Examenvragen weer en klimaat aardrijkskunde havo

71 vragen over weer en klimaat uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Weer en klimaat komt in 18 van de 18 examens aardrijkskunde havo voor, met 71 vragen (12% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 1 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over weer en klimaat

Per examen de vragen over weer en klimaat, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Vulkanisme op Java, Indonesië

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.

Gebruik de bronnen 6 en 7.

De Semeru ligt in de tropische zone. In de tropische zone liggen geen uitgestrekte naaldbossen. Toch groeien op een deel van de hellingen van de Semeru naaldbomen.

Vraag 12 2 punten

Geef aan

  • in welke landschapszone wel uitgestrekte naaldbossen kunnen groeien;
  • waardoor op een deel van de Semeru naaldbomen kunnen groeien.
Bekijk het antwoord
  • boreale zone (1)
  • Uit het antwoord moet blijken dat het op grote hoogte / op de top van de Semeru koud genoeg is voor naaldbomen. (1)

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Just digg it!

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 10.

Door klimaatverandering wordt het steeds warmer. Justdiggit is een organisatie die door het uitbreiden van vegetatie de effecten van klimaatverandering wil tegengaan.

Vraag 15 2 punten

Geef aan op welke manier vegetatie voor verkoeling kan zorgen op

  • lokaal schaalniveau;
  • mondiaal schaalniveau.
Bekijk het antwoord
  • Juiste voorbeelden van manieren waarop vegetatie op lokaal schaalniveau voor verkoeling kan zorgen, zijn: (1)
  • Vegetatie zorgt voor schaduw.
  • Verdamping van water (uit de vegetatie) verkoelt.
  • Uit het antwoord op mondiaal schaalniveau moet blijken dat vegetatie koolstofdioxide / broeikasgassen uit de lucht opneemt. (1)

Vraag 15 in het hele examen

Gebruik bron 10 en de kaart Aarde Luchtdruk en wind in het kaartenkatern.

Vier wereldkaarten (januari, maart, juli en september) met de gemiddelde luchtdruk in hectopascal, hoge- en lagedrukgebieden, de gemiddelde windkracht en windrichting met pijlen en de ligging van de intertropische convergentiezone (ITCZ).
Kaartenkatern: Aarde Luchtdruk en wind

Alcarta 2e editie kaartblad 228/229. Schaal 1: 180.000.000

Het Kuku Group Ranch-project vindt plaats in het zuiden van Kenia.

Vraag 17 2 punten

Beschrijf in twee stappen het ontstaan van de jaarlijkse neerslagpieken in het zuiden van Kenia.

Begin je beschrijving met een liggingskenmerk van het zuiden van Kenia.

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat

  • het zuiden van Kenia vlak bij de evenaar ligt, (1)
  • waar de intertropische convergentiezone (ITCZ) / het tropisch lagedrukgebied twee keer per jaar passeert. (1)

Vraag 17 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Nationale parken in Brazilië

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 14.

Gebruik de bronnen 11 en 13.

bron 13

Kaart van Zuid-Amerika in januari met de neerslag in mm in zes klassen (van minder dan 25 tot 300 of meer) en isothermen. In januari valt veel neerslag in het Amazonegebied en het midden van Brazilië.
Zuid-Amerika, temperatuur en neerslag
Kaart van Zuid-Amerika in juli met de neerslag in mm in zes klassen en isothermen. In juli valt de meeste neerslag in het noorden van Zuid-Amerika en is het midden en oosten van Brazilië droog.

De gemiddelde temperatuur in het nationale park Montanhas de Tumucumaque is hoger dan in het nationale park Tijuca.

Vraag 19 3 punten

Geef

  • twee andere klimatologische verschillen tussen beide parken;
  • de oorzaak van het ontstaan van deze klimaatverschillen.
Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van juiste verschillen zijn: (2)
  • De temperatuur in Montanhas de Tumucumaque is gedurende het jaar gelijkmatiger dan in Tijuca.
  • De gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid neerslag in Montanhas de Tumucumaque is hoger dan in Tijuca.
  • In Montanhas de Tumucumaque is minder verschil tussen een droge en een natte tijd dan in Tijuca.

Opmerking: Per juist verschil 1 scorepunt toekennen.

  • Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: (1)
  • Montanhas de Tumucumaque ligt dichter bij de evenaar dan Tijuca.
  • Montanhas de Tumucumaque en Tijuca liggen op verschillende breedte.

Opmerking: Als bij de eerste deelscore alleen wordt ingegaan op de neerslagverschillen kan bij de tweede deelscore worden ingegaan op de ligging van de ITCZ.

Vraag 19 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Mawson Peak op Heard Island

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 7 en 8.

Gebruik de bronnen 7 en 8 en het kaartenkatern.

Heard Island ligt op 53° zuiderbreedte. De Nederlandse Waddeneilanden liggen op 53° noorderbreedte. Ondanks de ligging op dezelfde breedtegraad verschillen de klimaten in deze gebieden van elkaar.

Wereldkaart met de klimaatgebieden volgens Köppen-Geiger en de belangrijkste zeestromen, warme en koude.
Aarde Klimaatgebieden en zeestromen

Bron: Alcarta 2e editie, kaartblad 224/225.

Vraag 11 2 punten

Geef aan

  • welk klimaat Heard Island heeft én welk klimaat de Nederlandse Waddeneilanden hebben;
  • waardoor dit verschil in klimaat ontstaat.
Bekijk het antwoord
  • Heard Island heeft een toendraklimaat / E-klimaat / poolklimaat en de Nederlandse Waddeneilanden hebben een gematigd zeeklimaat / Cf-klimaat. (1 scorepunt)
  • Voorbeelden van een juist antwoord zijn: Heard Island staat onder invloed van een koude zeestroom en de Nederlandse Waddeneilanden staan onder invloed van een warme zeestroom. Bij Heard Island waait vooral een wind vanuit het (zuid)poolgebied / uit een koud gebied en bij de Nederlandse Waddeneilanden waait de wind (vooral) vanuit het (warme) zuidwesten. (1 scorepunt)

Opmerking: aan een antwoord dat ingaat op het verschil in hoogte mag geen scorepunt toegekend worden.

Vraag 11 in het hele examen

2026, tijdvak 2: De Namib-woestijn in het zuiden van Afrika

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 11.

Gebruik bron 9 en de kaart Aarde Klimaatgebieden en zeestromen in het kaartenkatern.

bron 9 De Namib-woestijn

De Namib-woestijn is een smalle kustwoestijn aan de Atlantische kust in het zuiden van Afrika. De woestijn strekt zich uit over een lengte van 1.900 kilometer. De Namib-woestijn is de oudste woestijn in de wereld. In het gebied heerst al 50 tot 80 miljoen jaar een droog klimaat.

Tussen de plaatsen Walvisbaai en Lüderitz ligt de Namibische Zandzee, een zandwoestijn met imposante duinen.

Kaart van zuidelijk Afrika met de vegetatiezones en de steden Walvisbaai, Lüderitz, Kaapstad, Johannesburg en Harare.
Landschappen in het zuiden van Afrika

De Namib-woestijn staat permanent onder invloed van een hogedrukgebied.

Vraag 13 2 punten

Geef twee oorzaken van de aanwezigheid van een permanent hogedrukgebied.

Bekijk het antwoord
  • Breedteligging rond 23° zuiderbreedte / ligging op de Steenbokskeerkring. (1 scorepunt)
  • Voor de kust ligt een koude zeestroom. (1 scorepunt)

Vraag 13 in het hele examen

Gebruik de bronnen 9 en 10 en de kaart Aarde Klimaatgebieden en zeestromen in het kaartenkatern.

bron 10 Vier klimaatdiagrammen

Vier klimaatdiagrammen, a tot en met d, met de neerslag per maand in staven en de temperatuur als roze lijn.

De klimaatdiagrammen uit bron 10 horen in willekeurige volgorde bij de steden Harare, Johannesburg, Kaapstad en Walvisbaai (zie bron 9).

Vraag 14 2 punten

Noteer de steden Harare, Johannesburg, Kaapstad en Walvisbaai onder elkaar op je antwoordblad.

Schrijf achter elke stad de letter van het bijbehorende klimaatdiagram.

Bekijk het antwoord

Harare - b, Johannesburg - a, Kaapstad - d, Walvisbaai - c.

Indien vier juiste antwoorden 2 scorepunten; indien drie of twee juiste antwoorden 1 scorepunt; indien minder dan twee juiste antwoorden 0 scorepunten.

Aanvulling: de eerdere scoreverdeling (drie juiste antwoorden 1 scorepunt, minder dan drie juiste antwoorden 0 scorepunten) is vervangen door bovenstaande scoreverdeling.

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Waterbeheer in het Geuldal

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 18 tot en met 20.

Hevige buien kunnen leiden tot hoge piekafvoeren in de Geul.

Klimaatverandering vergroot de kans op hevige buien in Nederland.

Vraag 26 2 punten

Leg uit waardoor klimaatverandering de kans op hevige buien vergroot.

Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste uitleg is:

  • De gemiddelde temperatuur stijgt (wereldwijd), (oorzaak) (1 scorepunt)
  • waardoor meer water verdampt / de lucht meer waterdamp kan vasthouden (en de kans op hevige buien groter wordt). (gevolg) (1 scorepunt)

Vraag 26 in het hele examen

2025, tijdvak 1: De geografie van de druiventeelt

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 2 tot en met 5.

Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.

Wijngebieden liggen in het algemeen in gebieden met een warme zomer waarin weinig neerslag valt, zoals Zuid-Europa.

Vraag 6 2 punten

Leg met de overheersende luchtdruk in Zuid-Europa uit waardoor daar in de zomer weinig neerslag valt.

Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bron 3: kaart van de gebieden waar wijndruiven worden geteeld (wijngebieden). Bekijk in Bijlage, pagina 4

Bekijk het antwoord

Uit de uitleg moet blijken dat

  • de zomers in Zuid-Europa onder invloed staan van hogedrukgebieden / dalende luchtstromen (oorzaak),
  • waardoor de lucht opwarmt / er geen condensatie van waterdamp kan plaatsvinden / wolken oplossen (en er dus weinig neerslag valt) (gevolg).

Vraag 6 in het hele examen

Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.

In het westen van Europa liggen ook op hogere breedte wijngebieden. Dit is mogelijk doordat het westen van Europa een mild klimaat heeft.

Vraag 7 2 punten

Geef aan

  • welk hoofdklimaat van Köppen wijngebieden in het algemeen hebben;
  • waardoor het westen van Europa een mild klimaat heeft.

Bron 3: kaart van de gebieden waar wijndruiven worden geteeld (wijngebieden). Bekijk in Bijlage, pagina 4

Bekijk het antwoord

C-klimaat / maritiem klimaat (van de gematigde zone)

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:

  • Europa staat doorgaans onder invloed van winden vanaf zee / (matigende) westenwinden.
  • Voor de westkust van Europa ligt een warme zeestroom.

Vraag 7 in het hele examen

2025, tijdvak 2: De Nyiragongo

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.

Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.

De Nyiragongo stoot bijna constant giftige gassen en dampen uit.

Kaarten van de luchtdrukverdeling en de windrichtingen op aarde, met isobaren en windpijlen.
Aarde Luchtdruk en wind

Vraag 12 2 punten

Leg uit dat de inwoners van Goma daar normaal gesproken weinig last van hebben. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat

  • in het gebied waar de Nyiragongo ligt een zuidoostpassaat overheerst, (oorzaak) (1)
  • waardoor de giftige gassen en dampen van de (ten zuiden van de Nyiragongo gelegen) stad Goma vandaan worden geblazen. (gevolg) (1)

Vraag 12 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Monument Valley

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 10.

Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.

In de landschapszone waarin Monument Valley ligt, wordt verweringsmateriaal minder goed vastgehouden dan in de gematigde zone.

