwoord moet blijken dat het in Almería droger is dan in Sevilla. (1p)

Ook goed: Almería ligt in de regenschaduw van gebergten. Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze (Almería) met een juiste oorzaak.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 10 Zuidwesten van de Verenigde Staten

Zuidwesten van de Verenigde Staten
Bron 10 Legenda: hoogte in meters (lager dan 0 tot hoger dan 2000). Schaal 0, 275 en 450 km. Vrij naar De Grote Bosatlas, 55e ed., p. 204.

Reliëfkaart van het zuidwesten van de Verenigde Staten. Langs de westkust loopt het Kustgebergte van noord naar zuid. Oostelijk daarvan ligt het Great Basin, een droog gebied.

Bron 11 Tekst met keuzemogelijkheden

Langs de westkust van de Verenigde Staten strekt het Kustgebergte zich uit van noord naar zuid. De … 1 … (aanlandige / aflandige) wind zorgt ervoor dat regen aan de westzijde van het Kustgebergte valt. Aan de oostkant van het Kustgebergte ligt het droge Great Basin. De woestijnen in het Great Basin liggen aan de … 2 … (lijzijde / loefzijde) van gebergten. Ten noorden van het Kustgebergte is de gemiddelde temperatuur … 3 … (hoger / lager) dan ten zuiden van het Kustgebergte.

Bronvermelding: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2021.

Vraag 10 2 punten

Bekijk bron 10 en lees bron 11.
In bron 11 staan achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest bij de cijfers 1, 2 en 3 de juiste keuze: 1 = aanlandige, 2 = lijzijde, 3 = lager. (2p)

Puntentabel: 1 = aanlandige, 2 = lijzijde, 3 = lager. Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 Verenigde Staten, gemiddelde temperatuur in januari

Verenigde Staten, gemiddelde temperatuur in januari
Bron 12 Legenda: temperatuur in °C: -20 tot -10; -10 tot 0; 0 tot 10; 10 tot 20; 20 of hoger. Schaal 0, 500 en 1000 km. Vrij naar Hammond Incorporated, Maplewood, N.J.

Kaart van de Verenigde Staten met de gemiddelde temperatuur in januari per gebied, volgens de legenda. Aangegeven zijn Seattle (4 °C), Minneapolis (-11 °C) en New York (0 °C).

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 12.
Over de gemiddelde temperatuur in januari in de Verenigde Staten worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: een overheersend hogedrukgebied in de buurt van Minneapolis draagt bij aan een lage temperatuur in januari.
Uitspraak 2: in de stad New York is het door de overheersende aflandige wind in januari kouder dan in Seattle.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist. (1p)

Puntentabel: 1 = juist, 2 = juist. Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

In de staat California wonen steeds meer mensen aan de randen van bossen. Deze bewoners zijn extra kwetsbaar tijdens bosbranden. Bewoners kunnen voorzorgsmaatregelen nemen door alle struiken en bomen binnen 10 meter van het huis te verwijderen. Bij het nemen van voorzorgsmaatregelen worden ze ook geholpen door de staat California.
→ Noem nog een voorzorgsmaatregel die de staat California kan nemen om bewoners te helpen om brandschade te voorkomen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste voorzorgsmaatregel die de staat California kan nemen, bijvoorbeeld: evacuatieroutes aangeven, voorlichting geven, verbod op open vuur instellen. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Bron 13 Kaart uit een krantenartikel van 7 oktober 2020

Kaart uit een krantenartikel van 7 oktober 2020
Bron 13 Legenda: mogelijk pad van het centrum van de storm (paars vlak); orkaan. Schaal 0, 250 en 500 km. Vrij naar Graphic News.

Kaart met het mogelijke pad van het centrum van orkaan Delta, van 7 oktober 2020 01:00 tot 9 oktober 2020 19:00. De route loopt van de Golf van Mexico noordwaarts naar de Amerikaanse zuidkust. Het paarse vlak geeft het mogelijke pad aan.

Vraag 13 1 punt

Bekijk bron 13.
Tussen 7 oktober 2020 en 9 oktober 2020 koerst orkaan Delta af op de Amerikaanse zuidkust. Delta kan uitgroeien tot een 'uiterst gevaarlijke' orkaan.
→ Geef de oorzaak waardoor orkaan Delta in kracht kan toenemen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat het warme zeewater (in de Golf van Mexico) de kracht van een orkaan voedt. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Voordat orkaan Delta aan land kwam, werden bewoners van het kustgebied in de Verenigde Staten geëvacueerd. Evacuatie is een maatregel om het aantal slachtoffers van een orkaan te beperken. Toch willen niet alle bewoners evacueren.
→ Geef een reden vanuit de risicoperceptie van kustbewoners om toch thuis te blijven wanneer een orkaan overtrekt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: bewoners denken dat het wel zal meevallen; bewoners zijn bang voor plunderingen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Wanneer een orkaan aan land komt, heeft dat grote gevolgen voor de bevolking en de economie in het zuidoosten van de Verenigde Staten.
→ Noem eerst een sociaal gevolg en daarna een economisch gevolg voor de bevolking in het zuidoosten van de Verenigde Staten als een orkaan aan land komt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt eerst een sociaal gevolg, bijvoorbeeld: inwoners moeten tijdelijk naar een andere plaats (evacuatie), er zijn slachtoffers, mensen zijn dakloos of hun bezittingen kwijt. (1p)
  • Noemt daarna een economisch gevolg, bijvoorbeeld: tijdelijke sluiting van bedrijven, inwoners kunnen niet naar hun werk, schade aan infrastructuur en gebouwen, huizen zijn beschadigd. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weersverwachting van Assen van 1 mei tot en met 3 mei 2017

Weersverwachting van Assen van 1 mei tot en met 3 mei 2017
Bron 1

Weersverwachting voor Assen in de vorm van een grafiek. De horizontale as loopt van 20 uur op dinsdag 2 mei tot 12 uur op woensdag 3 mei. Boven de grafiek staan per periode symbolen voor de bewolking (wolkensymbolen). Daaronder staat de neerslag in mm (blokjes met getallen) en de windrichting (pijlen). De temperatuur staat in een paarse lijn, met een verticale schaal van 7 tot 17 graden Celsius. Legenda: zwaar bewolkt, regen, neerslag in mm, temperatuur in °C, wind.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1. In de weersverwachting van bron 1 worden vier van de vijf weerelementen gegeven. Welk weerelement ontbreekt?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de luchtdruk als het ontbrekende weerelement. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Bron 2 Weerkaart van 1 mei 2017

Weerkaart van 1 mei 2017
Bron 2

Weerkaart van Europa en Noord-Afrika met isobaren, dat zijn lijnen met dezelfde luchtdruk (in hPa, bijvoorbeeld 1015). Legenda: 1015 luchtdruk, L lagedrukgebied, H hogedrukgebied. Op de kaart staat onder meer een H boven het zuidwesten van Europa (Spanje) en een L boven de Britse eilanden. Verder staan er meer H- en L-gebieden op de kaart.

Vraag 2 2 punten

Bekijk bron 2. Over de weerkaart in bron 2 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: op 1 mei waaide het in Nederland harder dan in Spanje. Uitspraak 2: de H op de weerkaart betekent een depressie. Uitspraak 3: de kans is groot dat 1 mei 2017 in Spanje een droge dag was. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 juist, bij uitspraak 2 onjuist en bij uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: drie juist 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten. Juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist.

Vraag 2 in het hele examen

Afbeelding 1 Windsysteem

Windsysteem
Afbeelding 1

Schematische tekening van de aarde als bol, met op verschillende breedtegraden pijlen die de richting van de luchtstromen aangeven. Aan de rand van de bol staan + en - tekens. Afbeelding 1 tot en met 4 verschillen onderling in de richting van de pijlen per breedtegraad.

Afbeelding 2 Windsysteem

Windsysteem
Afbeelding 2

Schematische tekening van de aarde als bol, met op verschillende breedtegraden pijlen die de richting van de luchtstromen aangeven. Aan de rand van de bol staan + en - tekens. Afbeelding 1 tot en met 4 verschillen onderling in de richting van de pijlen per breedtegraad.

Afbeelding 3 Windsysteem

Windsysteem
Afbeelding 3

Schematische tekening van de aarde als bol, met op verschillende breedtegraden pijlen die de richting van de luchtstromen aangeven. Aan de rand van de bol staan + en - tekens. Afbeelding 1 tot en met 4 verschillen onderling in de richting van de pijlen per breedtegraad.

Afbeelding 4 Windsysteem

Windsysteem
Afbeelding 4

Schematische tekening van de aarde als bol, met op verschillende breedtegraden pijlen die de richting van de luchtstromen aangeven. Aan de rand van de bol staan + en - tekens. Afbeelding 1 tot en met 4 verschillen onderling in de richting van de pijlen per breedtegraad.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3. Op welke afbeelding worden de luchtstromen juist weergegeven?

  1. A Op afbeelding 1
  2. B Op afbeelding 2
  3. C Op afbeelding 3
  4. D Op afbeelding 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Het verschil in klimaat tussen Spanje en Nederland wordt onder andere bepaald door een verschil in breedteligging. Over de verschillen in klimaat en breedteligging tussen Spanje en Nederland worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Spanje ligt op een lagere breedte dan Nederland. Hierdoor is in Spanje de invalshoek van de zon kleiner dan in Nederland. Uitspraak 2: op 21 juni is het in Spanje eerder donker dan in Nederland. Uitspraak 3: de uv-straling is in Spanje gemiddeld hoger dan in Nederland. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 onjuist, bij uitspraak 2 juist en bij uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: drie juist 2 punten, twee juist 1 punt, minder dan twee juist 0 punten. Juiste antwoorden: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Reisinformatie voor Spanje

Spanje heeft verschillende klimaten. De noordwestkust van Spanje heeft een … 1 … .
Het vakantieseizoen aan de oostkust loopt van april tot en met oktober. Het is dan lekker droog en zonnig. Hier vind je overwegend een … 2 … .
Het binnenland bij Zaragoza is erg droog en heeft een … 3 … .
Bezoek dit gebied in de lente, wanneer het aangenaam zacht is en de natuur op haar best. In de zomer is het heet (40°C).
In de winter kan er in de Sierra Nevada worden geskied. Hier is een … 4 … .

Vraag 5 1 punt

Lees bron 4. In bron 4 zijn vier klimaten vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4. Waar staan de klimaten juist bij de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 4?

  1. A 1 steppeklimaat, 2 hooggebergteklimaat, 3 mediterraan klimaat, 4 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden
  2. B 1 steppeklimaat, 2 mediterraan klimaat, 3 hooggebergteklimaat, 4 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden
  3. C 1 steppeklimaat, 2 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 3 mediterraan klimaat, 4 hooggebergteklimaat
  4. D 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 hooggebergteklimaat, 3 steppeklimaat, 4 mediterraan klimaat
  5. E 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 mediterraan klimaat, 3 hooggebergteklimaat, 4 steppeklimaat
  6. F 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 mediterraan klimaat, 3 steppeklimaat, 4 hooggebergteklimaat
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 5 in het hele examen

Bron 5 Dorp in Zuid-Spanje

Dorp in Zuid-Spanje
Bron 5

Foto van een dorp op een heuvelhelling in Zuid-Spanje. De huizen zijn wit geschilderd, met rode of bruine daken. Op de heuvel groeit veel groen, en er staan palmbomen en andere begroeiing tussen de huizen.

Vraag 6 2 punten

Bekijk bron 5. De huizen in Spanje zijn aangepast aan het klimaat. In Spanje zie je vaak dorpjes waar alle huizen wit zijn. Geef het voordeel van het wit schilderen van huizen in Spanje voor de temperatuur in huis. Geef, naast wit schilderen, nog een voorbeeld uit de foto van hoe huizen aangepast zijn aan het warmere klimaat in Spanje.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het voordeel: de kleur wit weerkaatst het zonlicht, of wit zorgt ervoor dat het in het huis minder warm wordt. (1p)
  • Noemt een ander voorbeeld uit de foto van hoe huizen aangepast zijn aan het warmere klimaat, bijvoorbeeld: minder grote ramen; luiken voor de ramen of (Franse) balkons; bebouwing dicht op elkaar (waardoor er veel schaduw ontstaat) of smalle straatjes; dikke muren. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Zowel Nederland als Spanje ondervinden de nadelige gevolgen van het versterkt broeikaseffect. Geef twee gevolgen van het versterkt broeikaseffect die zowel voor Nederland als voor Spanje gelden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende gevolgen die voor Nederland en Spanje gelden: zeespiegelstijging, extremer weer, temperatuurverhoging. (2p)

Vraag 7 in het hele examen

Klimaatgrafiek 1 Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten

Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 1

Klimaatgrafiek: de staven geven de neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 500). De paarse lijn geeft de gemiddelde temperatuur in °C per maand (rechteras, -50 tot 40). Deze grafiek: de temperatuur ligt het hele jaar ruim boven 0 °C. Er valt het hele jaar neerslag, met de meeste neerslag in de zomer.

Klimaatgrafiek 2 Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten

Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 2

Klimaatgrafiek: de staven geven de neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 500). De paarse lijn geeft de gemiddelde temperatuur in °C per maand (rechteras, -50 tot 40). Deze grafiek: de temperatuur ligt in de winter onder 0 °C en in de zomer ver boven 0 °C. De neerslag is in de winter laag en het meest in de zomer.

Klimaatgrafiek 3 Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten

Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 3

Klimaatgrafiek: de staven geven de neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 500). De paarse lijn geeft de gemiddelde temperatuur in °C per maand (rechteras, -50 tot 40). Deze grafiek: de temperatuur ligt het hele jaar boven 0 °C, met milde winters. De neerslag is bijna nul, met een klein beetje in de zomer.

Klimaatgrafiek 4 Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten

Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 4

Klimaatgrafiek: de staven geven de neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 500). De paarse lijn geeft de gemiddelde temperatuur in °C per maand (rechteras, -50 tot 40). Deze grafiek: de temperatuur ligt in de winter onder 0 °C en in de zomer hoog. De neerslag is laag, het meest in de zomer.