Wereldkaart met de landschapszones van de aarde, waaronder woestijn, steppe en tropisch regenwoud.
Aarde Landschapszones

Vraag 15 2 punten

Geef aan

  • in welke landschapszone Monument Valley ligt;
  • waardoor verweringsmateriaal in deze landschapszone minder goed wordt vastgehouden dan in de gematigde zone.
Bekijk het antwoord
  • Monument Valley ligt in de (semi-aride en) aride zone / steppe / woestijn en halfwoestijn. (1)
  • Een voorbeeld van een juiste oorzaak is: in de (semi-aride en) aride zone is geen / nauwelijks vegetatie (die verweringsmateriaal vasthoudt). (1)

Vraag 15 in het hele examen

2025, tijdvak 2: De cerrado, de Braziliaanse savanne

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 16.

Gebruik bron 16 en het kaartenkatern.

bron 16 Klimaatdiagram van Brasília

Klimaatdiagram van Brasília met de maandelijkse neerslag in mm als blauwe staven en de temperatuur als roze lijn; in de wintermaanden juni tot en met augustus valt weinig neerslag.
Klimaatdiagram van Brasília

De Braziliaanse hoofdstad Brasília ligt in de cerrado en heeft een periode waarin weinig neerslag valt.

Kaarten van de luchtdrukverdeling en de windrichtingen op aarde, met isobaren en windpijlen.
Aarde Luchtdruk en wind

Vraag 23 3 punten

Beschrijf in drie stappen het ontstaan van deze periode met weinig neerslag. Begin je beschrijving met de ligging van de ITCZ in deze periode.

Bekijk het antwoord

Uit de beschrijving moet blijken dat

  • de ITCZ in deze periode ten noorden van de evenaar / in het noorden van Brazilië ligt, (1)
  • waardoor de cerrado onder invloed komt te staan van een hogedrukgebied / van dalende luchtstromen (waarin de lucht opwarmt) (1)
  • en dat in opwarmende lucht wolken oplossen / dat opwarmende lucht meer waterdamp kan bevatten. (1)

Vraag 23 in het hele examen

2024, tijdvak 1: De fysische geografie van Midden-Amerika

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 8.

Gebruik de bronnen 5 en 6 en het kaartenkatern.

In bron 5 staan de klimaatgrafieken van de plaatsen Havana, Kralendijk, Managua en Mexico-Stad.

Vraag 9 2 punten

Noteer de namen van deze plaatsen onder elkaar op je antwoordblad.

Schrijf achter elke plaats de letter van de juiste klimaatgrafiek.

Klimaatgrafieken a tot en met d van vier plaatsen in Midden-Amerika. Bekijk in Opgaven, pagina 6

Bekijk het antwoord

Havana c

Kralendijk d

Managua a

Mexico-Stad b

indien vier juiste antwoorden: 2

indien drie of twee juiste antwoorden: 1

indien minder dan twee juiste antwoorden: 0

Vraag 9 in het hele examen

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.

Het klimaat in het noorden van de Dominicaanse Republiek verschilt van het klimaat in het zuiden.

Vraag 10 2 punten

Leg het ontstaan van dit verschil uit.

Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Kaart van de klimaten volgens Köppen in Midden-Amerika. Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord

Uit de uitleg moet blijken dat

de (vochtige) noordoostpassaat / wind uit het noordoosten in het noorden van de Dominicaanse Republiek wordt opgestuwd tegen de bergen, (oorzaak)

waardoor in het noorden van de Dominicaanse Republiek meer neerslag valt dan in het zuiden / het zuiden van de Dominicaanse Republiek in de regenschaduw ligt. (gevolg)

Vraag 10 in het hele examen

2024, tijdvak 1: De Pantanal

Opgavetekst

Bij deze opgave hoort bron 12.

Gebruik het kaartenkatern.

De Pantanal heeft een periode waarin weinig neerslag valt.

Vraag 18 2 punten

Geef aan

in welke periode in de Pantanal weinig neerslag valt. Kies uit:

  • a december - februari
  • b maart - mei
  • c juni - augustus
  • d september - november

waardoor in deze periode weinig neerslag valt.

Thematische kaart Aarde Luchtdruk en wind voor januari, maart, juli en september. Bekijk in Bijlage kaartenkatern, pagina 14

Bekijk het antwoord

c / juni - augustus

Uit het antwoord moet blijken dat de Pantanal in die periode onder invloed staat van een hogedrukgebied / het lagedrukgebied (de ITCZ) naar het noorden verschoven is.

Vraag 18 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Klimaten op de Kreeftskeerkring

Opgavetekst

Bron 8 Klimaten op de Kreeftskeerkring

Klimaten op de Kreeftskeerkring
Bron 8 Het Arabisch Schiereiland en Zuid-Azië

De Kreeftskeerkring is een denkbeeldige cirkel op 23½° noorderbreedte. De zon schijnt op 21 juni loodrecht op de Kreeftskeerkring. De Kreeftskeerkring is vernoemd naar het sterrenbeeld Kreeft. Toen de loodrechte zonnestand werd ontdekt, stond de zon namelijk in dit sterrenbeeld. Op de kaart hieronder staan vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring.

De kaart toont de hoogteligging (legenda in meters) van het Arabisch Schiereiland tot Zuid-Azië. De Kreeftskeerkring is als stippellijn aangegeven. De vier plaatsen zijn Yabrin (Saoedi-Arabië), Al Hamra (Oman), Bhopal (India) en Dhaka (Bangladesh).

Kaartenkatern Aarde Klimaat

Aarde Klimaat
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240B en D

Kaartblad uit het kaartenkatern: Aarde Klimaat. De afbeelding toont twee kaarten van de luchtdruk en de winden: Luchtdruk en winden in januari en in juli, met isobaren (hPa), hoge en lage drukgebieden, windrichtingen en de stiltegordel. De Kreeftskeerkring staat er als stippellijn op. Gebruik de legenda en schaal op de afbeelding voor afleesbare gegevens.

Vraag 14 2 punten

Gebruik bron 8 en het kaartenkatern. Rond de Kreeftskeerkring valt in de periode december tot februari in het algemeen weinig neerslag. Leg met de overheersende luchtdrukverdeling uit dat rond de Kreeftskeerkring in de periode december tot februari in het algemeen weinig neerslag valt. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat de Kreeftskeerkring in die periode doorgaans onder invloed staat van hoge luchtdrukgebieden, dus dalende lucht (1p)
  • Noemt als gevolg dat de dalende lucht opwarmt en meer waterdamp kan bevatten, waardoor er niet wordt uitgeregend of gecondenseerd (1p)

De uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 9 Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)

Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)
Bron 9 Yabrin

Klimaatdiagram van Yabrin. De neerslag is in alle maanden vrijwel nul (enkele millimeters). De temperatuurlijn is in de zomer het hoogst en in de winter het laagst: het verschil tussen de gemiddelde temperatuur in de winter en de zomer is groot.

Bron 9 Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)

Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)
Bron 9 Al Hamra

Klimaatdiagram van Al Hamra. De neerslag is klein en valt vooral in het voorjaar. De temperatuurlijn ligt in alle maanden hoog en het verschil tussen de gemiddelde temperatuur in de winter en de zomer is kleiner dan in Yabrin.

Bron 9 Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)

Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)
Bron 9 Bhopal

Klimaatdiagram van Bhopal. In de droge maanden valt weinig neerslag. Van juni tot en met september valt zeer veel neerslag, met de hoogste maand in juli. De temperatuurlijn bereikt in april en mei een hoog punt en neemt daarna af tot in de zomer.

Bron 9 Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)

Klimaatdiagrammen van vier plaatsen rond de Kreeftskeerkring (zie bron 8)
Bron 9 Dhaka

Klimaatdiagram van Dhaka. Van juni tot en met september valt zeer veel neerslag, met de hoogste maand in juli. In de overige maanden valt weinig neerslag. De temperatuurlijn is in de zomer hoog en in de winter lager.

Vraag 15 3 punten

Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern. Hieronder staan drie gegevens over het klimaat van de in bron 8 en 9 genoemde plaatsen. Gegeven 1: in Al Hamra is het verschil tussen de gemiddelde temperatuur in de winter en de zomer kleiner dan in Yabrin. Gegeven 2: in Bhopal neemt de gemiddelde maandtemperatuur in de periode mei tot augustus af. Gegeven 3: in Bhopal en Dhaka valt in de periode juli tot september een grote hoeveelheid neerslag. Geef voor elk gegeven aan waardoor dit wordt veroorzaakt.

Bekijk het antwoord
  • Gegeven 1: de nabijheid van de zee zorgt bij Al Hamra voor een matigende invloed op het klimaat (1p)
  • Gegeven 2: de grote hoeveelheid neerslag heeft een verkoelend effect (1p)
  • Gegeven 3: Bhopal en Dhaka staan onder invloed van de vochtige Zuidwest-Moesson of een aanlandige wind (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern. In India en Bangladesh duurt het regenseizoen van juni tot en met september. In Bhopal (India) valt in het regenseizoen minder neerslag dan in Dhaka (Bangladesh). Leg uit dat in Bhopal in het regenseizoen minder neerslag valt dan in Dhaka. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat Bhopal verder landinwaarts ligt dan Dhaka, of aan de lijzijde van verschillende gebergteketens ligt (1p)
  • Noemt als gevolg dat de lucht die bij Bhopal wordt aangevoerd al veel minder vocht bevat, of daalt (1p)

De uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Drie van de vier genoemde plaatsen in de bronnen 8 en 9 hebben voor een groot deel van het jaar een tekort aan zoet water. Eén plaats heeft in de droge tijd wel voldoende zoet water beschikbaar. Geef aan welke plaats dit is en waardoor in deze plaats in de droge tijd wel voldoende zoet water beschikbaar is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Dhaka als de plaats (1p)
  • Noemt als argument dat Dhaka, anders dan de andere drie plaatsen, aan een grote rivier ligt die ook in de droge tijd zoet water afvoert (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2023, tijdvak 1: De Azoren

Opgavetekst

Bron 7 Geologische ouderdom van de eilanden van de Azoren

Geologische ouderdom van de eilanden van de Azoren
Bron 7 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data uit Notendur, Einar Ragnar, 2013

Kaart van de Azoren met de geologische ouderdom van de eilanden in miljoenen jaren: Corvo 0,73; Flores 2,16; Graciosa 2,5; Terceira 3,52; São Jorge 0,55; Faial 0,73 (met Horta); Pico 0,25; São Miguel 4,01; Formigas 4,65; Santa Maria 8,12. Legenda: breuklijnen; mogelijke breuklijn microplaat; plaatbeweging in mm per jaar (pijlen met 23 bovenaan en 20 onderaan); aardbeving (concentrische cirkels). Inzet: ligging van het kaartfragment in de Atlantische Oceaan. Schaal 0 tot 80 km.

Kaartenkatern Aarde Platentektoniek

Aarde Platentektoniek
Kaartenkatern Alcarta 2e editie kaartblad 220A. Schaal 1: 90.000.000

Kaart van de platentektoniek van de aarde.

Bron 8 Wolkvorming boven de berg Pico op het eiland Pico (Azoren)

Wolkvorming boven de berg Pico op het eiland Pico (Azoren)
Bron 8 Globalstorybook.org, 2019

Foto van de berg Pico op het eiland Pico (Azoren). Boven de top hangt een afgeplatte wolk; de lucht is verder helder blauw. Aan de voet van de berg ligt groen, laag landschap.

Vraag 11 2 punten

Gebruik bron 8.
De bergen op de Azoren zijn vaak in de mist gehuld, terwijl het op zeeniveau onbewolkt is.
Beschrijf in twee stappen het ontstaan van de wolk boven de berg in bron 8.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft dat vochtige (oceaan)lucht gedwongen wordt te stijgen tegen de flanken van de berg. (1p)
  • Beschrijft dat de stijgende lucht kouder wordt / condenseert. (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Bron 9 Klimaatdiagrammen: Horta (op het eiland Faial)

Klimaatdiagrammen: Horta (op het eiland Faial)
Bron 9 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van www.klimadiagramme.de, 2021

Klimaatdiagram: staven voor de neerslag per maand (mm, linker as), lijn voor de temperatuur per maand (°C, rechter as), maanden J tot en met D. De neerslag is in de wintermaanden hoger dan in de zomermaanden. De temperatuurlijn is vrij vlak: het verschil tussen de koudste en de warmste maand is klein.