Vraag 8 1 punt

Bekijk bron 6. Het bodemgebruik in een gebied wordt vaak sterk bepaald door het klimaat. Welke klimaatgrafiek is van een plaats waar citrusteelt (bijvoorbeeld sinaasappels, mandarijnen en citroenen) zonder irrigatie kan plaatsvinden?

  1. A Klimaatgrafiek 1
  2. B Klimaatgrafiek 2
  3. C Klimaatgrafiek 3
  4. D Klimaatgrafiek 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 8 in het hele examen

Bron 7 Temperatuur en neerslag in juli, Noord-Amerika

Temperatuur en neerslag in juli, Noord-Amerika
Bron 7

Kaart van Noord-Amerika met de gemiddelde neerslag in juli in mm (legenda: minder dan 25, 25-50, 50-100, 100-200, 200-300, 300 of meer) en temperatuurlijnen van 10, 20 en 30 °C. Op de kaart staan San Francisco (westkust) en New York (oostkust). Schaal 0 tot 1350 km.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 7. Waar is het in juli gemiddeld het koudst en wat is daarvan de oorzaak? Kies eerst San Francisco of New York. En geef daarna de oorzaak waardoor het in die plaats in juli gemiddeld kouder is dan in de andere plaats.

Bekijk het antwoord
  • Kiest San Francisco en geeft als oorzaak dat San Francisco een verkoelende wind van zee heeft. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juiste oorzaak. Keuze: San Francisco. Oorzaak: San Francisco heeft een verkoelende wind van zee.

Vraag 10 in het hele examen

Bron 9 Krantenartikel

Krantenartikel
Bron 9

23 oktober 2015 - Orkaan Patricia was de zwaarste orkaan ooit gemeten in Mexico. Zaterdagochtend was de orkaan al afgezwakt tot een tropische storm met windstoten tot 80 kilometer per uur.
De president van Mexico waarschuwde dat het gevaar nog niet voorbij is. Hoewel orkaan Patricia in windkracht is afgenomen, kan de orkaan nog grote schade veroorzaken. Ook het National Hurricane Center in de Verenigde Staten waarschuwt hiervoor.
Kaart bij het artikel: de route van orkaan Patricia langs de westkust van Mexico, met de posities op zaterdag 14.00 uur en zondag 02.00 uur. Plaatsen: Puerto Vallarta, Manzanillo en Mexico Stad. Schaal 0 tot 1000 km.

Vraag 13 2 punten

Lees en bekijk bron 9. Bij een orkaan kan de heftige wind zorgen voor veel schade. Noem nog een natuurlijk kenmerk van een orkaan dat voor veel schade kan zorgen. Noem een oorzaak waardoor de kracht van orkaan Patricia boven land afnam.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist natuurlijk kenmerk, bijvoorbeeld hevige regenval of zeer grote overstromingen. (1p)
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: de orkaan wordt niet meer gevoed door het warme water van de oceaan; boven land ondervindt de orkaan meer weerstand en neemt de windkracht af. (1p)

Bij een juist natuurlijk kenmerk mag opstuwing van de zee (tsunami) ook goed worden gerekend.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 10 Verkeersbord

Verkeersbord
Bron 10

Foto van een blauw verkeersbord met een witte pijl omhoog en de tekst HURRICANE EVACUATION ROUTE. Het bord staat langs een weg, met een rijdende auto op de achtergrond.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 10. Vaak verlaten inwoners hun woongebied als er een orkaanwaarschuwing is. De Amerikaanse overheid heeft speciale verkeersborden geplaatst die de evacuatieroute aangeven in het geval van een orkaandreiging. Geef de reden waarom het plaatsen van dit soort borden bij hazardmanagement past.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat burgers de vluchtwegen kunnen herkennen, waardoor de evacuatie uit het orkaangebied ordelijker of sneller verloopt, of waardoor er minder kans is op slachtoffers. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Water

Vraag 16 1 punt

De laatste eeuw is de gemiddelde temperatuur in Nederland gestegen. Ook de gemiddelde hoeveelheid neerslag per jaar in Nederland is toegenomen. Geef een oorzaak waardoor een stijgende temperatuur tot meer neerslag kan leiden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste oorzaak, bijvoorbeeld: in warme lucht kan meer waterdamp opgenomen worden (die later kan condenseren); of de verdamping neemt toe door de toenemende temperatuur. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Weer en klimaat

Vraag 1 1 punt

De overheersende windrichting in Nederland is zuidwestenwind. In de winter is het bij zuidwestenwind in Nederland verder landinwaarts meestal kouder dan aan zee. Geef de oorzaak waardoor het in de winter bij zuidwestenwind verder landinwaarts meestal kouder is dan aan zee.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de matigende invloed van de (relatief warme) zee in het binnenland minder is dan aan de kust. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Bron 1 en bron 2 Temperatuur in Nederland op 6 januari 2009 / Temperatuur in Nederland op 7 januari 2009

Temperatuur in Nederland op 6 januari 2009 / Temperatuur in Nederland op 7 januari 2009
Bron 1 en bron 2

Bron 1 Temperatuur in Nederland op 6 januari 2009

Weerkaart van Nederland met gekleurde gebieden van gelijke temperatuur in °C. Legenda: 3 tot 4, 2 tot 3, 1 tot 2, 0 tot 1, 0 tot -1, -1 tot -2, -2 tot -3, -3 tot -4, -4 tot -5, -5 tot -6, -6 tot -7, -7 tot -8, -8 tot -9, -9 tot -10, -10 tot -11, -11 tot -12, -12 tot -13, -13 tot -14, -14 tot -15, -15 tot -16. Schaal 0, 35 en 70 km.

Bron 2 Temperatuur in Nederland op 7 januari 2009

Weerkaart van Nederland met dezelfde legenda als bron 1 (temperatuur in °C, van 3 tot 4 tot -15 tot -16). Schaal 0, 35 en 70 km.

Vraag 2 2 punten

Bekijk bron 1 en bron 2. In bron 1 en bron 2 staan weerkaarten van twee opeenvolgende dagen in de winter. Over deze weerkaarten worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: op 6 januari was het in Nederland kouder dan op 7 januari.
Uitspraak 2: op 6 januari lag Nederland onder invloed van een lagedrukgebied.
Uitspraak 3: op 6 januari was de zee-invloed op de temperatuur groter dan op 7 januari.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 Weer in Europa op 3 januari 2018

Weer in Europa op 3 januari 2018
Bron 3

Weerkaart van Europa met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) in hPa. Legenda: 1025 = luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied. Op de kaart staan meerdere lagedrukgebieden (L) en hogedrukgebieden (H).

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 3. Naar aanleiding van bron 3 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: op 3 januari 2018 was het bijna windstil in Nederland.
Uitspraak 2: lucht stroomt van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied en heeft op het noordelijk halfrond door het draaien van de aarde een afwijking naar rechts.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 3 in het hele examen

Bron 4 De reuzenteek

In Europa kwam de reuzenteek tot voor kort alleen voor in het Middellandse Zeegebied en in Zuidoost-Europa. Reuzenteken voeden zich vooral op kleine zoogdieren en vogels. Volwassen vrouwtjes van de reuzenteken voeden zich op hoefdieren zoals runderen en schapen, en soms op een mens.

Vraag 4 1 punt

Lees bron 4. De reuzenteek is in de zomer van 2019 een aantal keren waargenomen in Nederland. Beredeneer of deze tekensoort in Nederland in de toekomst vaker of minder vaak zal voorkomen.
Doe het zo:
− Kies eerst vaker of minder vaak.
− Geef daarna een klimatologische verklaring voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest vaker en geeft als klimatologische verklaring: door klimaatopwarming / doordat het steeds warmer gaat worden. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juiste klimatologische verklaring.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 5 Extreem weer in Madrid op 27 augustus 2019

Madrid en omgeving zijn gisteravond getroffen door een felle hagelstorm, waardoor heel wat straten onder water kwamen te staan. De hagelstorm is ontstaan door stromingen in de atmosfeer. De lucht wordt eerst opgewarmd, waardoor de lucht gaat … 1 … (stijgen / dalen). Boven in de atmosfeer is het … 2 … (kouder / warmer). Hierdoor … 3 … (condenseert / verdampt) de lucht en ontstaat er een wolk. In de wolk kunnen hagelstenen ontstaan. De hagelstenen bewegen in de wolk omhoog en omlaag, waardoor de hagelstenen steeds … 4 … (groter / kleiner) worden. Uiteindelijk vallen ze naar beneden.

Vraag 5 2 punten

Lees bron 5. In bron 5 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers uit de tekst over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = stijgen, 2 = kouder, 3 = condenseert, 4 = groter. (2p)

Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 6 Spanje

Spanje
Bron 6

Kaart van Spanje met de plaatsen San Sebastián, Barcelona en Murcia aangegeven. Schaal 0, 150 en 300 km.

klimaatgrafiek P Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje

Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje
klimaatgrafiek P

Klimaatgrafiek met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

klimaatgrafiek Q Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje

Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje
klimaatgrafiek Q

Klimaatgrafiek met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

klimaatgrafiek R Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje

Bron 7: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in Spanje
klimaatgrafiek R

Klimaatgrafiek met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 6 en bron 7. Waar staan de plaatsnamen uit bron 6 juist bij de klimaatgrafieken uit bron 7? Klimaatgrafiek P, klimaatgrafiek Q, klimaatgrafiek R.

  1. A Barcelona, Murcia, San Sebastián
  2. B Barcelona, San Sebastián, Murcia
  3. C San Sebastián, Barcelona, Murcia
  4. D San Sebastián, Murcia, Barcelona
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Bekijk bron 7. Beredeneer welke klimaatgrafiek van de plaats met de minste uv-straling is.
Doe het zo:
− Kies eerst klimaatgrafiek P, Q of R.
− Geef daarna met behulp van bron 7 een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest klimaatgrafiek P. (1p)
  • Geeft als argument: Bij klimaatgrafiek P valt de meeste neerslag / zullen de minste zonuren zijn / zal de meeste bewolking zijn. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 9 Het westen van de Verenigde Staten, reliëf

Het westen van de Verenigde Staten, reliëf
Bron 9

Reliëfkaart van het westen van de Verenigde Staten met de hoogte in meters. Legenda: 0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, hoger dan 2000. Aangegeven zijn Santa Rosa, Reno en de Grote Oceaan. Schaal 0, 450 en 900 km.

Bron 10 Neerslag in het westen van de Verenigde Staten

Neerslag in het westen van de Verenigde Staten
Bron 10

Kaart van het westen van de Verenigde Staten met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm. Legenda: 0 - 125, 125 - 250, 250 - 500, 500 - 750, 750 - 1000, 1000 - 1250. Aangegeven zijn Santa Rosa en Reno. Schaal 0, 450 en 900 km.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 9 en bron 10. De overheersende wind in het westen van de Verenigde Staten is een westenwind. Geef met behulp van bron 9 de oorzaak waardoor in Reno minder neerslag valt dan in Santa Rosa.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat Reno in de regenschaduw ligt/aan de lijzijde van het gebergte ligt (en daar valt minder neerslag dan in Santa Rosa). (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Bron 11 Bodemgebruik Verenigde Staten

Bodemgebruik Verenigde Staten
Bron 11

Kaart van de Verenigde Staten met bodemgebruik in vier kleuren. Legenda: 1, 2, 3 en 4. Op de kaart staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 in cirkels. Schaal 0, 500 en 1000 km.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 11. In bron 11 zijn vier vormen van bodemgebruik vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4. Welk bodemgebruik komt het meest voor bij cijfer 2?

  1. A extensieve veehouderij
  2. B intensieve veehouderij
  3. C verbouw van mais en sojabonen
  4. D verbouw van tarwe
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 Toendra in Alaska

Toendra in Alaska
Bron 12

Foto van een toendralandschap met lage begroeiing, sneeuwplekken en op de achtergrond bergen onder een bewolkte hemel.

Bron 13 Verenigde Staten

Verenigde Staten
Bron 13

Kaart van Noord-Amerika met de Verenigde Staten (groen) en Alaska aangegeven. Florida ligt op de kaart rechtsonder. Schaal 0, 700 en 1400 km.

Vraag 11 2 punten

Bekijk bron 12 en bron 13. Over bron 12 en bron 13 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de lage temperatuur in het noorden van Alaska zorgt ervoor dat daar nauwelijks bomen kunnen groeien.
Uitspraak 2: de invalshoek van de zonnestralen is in Alaska is groter dan in Florida.
Uitspraak 3: door klimaatverandering zal de grens van de toendra in Alaska opschuiven naar het noorden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

In de staat Utah in de Verenigde Staten is in augustus 2019 een wielerwedstrijd gehouden. De wielrenners begonnen op 1.000 meter hoogte bij een temperatuur van 34 graden Celsius. De finish lag op 3.000 meter hoogte. Wat was de temperatuur bij de finish?

  1. A 14 graden Celsius
  2. B 22 graden Celsius
  3. C 28 graden Celsius
  4. D 40 graden Celsius
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

Bron 14 Orkaanseizoen in de Verenigde Staten

Het jaar 2018 had een druk orkaanseizoen. Het orkaanseizoen loopt van 1 juni tot en met 30 november. In 2018 ontstonden vijftien stormen. Acht daarvan bereikten het stadium van orkaan. Twee van die acht werden zogenaamde ‘major hurricanes’, zware orkanen die minimaal categorie 3 werden. Bij deze categorie ligt de windsnelheid boven 178 km/uur.

Vraag 13 1 punt

Lees bron 14. In bron 14 staat dat het orkaanseizoen in de Verenigde Staten loopt van 1 juni tot en met 30 november. Geef de oorzaak waardoor de meeste orkanen in de Verenigde Staten juist in deze periode ontstaan.

Bekijk het antwoord
  • In deze periode is het zeewater warm genoeg (om orkanen te laten ontstaan en te voeden). (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Bron 15 Verenigde Staten, baan van twee orkanen

Verenigde Staten, baan van twee orkanen
Bron 15

Kaart van de Verenigde Staten met de baan van twee orkanen. Katrina 2005 loopt van de Golfkust bij New Orleans noordwaarts landinwaarts. Earl 2010 loopt van bij Miami langs de Atlantische kust naar het noorden. Legenda: baan van een orkaan. Schaal 0, 350 en 700 km.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 15. Niet elke orkaan krijgt evenveel aandacht in de media. Beredeneer welke orkaan de meeste media-aandacht in de Verenigde Staten zal hebben gekregen: Katrina 2005 of Earl 2010.
Doe het zo:
− Kies eerst Katrina 2005 of Earl 2010.
− Geef daarna met behulp van bron 15 een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest Katrina 2005. Uit het argument moet blijken dat Katrina over bewoond gebied trok terwijl de baan van Earl niet over land ging. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 16 Bord van een evacuatieroute langs een snelweg in de Verenigde Staten

Bord van een evacuatieroute langs een snelweg in de Verenigde Staten
Bron 16

Foto van een blauw-wit bord met de tekst EVACUATION ROUTE en een witte pijl die schuin omhoog naar rechts wijst. Op de achtergrond blauwe lucht.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 16. In bron 16 staat een bord van een evacuatieroute langs een snelweg. Beargumenteer of dit bord langs de snelweg hoort bij een evacuatieroute bij een naderende orkaan of bij een naderende tornado.
Doe het zo:
− Kies eerst orkaan of tornado.
− Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest orkaan en geeft een juist argument. Voorbeelden van een juist argument: Een orkaan is beter te voorspellen en daardoor hebben mensen de tijd om uit het gebied te vertrekken. / Een tornado is moeilijk te voorspellen. / Bij een tornado is de tijd voor evacuatie uit een gebied te kort. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Berglandschap

Berglandschap
Bron 1

Tekening van een berglandschap met een dal op de voorgrond en een bergtop met de aanduiding 3400 meter.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1. In het dal bij deze berg is het op 1900 meter 0 °C. De top van deze berg is op 3400 meter. Wat is de temperatuur op de top van deze berg?

  1. A -15 °C
  2. B -9 °C
  3. C +9 °C
  4. D +15 °C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

In Nederland komen in elk jaargetijde periodes voor met een hoge luchtdruk. Bij een hoge luchtdruk zijn de bewolkingsgraad en uv-straling anders dan bij een lagere luchtdruk. Wat is juist?

  1. A Bij een hoge luchtdruk is de bewolkingsgraad hoger en de uv-straling lager dan bij een lagere luchtdruk.
  2. B Bij een hoge luchtdruk zijn de bewolkingsgraad en de uv-straling hoger dan bij een lagere luchtdruk.
  3. C Bij een hoge luchtdruk is de bewolkingsgraad lager en de uv-straling hoger dan bij een lagere luchtdruk.
  4. D Bij een hoge luchtdruk zijn de bewolkingsgraad en de uv-straling lager dan bij een lagere luchtdruk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Weersverwachting van maandag 12 november en van 14 tot en met 21 november

Weersverwachting van maandag 12 november en van 14 tot en met 21 november
Bron 2

Kaart van Nederland en een deel van België met de maximumtemperatuur op maandag 12 november per plaats, met de windrichting. Daaronder een diagram voor 14 tot en met 21 november met de maximum- en minimumtemperatuur, het aantal uren zon, de kans op neerslag en de windrichting per dag. Legenda: maximumtemperatuur, minimumtemperatuur.

Vraag 3 2 punten

Bekijk bron 2. Leg uit met een gegeven uit bron 2 dat op 12 november wel neerslag viel en de week na 14 november niet.
Doe het zo:
− Noem eerst het gegeven uit bron 2 dat zorgde voor deze weersverandering.
− Geef daarna de oorzaak waardoor dit zorgde voor de verandering van neerslag naar droog weer.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het gegeven uit bron 2: de draaiing van de wind / de veranderende windrichting / de wind. (1p)
  • Geeft als oorzaak: door het draaien van de wind wordt in plaats van vochtige wind van zee droge landwind aangevoerd. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 3 Temperatuurkaart 15 december 2010, 23.30 uur

Temperatuurkaart 15 december 2010, 23.30 uur
Bron 3

Temperatuurkaart van Nederland met lijnen van gelijke temperatuur in graden Celsius op 15 december 2010 om 23.30 uur. De getallen langs de lijnen lopen van 3 tot -11. Schaal 0, 65 en 130 km.

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 3. Welke weerfactor had de grootste invloed op de temperatuurverdeling in Nederland op 15 december 2010?

  1. A de breedteligging
  2. B de hoogteligging
  3. C de invloed van zee
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Weersverschijnsel ‘gota fria’, Spanje

De ‘gota fria’ is een weersverschijnsel dat samengaat met zeer hevige regenval en storm, vaak met windsnelheden tussen de 100 en 200 kilometer per uur. Door de grote hoeveelheid regen en soms ook sneeuw neemt ook de temperatuur af. Een ‘gota fria’ is normaal gesproken kort maar krachtig. Het weersverschijnsel speelt zich af in de herfst, met name langs de oostkust bij Valencia.

Bron 5 Weersituatie van een ‘gota fria’

Weersituatie van een ‘gota fria’
Bron 5

Isobarenkaart van Europa en het westelijk deel van de Middellandse Zee, met Valencia aangegeven. Legenda: 1012 = luchtdruk. Op de kaart staan isobaren met waarden van 1004 tot en met 1028.

Bron 6

De ‘gota fria’ is als volgt te verklaren:
In de herfst is de zee in verhouding tot het land … 1 … (koud / warm). De opstijgende lucht … 2 … (koelt af / warmt op), waardoor er neerslag valt. Dit laatste proces wordt … 3 … (condensatie / verdamping) genoemd. De ‘gota fria’ komt met name voor tijdens de herfst, omdat de zeelucht botst met … 4 … (koudere / warmere) lucht boven land.

Vraag 6 2 punten

Lees bron 4 en bron 6 en bekijk bron 5. In bron 6 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = warm, 2 = koelt af, 3 = condensatie, 4 = koudere. (2p)

Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 8 Natuurbranden in California

Natuurbranden in California
Bron 8 Krantenartikel, 13 november 2018

Het vuur dat in het noorden van California het stadje Paradise in de as legde, is de dodelijkste natuurbrand in de geschiedenis. Rond Paradise en Malibu is een gebied half zo groot als de Veluwe verbrand.
President Trump gaf het slechte bosbeheer de schuld van de situatie. Deskundigen noemen ook andere oorzaken van de bosbranden.

Kaart van Californië met de plaatsen Paradise, Sacramento, San Francisco, Malibu, Los Angeles en San Diego. Natuurbranden zijn met vlamsymbolen aangegeven. Schaal 0, 250 en 300 km.

Vraag 9 2 punten

Lees bron 8. Als mogelijke oorzaak van deze bosbranden werd slecht bosbeheer genoemd, maar er zijn ook natuurlijke omstandigheden die bosbranden kunnen verergeren. Noem twee natuurlijke omstandigheden die bosbranden kunnen verergeren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste natuurlijke omstandigheden. Voorbeelden van juiste natuurlijke omstandigheden zijn: extreme wind; lange tijd van hoge temperaturen en droogte; veel brandgevoelige boomsoorten (naaldbomen); veel laag struikgewas / verdorde vegetatie. (2p)

Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 9 in het hele examen

klimaatgrafiek Omaha Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek Omaha

Klimaatgrafiek van Omaha met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

klimaatgrafiek Orlando Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek Orlando

Klimaatgrafiek van Orlando met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

klimaatgrafiek Phoenix Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van drie plaatsen in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek Phoenix

Klimaatgrafiek van Phoenix met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

foto 1 Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 1

Foto van een landbouwgebied met lange rijen gewassen in een vlak landschap.

foto 2 Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 2

Foto van een kudde runderen die over een onverharde weg loopt, met struikgewas op de achtergrond.

foto 3 Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 10: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 3

Foto van een sinaasappel aan een boom, met meer bomen op de achtergrond.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 9 en bron 10. In bron 9 staan drie klimaatgrafieken en in bron 10 staan drie foto’s van landschappen die bij deze klimaatgrafieken horen. Waar staan de foto’s juist bij alle drie de klimaatgrafieken? Klimaatgrafiek van Omaha, klimaatgrafiek van Orlando, klimaatgrafiek van Phoenix.

  1. A foto 1, foto 2, foto 3
  2. B foto 1, foto 3, foto 2
  3. C foto 2, foto 1, foto 3
  4. D foto 2, foto 3, foto 1
  5. E foto 3, foto 1, foto 2
  6. F foto 3, foto 2, foto 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Over de klimaten in de Verenigde Staten worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de aflandige wind is een van de factoren die bepaalt dat het kustgebied in het uiterste noordoosten van de Verenigde Staten een landklimaat heeft. Uitspraak 2: wanneer je de Verenigde Staten zou opdelen in een westelijk en oostelijk deel, dan liggen de drogere gebieden vooral in het westelijke deel. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 11 in het hele examen

Bron 11 Doorsnede van Central Valley, California

Doorsnede van Central Valley, California
Bron 11

Schematische, driedimensionale doorsnede van het landschap in Californië: links de Grote Oceaan en het Kustgebergte, in het midden de Central Valley en rechts de Sierra Nevada. Onder het landschap liggen lagen gesteente en sediment.

Vraag 12 1 punt

Bekijk bron 11. Noem met behulp van bron 11 de natuurlijke oorzaak waardoor Central Valley zo droog is.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat dit gebied aan de lijzijde van het Kustgebergte ligt / omringd wordt door gebergten / in de regenschaduw ligt. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Bron 12 Baan van orkaan Irma, 2017

Baan van orkaan Irma, 2017
Bron 12

Kaart van Florida, Cuba, de Bahama’s, Haïti en de Dominicaanse Republiek met de baan van orkaan Irma. Orkaan Irma is op donderdag 7 september aangegeven met rukwinden tot 300 km/uur. Legenda: orkaanalarm. Schaal 0, 300 en 600 km.

Vraag 13 2 punten

Bekijk bron 12. Over orkaan Irma worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: het overtrekken van een orkaan gaat gepaard met veel neerslag. Uitspraak 2: orkaan Irma was in september, maar de meeste orkanen trekken in het voorjaar over de Verenigde Staten. Uitspraak 3: de windsnelheid neemt af als een orkaan verder over land trekt. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1, 2 en 3 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 13 Schuilkelder bij een huis in het zuiden van de Verenigde Staten

Schuilkelder bij een huis in het zuiden van de Verenigde Staten
Bron 13

Foto van een schuilkelder: een opening met een schuin deksel in een stenen muur, bij een huis met een tuin.

Vraag 14 1 punt

Bekijk bron 13. Beargumenteer of deze foto past bij hazardmanagement bij tornado’s of bij hazardmanagement bij orkanen in het kustgebied.
Doe het zo:
− Kies eerst orkaan of tornado.
− Geef daarna een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest tornado. Uit het argument moet blijken dat het bij een tornado verstandig is om een schuilkelder op te zoeken om je te beschermen tegen rondvliegende zaken / dat het bij een orkaan niet verstandig is om in een schuilkelder te gaan zitten in verband met overstromingsgevaar. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 en bron 2 Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Uren zon in juli 2018 / Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010
Bron 1 en bron 2

Bron 1 Uren zon in juli 2018

Kaart van Nederland met het aantal uren zon in juli 2018 in vier kleurvlakken. Legenda (aantal uren zon in juli 2018): 310 - 320, 320 - 330, 330 - 340, 340 - 350. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 2 Gemiddeld aantal uren zon in juli, 1981 – 2010

Kaart van Nederland met het gemiddeld aantal uren zon in juli in de periode 1981 - 2010, in vier kleurvlakken. Legenda (gemiddeld aantal uren zon in juli): 190 - 200, 200 - 210, 210 - 220, 220 - 230. Schaal 0, 50 en 100 km.

Bron 3

In juli 2018 lag boven Nederland in verhouding lang een … 1 … (hogedrukgebied / lagedrukgebied).
In juli 2018 was de bewolkingsgraad … 2 … (hoger / lager) dan gemiddeld in deze maand.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1 en bron 2 en lees bron 3. In bron 3 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = hogedrukgebied, 2 = lager. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 1 in het hele examen

Bron 4 Temperatuur in graden Celsius op zondag 8 april 2018

Temperatuur in graden Celsius op zondag 8 april 2018
Bron 4

Kaart van Nederland met de temperatuur in graden Celsius op zondag 8 april 2018 per plaats, met gekleurde gebieden per temperatuurklasse. Schaal 0, 40 en 80 km.

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 4. Beargumenteer of Nederland op 8 april 2018 een aanlandige of een aflandige wind had.
Doe het zo:
− Kies eerst aanlandige wind of aflandige wind.
− Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van bron 4.

Bekijk het antwoord
  • Kiest aanlandige wind en geeft als argument: de lagere temperatuur aan de kust wordt veroorzaakt doordat het zeewater in april nog koud is. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met het juiste argument.

Vraag 2 in het hele examen

Bron 5 Gemiddelde jaartemperatuur in Europa

Gemiddelde jaartemperatuur in Europa
Bron 5

Kaart van Europa met de gemiddelde jaartemperatuur per gebied. Onder meer Spanje en Nederland zijn op de kaart te zien.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 5. Geef met behulp van de zoninvalshoek aan waardoor het in Spanje gemiddeld warmer is dan in Nederland.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de zon een grotere invalshoek heeft in Spanje, waardoor een bundel zonnestralen een kleiner oppervlak verwarmt dan in Nederland. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

foto 1 Bron 6: Landschappen in Spanje

Bron 6: Landschappen in Spanje
foto 1

Foto van een bergachtig landschap met kale bergtoppen, een helling met naaldbomen en een wandelaar op de voorgrond.

foto 2 Bron 6: Landschappen in Spanje

Bron 6: Landschappen in Spanje
foto 2

Foto van een weg met palmbomen aan weerszijden.

foto 3 Bron 6: Landschappen in Spanje

Bron 6: Landschappen in Spanje
foto 3

Foto van een landschap met een losstaande boom en struikgewas, met op de achtergrond water onder een bewolkte hemel.