Bron 9 Klimaatdiagrammen: Lissabon

Klimaatdiagrammen: Lissabon
Bron 9 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van www.klimadiagramme.de, 2021

Klimaatdiagram: staven voor de neerslag per maand (mm, linker as), lijn voor de temperatuur per maand (°C, rechter as), maanden J tot en met D. De neerslag valt vooral in de wintermaanden; in juli en augustus is de neerslag vrijwel nul. De temperatuurlijn stijgt in de zomer duidelijk ten opzichte van de winter.

Kaartenkatern Aarde Klimaat

Aarde Klimaat
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240A en C; Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240B en D

Kaarten van het klimaat op aarde.

Kaartenkatern Europa

Europa
Kaartenkatern Grote Bosatlas 56e editie kaartblad 64/65. Schaal 1: 17.500.000

Overzichtskaart van Europa.

Vraag 12 3 punten

Gebruik bron 9 en het kaartenkatern.
Het klimaat op de Azoren (Horta) verschilt van het klimaat op het vasteland van Portugal (Lissabon).
Neem de letters a, b en c uit onderstaande tabel over op je antwoordblad.

klimaatkenmerkverschil in klimaat tussen Horta en Lissabonoorzaak
neerslagIn Horta valt meer neerslag dan in Lissabon.b
temperatuurac

Noteer achter

  • de letter a nog een ander verschil in klimaat tussen Horta en Lissabon;
  • de letters b en c de oorzaak van dit verschil in klimaat tussen Horta en Lissabon.
Bekijk het antwoord
  • Noteert bij a een ander verschil in klimaat: de temperatuurverschillen tussen de seizoenen in Horta zijn kleiner dan in Lissabon / de gemiddelde wintertemperatuur in Lissabon is lager dan in Horta. (1p)
  • Noteert bij b de oorzaak: op de Azoren wordt, omdat het een eiland is / waar de wind ook vandaan komt, altijd vochtige lucht aangevoerd (die opstijgt tegen het reliëf). (1p)
  • Noteert bij c de oorzaak: de Azoren staan, omdat het een eiland is / waar de wind ook vandaan komt, onder de matigende invloed van zee. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2023, tijdvak 1: De chocoladeheuvels op Filipijnen

Opgavetekst

Bron 10 Chocoladeheuvels op Filipijnen

Chocoladeheuvels op Filipijnen
Bron 10 Franck Camhi / Shutterstock.com en cito

In het midden van het Filipijnse eiland Bohol bevindt zich een plateau van 50 km², waarop zo’n 1.200 kalkstenen heuvels liggen. De kegels zijn tussen de 30 en 50 meter hoog en begroeid met gras. In een bepaalde periode van het jaar krijgen deze kalksteenheuvels een bruine kleur.

Foto van ronde, begroeide heuvels met tussen de heuvels een vlakte met bomen.

Bron 10 Ligging van het eiland Bohol in Filipijnen

Ligging van het eiland Bohol in Filipijnen
Bron 10 Franck Camhi / Shutterstock.com en cito

Kaartje van Zuidoost-Azië met de ligging van het eiland Bohol in de Filipijnen, bij de Zuid-Chinese Zee. Legenda: landsgrens. Schaal 0 tot 900 km.

Bron 11 Het ontstaan van de chocoladeheuvels

Het ontstaan van de chocoladeheuvels
Bron 11 www.semanticscholar.org, J. Salomon, 2011

Vier schetsen onder elkaar, met pijlen verbonden. 40 miljoen jaar geleden: onder meer labels koraalrif, Zuid-Chinese Zee, tropisch regenwoud, meer, sedimentgesteente, oceanische korst en mantel. 20 miljoen jaar geleden: label kalksteen. 10 miljoen jaar geleden: een opgeheven laag. Tegenwoordig: begroeide heuvels.

Bron 12 Klimaatdiagram van Bohol

Klimaatdiagram van Bohol
Bron 12 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van nl.climate-data.org, 2021

Klimaatdiagram: staven voor de neerslag per maand (mm, linker as), lijn voor de temperatuur per maand (°C, rechter as), maanden J tot en met D. De neerslag is in februari tot en met april lager dan in de rest van het jaar en het laagst in april. Van juni tot en met oktober is de neerslag het hoogst. De temperatuurlijn is vrijwel vlak.

Vraag 14 2 punten

Gebruik de bronnen 10 en 12.
De chocoladeheuvels op het Filipijnse eiland Bohol hebben hun naam te danken aan de kalksteenheuvels die in een bepaalde periode van het jaar bruin kleuren.
Leg uit in welke periode deze kalksteenheuvels bruin kleuren.
Kies uit:

  • periode november - januari
  • periode februari - april
  • periode mei - juli
  • periode augustus - oktober

Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Kiest de periode februari - april als periode waarin de kalksteenheuvels bruin kleuren (oorzaak). (1p)
  • Geeft als gevolg: doordat in deze periode minder neerslag valt / de vegetatie uitdroogt / de vegetatie afsterft. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Extreme droogte in Brazilië

Opgavetekst

Bron 14 Extreme droogte in Brazilië

Extreme droogte in Brazilië
Bron 14 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van ipad.fas.usda.gov, 2021

Grote delen van Brazilië werden in 2021 getroffen door de ergste droogte in bijna een eeuw. Al sinds oktober 2019 valt er in grote delen van Brazilië minder neerslag dan normaal. Door de droogte daalde het debiet van de rivier Paraná sterk.

Kaart: Droogte in de periode april - september 2021. Legenda: van uitzonderlijke droogte, extreme droogte, ernstige droogte, gemiddelde droogte en droogte, via normaal, naar nat, gemiddelde natheid, ernstige natheid, extreme natheid tot uitzonderlijke natheid. Namen op de kaart: Selvas, Caatinga, Cerrado en de rivier Paraná. Schaal 0 tot 1300 km.

Kaartenkatern Brazilië

Brazilië
Kaartenkatern Grote Bosatlas 56e editie kaartblad 210. Schaal 1: 20.000.000

Overzichtskaart van Brazilië.

Vraag 17 2 punten

Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
In de Cerrado valt in de periode mei - september weinig neerslag.
Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat de Cerrado in de periode mei - september onder invloed staat van een hogedrukgebied / dalende luchtstromen. (1p)
  • Noemt als gevolg dat de (dalende) lucht opwarmt / er geen waterdamp condenseert / er geen wolkvorming optreedt, waardoor er weinig neerslag valt. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
Hieronder staan drie uitspraken over bron 14.
Uitspraak 1: het meest verstedelijkte gebied van Brazilië heeft het meeste last van droogte.
Uitspraak 2: in het Amazonegebied is de droogte een kleinschaliger probleem dan in het zuiden van Brazilië.
Uitspraak 3: in de periode april - september valt in het zuiden van Brazilië normaal gesproken minder neerslag dan in de Caatinga.
Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke uitspraak het juiste oordeel: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist. Indien drie juiste antwoorden 2; indien twee juiste antwoorden 1; indien minder dan twee juiste antwoorden 0.

Vraag 18 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Death Valley

Opgavetekst

Bron 5 Badwater Basin in Death Valley

Badwater Basin in Death Valley
Bron 5

In het zuidwesten van de Verenigde Staten ligt Death Valley National Park. Dit park is een van de heetste en droogste plekken ter wereld. In de zomer van 2020 werd er een temperatuur van 54,5 ºC gemeten. In Death Valley National Park bevindt zich ook het laagste punt van Noord-Amerika: Badwater Basin. Dit bekken ligt 85,5 meter onder de zeespiegel.

Bron 5 Badwater Basin

Badwater Basin
Bron 5

Foto van het bord Badwater Basin met een houten vlonder en een witte zoutvlakte op de achtergrond.

Bron 6 Schematische doorsnede Death Valley van west naar oost

Schematische doorsnede Death Valley van west naar oost
Bron 6

Schematische doorsnede van west naar oost. Links en rechts van het dal liggen breuken, het dal zelf (Death Valley) ligt lager dan de omgeving.

Kaartenkatern Verenigde Staten en Mexico

Verenigde Staten en Mexico
Kaartenkatern Grote Bosatlas 56e editie kaartblad 186/187

Kaart van de Verenigde Staten en Mexico met hoogteligging, gebergten (zoals de Sierra Nevada), dalen en steden.

Kaartenkatern Aarde Luchtdruk en wind

Aarde Luchtdruk en wind
Kaartenkatern Alcarta 2e editie kaartblad 228/229

Vier wereldkaarten met de gemiddelde luchtdruk en de windrichting voor januari, juli, maart en september. Hoge- en lagedrukgebieden zijn aangegeven.

Vraag 10 2 punten

Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
In Death Valley valt weinig neerslag.
Geef twee oorzaken waardoor in Death Valley weinig neerslag valt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Death Valley ligt in een gebied waar vaak hoge(lucht)drukgebieden overheersen. (1p)
  • Noemt dat Death Valley aan de lijzijde van gebergten / in een bekken ligt. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Fukutoku, een nieuw Japans eiland

Opgavetekst

Bron 8 Nieuw Japans eiland ontstaan door onderzeese vulkaanuitbarsting

Nieuw Japans eiland ontstaan door onderzeese vulkaanuitbarsting
Bron 8

Japan bestaat uit meer dan zesduizend eilanden. Eind augustus 2021 kwam daar een nieuw eiland bij. Wetenschappers maakten bekend dat een onderzeese vulkaanuitbarsting 1.200 km ten zuiden van Tokyo een nieuw eiland gevormd had. Het eiland ontstond in de Grote Oceaan ten zuiden van de Bonin-eilanden en kreeg de naam Fukutoku. Fukutoku heeft de vorm van een croissantje en is ongeveer een vierkante kilometer groot.
De geschiedenis leert dat het bestaan van dit eiland tijdelijk kan zijn. Soortgelijke eilanden die in 1904, 1914 en 1986 ontstonden, verdwenen allemaal weer.

Bron 8

Bron 8
Bron 8

Kaart van Oost-Azië en de Grote Oceaan met Sapporo, Tokyo, Taipei en Manila, de Bonin-eilanden en Fukutoku.

Kaartenkatern Aarde Platentektoniek

Aarde Platentektoniek
Kaartenkatern Alcarta 2e editie kaartblad 220A

Wereldkaart met de aardplaten en de grenzen tussen de platen.

Bron 9 Klimaatdiagram a

Klimaatdiagram a
Bron 9 Klimaatdiagrammen van Saporro (Japan), Taipei (Taiwan), Titizima (op de Bonin-eilanden) en Tokyo (Japan)

Klimaatdiagram: per maand de neerslag (staven) en de temperatuur (lijn).

Bron 9 Klimaatdiagram b

Klimaatdiagram b
Bron 9 Klimaatdiagrammen van Saporro (Japan), Taipei (Taiwan), Titizima (op de Bonin-eilanden) en Tokyo (Japan)

Klimaatdiagram: per maand de neerslag (staven) en de temperatuur (lijn).

Bron 9 Klimaatdiagram c

Klimaatdiagram c
Bron 9 Klimaatdiagrammen van Saporro (Japan), Taipei (Taiwan), Titizima (op de Bonin-eilanden) en Tokyo (Japan)

Klimaatdiagram: per maand de neerslag (staven) en de temperatuur (lijn).

Bron 9 Klimaatdiagram d

Klimaatdiagram d
Bron 9 Klimaatdiagrammen van Saporro (Japan), Taipei (Taiwan), Titizima (op de Bonin-eilanden) en Tokyo (Japan)

Klimaatdiagram: per maand de neerslag (staven) en de temperatuur (lijn).

Vraag 15 2 punten

Gebruik de bronnen 8 en 9 en het kaartenkatern.
De vier klimaatdiagrammen in bron 9 zijn van de plaatsen Saporro, Taipei, Titizima (op de Bonin-eilanden) en Tokyo.
Noteer de namen van deze plaatsen onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke naam de letter van het juiste klimaatdiagram.

Bekijk het antwoord
  • Koppelt elke plaatsnaam aan de letter van het juiste klimaatdiagram: Saporro a, Taipei c, Titizima b, Tokyo d. (2p)

Vier juiste antwoorden: 2 punten. Drie of twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten. De juiste antwoorden zijn: Saporro a, Taipei c, Titizima b, Tokyo d.

Vraag 15 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Landschappen langs de kust van Brazilië

Opgavetekst

Bron 13 Foto a

Foto a
Bron 13 Foto's van vier landschappen

Foto van een open, vlak landschap met savanne-achtige begroeiing en een blauwe lucht.

Bron 13 Foto b

Foto b
Bron 13 Foto's van vier landschappen

Foto van een heuvelachtig landschap met bossen en een klein dorp in het dal.

Bron 13 Foto c

Foto c
Bron 13 Foto's van vier landschappen

Foto van tafelbergen met steile rotswanden in een droog landschap.

Bron 13 Foto d

Foto d
Bron 13 Foto's van vier landschappen

Foto van dicht bos langs een bruine rivier.

Bron 14 Locaties van de vier landschappen op de foto's in bron 13

Locaties van de vier landschappen op de foto's in bron 13
Bron 14

Kaart van Brazilië met de locaties 1 tot en met 4 van de foto's in bron 13.

Kaartenkatern Zuid-Amerika Klimaat en oorspronkelijke plantengroei en landschappen

Zuid-Amerika Klimaat en oorspronkelijke plantengroei en landschappen
Kaartenkatern Alcarta 1e editie kaartblad 199D

Kaart van Zuid-Amerika met de oorspronkelijke plantengroei en de landschappen, waaronder het Hoogland van Brazilië.

Bron 15 Klimaatdiagram van een van de vier locaties in bron 14

Klimaatdiagram van een van de vier locaties in bron 14
Bron 15

Klimaatdiagram: per maand de neerslag in mm (staven) en de temperatuur in °C (lijn).

Bron 16 Zuid-Amerika, temperatuur en neerslag in januari

Zuid-Amerika, temperatuur en neerslag in januari
Bron 16

Kaart van Zuid-Amerika met de temperatuur en de neerslag in januari.

Bron 17 Zuid-Amerika, temperatuur en neerslag in juli

Zuid-Amerika, temperatuur en neerslag in juli
Bron 17

Kaart van Zuid-Amerika met de temperatuur en de neerslag in juli.

Vraag 22 3 punten

Gebruik de bronnen 14 tot en met 17.
Het klimaatdiagram in bron 15 hoort bij een van de vier aangegeven locaties in bron 14.
Bij welke locatie hoort het klimaatdiagram in bron 15?
Geef voor twee van de overgebleven locaties aan waarom die niet bij dit klimaatdiagram horen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt locatie 3 als locatie van het klimaatdiagram. (1p)
  • Geeft voor twee van de overgebleven locaties (1, 2 en 4) een juiste reden waarom die niet bij dit klimaatdiagram horen. Locatie 1: op locatie 1 is de gemiddelde temperatuur hoger / zijn er nauwelijks schommelingen in de temperatuur; op locatie 1 valt het hele jaar door meer neerslag / locatie 1 heeft geen droge periode. Locatie 2: op locatie 2 is de temperatuur het hele jaar door hoger; op locatie 2 valt minder neerslag. Locatie 4: op locatie 4 is de gemiddelde temperatuur lager / zijn er grotere schommelingen in de temperatuur; op locatie 4 valt in januari minder neerslag. (2p)

Per juist antwoord 1 scorepunt, mits elk van een verschillende locatie.

Vraag 22 in het hele examen

Bron 18 Vegetatie ten zuiden van de Allerheiligenbaai (deelstaat Bahia)

Vegetatie ten zuiden van de Allerheiligenbaai (deelstaat Bahia)
Bron 18

Foto van een kustbos met bomen die steltwortels hebben, die uit de modderige bodem omhoog groeien.

Vraag 24 2 punten

Gebruik bron 18.
Bron 18 laat een vegetatietype zien dat voorkomt langs delen van de Braziliaanse kust.
Geef

  • de naam van dit type vegetatie;
  • een voordeel van dit type vegetatie voor het kustbeheer in Brazilië.
Bekijk het antwoord
  • Noemt de naam mangrove. (1p)
  • Noemt een juist voordeel: de plantenwortels houden sediment vast / zorgen voor een stabiele kustlijn / zorgen voor afname van erosie (door golfwerking); mangroven breken de kracht van een stormvloed / eventuele tsunami. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Graslanden in de wereld

Opgavetekst

Bron 6 Graslanden in de wereld

Graslanden in de wereld
Bron 6

In de wereld bestaan verschillende typen graslanden. Twee daarvan zijn: steppen en savannes. Steppen ontstaan als er het hele jaar door weinig neerslag valt. Savannes ontstaan als er gedurende een periode in het jaar wél voldoende neerslag valt. Graslanden zijn kwetsbaar. Als er te veel neerslag valt, kan er bos gaan groeien en als er te weinig neerslag valt, kan verwoestijning optreden. Ook de mens heeft invloed op het voortbestaan van graslanden.

Kaart van de wereld met steppen (geel) en savannes (oranje). Vier locaties zijn met een letter aangegeven: a in Noord-Amerika, b in Zuid-Amerika, c in Afrika en d in Australië. Legenda: steppe, savanne. Schaal 0 tot 4500 km.

Bron 7 Klimaatgrafiek van een van de vier locaties in bron 6

Klimaatgrafiek van een van de vier locaties in bron 6
Bron 7

Klimaatgrafiek met de maanden J tot en met D. Staven: neerslag in mm (linker as, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in graden Celsius (rechter as, -50 tot 40). De neerslag is hoog van januari tot en met april (ongeveer 130 tot 190 mm per maand) en laag in de maanden september tot en met december (ongeveer 50 tot 120 mm per maand); van juni tot en met augustus valt vrijwel geen neerslag. De temperatuurlijn ligt het hele jaar hoog en loopt weinig op of af.

Kaartenkatern Aarde Ecologische landschapszones

Aarde Ecologische landschapszones
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 245. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de ecologische landschapszones, met een legenda van A tot en met F: onder meer polaire zone, boreale zone, gematigde zone, subtropische zone, aride zone (tropische woestijn, gematigde woestijn en koude woestijn) en tropische zone, met semi-aride gebieden (droog) en humide gebieden (vochtig).

Vraag 9 1 punt

Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern. In bron 6 staan met de letters a tot en met d vier locaties aangegeven. De klimaatgrafiek in bron 7 hoort bij een van deze locaties. Geef aan welke locatie in bron 6 bij deze klimaatgrafiek hoort.

Bekijk het antwoord
  • Noemt locatie b. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Kaartenkatern Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen

Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 244. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de klimaatgebieden (onder meer tropisch regenwoudklimaat, savanneklimaat, steppeklimaat en woestijnklimaat) en de zeestromen. Relatief warme zeestromen zijn met rode lijnen aangegeven, relatief koude zeestromen met blauwe lijnen. Legenda: koude kustwateren (opstijgend diepwater) langs de westkusten. Legenda op de kaart.

Kaartenkatern Aarde Klimaat

Aarde Klimaat
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240A en C en 240B en D. Schaal 1: 200.000.000

Vier kaarten. Links boven: temperatuur en neerslag in januari; links onder: temperatuur en neerslag in juli (neerslag in mm per maand, isothermen). Rechts boven: luchtdruk en winden in januari; rechts onder: luchtdruk en winden in juli. Bij de luchtdrukkaarten staan H (hoge luchtdruk) en L (lage luchtdruk), met isobaren, bestendige en veranderlijke winden en een gebied met veelvuldig optredende windstilte.

Vraag 10 3 punten

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern. Steppen liggen in gebieden waar weinig neerslag valt. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Geef drie van deze oorzaken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt drie van de volgende oorzaken: Veel van deze gebieden hebben (lange) periodes met hoge luchtdruk / dalende luchtstromen. Veel van deze gebieden liggen (ver) landinwaarts / hebben weinig invloed van zee. Veel van deze gebieden liggen in de regenschaduw / aan de lijzijde van gebergten. Veel van deze gebieden hebben periodes met aflandige wind. De aanwezigheid van een koude zeestroom nabij de kust. (3p)

Per juiste oorzaak 1 punt. Geeft de leerling meer oorzaken dan gevraagd, dan tellen alleen de eerste drie mee.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern. Savannes liggen in het algemeen tussen de keerkringen. Leg dit uit met de jaarlijkse verschuiving van luchtdrukgebieden. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg blijkt dat deze gebieden jaarlijks te maken hebben met een periode met hoge luchtdruk en een periode met lage luchtdruk / wisselende luchtdruk (oorzaak). (1p)
  • Uit de uitleg blijkt dat er daardoor niet het hele jaar neerslag valt / een natte en een droge periode ontstaan (en er savannes ontstaan) (gevolg). (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2022, tijdvak 1: De Mount Everest

Opgavetekst

Bron 8 De Mount Everest

De Mount Everest is met 8.848 m de hoogste berg op aarde. De voet van de berg bestaat uit metamorf gesteente en de top bestaat uit kalksteen. In het kalksteen worden fossielen gevonden die tot 400 miljoen jaar oud zijn. De Mount Everest ligt in het noordoosten van Nepal op de grens met China. Nepal is een arm land in de Himalaya.

Het beklimmen van de Mount Everest wordt steeds populairder. De Mount Everest kan eigenlijk alleen veilig beklommen worden in de maanden april en mei. Gedurende deze periode is de kans op helder en windstil weer het grootst.

Bron 8 Ligging Mount Everest

Ligging Mount Everest
Bron 8

Kaart van India en omgeving met de ligging van de Mount Everest. De berg ligt in het noordoosten van Nepal, op de grens met China. Schaal 0 tot 500 km.

Bron 8 File-klimmen op de Mount Everest

File-klimmen op de Mount Everest
Bron 8

Foto van een lange rij bergbeklimmers over een steil, besneeuwd en ijzig gedeelte van de berg. Op de voorgrond klimmers in dikke oranje en rode kleding, met helmen en touwen.

Bron 9 Zuid-Azië platentektoniek

Zuid-Azië platentektoniek
Bron 9

Kaart van Zuid-Azië met de platentektoniek. Platen: Euraziatische plaat, Iraanse plaat, Arabische plaat, Indisch-Australische plaat, Chinese plaat en Afrikaanse plaat. Platengrenzen: convergent (pijlen die naar elkaar toe bewegen), subductie, transform en een vermoedelijke plaatgrens (stippellijn). De beweging van de platen is in centimeter per jaar aangegeven. Ook staan zware aardbevingen sinds 1970 op de kaart, en het aardbevingsrisico in kleuren van zeer hoog tot zeer laag. Schaal 1:36.000.000.

Bron 10 Zuid-Azië: jaartemperatuur en jaarlijkse neerslag

Zuid-Azië: jaartemperatuur en jaarlijkse neerslag
Bron 10

Kaart van Zuid-Azië met de jaargemiddelde neerslag in mm per jaar (kleurklassen van 100 tot 4000 mm), de 10 graden januari-isotherm en de 30 graden juli-isotherm, de winter- en zomermonsoon (pijlen) en de luchtdrukcentra L (lage luchtdruk) en H (hoge luchtdruk). Legenda: meer dan 75% van de jaarlijkse neerslag valt in de periode van de zomermonsoon. Schaal 1:36.000.000.