Bron 7 Spanje

Spanje
Bron 7

Kaart van Spanje met de letters P (noordwesten), Q (noordoosten) en R (zuiden) bij de plaatsen. Schaal 0, 125 en 250 km.

Vraag 5 2 punten

Bekijk bron 6 en bron 7. Elke foto uit bron 6 hoort bij een plaats in bron 7. Neem de letters P, Q en R uit bron 7 over op het antwoordblad en zet de juiste cijfers van de foto’s uit bron 6 erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste cijfers: P = 3, Q = 1, R = 2. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 8 Spanje

Spanje
Bron 8

Hoogtekaart van Spanje met de plaats Vigo in het noordwesten. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, 2000 - 5000. Schaal 0, 200 en 400 km.

Bron 9 Klimaatgrafiek Vigo

Klimaatgrafiek Vigo
Bron 9

Klimaatgrafiek van Vigo met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

Bron 10

In Vigo valt veel meer neerslag dan in plaatsen op dezelfde breedte die meer landinwaarts liggen. Uit de kaart is af te leiden dat in Vigo, naast frontale regen, ook … 1 … (stuwingsregen / stijgingsregen) valt.
De vochtige wind in Vigo komt van … 2 … (land / zee).

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 8 en bron 9 en lees bron 10. In bron 10 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = stuwingsregen, 2 = zee. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Over neerslag in Spanje worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: een hoge neerslagintensiteit zorgt voor minder afstroming in Spanje. Uitspraak 2: gemiddeld is de nuttige neerslag in Spanje in de winter hoger dan in de zomer. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij de uitspraken 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 7 in het hele examen

foto 1 Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 1 Great Plains

Foto van het landschap van de Great Plains: een vlakke, open streek.

foto 2 Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 2 Rocky Mountains

Foto van het landschap van de Rocky Mountains.

foto 3 Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten

Bron 11: Drie foto’s van landschappen in de Verenigde Staten
foto 3 Appalachen

Foto van het landschap van de Appalachen.

Vraag 8 1 punt

Bekijk de drie foto’s in bron 11. Zet de cijfers van de foto’s uit bron 11 in de juiste volgorde op het antwoordblad, van westkust naar oostkust.

Bekijk het antwoord
  • De juiste volgorde is: 2 - 1 - 3. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een geheel juiste volgorde.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 12 De berg Marys Peak in het Kustgebergte

De berg Marys Peak in het Kustgebergte
Bron 12

Foto van de berg Marys Peak in het Kustgebergte van de Verenigde Staten.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 12. Je gaat een bergwandeling maken in het Kustgebergte van de Verenigde Staten. Je begint op 250 meter boven zeeniveau, waar het 5 °C is. Je wandelt naar de top van de berg Marys Peak, die op 1250 meter hoogte ligt. Als de temperatuur op 250 meter boven zeeniveau 5 °C is, wat is dan de temperatuur op de top van de berg Marys Peak?

  1. A -5 °C
  2. B -1 °C
  3. C +11 °C
  4. D +15 °C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

klimaatgrafiek Chicago Bron 13: Twee klimaatgrafieken in de Verenigde Staten

Bron 13: Twee klimaatgrafieken in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek Chicago

Klimaatgrafiek van Chicago met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

klimaatgrafiek Houston Bron 13: Twee klimaatgrafieken in de Verenigde Staten

Bron 13: Twee klimaatgrafieken in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek Houston

Klimaatgrafiek van Houston met maandelijkse neerslag in mm (staven, linker as, 0 tot 450) en gemiddelde temperatuur in °C (lijn, rechter as, -50 tot 40). Maanden J tot en met D.

Bron 14 Verenigde Staten

Verenigde Staten
Bron 14

Kaart van de Verenigde Staten met Chicago en Houston aangegeven. Schaal 0, 550 en 1100 km.

Vraag 10 2 punten

Bekijk bron 13 en bron 14. Het temperatuurverschil tussen winter en zomer is in Chicago groter dan in Houston. Voor dat temperatuurverschil tussen winter en zomer tussen beide plaatsen zijn twee verklaringen te geven, elk vanuit een andere klimaatfactor. Geef een verklaring met behulp van de klimaatfactor breedteligging. Geef een verklaring met behulp van de klimaatfactor afstand tot zee.

Bekijk het antwoord
  • Verklaring vanuit de klimaatfactor breedteligging: Chicago ligt op een hogere breedte / verder van de evenaar dan Houston en daar is het temperatuurverschil tussen winter en zomer groter dan op lagere breedte / dichter bij de evenaar. (1p)
  • Verklaring vanuit de klimaatfactor afstand tot zee: Chicago ligt verder van zee en heeft daardoor minder de matigende invloed van zee dan Houston. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Bron 15 Veeteelt in de Verenigde Staten

Veeteelt in de Verenigde Staten
Bron 15

Foto van veehouderij in de Verenigde Staten.

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 15. Er is een samenhang tussen klimaatzone enerzijds en vegetatiezone en agrarisch bodemgebruik anderzijds. Welke vorm van veehouderij en welk landschap zijn te zien op de foto in bron 15?

  1. A extensieve veeteelt op de savanne
  2. B extensieve veeteelt op de steppe
  3. C intensieve veeteelt op de savanne
  4. D intensieve veeteelt op de steppe
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

Bron 16 De staten Florida en Kentucky in het zuidoosten van de Verenigde Staten

De staten Florida en Kentucky in het zuidoosten van de Verenigde Staten
Bron 16

Kaart van de staten Florida en Kentucky en het omliggende gebied, met de hoogte in meters. Legenda: 0 - 200, 200 - 500, 500 - 1000, 1000 - 2000, staatsgrens. Schaal 0, 200 en 400 km.

Vraag 12 2 punten

Bekijk bron 16. Noem de twee gevolgen van klimaatverandering die voor de inwoners van Florida meer gevaar opleveren dan voor de inwoners van Kentucky.

Bekijk het antwoord
  • Noemt zeespiegelstijging / de kans op overstromingen in Florida wordt groter. (1p)
  • Noemt de kans op een (heftige) orkaan neemt toe (door opwarming van het oceaanwater) / de kans op extreem weer in Florida neemt toe (door opwarming van het oceaanwater). (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Bron 17 Mogelijke opbrengst van zonne-energie in de Verenigde Staten

Mogelijke opbrengst van zonne-energie in de Verenigde Staten
Bron 17

Kaart van de Verenigde Staten met de mogelijke opbrengst van zonne-energie in wattuur per vierkante mijl per dag (= 2,6 km²). Legenda: minder dan 3.000, 3.000 - 4.000, 4.000 - 5.000, 5.000 - 6.000, 6.000 - 7.000, meer dan 7.000. Nevada en Florida zijn aangegeven. Schaal 0, 400 en 800 km.

Vraag 13 1 punt

Bekijk bron 17. In het zuidwesten van de Verenigde Staten is de mogelijke opbrengst van zonnepanelen het hoogst. Geef een klimatologische oorzaak waardoor de mogelijke opbrengst per vierkante kilometer in Nevada hoger is dan in Florida.

Bekijk het antwoord
  • Nevada heeft minder bewolking / meer zonuren / vaker te maken met een hogedrukgebied dan Florida. / Nevada heeft (grotendeels) een woestijnklimaat en Florida heeft een zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden / met veel bewolking. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Meestal neemt de windsnelheid boven land af, omdat obstakels de wind afremmen. Bij orkanen is er nog een oorzaak waardoor de windsnelheid afneemt boven land. Geef deze oorzaak.

Bekijk het antwoord
  • De orkaan wordt niet meer gevoed door het warme oceaanwater. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Bekijk bron 19. De stad New Orleans heeft meer dan 380.000 inwoners. Bij een orkaan wordt vaak een evacuatie-advies gegeven. Noem een reden waarom mensen een evacuatie-advies niet opvolgen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat mensen niet kunnen of willen evacueren. Voorbeelden van een juist antwoord zijn: er zijn onvoldoende vervoermiddelen beschikbaar / niet iedereen heeft een auto; mensen willen hun bezittingen niet achterlaten / zijn bang voor plunderingen; vanuit hun risicoperceptie denken mensen dat het wel mee zal vallen en willen daarom niet vertrekken; mensen die slecht ter been zijn, kunnen niet vertrekken. (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Water

Opgavetekst

Bron 20 Rivierkleilandschap

Rivierkleilandschap
Bron 20

Afbeelding van een rivierkleilandschap met de cijfers 1, 2 en 3 in het rivierengebied aangegeven.

Bron 29 Nuttige neerslag in een aantal steden in het Midden-Oosten

Nuttige neerslag in een aantal steden in het Midden-Oosten
Bron 29

Kaart van het Midden-Oosten met vier diagrammen van de nuttige neerslag voor Istanbul, Beirut, Teheran en Cairo. In de diagrammen staan de neerslag (blauwe lijn) en de verdamping (rode lijn) per maand, in mm. Legenda: verdamping, neerslag, 0 tot 250 mm. Schaal 0, 250 en 500 km.

Vraag 27 1 punt

Bekijk bron 29. In welke stad is de nuttige neerslag het laagst?

  1. A in Istanbul
  2. B in Beirut
  3. C in Teheran
  4. D in Cairo
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 27 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Weer en klimaat

Vraag 1 1 punt

De luchtdruk verschilt van gebied tot gebied.
Over drukgebieden worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in een hogedrukgebied is het altijd warm.
Uitspraak 2: rond de evenaar ontstaat vaak een lagedrukgebied en daardoor ontstaan daar vaak stijgingsregens.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 en 2 juist of onjuist: 1 = onjuist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 1 in het hele examen

Bron 1 Verspreidingsgebied van ziekteverwekkers groter

“Ziektes die door muggen worden veroorzaakt komen steeds noordelijker en op grotere hoogte voor. Het verspreidingsgebied van de muggen wordt steeds groter”, zegt hoogleraar duurzame ontwikkeling Martens. “Op termijn zou ook Nederland last kunnen krijgen van wat nu nog tropische ziektes worden genoemd.”

Vraag 2 1 punt

Lees bron 1.
Deskundigen verwachten dat het verspreidingsgebied van muggen en andere ziekteverwekkers in de toekomst groter wordt.
→ Geef daarvan een oorzaak.

Bekijk het antwoord
  • De juiste oorzaak is het versterkt broeikaseffect / de opwarming van de aarde. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 Satellietfoto van Europa op 4 augustus 2017

Satellietfoto van Europa op 4 augustus 2017
Bron 3

Zwart-wit satellietfoto van Europa met wolkenvelden. Spanje is op de foto goed te zien.

Bron 4 Tekst met keuzemogelijkheid

Spanje is goed te zien op de satellietfoto in bron 3. In Spanje is het onbewolkt, omdat de lucht daar … 1 … (daalt / stijgt).
Nederland is niet goed te zien, omdat het er regent.
Dit is … 2 … (stijgingsregen / frontale regen).
De uv-straling was op 4 augustus 2017 het hoogst in … 3 … (Nederland / Spanje).

Vraag 4 2 punten

Bekijk bron 3 en lees bron 4.
In bron 4 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = daalt, 2 = frontale regen, 3 = Spanje. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 5 Weerbericht van 13 september 2017

De eerste herfststorm van dit jaar trekt vandaag over Nederland. Vooral in de kustgebieden haalt de gemiddelde wind een windkracht 9. In het noordelijke kustgebied zelfs een tijdje windkracht 10 (zware storm). In het binnenland zullen het vooral de windstoten zijn die opvallen. In het hele land is de kans op neerslag groot. In Zeeland wordt de grootste hoeveelheid neerslag verwacht.

Bron 6 Weerkaart van Europa

Weerkaart van Europa
Bron 6

Weerkaart van Europa met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) in hPa. Legenda: luchtdruk 1024 (isobaar), L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied. Op de kaart liggen meerdere lage- en hogedrukgebieden. Boven Nederland liggen de isobaren ver uit elkaar en ligt een hogedrukgebied.

Vraag 5 2 punten

Lees bron 5 en bekijk bron 6.
De weerkaart van Europa in bron 6 is niet van dezelfde dag als het weerbericht uit bron 5.
→ Geef met behulp van bron 5 en bron 6 twee argumenten waarom de kaart niet bij het weerbericht hoort.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste argumenten. Juiste argumenten zijn: In bron 6 liggen de isobaren boven Nederland ver uit elkaar / bij storm zouden de isobaren dicht bij elkaar liggen; In bron 6 ligt Nederland onder invloed van een hogedrukgebied (en dat zorgt voor rustig en stabiel weer) / bij storm zou Nederland onder invloed van een lagedrukgebied liggen; Een grote kans op neerslag past niet bij een hogedrukgebied / bij veel neerslag zou Nederland onder invloed van een lagedrukgebied liggen. (2p)

Per juist argument 1 punt.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 7 Klimaatgrafiek van Sevilla, Zuid-Spanje

Klimaatgrafiek van Sevilla, Zuid-Spanje
Bron 7

Klimaatgrafiek van Sevilla. Linkeras: neerslag in mm (0 tot 450), als staven per maand. Rechteras: temperatuur in °C (-50 tot 40), als lijn. Horizontale as: J F M A M J J A S O N D. De neerslagstaven zijn in de winter het hoogst en in juli en augustus vrijwel nul. De temperatuurlijn is in de zomer het hoogst en in de winter het laagst.

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 7.
Naar aanleiding van de klimaatgrafiek in bron 7 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Sevilla heeft een mediterraan klimaat met droge, hete zomers en milde winters waarin de meeste regen valt.
Uitspraak 2: in de zomer ligt Sevilla vaker onder invloed van een lagedrukgebied dan in de winter.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 en 2 juist of onjuist: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 8 Verenigde Staten

Verenigde Staten
Bron 8

Kaart van de Verenigde Staten met de steden Chicago, San Francisco, Phoenix en Miami. Legenda: landsgrenzen (streep-stippellijn). Schaal 0 - 400 - 800 km.