Vraag 15 2 punten

Gebruik de bronnen 8 en 10 en het kaartenkatern. De Mount Everest kan alleen in de maanden april en mei veilig beklommen worden. In deze maanden zijn de weersomstandigheden het gunstigst. Geef aan waardoor de maanden - vóór april ongunstig zijn voor een beklimming van de Mount Everest; - na mei ongunstig zijn voor een beklimming van de Mount Everest.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat in de maanden vóór april het te koud is (voor een beklimming van de Mount Everest). (1p)
  • Noemt dat in de maanden na mei (te) veel neerslag valt (voor een beklimming van de Mount Everest) / de kans op lawinegevaar toeneemt. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Gebruik bron 8. Een beklimming van de Mount Everest kost tienduizenden euro’s per persoon. Nepal overweegt minder vergunningen uit te geven om file-klimmen tegen te gaan. Beredeneer dat bij deze overweging argumenten uit twee verschillende dimensies met elkaar botsen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat als er minder vergunningen worden uitgegeven, de inkomsten uit toerisme afnemen (economische dimensie). (1p)
  • Noemt dat het uitgeven van minder vergunningen beter is voor het milieu (dimensie natuur) / zorgt voor minder slachtoffers bij de beklimming (sociaal-culturele dimensie). (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Duinen in Brazilië: Lençóis Maranhenses

Opgavetekst

Bron 13 Lençóis Maranhenses

Het Nationaal Park Lençóis Maranhenses (letterlijk: beddenlakens van Maranhão) is een uitgestrekt duingebied aan de noordoostkust van Brazilië. Het gebied ligt net ten zuiden van de evenaar op zo'n 150 km ten oosten van de miljoenenstad São Luís.

Het duingebied staat bekend om zijn wandelende duinen, is 60 km lang en strekt zich tot 40 km landinwaarts uit. Ondanks de grote hoeveelheid neerslag van ongeveer 1.500 mm per jaar is een woestijnachtig landschap ontstaan.

Bron 13 Ligging kaartfragment

Ligging kaartfragment
Bron 13

Links: Brazilië (groen) met een rechthoek op de noordoostkust. Rechts: een vergroting van dat kaartfragment met de deelstaat Maranhão (oranje), São Luís en het gebied van Lençóis Maranhenses (rechthoek). Schaal links 0 tot 2000 km, rechts 0 tot 600 km.

Bron 13 Lençóis Maranhenses in april

Lençóis Maranhenses in april
Bron 13

Foto van het duinlandschap: witte zandduinen met daartussen blauwe meren. Op de voorgrond lopen twee mensen over het zand.

Bron 14 Ontstaan van het duingebied van Lençóis Maranhenses

Ontstaan van het duingebied van Lençóis Maranhenses
Bron 14

Blokdiagram van het duingebied, met op de voorgrond het gebied in april en op de achtergrond oktober. Linksboven: regen (wolken) en wind (pijl). Daaronder een staafdiagram per maand, van januari tot en met december. Neerslag in mm (linker as, 0 tot 300): lichtblauwe staven, hoog van januari tot en met juni (ongeveer 170 tot 300 mm per maand, met de hoogste waarden in maart en april) en laag van juli tot en met december (ongeveer 40 tot 100 mm). Relatieve kracht van de wind (rechter as, van geen tot sterk): grijze staven, laag van februari tot en met mei en hoog van september tot en met december.

Kaartenkatern Brazilië

Brazilië
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 228. Schaal 1: 20.000.000

Fysische en politieke kaart van Brazilië met de omliggende landen. Hoogteligging (groen laagland, geel en oranje hoogland en gebergte), rivieren, steden, havens en de kustlijn. Legenda op de kaart.

Vraag 22 2 punten

Gebruik de bronnen 13 en 14. In Lençóis Maranhenses valt met gemiddeld 1.500 mm neerslag per jaar genoeg om tropisch regenwoud te laten groeien. Toch groeit er nauwelijks vegetatie en is een woestijnachtig landschap ontstaan. Geef twee oorzaken waardoor in Lençóis Maranhenses nauwelijks vegetatie groeit.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat door de harde wind het zand gaat stuiven, waardoor de vegetatie geen kans heeft om te groeien. (1p)
  • Noemt dat het zand geen / nauwelijks water vasthoudt. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Gebruik bron 13. Het Nationaal Park Lençóis Maranhenses wordt door buitenlandse toeristen weinig bezocht. Beredeneer dat dit te maken heeft met het mentale beeld dat veel toeristen van de Braziliaanse natuur hebben.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat veel toeristen een mentaal beeld van Brazilië als land met tropische regenwouden hebben. (1p)
  • Noemt dat toeristen daardoor eerder geneigd zijn om naar het tropische regenwoud te gaan, in plaats van naar dit onbekende duingebied. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Marsonderzoek in Utah, Verenigde Staten

Opgavetekst

Bron 6 Marsonderzoek in Utah

De planeet Mars bestaat uit grote vulkanen en diepe valleien, en vaak zijn er enorme stofstormen. De rode kleur van Mars is ontstaan door roest in de bodem. In de rotswoestijn in de Amerikaanse staat Utah ligt bij het plaatsje Hanksville het Mars Desert Research Station (MDRS). In het MDRS wonen onderzoekers die doen alsof ze leven en werken op Mars. In het MDRS woont een zeskoppige bemanning die de basis alleen verlaat in ruimtepakken. De bemanning eet gevriesdroogd eten en mag maar eens in de drie dagen douchen, want water is schaars op Mars.

Locatie Mars Desert Research Station

Locatie Mars Desert Research Station

Kaart van Nevada, Utah, Arizona en Californië met Salt Lake City, Hanksville (en het MDRS daar vlakbij), Las Vegas, Phoenix en Los Angeles. Op het kleine kaartje van de Verenigde Staten is het kaartfragment aangegeven. Schaal: 0 tot 400 km.

Bron 9

Figuur uit het examen

Foto van twee personen in ruimtepakken die bij een rotsachtig, rood landschap werken.

Bron 10

Figuur uit het examen

Foto van een persoon met een ruimtehelm met groot, doorzichtig vizier, in een rood landschap.

Bron 8 Klimaatdiagram Hanksville

Klimaatdiagram Hanksville
Bron 8

Klimaatdiagram van Hanksville. Linker as: neerslag in mm (0 tot 450). Rechter as: temperatuur in °C (-50 tot 40). De temperatuurlijn (paars) ligt in de zomer het hoogst en in de winter het laagst. De neerslagstaven (blauw) zijn in alle maanden klein.

Kaartenkatern Verenigde Staten (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 204/205)

Verenigde Staten (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 204/205)
Kaartenkatern

Fysieke kaart van de Verenigde Staten en Mexico, met hoogteligging, rivieren, wegen, steden en de kust. Schaal 1: 17.000.000.

Vraag 10 2 punten

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Utah is een van de droogste staten van de Verenigde Staten (zie bron 8). Er valt nauwelijks neerslag.
Leg uit dat in Utah nauwelijks neerslag valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Oorzaak: Utah ligt omsloten door reliëf / ligt in een laaggelegen gebied tussen bergen. (1p)
  • Gevolg: waardoor Utah in de regenschaduw ligt / aan de lijzijde ligt / waardoor dalende lucht in Utah overheerst. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Vulkanisme in Oceanië

Opgavetekst

Bron 9 Tonga en Tofua

De eilandengroep Tonga ligt zo’n 3.000 km ten noordnoordoosten van Nieuw-Zeeland en zo’n 5.000 km ten oosten van Australië. De eilandengroep bestaat uit 77 kleine eilanden. Een van deze eilanden is het vulkanische Tofua, een cirkelvormig eiland met een doorsnede van ongeveer 10 km.

Bovenaanzicht Tofua

Bovenaanzicht Tofua

Luchtfoto van het cirkelvormige eiland Tofua, met in het midden een grote, bijna cirkelvormige kraterkom die grotendeels donker is. Rondom het eiland is de zee lichtblauw. Schaal: 0 tot 2,3 km.

Ligging Tofua

Ligging Tofua

Kaart van Australië, Nieuw-Zeeland, Indonesië en de eilanden in de Stille Oceaan. Tonga en Fiji liggen ten oosten van Australië; Tofua is met een cirkel aangegeven, op de eilandengroep Tonga. Schaal: 0 tot 1100 km.

Kaartenkatern Aarde Platentektoniek (Alcarta 1e editie, kaartblad 218A)

Aarde Platentektoniek (Alcarta 1e editie, kaartblad 218A)
Kaartenkatern

Wereldkaart met de tektonische platen (o.a. de Pacifische plaat en de Indisch-Australische plaat), plaatgrenzen, troggen, vulkanen en aardbevingen. Schaal 1: 90.000.000.

Kaartenkatern Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 244)

Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 244)
Kaartenkatern

Wereldkaart met de klimaatgebieden (o.a. tropisch regenwoud, steppe- en woestijnklimaten, mariene klimaten, continentale klimaten en poolklimaten) en de zeestromen, waaronder de Zuidequatoriale Stroom. Schaal 1: 90.000.000.

Vraag 15 1 punt

Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
Het puimsteen in de Stille Oceaan drijft met een zeestroom richting het koraalrif Great Barrier Reef bij Australië.
Geef de naam van deze zeestroom.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Zuidequatoriale Stroom / Zuidelijke Equatoriale Stroom. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Waterschaarste in de caatinga

Opgavetekst

Klimaatgrafiek a Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië

Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië
Klimaatgrafiek a

Klimaatgrafiek. Blauwe staven: neerslag per maand in mm (linker as, 0 tot 450). Paarse lijn: temperatuur per maand in °C (rechter as, -50 tot 40). Neerslag is van november tot en met maart hoog (ongeveer 130 tot 150 mm per maand) en van juni tot en met september nauwelijks. De temperatuur ligt vrijwel het hele jaar rond 25 °C.

Klimaatgrafiek b Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië

Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië
Klimaatgrafiek b

Klimaatgrafiek. Blauwe staven: neerslag per maand in mm (linker as, 0 tot 450). Paarse lijn: temperatuur per maand in °C (rechter as, -50 tot 40). Neerslag is het hele jaar hoog: het hoogst van januari tot en met mei (ongeveer 250 tot 350 mm per maand) en het laagst van juli tot en met september (ongeveer 150 tot 175 mm). De temperatuur ligt vrijwel het hele jaar rond 25 °C.

Klimaatgrafiek c Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië

Klimaatgrafieken van drie locaties in Brazilië
Klimaatgrafiek c

Klimaatgrafiek. Blauwe staven: neerslag per maand in mm (linker as, 0 tot 450). Paarse lijn: temperatuur per maand in °C (rechter as, -50 tot 40). Neerslag is hoog van december tot en met maart (ongeveer 190 tot 280 mm per maand) en laag van mei tot en met september, met het minimum in juni en juli (ongeveer 10 tot 30 mm). De temperatuur ligt vrijwel het hele jaar rond 25 °C.

Bron 13 Landschapszones in Brazilië

Landschapszones in Brazilië
Bron 13

Kaart van Brazilië met de landschapszones: selva (tropisch regenwoud, het noordwesten en noorden), caatinga (het noordoosten), cerrado (het midden en het zuiden, (half-)open savanne), en het Pantanal (zuidwesten, aangegeven als moeras). Legenda: tropisch regenwoud, loof- en gemengd woud, grasland, (half-)open savanne, cultuurgrond, moeras/mangrove, rivier. Met steden zoals Manaus, Recife, Brasilia, Rio de Janeiro en São Paulo. Schaal: 0 tot 900 km.

Bron 14 Neerslag in Brazilië

Neerslag in Brazilië
Bron 14

Kaart van Brazilië met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in mm, in zes klassen: minder dan 750 (lichtgeel, het oosten en noordoosten rond Recife en Salvador), 750 tot 1000, 1000 tot 1500, 1500 tot 2000, 2000 tot 3000, en 3000 of meer (donkerblauw, het noordwesten rond Manaus). Schaal: 0 tot 900 km.