Klimaatgrafiek 1 en klimaatgrafiek 3 Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 1 en klimaatgrafiek 3

Klimaatgrafiek 1 (linksboven) en klimaatgrafiek 3 (linksonder). Linkeras: neerslag in mm. Rechteras: temperatuur in °C. Horizontale as: J F M A M J J A S O N D.
Klimaatgrafiek 1: de temperatuurlijn heeft een duidelijke zomerpiek, ruim boven de 20 °C, en de neerslagstaven zijn het hele jaar vrijwel nul.
Klimaatgrafiek 3: de temperatuurlijn ligt het hele jaar hoog en vrij vlak. De neerslagstaven zijn in de zomermaanden het hoogst, tot ruim 200 mm per maand.

Klimaatgrafiek 2 Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 2

Klimaatgrafiek 2 (rechtsboven). Linkeras: neerslag in mm. Rechteras: temperatuur in °C. Horizontale as: J F M A M J J A S O N D. De temperatuurlijn ligt vrijwel vlak, en in de zomer iets hoger dan in de winter. De neerslagstaven zijn in januari en december hoog, en in juni, juli en augustus vrijwel nul.

Klimaatgrafiek 4 Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten

Bron 9: Klimaatgrafieken van vier plaatsen in de Verenigde Staten
Klimaatgrafiek 4

Klimaatgrafiek 4 (rechtsonder). Linkeras: neerslag in mm. Rechteras: temperatuur in °C. Horizontale as: J F M A M J J A S O N D. De temperatuurlijn heeft een duidelijke zomerpiek en ligt in de winter laag, rond of onder 0 °C. De neerslagstaven zijn het hele jaar matig hoog, grofweg tussen 40 en 110 mm per maand, met de hoogste staven in de zomer.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 8 en bron 9.
Waar staan de plaatsnamen uit bron 8 juist bij de vier klimaatgrafieken uit bron 9?

  1. A 1 Miami, 2 Phoenix, 3 Chicago, 4 San Francisco
  2. B 1 Miami, 2 Phoenix, 3 San Francisco, 4 Chicago
  3. C 1 Miami, 2 San Francisco, 3 Phoenix, 4 Chicago
  4. D 1 Phoenix, 2 Chicago, 3 Miami, 4 San Francisco
  5. E 1 Phoenix, 2 Miami, 3 San Francisco, 4 Chicago
  6. F 1 Phoenix, 2 San Francisco, 3 Miami, 4 Chicago
Bekijk het antwoord

Antwoord: F

Vraag 7 in het hele examen

Bron 10 Tekst met keuzemogelijkheid

Bij de veehouderij komen veel broeikasgassen vrij. Dit is vooral het krachtige broeikasgas … 1 … ($CO_2$ / methaan).
Door minder vlees te consumeren wordt de ecologische voetafdruk … 2 … (groter / kleiner). Door de klimaatverandering kan in bepaalde gebieden bos gaan verdwijnen. Bossen slaan grote hoeveelheden $CO_2$ op. Als er minder bossen zijn dan kan er minder $CO_2$ worden opgeslagen. Door het verdwijnen van het bos zal de klimaatopwarming dan ook … 3 … (afnemen / toenemen).

Vraag 8 2 punten

Lees bron 10.
In bron 10 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste keuzes: 1 = methaan, 2 = kleiner, 3 = toenemen. (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

De Verenigde Staten stoot per hoofd van de bevolking de meeste $CO_2$ uit.
→ Noem twee maatregelen op het gebied van verkeer en vervoer die de Amerikaanse overheid zou kunnen nemen om de uitstoot van $CO_2$ te verminderen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste maatregelen op het gebied van verkeer en vervoer. Voorbeelden van juiste maatregelen zijn: vliegbelasting verhogen; fietsplan stimuleren; gratis openbaarvervoerkaart voor werknemers stimuleren; belasting op elektrische auto’s verlagen. (2p)

Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 Orkanen

Orkanen
Bron 12

Kaart van Noord-Amerika en de Golf van Mexico met de banen van de hurricanes in 2005, met hun namen (onder andere Wilma, Ophelia, Dennis, Rita, Katrina en Emily) en hun sterkte, aangegeven met pijlen van verschillende dikte. Legenda: overstromingsrisico: kustgebied lager dan 10 m boven zeeniveau; zone veelvuldig getroffen door tropische stormen en hurricanes (stippellijn). Schaal 0 - 400 - 800 km.

Vraag 11 2 punten

Bekijk bron 12.
→ Geef twee aanwijzingen vanuit bron 12 waaruit blijkt dat de inwoners van noordoostelijke staten in de Verenigde Staten minder last hebben van de gevolgen van orkanen dan de inwoners van de staten in het zuidoosten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste aanwijzingen. Juiste aanwijzingen zijn: Orkanen nemen boven land in kracht af / de noordoostelijke staten liggen verder van de tropische zee af en boven land wordt de orkaan niet meer gevoed; De noordoostelijke staten hebben minder kans op overstroming; Veel orkanen buigen naar het oosten af. (2p)

Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Deskundigen verwachten een toename van het aantal orkanen wereldwijd.
→ Geef de oorzaak waardoor het aantal orkanen zal toenemen bij klimaatopwarming.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de aarde/het oceaanwater opwarmt (waardoor de kans op een orkaan toeneemt). (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Bron 13 Miami (Florida) ligt nét boven de zeespiegel en heeft weinig beschermende dijken

Miami (Florida) ligt nét boven de zeespiegel en heeft weinig beschermende dijken
Bron 13

Luchtfoto van een eiland met bebouwing en bomen, omringd door water. Op de achtergrond links zijn de skyline van Miami en een weg over het water (brug) te zien.

Vraag 13 1 punt

Bekijk bron 13.
Veel mensen kiezen ervoor om op het eiland op de foto in bron 13 te blijven wonen, ook al is de kans op materiële schade groot als er een orkaan komt.
→ Welk aardrijkskundig begrip past bij deze keuze?

Bekijk het antwoord
  • Risicoperceptie. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Satellietfoto

Satellietfoto
Bron 1

Satellietfoto in grijstinten. Een grote spiraalvormige wolkenwervel beslaat het midden van het beeld. Onderaan links is het Europese vasteland met de kustlijn te zien.

Vraag 1 2 punten

Bekijk bron 1.
Naar aanleiding van de satellietfoto in bron 1 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: boven Nederland ligt een depressie.
Uitspraak 2: de neerslag die boven Nederland valt, is stijgingsneerslag.
Uitspraak 3: lucht stroomt van een hogedrukgebied naar een lagedrukgebied.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 1 in het hele examen

Bron 2 Weerbericht

Zeer zware windstoten op 17 en 18 november
In de kustgebieden van Nederland komen zeer zware windstoten voor van 100 tot 115 kilometer per uur. Verder landinwaarts komen windstoten voor tot 90 kilometer per uur.

Vraag 2 1 punt

Lees bron 2.
Bij aanlandige wind neemt de windkracht landinwaarts af.
Geef hiervan de oorzaak.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de windkracht afneemt doordat obstakels (zoals reliëf, bomen en gebouwen) de wind afremmen. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3, weerkaart 1 Twee weerkaarten van Europa

Twee weerkaarten van Europa
Bron 3, weerkaart 1 Legenda: 1025 isobaar, L lagedrukgebied, H hogedrukgebied.

Weerkaart 1 van Europa met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk, met de luchtdruk als getal erbij). H is een hogedrukgebied en L is een lagedrukgebied. Hogedrukgebieden liggen links in het beeld en midden onder. Een lagedrukgebied (L) ligt rechtsboven, met 980 in het midden.

Bron 3, weerkaart 2 Twee weerkaarten van Europa

Twee weerkaarten van Europa
Bron 3, weerkaart 2 Legenda: 1025 isobaar, L lagedrukgebied, H hogedrukgebied.

Weerkaart 2 van Europa met isobaren. Er zijn twee lagedrukgebieden (L) met 985 en 990 in het midden van het beeld, boven Noordwest-Europa, met veel isobaren dicht bij elkaar. Hogedrukgebieden (H) liggen rechts en links onderin; het hogedrukgebied links onder heeft 1030 in het midden, boven Spanje.

Vraag 3 1 punt

Lees bron 2 en bekijk bron 3.
Beargumenteer welke weerkaart van bron 3 bij het weerbericht in bron 2 hoort.
Doe het zo:

  • Kies eerst weerkaart 1 of weerkaart 2.
  • Geef daarna een argument voor de keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest weerkaart 2 en geeft het juiste argument: de isobaren boven Nederland op weerkaart 2 liggen dicht bij elkaar, dat wil zeggen dat er op korte afstand veel verschil in luchtdruk is (en het dus hard waait). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Bekijk weerkaart 2 in bron 3.
Over deze weerkaart worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: boven Spanje is het onbewolkt of licht bewolkt.
Uitspraak 2: in het hogedrukgebied boven Spanje stijgt de lucht op.
Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Spanje en Portugal

Spanje en Portugal
Bron 4 Schaal 0, 150, 300 km.

Kaart van Spanje en Portugal met de plaatsen Santander (aan de noordkust van Spanje), Córdoba (zuidelijk, in het binnenland) en Murcia (aan de zuidoostkust). Met noordpijl N.

Bron 5 Klimaatgrafiek van drie plaatsen in Spanje

Klimaatgrafiek van drie plaatsen in Spanje
Bron 5

Drie klimaatgrafieken, P, Q en R. Per grafiek staan de neerslag in mm per maand (staven, linkeras, 0 tot 450) en de temperatuur in graden Celsius (lijn, rechteras, -50 tot 40). Op de horizontale as de maanden J F M A M J J A S O N D.
Klimaatgrafiek P: de neerslag is het hele jaar hoog, ongeveer 60 tot 100 mm per maand. De temperatuur ligt in de winter rond 10 graden en stijgt in de zomer tot ongeveer 20 graden.
Klimaatgrafiek Q: de neerslag is in de winter het hoogst en in de zomer bijna nul. De temperatuur stijgt in de zomer tot ongeveer 25 graden.
Klimaatgrafiek R: de neerslag is laag, ongeveer 0 tot 45 mm per maand, en in de zomer het minst. De temperatuur stijgt in de zomer tot ongeveer 25 graden.

Vraag 5 1 punt

Bekijk bron 4 en bron 5.
Waar staan de klimaatgrafieken P, Q en R juist bij de drie steden uit bron 4?

  1. A Córdoba: klimaatgrafiek P, Murcia: klimaatgrafiek Q, Santander: klimaatgrafiek R
  2. B Córdoba: klimaatgrafiek P, Murcia: klimaatgrafiek R, Santander: klimaatgrafiek Q
  3. C Córdoba: klimaatgrafiek Q, Murcia: klimaatgrafiek P, Santander: klimaatgrafiek R
  4. D Córdoba: klimaatgrafiek Q, Murcia: klimaatgrafiek R, Santander: klimaatgrafiek P
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 5 in het hele examen

Bron 7 Woningen in Zuid-Spanje

Woningen in Zuid-Spanje
Bron 7

Zwart-witfoto van een dorp op een heuvel in Zuid-Spanje. De huizen staan dicht opeen tegen de heuvel en zijn wit van kleur. Bovenaan staat een kerk of toren; op de achtergrond zijn heuvels te zien.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 7.
In Nederland zijn maar weinig woningen wit geschilderd. In Zuid-Spanje zijn de meeste woningen wit van kleur. Het is in de zomer aangenaam verblijven in de witte huizen.
Waardoor is het in witte huizen in de zomer in Zuid-Spanje aangenamer verblijven dan in huizen die niet wit zijn?

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat de kleur wit ervoor zorgt dat het koeler wordt in huis / dat de kleur wit haast geen zonnewarmte vasthoudt / dat de kleur wit het zonlicht reflecteert/terugkaatst. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 8 Temperatuurkaart (minimumtemperaturen) Verenigde Staten, 22 november 2015

Temperatuurkaart (minimumtemperaturen) Verenigde Staten, 22 november 2015
Bron 8 Legenda: land, zee, 4: temperatuur in graden Celsius.

Kaart van Noord-Amerika met de minimumtemperatuur in graden Celsius op 22 november 2015, als getal op de kaart. De lage waarden (tot -28) liggen in het noorden en midden van het land. Langs de westkust en in het zuiden zijn de waarden hoger (tot 26).

Vraag 8 2 punten

Bekijk bron 8.
Over bron 8 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: omdat de gebergten in de Verenigde Staten een noord-zuidligging hebben, kan koude lucht ver landinwaarts trekken.
Uitspraak 2: de zeewind langs de westkust van de Verenigde Staten heeft een matigende werking op de temperatuur in dit kustgebied.
Uitspraak 3: ten noordwesten van Denver komen lagere temperaturen voor, omdat daar gebergten liggen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste antwoorden: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist. (2p)

Indien drie antwoorden juist: 2 punten. Indien twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 9 Jaarlijkse neerslag, Noord-Amerika

Jaarlijkse neerslag, Noord-Amerika
Bron 9 Legenda: gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm: minder dan 100; 100 - 500; 500 - 1000; 1000 - 1500; 1500 - 2000; 2000 of meer. Schaal 0, 1000, 2000 km.

Kaart van Noord-Amerika met zes klassen voor de gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm, van lichtgrijs tot donkergrijs. Fairbanks (Alaska) en Denver (Colorado) zijn aangegeven.

Bron 10, foto 1 Twee foto’s van natuurlijke vegetatie in de zomer in de Verenigde Staten

Twee foto’s van natuurlijke vegetatie in de zomer in de Verenigde Staten
Bron 10, foto 1 foto 1: in de omgeving van Fairbanks (Alaska)

Foto van een open vlakte met hoog gras en lage planten. Op de achtergrond staat een donker bos met loofbomen. Links op de vlakte staat een bord met de tekst Fairbanks.

Bron 10, foto 2 Twee foto’s van natuurlijke vegetatie in de zomer in de Verenigde Staten

Twee foto’s van natuurlijke vegetatie in de zomer in de Verenigde Staten
Bron 10, foto 2 foto 2: in de omgeving van Denver (Colorado)

Foto van een droog, vlak landschap met kort, licht gras. Op twee houten palen staat een groot bord met de tekst WELCOME TO COLORFUL COLORADO. Er zijn geen bomen zichtbaar.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 9 en bron 10.
Fairbanks en Denver hebben allebei een gemiddelde jaarlijkse neerslag van ongeveer 300 millimeter. Toch is er de omgeving van Fairbanks meer plantengroei dan in de omgeving van Denver.
Beredeneer in welke stad de nuttige neerslag in de zomer het hoogst is.
Doe het zo:

  • Kies eerst in welke stad, Fairbanks of Denver, de nuttige neerslag in de zomer het hoogst is.
  • Geef daarna een uit bron 9 af te leiden verklaring voor de hogere nuttige neerslag in deze plaats.
Bekijk het antwoord
  • Kiest Fairbanks en geeft de juiste verklaring: Fairbanks ligt op een hogere breedte (noordelijker), waardoor er minder verdamping plaatsvindt en er dus meer water beschikbaar is voor de vegetatie. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste verklaring.

Vraag 9 in het hele examen

Bron 11 Alaska

Alaska
Bron 11 Legenda: hoogte in meters: 0 - 200; 200 - 500; 500 - 1000; 1000 - 2000; 2000 - 5000; landsgrens. Schaal 0, 1000, 2000 km.

Kaart van Alaska en het westen van Canada met de hoogteligging in meters in vijf klassen en de landsgrens. De plaatsen Nome (aan de westkust) en Barrow (aan de noordkust) zijn aangegeven. Breedteligging: 50°NB, 60°NB en 70°NB.

Bron 12 Klimaatgrafieken van Nome en Barrow

Klimaatgrafieken van Nome en Barrow
Bron 12

Twee klimaatgrafieken naast elkaar: links Nome, rechts Barrow. Per grafiek staan de neerslag in mm per maand (staven, linkeras, 0 tot 450) en de temperatuur in graden Celsius (lijn, rechteras, -50 tot 40). Op de horizontale as de maanden J F M A M J J A S O N D.
Nome: de temperatuur ligt in de winter onder het vriespunt (ongeveer -15 graden in januari) en stijgt in de zomer tot ongeveer 10 graden. De meeste neerslag valt in de zomer.
Barrow: de temperatuur ligt het hele jaar onder of rond 0 graden, met in de zomer een maximum van ongeveer 1 graad. Er valt weinig neerslag, vooral in de zomer.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 11 en bron 12.
Vergelijk de klimaatgrafieken van Nome en Barrow.
Nome heeft een landklimaat en Barrow heeft een toendraklimaat. Dit verschil wordt bepaald door klimaatfactoren.
Waar staat bij alle klimaatfactoren juist aangegeven of ze wel of niet bepalend zijn voor het klimaatverschil tussen Nome en Barrow?

  1. A breedteligging: niet bepalend; hoogteligging: niet bepalend; afstand tot zee: niet bepalend
  2. B breedteligging: niet bepalend; hoogteligging: niet bepalend; afstand tot zee: wel bepalend
  3. C breedteligging: niet bepalend; hoogteligging: wel bepalend; afstand tot zee: wel bepalend
  4. D breedteligging: wel bepalend; hoogteligging: niet bepalend; afstand tot zee: niet bepalend
  5. E breedteligging: wel bepalend; hoogteligging: niet bepalend; afstand tot zee: wel bepalend
  6. F breedteligging: wel bepalend; hoogteligging: wel bepalend; afstand tot zee: wel bepalend
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 10 in het hele examen

Bron 15 California wil wel klimaatafspraken

01-06-2017 - President Donald Trump wil de klimaatafspraken van Parijs opzeggen. Veel Amerikaanse staten gaan door met hun beleid om de opwarming van de aarde tegen te gaan. De staat California is met een tal van maatregelen op klimaatgebied dé Amerikaanse koploper. In de wet in California staat dat in 2030 de uitstoot van broeikasgassen 40 procent onder het niveau van 1990 moet liggen. De Californische gouverneur Brown is vastbesloten dat hij de missie van zijn staat niet door Trump laat dwarsbomen. “We moeten klimaatverandering nú aanpakken, uitstel maakt oplossingen alleen maar duurder.”

Vraag 12 2 punten

Lees bron 15.
Geef twee maatregelen die de overheid van de staat California kan nemen om de oorzaken van het versterkt broeikaseffect terug te dringen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende maatregelen: industrieën verplichten om roetfilters te plaatsen; aanschaf van elektrische auto's stimuleren; automobilisten verplichten hun auto van een roetfilter te voorzien; gebruik van duurzame energie stimuleren in de huishoudens; gebruik van duurzame energie stimuleren in de industrie; filters op stallen verplichten; fietspaden aanleggen / het gebruik van de fiets stimuleren; gebruik van openbaar vervoer stimuleren. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten.

Vraag 12 in het hele examen

Bron 16 Tekst met keuzemogelijkheden over orkaan Irma in de Verenigde Staten

Op 26 augustus 2017 werd een groep buien waargenomen voor de … 1 … (westkust / oostkust) van Afrika. Deze buien werden met de passaat naar het westen getransporteerd, terwijl ze werden gevoed door het oceaanwater van rond de … 2 … (22 / 28) graden Celsius.
In een groot gebied met lage luchtdruk groepeerden de buien zich ondertussen steeds meer. Om het lagedrukgebied heen werd de wind steeds krachtiger. Doordat de wind toenam, begon de wolk te draaien. Hoe meer wind, hoe harder zo’n wolk draait. Op 30 augustus werd duidelijk dat deze … 3 … (tornado / tropische storm) zou uitgroeien tot een orkaan. Op 1 september ontwikkelde Irma zich tot een orkaan van de eerste categorie. Op 4 september was Irma uitgegroeid tot de zwaarste categorie vijf. Vervolgens trok ze over de Caribische Zee langs de Bovenwindse Eilanden. Op 9 september raasde ze langs de noordkust van Cuba en daarna trok ze richting Florida in het zuidoosten van de Verenigde Staten. Op 11 september trok Irma over het vasteland van Florida, waarna ze in kracht … 4 … (afnam / toenam).

Vraag 14 2 punten

In de tekst van bron 16 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de juiste keuzes: 1 = westkust, 2 = 28, 3 = tropische storm, 4 = afnam. (2p)

Indien vier antwoorden juist: 2 punten. Indien drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 17 Flyer

Flyer
Bron 17

Flyer met vier onderdelen, elk met tekst en een tekening. Ga naar binnen: Ga een stevig gebouw binnen en zorg ervoor dat er zo veel mogelijk muren tussen jou en de buitenzijde zijn. Ga naar een lage plek: Ga naar een zo laag mogelijke plek: de kelder of de laagste verdieping. Bedek jezelf: Rondvliegende en vallende objecten doden de meeste mensen. Gebruik kussens, dekens, helmen en dergelijke om jezelf te bedekken en te beschermen.

Vraag 15 1 punt

Bekijk bron 17.
Deze flyer is uitgedeeld in enkele zuidelijke staten in de Verenigde Staten.
Beargumenteer of deze flyer is uitgedeeld in het kader van hazardmanagement bij orkanen óf in het kader van hazardmanagement bij tornado's.
Doe het zo:

  • Kies eerst orkanen of tornado's.
  • Geef daarna een argument voor de keuze.
Bekijk het antwoord
  • Kiest tornado's en geeft het juiste argument: uit het argument moet blijken dat mensen bij een tornado zo snel mogelijk in een stevig huis moeten gaan, omdat een tornado, in tegenstelling tot een orkaan, onvoorspelbaar is / omdat bij een tornado geen tijd is om te evacueren. (1p)

Ook mag goed worden gerekend dat bij een orkaan in het kustgebied schuilen in een kelder niet verstandig is in verband met overstromingsgevaar. Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.

Vraag 15 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Weer en klimaat

Vraag 1 1 punt

In de volgende drie stappen wordt het ontstaan van het broeikaseffect beschreven. De stappen staan in willekeurige volgorde.
1 De aarde geeft warmte van de weerkaatste zonnestralen af aan de atmosfeer.
2 De binnenkomende zonnestralen gaan door de atmosfeer heen naar de aarde.
3 De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt, omdat een deel van de zonnestralen teruggekaatst wordt naar de aarde.
Wat is de juiste volgorde van het ontstaan van het broeikaseffect?

  1. A 1 - 2 - 3
  2. B 1 - 3 - 2
  3. C 2 - 1 - 3
  4. D 2 - 3 - 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

Bron 1 Tijgermug duikt op in Veenendaal

1 november 2016 - De Aziatische tijgermug is een vervelend mugje dat oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië komt. Deze mug kan gevaarlijke infectieziekten zoals knokkelkoorts verspreiden. In een woonwijk in Veenendaal zijn een paar maanden geleden enkele Aziatische tijgermuggen gevonden. De afgelopen maanden is de tijgermug bestreden, maar toch hebben de insecten hun leefgebied in Veenendaal uitgebreid. Vroeger konden de muggeneitjes de winter niet overleven in Nederland, maar tegenwoordig wel.

Vraag 2 1 punt

Lees bron 1.
→ Noem de verandering waardoor de eitjes van de tijgermug tegenwoordig wel de winter overleven in Nederland.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als verandering de hogere temperaturen, de klimaatopwarming of het versterkt broeikaseffect. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Nederland, reliëf

Nederland, reliëf
Bron 2

Kaart van Nederland met het reliëf. Legenda: hoogte in meters: lager dan 0; 0 - 5; 5 - 50; 50 - 200; hoger dan 200. Verder: rivier en duinen. Schaal 0 25 50 km.

Vraag 3 2 punten

Bekijk bron 2.
In 2100 zal de zeespiegel naar verwachting 35 tot 85 centimeter gestegen zijn ten opzichte van 1990.
→ Noem de oorzaak waardoor Nederland eerder dan veel andere landen last zal krijgen van deze zeespiegelstijging.
→ Noem vervolgens een maatregel die we in Nederland kunnen nemen tegen de gevolgen van de zeespiegelstijging.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak: Nederland ligt lager dan veel andere landen (het westen van Nederland ligt onder NAP). (1p)
  • Noemt een juiste maatregel, bijvoorbeeld: dijken aanleggen of verhogen; duinen verhogen en versterken of zandsuppletie; huizen op palen bouwen of drijvende huizen bouwen; in hogere delen van Nederland gaan wonen. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 3 Weerbericht van Santander en van Madrid, vrijdag 26 augustus 2016

Weerbericht van Santander en van Madrid, vrijdag 26 augustus 2016
Bron 3

Santander
maximum temperatuur 24°C
neerslagkans: 20%
luchtvochtigheid: 84%
wind: 23 km/h

Madrid
maximum temperatuur 34°C
neerslagkans: 0%
luchtvochtigheid: 27%
wind: 16 km/h

TijdstipSantanderMadrid
02:002126
05:002122
08:002119
11:002223
14:002228
17:002332
20:002332
23:002128

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 3.
Over bron 3 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de gemiddelde temperatuur op 26 augustus 2016 in Madrid was hoger dan die in Santander.
Uitspraak 2: de hoogste temperaturen werden in beide steden rond het middaguur bereikt.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 'juist' en bij uitspraak 2 'onjuist'. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Spanje en Portugal

Spanje en Portugal
Bron 4

Kaart van Spanje en Portugal met Santander en Madrid. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200; 200 - 500; 500 - 2000; 2000 - 5000; hoger dan 5000. Verder: windrichting en landsgrenzen. Schaal 0 150 300 km.

Vraag 5 2 punten

Bekijk bron 4.
→ Welke invloed heeft de aanlandige wind op de temperatuur in Santander in de zomer?
→ Noem, met behulp van de kaart in bron 4, de oorzaak waardoor de kans op neerslag in Santander toeneemt bij aanlandige wind.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de aanlandige wind in de zomer een verkoelend effect heeft, of een matigende invloed op de temperatuur. (1p)
  • Noemt als oorzaak dat de neerslagkans in Santander toeneemt doordat de aanlandige wind tegen het gebergte moet opstijgen, doordat Santander aan de loefzijde van het gebergte ligt of doordat er vochtige lucht vanaf zee wordt aangevoerd. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

Bron 5 Invultekst

In Madrid is het verschil tussen de dag- en nachttemperatuur … 1 … (groter / kleiner) dan in Santander.
De oorzaak is een … 2 … (hogere / lagere) luchtdruk boven Madrid. Dit betekent dat er in de nacht … 3 … (meer / minder) bewolking is waardoor de warmte gemakkelijker wordt … 4 … (afgegeven / vastgehouden) in de atmosfeer.

Vraag 6 2 punten

Bekijk bron 3 en bron 4 en lees bron 5.
In bron 5 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 5 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de juiste keuze bij de cijfers 1, 2, 3 en 4: 1 = groter, 2 = hogere, 3 = minder, 4 = afgegeven. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 6 Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 juni

Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 juni
Bron 6

Schematische doorsnede van de luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 juni, met pijlen voor de luchtbewegingen en wolken. Onderaan de aanduidingen: evenaar, 30°N, Spanje, 60°N, 90°N.

Bron 6 Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 december

Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 december
Bron 6

Schematische doorsnede van de luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 december, met pijlen voor de luchtbewegingen en wolken. Onderaan de aanduidingen: evenaar, 30°N, Spanje, 60°N, 90°N.