Kaartenkatern Brazilië (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 228)

Brazilië (Grote Bosatlas 55e editie, kaartblad 228)
Kaartenkatern

Fysieke kaart van Brazilië en de buurlanden, met hoogteligging, rivieren, wegen, steden en de kust. Schaal 1: 20.000.000.

Vraag 17 1 punt

Gebruik de bronnen 12 tot en met 14 en het kaartenkatern.
In bron 12 staan drie typerende klimaatgrafieken van drie landschapszones in Brazilië:

  • caatinga
  • cerrado
  • selva

Noteer de namen van deze drie landschapszones op je antwoordblad. Schrijf achter elke naam de letter van de juiste klimaatgrafiek.

Bekijk het antwoord
  • Achter caatinga staat de letter a, achter cerrado de letter c en achter selva de letter b. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Gebruik het kaartenkatern.
De caatinga heeft een periode met weinig neerslag.
Leg dit uit met de overheersende luchtdruk in deze periode.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Oorzaak: in de periode mei - september ligt de caatinga onder invloed van een hogedrukgebied / dalende lucht. (1p)
  • Gevolg: waardoor de (dalende) lucht opwarmt / meer waterdamp kan bevatten (en niet uitregent / condenseert). (1p)

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 3: De Filipijnse vulkaan Mayon

Opgavetekst

Bron 5 De Mayon

De Mayon
Bron 5 De stad Legazpi met op de achtergrond de vulkaan Mayon

Op ongeveer 330 kilometer ten zuidoosten van de Filipijnse hoofdstad Manilla ligt op het eiland Luzon de meest actieve vulkaan van Filipijnen, de Mayon (+2.462 meter). De vulkaan heeft een bijna perfecte kegelvorm.

In januari 2018 kregen de 40.000 mensen die op dat moment binnen een straal van acht kilometer van de vulkaan woonden het dringende advies het gebied te verlaten. Kort daarop barstte de Mayon uit.

Bron 6

Bron 6
Bron 6 Klimaatgrafiek van Legazpi

Klimaatdiagram van Legazpi. Staven: neerslag in mm per maand, op de linkeras van 0 tot 450 mm. Lijn: gemiddelde temperatuur in graden Celsius, op de rechteras. De lijn ligt het hele jaar tussen ca. 25 en 30 graden. Afgelezen (ca.): januari ca. 290 mm; april is de droogste maand met ca. 150 mm; november en december ca. 430 mm.

Bron 8 Zuidoost-Azië klimaat

Zuidoost-Azië klimaat
Bron 8 schaal 1: 28.000.000

Kaart van Zuidoost-Azië met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in klassen (van minder dan 1500 mm tot 3500 mm of meer), de moessonwinden in januari (blauwe pijlen) en in juli (rode pijlen), en klimaatdiagrammen bij plaatsen. In elk klimaatdiagram staan de neerslag per maand (staven, in mm) en de temperatuur (lijn, in graden Celsius). Bij Manila staat een klimaatdiagram.

Kaartenkatern Zuidoost-Azië

Zuidoost-Azië
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 158/159. Schaal 1: 16.000.000

Kaart van Zuidoost-Azië, met onder meer de Filipijnen (eiland Luzon).

Vraag 11 2 punten

Gebruik de bronnen 6 en 8 en het kaartenkatern.
Aan de voet van de vulkaan Mayon, op het eiland Luzon, ligt de stad Legazpi (zie bron 7). In januari valt hier gemiddeld meer neerslag dan in Manilla, de hoofdstad die op hetzelfde eiland ligt.
Leg uit dat in Legazpi in januari gemiddeld meer neerslag valt dan in Manilla.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de oorzaak: Legazpi ligt aan de oostkant van een gebergte en Manilla aan de westkant van een gebergte (1p)
  • Noemt het gevolg: in januari wordt de noordoostmoesson (aanlandige wind) in Legazpi opgestuwd (loefzijde), terwijl Manilla in de regenschaduw (lijzijde) van het gebergte ligt (1p)

De uitleg moet een oorzaak en een gevolg bevatten.

Vraag 11 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Het bestrijden van landdegradatie in Sudan

Opgavetekst

Kaartenkatern Afrika Bodemgebruik en natuurlijke hulpbronnen

Afrika Bodemgebruik en natuurlijke hulpbronnen
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 188A. Schaal 1: 40.000.000

Kaart van Afrika met het bodemgebruik: nomadische veeteelt (onproductief, in de Sahara), steppe met extensieve veeteelt, zelfvoorzienende landbouw en handelsgewassen (de Sahel), tropisch regenwoud en savanne, en Mediterrane landbouw. Daarnaast symbolen voor natuurlijke hulpbronnen, zoals olie, ijzererts en diamant. De legenda staat linksonder.

Vraag 12 2 punten

Gebruik het kaartenkatern.
Door Sudan, het land ten zuiden van Egypte, loopt een zone die de Sahel genoemd wordt. De Sahel vormt een overgangsgebied tussen twee landschapszones.
Geef aan

  • tussen welke twee landschapszones de Sahel een overgangsgebied vormt;
  • welk bodemgebruik in de Sahel overheerst.
Bekijk het antwoord
  • Noemt de twee landschapszones: aride zone (woestijn) en tropische zone (semi-aride gebied, savanne) (1p)
  • Noemt het overheersende bodemgebruik: extensieve veeteelt (runderen, schapen en geiten) of zelfvoorzienende landbouw (1p)

Het eerste punt alleen toekennen als beide landschapszones juist zijn.

Vraag 12 in het hele examen

Bron 9 Luchtdruk en winden in januari

Luchtdruk en winden in januari
Bron 9

Wereldkaart met de luchtdruk in januari. Isobaren (lijnen met de luchtdruk in hectopascal) geven hoge (H) en lage (L) luchtdrukgebieden aan. Boven Azië ligt een hoge luchtdruk (1034 hPa bij Irkoetsk); boven Centraal-Afrika ligt een gebied met lage luchtdruk. Pijlen geven de windrichting aan (bestendige, veranderlijke en plaatselijke wind); stippen geven de stiltegordel aan. De legenda staat onder de kaart.

Bron 9 Luchtdruk en winden in juli

Luchtdruk en winden in juli
Bron 9

Wereldkaart met de luchtdruk in juli, met dezelfde opmaak als de kaart van januari. Boven Zuid-Azië ligt een gebied met lage luchtdruk (L), met een laagste waarde van ca. 1000 hPa. Pijlen geven de windrichting aan; stippen geven de stiltegordel aan. De legenda staat onder de kaart.

Vraag 13 2 punten

Gebruik bron 9.
Khartoum is de hoofdstad van Sudan. Het regenseizoen duurt in deze stad van juli tot en met september.
Leg uit dat in Khartoum in deze periode neerslag ontstaat.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de oorzaak: Khartoum staat in deze periode onder invloed van de ITCZ, van lage luchtdruk of van stijgende luchtstromen (1p)
  • Noemt het gevolg: waardoor condensatie plaatsvindt en neerslag ontstaat (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 3: De cerrado en de selva

Opgavetekst

Kaartenkatern Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen

Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 244. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de klimaatgebieden en de zeestromen.

Vraag 20 2 punten

Gebruik het kaartenkatern.
Het klimaat van de cerrado en het klimaat van de selva horen bij dezelfde hoofdgroep (A-klimaat). Toch verschilt het klimaat van beide gebieden van elkaar.
Schrijf cerrado en selva onder elkaar op je antwoordblad. Geef aan

  • welk klimaat in elk gebied overheerst;
  • waardoor het verschil in klimaat tussen beide gebieden ontstaat.
Bekijk het antwoord
  • Noemt het klimaat: cerrado een Aw-klimaat (savanneklimaat), selva een Af-klimaat (tropisch regenwoudklimaat) (1p)
  • Noemt de oorzaak van het verschil: de cerrado staat een deel van het jaar onder invloed van een hogedrukgebied (er is dan een droge periode), de selva staat altijd onder invloed van een lagedrukgebied (er ontbreekt een droge periode) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Globalisering in de bosbouw

Opgavetekst

Aarde Landschapszones

Aarde Landschapszones
Alcarta 1e editie kaartblad 230B. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de zes landschapszones van de aarde. Elke zone heeft een eigen kleur. De legenda staat op het kaartblad.

Vraag 5 2 punten

Gebruik uit het kaartenkatern de kaart over landschapszones.
Op deze kaart staan de zes landschapszones weergegeven.
Noteer op je antwoordblad de twee landschapszones waarin geen bos groeit. Schrijf achter elke landschapszone waardoor daar geen bos groeit.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de (semi)aride zone, met als reden dat het daar te droog is voor de groei van bomen. (1p)
  • Noemt de polaire zone, met als reden dat het daar te koud / te droog is voor de groei van bomen. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Goudkoorts in California

Opgavetekst

Bron 6 Goudkoorts in California vanaf 1848

Goudkoorts in California vanaf 1848
Bron 6

Bij de stad Coloma (zie bron 7) werd halverwege de negentiende eeuw in de American River goud gevonden.

Goud ontstaat op grote diepte in de aardkorst. Door een combinatie van endogene en exogene processen is het goud bij Coloma terechtgekomen.

De vondst van goud leidde tot een migratiestroom van duizenden Amerikaanse goudzoekers vanuit het oosten van de Verenigde Staten richting California: de goldrush.

Goudzoekers die over land naar California trokken, moesten met paard en wagen over de Sierra Nevada. Dit gebergte is van noord naar zuid zo'n 640 km lang en ruim 100 km breed en bestaat grotendeels uit graniet.

Afbeelding: titelpagina van de gids 'An Account of California, and the Wonderful Gold Regions' (Boston, J.B. Hall), met een prent van goudzoekers op een door een dier getrokken wagen.

Bron 7 Locatie van de goudvelden in California, Verenigde Staten

Locatie van de goudvelden in California, Verenigde Staten
Bron 7

Reliëfkaart van Californië met de hoogte in meters (0 tot 200, 200 tot 500, 500 tot 1.000, 1.000 tot 2.000 en 2.000 tot 5.000). De goudvelden zijn aangegeven: de Noordelijke Californische goudvelden (gestreepte lijn) en de Sierra Nevada goudvelden (stippellijn). De kaart toont onder andere Redding, Sacramento, San Francisco, Coloma, Reno en Lake Tahoe, de Sacramento river en de American river, en de Coast Ranges en de Sierra Nevada. Schaal 0 tot 120 km.

Aarde Platentektoniek

Aarde Platentektoniek
Alcarta 1e editie kaartblad 218A. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de tektonische platen van de aarde en de plaatgrenzen. De legenda staat op het kaartblad.

Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen

Aarde Klimaatgebieden / Zeestromen
Alcarta 1e editie kaartblad 222B. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de klimaatgebieden en de belangrijkste zeestromen. De legenda staat op het kaartblad.

Vraag 12 2 punten

Gebruik het kaartenkatern.
Het gebied ten westen van de Sierra Nevada heeft een ander klimaat dan het gebied ten oosten van de Sierra Nevada.
Geef aan:

  • welk klimaat het gebied ten westen van de Sierra Nevada heeft en welk klimaat het gebied ten oosten van de Sierra Nevada heeft;
  • waardoor dit verschil in klimaat ontstaat.
Bekijk het antwoord
  • Het gebied ten westen van de Sierra Nevada heeft een maritiem klimaat (Cs-klimaat) en het gebied ten oosten heeft een droog klimaat (woestijnklimaat of BW-klimaat). (1p)
  • Uit het antwoord blijkt dat het gebied ten westen onder invloed staat van de matigende invloed van de zee, en dat het gebied ten oosten aan de lijzijde, in de regenschaduw van het gebergte, ligt. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

2021, tijdvak 1: De langste zeilwedstrijd ter wereld

Vraag 13 2 punten

Om de juiste koers te varen maken zeilers gebruik van de overheersende zee- en luchtstromen.
Stelling 1: zee- en luchtstromen verdelen warmte en koude over het aardoppervlak.
Stelling 2: zeestromen worden onder andere aangedreven door de wind.
Stelling 3: zeestromen draaien op het noordelijk halfrond tegen de wijzers van de klok in.
Geef voor elke stelling aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft voor elke stelling het juiste oordeel: stelling 1 juist, stelling 2 juist en stelling 3 onjuist. (2p)

Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee juist: 0 punten.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 9 De route van de Volvo Ocean Race 2017 / 2018

De route van de Volvo Ocean Race 2017 / 2018
Bron 9

De Volvo Ocean Race is de langste zeilwedstrijd ter wereld. De race van 2017 / 2018 begon op 22 oktober in Alicante (Spanje), duurde bijna negen maanden en bestond uit 11 etappes. In juni 2018 eindigde de race in Nederland. Na 45.000 zeemijlen (ruim 80.000 km) was Den Haag de eindbestemming. De zeilers bepalen zelf hun koers tijdens een etappe. De werkelijk gevaren route kan daardoor afwijken van de voorgestelde route.