Vraag 7 2 punten

Bekijk bron 6.
Er is een verschil tussen de jaarlijkse neerslagverdeling van het mediterrane klimaat in Spanje en het zeeklimaat in Nederland. Nederland heeft neerslag in alle jaargetijden.
→ Waarin wijkt de jaarlijkse neerslagverdeling in het mediterrane deel van Spanje af van de jaarlijkse neerslagverdeling in Nederland?
→ Geef met behulp van bron 6 een verklaring van de jaarlijkse neerslagverdeling in het mediterrane deel van Spanje.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het mediterrane klimaat in Spanje een droge zomer heeft. (1p)
  • Geeft een juiste verklaring, bijvoorbeeld: het verschil in luchtdruk tussen juni en december, het hogedrukgebied boven Spanje in juni en het lagedrukgebied boven Spanje in december; of de overheersend dalende lucht in juni en de overheersend stijgende lucht in december. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 7 Temperatuurgegevens van New York en San Francisco in de maanden januari en juli

New YorkSan Francisco
januari-0,4 °C9,2 °C
juli24,7 °C16,8 °C

Bron 8 Noord-Amerika

Noord-Amerika
Bron 8

Kaart van Noord-Amerika met de plaatsen New York en San Francisco. Met pijlen zijn de warme zeestroom en de koude zeestroom aangegeven. Legenda: warme zeestroom; koude zeestroom. Schaal 0 1000 2000 km.

Bron 9 Invultekst

In San Francisco is het verschil tussen de januaritemperatuur en de julitemperatuur … 1 … (groter / kleiner) dan in New York. De julitemperatuur in San Francisco is lager dan dat je op basis van de breedteligging zou verwachten. Dit komt onder andere door de ligging aan een … 2 … (koude / warme) zeestroom. In New York is de temperatuur in januari voor een plaats op die breedte relatief … 3 … (hoog / laag). De zeestroom heeft weinig invloed op de januaritemperatuur in New York vanwege een … 4 … (aanlandige / aflandige) wind.

Vraag 8 2 punten

Bekijk bron 7 en bron 8 en lees bron 9.
In bron 9 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid.
→ Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit de tekst van bron 9 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de juiste keuze bij de cijfers 1, 2, 3 en 4: 1 = kleiner, 2 = koude, 3 = laag, 4 = aflandige. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 10 Barrow (Alaska)

Barrow (Alaska)
Bron 10

Klimaatgrafiek van Barrow (Alaska). Linker as: neerslag in mm (0 tot 450). Rechter as: temperatuur in °C (-50 tot 40). Op de horizontale as de maanden J F M A M J J A S O N D. De lijn is de temperatuur, de staven zijn de neerslag. De stippellijn ligt bij 0 °C.

Bron 10 Las Vegas (Nevada)

Las Vegas (Nevada)
Bron 10

Klimaatgrafiek van Las Vegas (Nevada). Linker as: neerslag in mm (0 tot 450). Rechter as: temperatuur in °C (-50 tot 40). Op de horizontale as de maanden J F M A M J J A S O N D. De lijn is de temperatuur, de staven zijn de neerslag. De stippellijn ligt bij 0 °C.

Bron 11 Noord-Amerika, reliëf

Noord-Amerika, reliëf
Bron 11

Reliëfkaart van Noord-Amerika met de plaatsen Barrow en Las Vegas. Legenda: hoogte in meters: 0 - 200; 200 - 500; 500 - 1000; 1000 - 2000; 2000 - 5000. Verder: landsgrens. Schaal 0 800 1500 km.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 10 en bron 11.
Welk klimaat hebben Barrow en Las Vegas?

  1. A Barrow: poolklimaat; Las Vegas: landklimaat
  2. B Barrow: toendraklimaat; Las Vegas: Mediterraan klimaat
  3. C Barrow: landklimaat; Las Vegas: woestijnklimaat
  4. D Barrow: toendraklimaat; Las Vegas: woestijnklimaat
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 9 in het hele examen

Bron 12 Bodemgebruik in de Verenigde Staten

Bodemgebruik in de Verenigde Staten
Bron 12

Kaart van de Verenigde Staten met het bodemgebruik. Legenda: improductief, bos, geïrrigeerd gebied en extensieve veeteelt, en vier vakjes met de cijfers 1, 2, 3 en 4. Op de kaart staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 in cirkels. Schaal 0 250 500 km.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 12.
In bron 12 zijn in de legenda vier vormen van bodemgebruik vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4.
Welk bodemgebruik komt bij cijfer 1 het meest voor?

  1. A katoen
  2. B mais
  3. C melkveeteelt
  4. D tarwe
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 10 in het hele examen

Bron 13 Taiga in Noord-Amerika

Taiga in Noord-Amerika
Bron 13

Kaart van Noord-Amerika met de taiga in grijs. Legenda: taiga. Op de kaart staat Alaska. Schaal 0 650 1300 km.

Vraag 11 1 punt

Bekijk bron 13.
Door de klimaatverandering verschuift de taiga in Noord-Amerika.
→ Verschuift de taiga in Alaska naar het noorden of naar het zuiden?
Geef een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest het noorden en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: de taiga verschuift naar het noorden omdat het daar warmer wordt, of omdat het groeiseizoen daar dan lang genoeg is om er naaldbomen te laten groeien. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen kan overgestapt worden op auto’s die op elektriciteit rijden in plaats van op benzine of diesel. Zelfs als iedereen nu elektrisch gaat rijden, zal de uitstoot toch maar weinig afnemen, want auto’s zijn ook nu maar voor een klein deel verantwoordelijk voor de uitstoot van broeikasgassen.
→ Noem nog een reden waarom rijden met elektrische auto’s de uitstoot van broeikasgassen maar weinig vermindert.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de elektriciteit voor deze auto’s (groten)deels wordt opgewekt met behulp van fossiele brandstoffen. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Er worden twee uitspraken gedaan over het ontstaan van orkanen.
Uitspraak 1: een orkaan is een groot gebied van lage luchtdruk.
Uitspraak 2: orkanen komen in de Verenigde Staten vooral voor in de maanden februari tot en met mei.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Zet bij uitspraak 1 'juist' en bij uitspraak 2 'onjuist'. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 14 Matthew

Matthew
Bron 14

Kaart van het zuidoosten van de Verenigde Staten en de Caraïben met de baan van orkaan Matthew (2016), als lijn met een spiraal. Op de kaart staat de tekst VERENIGDE STATEN. Geen schaal en geen legenda.

Bron 14 Hermine

Hermine
Bron 14

Kaart van het zuidoosten van de Verenigde Staten en de Caraïben met de baan van orkaan Hermine (2016), als lijn met een spiraal. Op de kaart staat de tekst VERENIGDE STATEN. Geen schaal en geen legenda.

Bron 15 Twee miljoen Amerikanen op de vlucht voor orkaan Matthew

6 oktober 2016 - Amerika bereidt zich voor op de komst van de krachtige orkaan Matthew. Die zal naar verwachting morgenochtend Nederlandse tijd aan land gaan in de zuidelijke staat Florida. 1,5 miljoen mensen moeten hun huis verlaten. In drie andere staten gaat het om nog eens 500.000 mensen. De voorbije dagen raasde Matthew boven de Caraïben. Daar zijn minstens 144 mensen gedood.

Vraag 14 2 punten

Bekijk bron 14 en lees bron 15.
Zowel bij orkaan Hermine als bij orkaan Matthew werden zo’n 2 miljoen mensen geëvacueerd uit Florida en de omringende staten. Achteraf bleek dat niet bij beide orkanen nodig.
→ Geef met behulp van bron 14 een oorzaak waardoor orkaan Matthew minder rampzalige gevolgen voor het zuidoosten van de Verenigde Staten had dan orkaan Hermine.
→ Noem een reden waarom er toch evenveel mensen geëvacueerd werden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat de baan van orkaan Matthew niet over Florida ging, of grotendeels over zee ging (en orkaan Hermine wel over Florida). (1p)
  • Noemt als reden dat de baan van een orkaan nooit precies te voorspellen is, of dat in het Caribisch gebied wel veel doden waren gevallen, of dat de orkaan grote schade had aangericht. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Water

Opgavetekst

Bron 16 Verdeling van water op aarde

Verdeling van water op aarde
Bron 16

Drie cirkeldiagrammen, van links naar rechts steeds een uitvergroting van het vorige deel. Op de eerste cirkel staan de cijfers 1 (het grootste deel) en 2 (een smal segment). De uitvergroting van segment 2 toont een cirkel met de cijfers 3 en 4. De derde cirkel is aangegeven als ijskappen en gletsjers 99%, met als smal segment overig.

Bron 22 Waterlevering in Nederland op twee verschillende dagen

Waterlevering in Nederland op twee verschillende dagen
Bron 22

Lijngrafiek van de waterlevering in Nederland (hoeveelheid in m3/u) op twee dagen, van 17 tot en met 02 uur (tijd in uur). Verticale as: hoeveelheid (m3/u), van 0 tot 6000. De twee lijnen zijn met de letters X en Y aangegeven.

Vraag 22 1 punt

Bekijk bron 22.
In bron 22 staan twee lijnen. Eén lijn is van 6 juni 2014 en de andere lijn is van 13 juni 2014. Op 13 juni 2014 werd de voetbalwedstrijd Nederland - Spanje gespeeld op het wereldkampioenschap in Brazilië.
→ Geef eerst aan welke letter, X of Y, de lijn van de dag van de wedstrijd (13 juni) aangeeft. Geef vervolgens een argument voor je keuze met behulp van bron 22.

Bekijk het antwoord
  • Kiest X en geeft een juist argument, bijvoorbeeld: de wedstrijd veroorzaakte grote verschillen in watergebruik, of het wedstrijdverloop veroorzaakte pieken en dalen in het watergebruik. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Weer en klimaat

Opgavetekst

Bron 1 Weerkaart provincie Groningen, 19 december 2016

Weerkaart provincie Groningen, 19 december 2016
Bron 1

Weerkaart van de provincie Groningen. Op de kaart staan temperaturen van 6 °C en 7 °C op verschillende plaatsen, naast weersymbolen voor bewolking en zon. Een lijn vanaf het punt met 7 °C wijst naar een tekening van de Martinitoren, met de tekst ‘temperatuur op de Martinitoren’ en 7 °C. Rechtsboven staat een kompas.

Vraag 1 1 punt

Bekijk bron 1.
Bron 1 laat een weerkaart van de provincie Groningen zien.
Welke weerelementen ontbreken er op de weerkaart?

  1. A bewolking en temperatuur
  2. B luchtdruk en neerslag
  3. C luchtdruk en temperatuur
  4. D neerslag en temperatuur
  5. E neerslag en wind
  6. F wind en bewolking
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Bekijk bron 1.
De temperatuur bovenop de Martinitoren is 7 °C. De Martinitoren is ongeveer 100 meter hoog.
Wat is de temperatuur aan de grond?

  1. A 1 °C
  2. B 6,4 °C
  3. C 7,6 °C
  4. D 13 °C
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Weeroverzicht van Thesinge (Groningen) op 27 maart 08.00 uur tot en met 29 maart 08.00 uur

Weeroverzicht van Thesinge (Groningen) op 27 maart 08.00 uur tot en met 29 maart 08.00 uur
Bron 2

Grafiek met de temperatuur in °C (verticale as, 0 tot 18) van maandag 27 maart 08u tot woensdag 29 maart 08u. Bovenaan staan per tijdstip weersymbolen voor zonnig, licht bewolkt, zwaar bewolkt, regen en nacht. Onderaan staan de neerslag in mm, als balkjes met de waarden 1,0, 0,5 en 0,7 (de laatste vijf tijdstippen), en de windrichting per tijdstip als pijlen. Legenda: zonnig, licht bewolkt, nacht, zwaar bewolkt, regen, neerslag in mm, wind, temperatuur in °C.

Vraag 3 1 punt

Bekijk bron 2.
Bron 2 laat zien dat de temperatuur in Thesinge (Groningen) in de nacht van maandag op dinsdag lager was dan in de nacht van dinsdag op woensdag.
→ Geef met behulp van bron 2 een oorzaak van het verschil in temperatuur.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de juiste oorzaken: er was een verschil in bewolkingsgraad (in de nacht van maandag op dinsdag was het licht bewolkt en in de nacht van dinsdag op woensdag was het zwaar bewolkt), of er was een verschil in windrichting (in de nacht van maandag op dinsdag waaide er een (koude) oostenwind en in de nacht van dinsdag op woensdag een zuidwestenwind). (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 3 Twee weerkaarten van Europa

Twee weerkaarten van Europa
Bron 3

Twee weerkaarten van Europa, boven elkaar: weerkaart 1 en weerkaart 2. Op beide kaarten geven lijnen met een getal de luchtdruk aan. Legenda: lijn met getal (luchtdruk, bijvoorbeeld 1015), L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied. Weerkaart 1: een lagedrukgebied (L) met 980 linksboven en een hogedrukgebied (H) met 1040 links van het midden. Weerkaart 2: een lagedrukgebied (L) met 970 boven de Atlantische Oceaan en een hogedrukgebied (H) in het zuidwesten van Europa.

Vraag 4 1 punt

Bekijk bron 3.
In bron 3 staan twee weerkaarten van Europa.
→ Geef eerst aan op welke weerkaart het in Nederland het meest bewolkt is. Kies uit: weerkaart 1 of weerkaart 2. Geef daarna een argument voor je keuze vanuit de weerkaart.

Bekijk het antwoord
  • Kiest weerkaart 2 en geeft als juist argument: uit het antwoord moet blijken dat Nederland onder invloed ligt van een lagedrukgebied (en daardoor veel bewolking heeft). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 4 in het hele examen

Bron 4 Weerkaart Middellandse Zeegebied, 23 maart 2016

Weerkaart Middellandse Zeegebied, 23 maart 2016
Bron 4

Weerkaart van het Middellandse Zeegebied met lijnen die de luchtdruk aangeven (bijvoorbeeld 1015). Legenda: luchtdruk, L = lagedrukgebied, H = hogedrukgebied. Een lagedrukgebied (L) ligt midden op de kaart, dicht bij de Spaanse kust. Een hogedrukgebied (H) ligt rechtsonder.

Bron 5 Weerbericht van de Spaanse weerdienst op 23 maart 2016

Het kan flink gaan regenen langs de Middellandse Zeekust. In de hoger gelegen delen van Spanje kan het gaan sneeuwen, omdat de temperatuur zal gaan dalen. In een deel van Spanje zal het de komende dagen flink gaan waaien en regenen en zal de wind voor een ruwe zee zorgen met hoge golven.

Vraag 5 1 punt

Bekijk bron 4 en lees bron 5.
In bron 5 staat dat het de komende dagen flink gaat waaien.
→ Waaide het op 23 maart 2016 het hardst in West-Spanje of in Oost-Spanje? Kies eerst West-Spanje of Oost-Spanje. Geef daarna met behulp van bron 4 een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest Oost-Spanje en geeft als juist argument: in Oost-Spanje liggen de isobaren dichter bij elkaar dan in West-Spanje. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 5 in het hele examen

Bron 6 Klimaatgebieden in Spanje

Klimaatgebieden in Spanje
Bron 6

Kaart van Spanje met vijf klimaatgebieden, aangeduid met de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5 in de legenda. Elk cijfer hoort bij een vlak met een eigen arcering. De namen van de klimaatgebieden staan niet op de kaart. Schaal: 0, 175 en 350 km. Noordpijl.

Vraag 6 1 punt

Bekijk bron 6.
Bron 6 laat de klimaatgebieden van Spanje zien. In de legenda zijn de namen van de klimaatgebieden vervangen door de cijfers 1 tot en met 5.
Waar staan de klimaatgebieden juist bij de cijfers?

  1. A 1 landklimaat, 2 steppeklimaat, 3 hooggebergteklimaat, 4 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 5 mediterraan klimaat
  2. B 1 landklimaat, 2 steppeklimaat, 3 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 4 mediterraan klimaat, 5 hooggebergteklimaat
  3. C 1 landklimaat, 2 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 3 mediterraan klimaat, 4 steppeklimaat, 5 hooggebergteklimaat
  4. D 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 landklimaat, 3 mediterraan klimaat, 4 hooggebergteklimaat, 5 steppeklimaat
  5. E 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 landklimaat, 3 steppeklimaat, 4 hooggebergteklimaat, 5 mediterraan klimaat
  6. F 1 zeeklimaat met neerslag in alle jaargetijden, 2 mediterraan klimaat, 3 steppeklimaat, 4 landklimaat, 5 hooggebergteklimaat
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 6 in het hele examen

Bron 7 Vegetatiezones in de Pyreneeën

Vegetatiezones in de Pyreneeën
Bron 7

Dwarsdoorsnede van een berg (de Pyreneeën) met vegetatiezones. Verticale as: hoogte (m), 0, 1000, 2000, 3000 en 4000. Van boven naar beneden: eeuwige sneeuw, rotsen, grasland, naaldbomen, loofbomen en dal. Met lijnen zijn de sneeuwgrens en de boomgrens aangegeven. Aan de linkerkant van de berg staat het cijfer 1 in een cirkel en aan de rechterkant het cijfer 2.

Vraag 7 1 punt

Bekijk bron 7.
Bron 7 laat de vegetatiezones in de Pyreneeën zien.
→ Welke kant van de berg is de Spaanse kant? Kies uit 1 of 2. Geef een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest 1 als de Spaanse kant en geeft als juist argument: kant 1 is de zuidkant van de Pyreneeën, waar het gemiddeld warmer is en waardoor de vegetatie op grotere hoogte kan groeien. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.

Vraag 7 in het hele examen

Bron 9 Verenigde Staten

Verenigde Staten
Bron 9

Kaart van de Verenigde Staten met vier steden: San Francisco (westkust), Phoenix (zuidwesten), New York (noordoosten) en Miami (zuidoosten). Schaal: 0, 400 en 800 km. Noordpijl.

Bron 10 Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten

Vier klimaatgrafieken uit de Verenigde Staten
Bron 10

Vier klimaatgrafieken (klimaatgrafiek 1 tot en met 4). Per grafiek staan de twaalf maanden van J tot en met D op de horizontale as. Staven: neerslag in mm (linkeras, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40). Klimaatgrafiek 1: lage neerslag in alle maanden, en een temperatuurlijn met een duidelijke zomertop. Klimaatgrafiek 2: veel neerslag in de zomer, het hoogst in juni, en een temperatuurlijn die het hele jaar boven 0 °C ligt. Klimaatgrafiek 3: vrijwel gelijkmatige neerslag over het hele jaar, en een temperatuurlijn die in januari en december op 0 °C ligt. Klimaatgrafiek 4: veel neerslag in de winter, en vrijwel geen neerslag van juni tot en met augustus.

Vraag 9 1 punt

Bekijk bron 9 en bron 10.
De klimaatgrafieken uit bron 10 zijn van de vier plaatsen uit bron 9.
Waar staan de steden juist bij alle vier de klimaatgrafieken?

  1. A 1 Phoenix, 2 New York, 3 Miami, 4 San Francisco
  2. B 1 Phoenix, 2 Miami, 3 New York, 4 San Francisco
  3. C 1 Phoenix, 2 San Francisco, 3 New York, 4 Miami
  4. D 1 San Francisco, 2 Miami, 3 New York, 4 Phoenix
  5. E 1 San Francisco, 2 Miami, 3 Phoenix, 4 New York
  6. F 1 San Francisco, 2 Phoenix, 3 Miami, 4 New York
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

Bron 11 Weerapp 9 januari 2017

Weerapp 9 januari 2017
Bron 11

Schermafbeelding van een weerapp voor New York. Bovenaan staat de naam ‘New York’. Het weer is ‘Onbewolkt’ en de temperatuur is 13°. Daarnaast staan de waarden 14° en 17°.

Vraag 10 1 punt

Bekijk bron 9 en bron 11.
In bron 11 zie je een afbeelding uit een weerapp. Over de weerapp van 9 januari worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: New York ligt onder invloed van een hogedrukgebied.
Uitspraak 2: in New York was het warm voor de tijd van het jaar.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 10 in het hele examen

Bron 12 Weerkaart van het noordoosten van de Verenigde Staten

Weerkaart van het noordoosten van de Verenigde Staten
Bron 12

Kaart van het noordoosten van de Verenigde Staten en een deel van de Atlantische Oceaan. Een grote grijze ovaal met de tekst ‘poollucht’ ligt over het noordoosten. Pijlen met ‘harde wind’ (vanuit het westen) en ‘vochtige lucht’ (vanaf de Atlantische Oceaan) wijzen naar New York. Een gestippelde zone bij New York heeft de tekst ‘grootste kans op sneeuwstorm’. Schaal: 0, 500 en 1000 km.

Vraag 11 2 punten

Bekijk bron 12.
In het noordoosten van de Verenigde Staten komen regelmatig zware sneeuwstormen (blizzards) voor.
→ Wat voor soort neerslag betreft het hier? Kies uit: frontale neerslag, stuwingsneerslag of stijgingsneerslag.
→ Geef met behulp van de weerkaart uit bron 12 een argument voor je keuze.

Bekijk het antwoord
  • Kiest frontale neerslag. (1p)
  • Uit het antwoord moet blijken dat vochtige (warme) lucht in aanraking komt met koude poollucht (waardoor de warme lucht opstijgt, afkoelt en het gaat regenen/sneeuwen). (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Bron 13 Vijf verschillende landschappen in de Verenigde Staten

Corn Belt:
*hoogteligging: 200-500 m
*oppervlakte: 1600 km²
*vruchtbaar en voldoende regen voor mais en sojabonen

Coastal Range:
*hoger dan 1500 m
*vochtige zeewind
*teelt van citrusfruit, rijst, groente met behulp van irrigatie
*jong gebergte

Great Plains/Prairies:
*hoogvlakte
*droge grasvlaktes
*akkerbouw (tarwe)

Grote Bekken:
*hoogvlakte rond 1500 m
*kurkdroog
*kale rotsen, dorre grassen, cactussen

Rocky Mountains:
*toppen boven de 4000 m
*eeuwige sneeuw
*hooggebergte (rotsgebergte)

Bron 14 Verenigde Staten

Verenigde Staten
Bron 14

Kaart van de Verenigde Staten met vijf gebieden, elk aangeduid met een cijfer van 1 tot en met 5 in een ovaal. Gebied 1 ligt aan de westkust. Gebieden 2 en 3 liggen in het westen van het midden van het land, gebied 3 meer naar het zuiden. Gebied 4 ligt ten oosten van gebied 3. Gebied 5 ligt in het noordoosten, bij de Grote Meren. Schaal: 0, 400 en 800 km. Noordpijl.

Vraag 12 1 punt

Lees bron 13 en bekijk bron 14.
In bron 13 worden de kenmerken van vijf verschillende landschappen en de daarbij behorende vegetatiezones en agrarisch bodemgebruik beschreven.
Waar staan de landschappen uit bron 13 juist bij de vijf gebieden uit bron 14?

  1. A gebied 1 Coastal Range, gebied 2 Rocky Mountains, gebied 3 Great Plains, gebied 4 Corn Belt, gebied 5 Grote Bekken
  2. B gebied 1 Coastal Range, gebied 2 Rocky Mountains, gebied 3 Grote Bekken, gebied 4 Great Plains, gebied 5 Corn Belt
  3. C gebied 1 Corn Belt, gebied 2 Great Plains, gebied 3 Rocky Mountains, gebied 4 Coastal Range, gebied 5 Grote Bekken
  4. D gebied 1 Grote Bekken, gebied 2 Corn Belt, gebied 3 Coastal Range, gebied 4 Rocky Mountains, gebied 5 Great Plains
  5. E gebied 1 Grote Bekken, gebied 2 Rocky Mountains, gebied 3 Corn Belt, gebied 4 Great Plains, gebied 5 Coastal Range
  6. F gebied 1 Rocky Mountains, gebied 2 Great Plains, gebied 3 Corn Belt, gebied 4 Grote Bekken, gebied 5 Coastal Range
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

Bron 15 Recordaantal tropische stormen Atlantisch gebied

In 2005 was er een recordaantal tropische stormen en orkanen in de Verenigde Staten, waaronder orkaan Wilma en tropische storm Alpha. Nog onduidelijk is of dit een gevolg is van klimaatopwarming en of het aantal tropische stormen in de toekomst nog verder zal toenemen.

Vraag 13 1 punt

Lees bron 15.
In bron 15 wordt gesproken over een mogelijke relatie tussen klimaatopwarming en de toename van het aantal tropische stormen en orkanen.
→ Geef de oorzaak waardoor klimaatopwarming zou kunnen leiden tot een toename van het aantal tropische stormen en orkanen.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord moet blijken dat door klimaatopwarming de temperatuur van het oceaanwater stijgt, of de temperatuur van het oceaanwater eerder boven de 27 graden Celsius komt, of de temperatuur van het oceaanwater langer boven de 27 graden Celsius blijft. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Bron 16 Noodtoestand in Florida, 7 oktober 2016

President Obama kondigde donderdagavond de noodtoestand af voor een aantal staten. In Florida, Georgia en South Carolina, waar de orkaan Matthew later verwacht wordt, is een evacuatie-advies uitgegaan voor miljoenen inwoners.

Het is niet duidelijk hoeveel mensen gehoor hebben gegeven aan de oproep tot evacuatie. Volgens de overheid is het voor bewoners van levensbelang om de kustgebieden te verlaten. Als gevolg van het noodweer dat voorafging aan Matthew, is in Florida al op verschillende plekken de stroom uitgevallen. Hulpdiensten kunnen op veel plaatsen in het gebied al niet meer functioneren. Inwoners wordt dringend aangeraden om binnen te blijven.

Vraag 14 1 punt

Lees bron 16.
Over bron 16 worden twee uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: het uitroepen van de noodtoestand in Florida is een onderdeel van hazard management.
Uitspraak 2: het wel of niet opvolgen van het evacuatie-advies is een voorbeeld van risicoperceptie.
→ Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide uitspraken juist: 1 = juist, 2 = juist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Lees bron 16.
→ Geef twee redenen waarom juist de inwoners van de kustgebieden moeten evacueren.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende redenen: in kustgebieden is de orkaan het sterkst, of boven land neemt de orkaan in sterkte af; in kustgebieden is er het risico op overstromingen, of golven spoelen ver landinwaarts, of er is kans op dijkdoorbraken. (2p)

Per juist antwoord 1 punt. Alleen de eerste twee gegeven antwoorden tellen mee.

Vraag 15 in het hele examen

Hoe vaak weer en klimaat in het examen komt

Vragen over weer en klimaat per centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11-5, 10-11, 14-161022%
2026, tijdvak 21-7, 10-161429%
2025, tijdvak 11-3, 6, 10-12, 14-161022%
2025, tijdvak 21-3, 11-12, 14-15716%
2024, tijdvak 11-16, 271736%
2024, tijdvak 21-7, 9-12, 14-16, 181533%
2023, tijdvak 11-4, 6-10, 13-151226%
2023, tijdvak 21-5, 7-131225%
2022, tijdvak 11-151534%
2022, tijdvak 21-8, 10-151434%
2022, tijdvak 31-8, 10, 13-14, 161227%
2021, tijdvak 11-7, 9-151430%
2021, tijdvak 21-4, 6, 9-141125%
2021, tijdvak 31-3, 5-14, 16, 271533%
2019, tijdvak 11-2, 4-8, 10-131126%
2019, tijdvak 21-5, 7-10, 12, 14-151227%
2018, tijdvak 11-14, 221533%
2018, tijdvak 21-7, 9-151430%

In 18 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl staat een vraag over weer en klimaat, samen 230 vragen (28% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 17 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 27% van de vragen over weer en klimaat, daarvoor 29%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met weer en klimaat

Maak de 15 nieuwste examenvragen over weer en klimaat online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over weer en klimaat

Andere onderwerpen aardrijkskunde vmbo-gl/tl

Weer en klimaat op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt weer en klimaat voor in het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 230 vragen over weer en klimaat, 28% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over weer en klimaat?

In het examen van 2024, tijdvak 1, met 17 vragen: 1-16, 27.

Hoe oefen ik examenvragen over weer en klimaat?

Op deze pagina staan alle vragen over weer en klimaat met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.