Kaart: wereldkaart met de voorgestelde route van de race, de etappes genummerd 1 tot en met 11 en de plaatsen Alicante, Lissabon, Kaapstad, Melbourne, Hongkong, Auckland, Itajaí, Newport News, Cardiff, Den Haag en Göteborg.

Bron 10 Zuidelijk deel van de route tijdens de tweede etappe

Zuidelijk deel van de route tijdens de tweede etappe
Bron 10

Kaart van het zuidelijke deel van de Atlantische Oceaan, met Zuid-Amerika links en Afrika rechts. Kaapstad is aangegeven. De stippellijn is de voorgestelde route naar Kaapstad. De doorgetrokken lijnen zijn de werkelijk gevaren route van elk zeilschip: langs de kust van Zuid-Amerika en vandaar naar het oosten naar Kaapstad. Legenda: voorgestelde route en werkelijk gevaren route van elk zeilschip. Schaal 0 tot 960 km.

Vraag 14 1 punt

Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
De kortste route tijdens de tweede etappe, van Lissabon naar Kaapstad, gaat langs de zuidwestkust van Afrika. Toch kiezen de zeilers voor de langere, maar snellere route langs de kust van Zuid-Amerika.
Geef de oorzaak waardoor de route langs de kust van Zuid-Amerika sneller is dan de route langs de zuidwestkust van Afrika.

Bekijk het antwoord
  • Uit het antwoord blijkt dat de zeilers op de route langs de kust van Zuid-Amerika met de (naar het zuiden gerichte) winden en/of zeestromen mee zeilen, terwijl ze op de route langs de zuidwestkust van Afrika tegen de (naar het noorden gerichte) winden en/of zeestromen in zeilen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

klimaatgrafiek a De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg

De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg
klimaatgrafiek a

Klimaatgrafiek: per maand de neerslag in mm (staven, linkeras, 0 tot 450 mm) en de temperatuur in °C (lijn, rechteras, -50 tot 40 °C). De neerslag ligt het hele jaar tussen ongeveer 70 en 125 mm per maand, met het hoogst in juni. De temperatuur is het hoogst in januari en februari (ongeveer 20 °C) en het laagst in juli (ongeveer 11 °C).

klimaatgrafiek b De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg

De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg
klimaatgrafiek b

Klimaatgrafiek: per maand de neerslag in mm (staven, linkeras, 0 tot 450 mm) en de temperatuur in °C (lijn, rechteras, -50 tot 40 °C). De neerslag is van mei tot en met september groot (ongeveer 280 tot 410 mm per maand) en in de winter klein (ongeveer 15 tot 55 mm per maand). De temperatuur is het hoogst in juli en augustus (ongeveer 28 °C) en het laagst in januari en februari.

klimaatgrafiek c De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg

De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg
klimaatgrafiek c

Klimaatgrafiek: per maand de neerslag in mm (staven, linkeras, 0 tot 450 mm) en de temperatuur in °C (lijn, rechteras, -50 tot 40 °C). De neerslag is klein, ongeveer 5 tot 65 mm per maand, met bijna geen neerslag in juli en het meeste in oktober. De temperatuur is het laagst in januari (ongeveer 11 °C) en het hoogst in juli en augustus (ongeveer 25 °C).

klimaatgrafiek d De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg

De klimaatgrafieken van Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg
klimaatgrafiek d

Klimaatgrafiek: per maand de neerslag in mm (staven, linkeras, 0 tot 450 mm) en de temperatuur in °C (lijn, rechteras, -50 tot 40 °C). De neerslag ligt het hele jaar tussen ongeveer 45 en 85 mm per maand, met het hoogst in oktober en november. De temperatuur is in januari ongeveer 0 °C en in juli ongeveer 16 °C.

Wereld

Wereld
Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 236/237. Schaal 1: 75.000.000

Wereldkaart met landen, steden, zeeën en oceanen. De legenda staat op het kaartblad.

Vraag 16 2 punten

Gebruik de bronnen 9 en 12 en het kaartenkatern.
De zeilers begonnen hun race in Alicante en kwamen achtereenvolgens langs de steden Hongkong, Auckland en Göteborg. In bron 12 staan de klimaatgrafieken van deze vier steden.
Noteer onder elkaar op je antwoordblad de steden Alicante, Hongkong, Auckland en Göteborg. Schrijf achter elke stad de letter van de bijbehorende klimaatgrafiek.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de juiste letter bij elke stad: Alicante c, Hongkong b, Auckland a en Göteborg d. (2p)

Vier steden juist gekoppeld: 2 punten. Drie of twee juist: 1 punt. Minder dan twee juist: 0 punten.

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Het stroomgebied van de Amazone

Opgavetekst

Aarde Klimaat: temperatuur en neerslag in januari

Aarde Klimaat: temperatuur en neerslag in januari
Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240A en C. Schaal 1: 200.000.000

Kaart met de temperatuur in januari (isothermen) en de neerslag in mm per gebied: minder dan 25, 25 tot 50, 50 tot 100, 100 tot 200, 200 tot 300 en 300 of meer.

Aarde Stroomgebieden en oceanen

Aarde Stroomgebieden en oceanen
Alcarta 1e editie kaartblad 220A. Schaal 1: 90.000.000

Wereldkaart met de stroomgebieden van de grote rivieren en het debiet van die rivieren.

Aarde Klimaat: luchtdruk en winden in juli

Aarde Klimaat: luchtdruk en winden in juli
Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240B en D. Schaal 1: 200.000.000

Kaart met de luchtdruk in juli (isobaren in hPa, gebieden met hoge en lage luchtdruk) en de winden: bestendige wind, veranderlijke wind, plaatselijke wind en de stiltegordel. De legenda staat op het kaartblad.

Vraag 23 2 punten

Gebruik het kaartenkatern.
De Rio Negro voert in de periode juni-augustus het meeste water af.
Leg dit uit aan de hand van de ligging van luchtdrukgebieden. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Oorzaak: (de bovenloop van) het stroomgebied van de Rio Negro staat in de periode juni-augustus onder invloed van de ITCZ, het tropische lagedrukgebied. (1p)
  • Gevolg: waardoor in deze periode veel neerslag valt, meer dan in de rest van het jaar, zodat de Rio Negro dan het meeste water afvoert. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Hawaii, eilandenketen in het midden van de Grote Oceaan

Opgavetekst

Bron 7 De eilandenketen Hawaii

De eilandenketen Hawaii
Bron 7 Het eiland Hawaii. Schaal 1 : 1.500.000

De eilandenketen Hawaii is vernoemd naar het grootste eiland, Hawaii. Het eiland Hawaii heeft een aantal grote vulkanen. Mauna Kea is een slapende vulkaan, maar Mauna Loa en Kilauea zijn nog wel actief. Hawaii ligt midden in de Grote Oceaan net ten zuiden van de Kreeftskeerkring.

Topografische kaart van het eiland Hawaii met hoogtes van de vulkanen (Mauna Kea 4.205 m, Mauna Loa 4.170 m, Kilauea-krater 1.277 m), plaatsnamen, lavastromen en een legenda met vulkanisme, bodemgebruik en vegetatie.

Bron 8 Ontstaan van de eilandenketen Hawaii

Ontstaan van de eilandenketen Hawaii
Bron 8

Schematische dwarsdoorsnede van noordwest naar zuidoost door de eilandenketen. De Pacifische plaat beweegt naar het noordwesten (ongeveer 10 cm per jaar) over een mantelpluim onder de lithosfeer. Van links naar rechts de eilanden Nihoa, Kauai, Oahu, Molokai, Maui en Hawaii, met hun leeftijd in miljoenen jaren: Nihoa-Kauai 5,6 tot 4,9; Oahu 3,4; Molokai 1,8; Maui 1,3; Hawaii 0,7 tot 0. Op het eiland Hawaii zijn de vulkanen Mauna Kea, Mauna Loa en Kilauea aangegeven.

Bron 9 Het sterrenobservatorium op de top van Mauna Kea

Het sterrenobservatorium op de top van Mauna Kea
Bron 9

Foto van de top van de Mauna Kea met meerdere witte koepels van sterrenwachten op de vulkaantop. Een smalle weg slingert over rode lavavelden, boven de wolkenlaag.

Bron 10 Gemiddelde jaarlijkse neerslag op Hawaii

Gemiddelde jaarlijkse neerslag op Hawaii
Bron 10 Schaal 0, 35 en 70 km

Kaart van de Hawaiiaanse eilanden met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in millimeters, in klassen van 0-500 tot 5.000 mm en meer (legenda met kleuren). Het westelijke en middelste deel van het eiland Hawaii is droog (0-500 mm). De natste delen (4.000 mm en meer) liggen in het oosten en noordoosten van het eiland Hawaii. Benoemde eilanden: Nihoa, Kauai, Oahu, Molokai, Lanai, Kahoolawe, Maui en Hawaii, en de Grote Oceaan.

Kaartenkatern: Aarde Klimaat Aarde Klimaat

Aarde Klimaat
Kaartenkatern: Aarde Klimaat Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240A en C; 240B en D

Vier wereldkaarten op één pagina: temperatuur en neerslag in januari en juli, en luchtdruk en wind in januari en juli. In de legenda van de temperatuur- en neerslagkaarten staan neerslagklassen van minder dan 25 mm tot 300 mm of meer, en isothermen in blauw (januari) en roze (juli) met labels van 10 tot 30 °C. De luchtdrukkaarten tonen gebieden met hoge en lage luchtdruk, isobaren in hectopascal, en de bestendige en veranderlijke winden.

Vraag 11 2 punten

Gebruik de bronnen 7 en 10 en het kaartenkatern.
Beschrijf in twee stappen het ontstaan van het spreidingspatroon van de neerslag op de eilanden van Hawaii.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de wind op de eilanden van Hawaii bijna altijd uit het noordoosten komt (de noordoostpassaat) (1p)
  • Noemt dat de vochtige lucht aan de noordoostkant tegen de hoge vulkanen wordt gedwongen te stijgen, waarbij de lucht afkoelt en condenseert (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Sarek National Park in Zweden

Opgavetekst

Bron 11a Sarek National Park in Zweden

Sarek National Park in Zweden
Bron 11a De Rapavallei

Sarek National Park ligt ten noordwesten van de plaats Jokkmokk en zo'n honderd kilometer ten noorden van de Noordpoolcirkel. Dit nationale park bestaat uit een vallei waarin de rivier Rapa stroomt met eromheen een groot en onaangetast berglandschap met gletsjers, hoge bergtoppen en brede dalen. De Sarek is met 2.089 meter een van de hoogste bergen in het gebied. De Rapa ontstaat uit vier kleinere rivieren en voert jaarlijks zo'n 180.000 ton sediment af.

Foto: een breed rivierlandschap met een meanderende, vertakte rivier tussen steile bergwanden, met op de achtergrond een besneeuwde berg.

Bron 11b Sarek National Park met de Rapavallei

Sarek National Park met de Rapavallei
Bron 11b Inzetkaartje: ligging van het kaartfragment in Scandinavië

Hoogtekaart van Sarek National Park en de Rapavallei. De hoogteklassen lopen van 0-200 m (groen) tot meer dan 1.500 m (donkerbruin). Verder staan water, gletsjers en sneeuw, de grens van het park en de landsgrens op de kaart. Labels: Sarek 2.089 m, Rapavallei, Akkajaure (meer), Noorwegen en Zweden. Het grootste deel van het park ligt tussen 500 en 1.500 m.

Bron 12 Klimaatgebieden in Europa (volgens Köppen)

Klimaatgebieden in Europa (volgens Köppen)
Bron 12 Schaal 1 : 40.000.000

Kaart van Europa met de klimaatgebieden volgens Köppen. De meest voorkomende klimaten zijn Csa (middellandse zeeklimaat), Cfb (zeeklimaat), Dfb (landklimaat) en Dfc (boreaal klimaat). Koude klimaten zijn ET (toendra) en EH (hooggebergte). Droge klimaten zijn Bsh en Bsk (steppeklimaten). Csb, Cfa en Cfc komen weinig voor. Pijlen tonen de warme Golfstroom en de koude zeestroom. Plaatsen en de Noordpoolcirkel zijn aangegeven.

Kaartenkatern: Scandinavië Scandinavië

Scandinavië
Kaartenkatern: Scandinavië Alcarta 1e editie kaartblad 114C. Schaal 1 : 7.000.000

Hoogtekaart van Scandinavië, Finland en de Baltische staten met hoogteklassen van 0-100 m tot meer dan 3.000 m en gletsjers, zeediepte, verkeer, water en plaatsen naar aantal inwoners. De legenda staat rechtsboven. Zichtbare plaatsen zijn onder meer Oslo, Bergen, Göteborg, Stockholm, Helsinki, Sint-Petersburg, Moskou, Riga en Vilnius.

Vraag 13 2 punten

Sarek National Park ligt in het noorden van Zweden, ten noorden van de poolcirkel.
Gebruik de bronnen 11 en 12 en het kaartenkatern.
Geef aan:

  • welke twee klimaten voorkomen in het noorden van Zweden;
  • door welke geofactor het verschil tussen deze twee klimaten ontstaat;
  • welk van deze twee klimaten Sarek National Park heeft.
Bekijk het antwoord
  • Noemt de twee klimaten in het noorden van Zweden (Df, boreaal, en ET, toendra), de geofactor hoogteligging of reliëf, en het ET- of toendraklimaat van Sarek National Park (2p)

Drie antwoorden juist: 2 punten. Twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten. Juiste antwoorden: het Df- of boreaal klimaat en het ET- of toendraklimaat; hoogteligging (reliëf); Sarek National Park heeft een ET- of toendraklimaat.

Vraag 13 in het hele examen

Bron 13 Klimaat Scandinavië

Klimaat Scandinavië
Bron 13 Schaal 1 : 15.000.000

Kaart van Scandinavië en de Baltische staten met de gemiddelde jaarlijkse neerslag in klassen (minder dan 500 mm tot 3.000 mm of meer) en de januari- en juli-isothermen. In januari loopt de temperatuur van -10 °C in het noordoosten tot 0 °C in het zuiden en oosten. In juli liggen de isothermen tussen 10 °C en 15 °C. De natste zone (3.000 mm of meer) ligt aan de Noorse westkust rond Bergen. De droogste zone (minder dan 500 mm) ligt in het noordoosten van Finland en Zweden. Plaatsen zijn aangegeven, onder meer Narvik, Luleå, Umeå, Stockholm, Oslo en Helsinki.

Vraag 14 2 punten

In Sarek National Park in het noorden van Zweden valt weinig neerslag.
Gebruik de bronnen 11 en 13 en het kaartenkatern.
Geef twee oorzaken waardoor in het noorden van Zweden weinig neerslag valt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee juiste oorzaken van de weinige neerslag in het noorden van Zweden (2p)

Per juiste oorzaak 1 punt. Juiste oorzaken zijn: het noorden van Zweden ligt voor een groot deel van het jaar aan de lijzijde of regenschaduw van een gebergte; het staat voor een groot deel van het jaar onder invloed van aflandige winden; het staat voor een groot deel van het jaar onder invloed van een hogedrukgebied of dalende lucht.

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië

Bron 16 De speelsteden tijdens het wereldkampioenschap voetbal in 2014

De speelsteden tijdens het wereldkampioenschap voetbal in 2014
Bron 16

Kaart van Brazilië met de buurlanden en de zee, met een noordpijl en een schaalbalk van 0 tot 1.200 km. Elke speelstad heeft een voetbalsymbool. De twaalf speelsteden zijn Manaus, Fortaleza, Natal, Recife, Salvador, Cuiabá, Brasília, Belo Horizonte, São Paulo, Curitiba, Rio de Janeiro en Porto Alegre.

Bron 17a Temperatuur en neerslag Zuid-Amerika in januari

Temperatuur en neerslag Zuid-Amerika in januari
Bron 17a Schaal 1 : 60.000.000

Klimaatkaart van Zuid-Amerika in januari. De neerslag staat in gekleurde vlakken, in klassen van minder dan 25 mm tot 300 mm of meer. De temperatuur staat in blauwe isothermen met labels van 10 tot 25 °C. De evenaar en de Steenbokskeerkring zijn aangegeven. Zichtbare steden: Caracas, Paramaribo, Bogotá, Guayaquil, Lima, La Paz, Manaus, Belém, Recife, Salvador, Brasília, Rio de Janeiro, Asunción, Porto Alegre, Buenos Aires en Santiago.

Bron 17b Temperatuur en neerslag Zuid-Amerika in juli

Temperatuur en neerslag Zuid-Amerika in juli
Bron 17b Schaal 1 : 60.000.000

Klimaatkaart van Zuid-Amerika in juli, met dezelfde neerslagklassen als bron 17a en roze isothermen met labels van 5 tot 30 °C. Het binnenland rond Brasília is geel (minder dan 25 tot 50 mm neerslag). Manaus, de kust bij Recife en Salvador en het zuiden rond Porto Alegre liggen in blauwe neerslagklassen. De 25 °C-isotherm loopt bij Recife, de 20 °C-isotherm bij Rio de Janeiro en de 15 °C-isotherm bij Porto Alegre.

Kaartenkatern: Brazilië Brazilië

Brazilië
Kaartenkatern: Brazilië Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 228. Schaal 1 : 20.000.000

Fysische kaart van Brazilië met hoogte- en waterkleuren en landsgrenzen. Het Amazonegebied is laagland; het Hoogland van Brazilië ligt in het midden en oosten van het land. Rivieren zijn onder meer de Amazone, de São Francisco, de Paraná en de Uruguay. Zichtbare steden zijn Manaus, Belém, Fortaleza, Natal, Recife, Salvador, Brasília, Cuiabá, Belo Horizonte, São Paulo, Rio de Janeiro, Curitiba, Florianópolis en Porto Alegre.

Vraag 22 2 punten

Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern.
Het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië werd gehouden in de maanden juni en juli. Deze maanden vallen in de droge periode.
Leg het ontstaan van de droge periode in Brazilië uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat in juni en juli boven (een groot deel van) Brazilië een hogedrukgebied ligt, of dat er dalende luchtstromen zijn (1p)
  • Noemt als gevolg dat de dalende lucht opwarmt of wolken oplossen, waardoor er weinig neerslag valt (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Gebruik de bronnen 16 en 17 en het kaartenkatern.
Voor de voetballers was het gunstig dat het wereldkampioenschap in Brazilië in de droge periode werd gehouden.
Geef:

  • het andere klimaatkenmerk van Brazilië waardoor het voor de voetballers gunstig was dat het wereldkampioenschap in deze periode werd gehouden;
  • de naam van de speelstad waar de klimaatomstandigheden voor de voetballers in deze periode het minst gunstig waren.
Bekijk het antwoord
  • Noemt dat in juni en juli de temperaturen in (het zuiden van) Brazilië relatief laag zijn, het is er winter (1p)
  • Noemt Manaus als de speelstad met het minst gunstige klimaat (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 18 Mascotte van het wereldkampioenschap voetbal in 2014: het driebandgordeldier

Mascotte van het wereldkampioenschap voetbal in 2014: het driebandgordeldier
Bron 18 Leefgebied driebandgordeldier

De mascotte voor het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië 2014 was het driebandgordeldier. Dit dier komt alleen in Brazilië voor en bij gevaar rolt het zich op tot een bal. Het driebandgordeldier wordt met uitsterven bedreigd.

Kaart van het leefgebied van het driebandgordeldier in Noordoost-Zuid-Amerika. Brazilië is groen, de buurlanden zijn beige en de zee is lichtblauw. Het leefgebied is rood-oranje aangegeven: een gebied in het oostelijke deel van Noordoost-Brazilië dat van de kust landinwaarts loopt. Schaal: 0 tot 2.000 km.

Vraag 24 2 punten

Gebruik bron 18 en het kaartenkatern.
De mascotte van het wereldkampioenschap voetbal was het met uitsterven bedreigde driebandgordeldier. In het landschap waar dit dier leeft, worden meerdere zeldzame diersoorten met uitsterven bedreigd.
Leg uit dat in dit landschap diersoorten met uitsterven worden bedreigd.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak dat grote delen van de savanne, cerrado of caatinga worden ontgonnen voor de landbouw (1p)
  • Noemt als gevolg dat het leefgebied van zeldzame soorten kleiner wordt, waardoor de dieren kunnen uitsterven (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Drie stroomgebieden in zuidelijk Afrika

Opgavetekst

Bron 6 Drie stroomgebieden in het grensgebied van Angola, Namibië en Botswana

Drie stroomgebieden in het grensgebied van Angola, Namibië en Botswana
Bron 6 De stroomgebieden van de Cunene, de Cuvelai en de Okavango/Cubango

In het Hoogland van Bihé in Angola ontspringen de rivieren Cunene en Okavango/Cubango. Ten zuiden daarvan ontspringt de Cuvelai. De Cunene mondt uit in zee, maar de Cuvelai en de Okavango/Cubango bereiken de zee nooit en monden uit in een binnenlandse delta. Het water van de Cuvelai bereikt de Etosha Pan alleen in extra natte jaren.

Kaartblad Aarde Platentektoniek Aarde Platentektoniek

Aarde Platentektoniek
Kaartblad Aarde Platentektoniek Alcarta 1e editie kaartblad 218A. Schaal 1: 90.000.000

Kaartblad Aarde Klimaat Aarde Klimaat

Aarde Klimaat
Kaartblad Aarde Klimaat Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 240A en C; 240B en D

Vraag 10 2 punten

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern. Gezien de breedteligging zou je verwachten dat het gebied waarin de drie rivieren ontspringen een tropisch klimaat heeft met een gemiddelde jaartemperatuur boven de 18ºC. Dat is echter niet zo. Geef aan welk klimaat het gebied heeft waarin deze drie rivieren ontspringen, en waardoor de gemiddelde jaartemperatuur in dit gebied onder de 18ºC ligt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het klimaat: een Cw-klimaat / Chinaklimaat (1p)
  • Noemt als oorzaak dat het gebied hoog ligt / op meer dan 1.000 meter hoogte (waardoor het relatief koel is) (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Mount Rushmore

Opgavetekst

Bron 9 Mount Rushmore

Mount Rushmore
Bron 9 Uitgehakte sculpturen van vier oud-presidenten van de Verenigde Staten in Mount Rushmore

In Mount Rushmore zijn in het graniet sculpturen uitgehakt van vier oud-presidenten van de Verenigde Staten: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt en Abraham Lincoln. Mount Rushmore ligt bij Rapid City in de Black Hills in het zuidwesten van South Dakota.

Bron 10 Klimaatdiagram Rapid City

Klimaatdiagram Rapid City
Bron 10

Vraag 14 2 punten

Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern. Mount Rushmore ligt in een gebied waar het D-klimaat naar het westen toe overgaat in een ander klimaat. Geef een aanwijzing uit de bronnen waaruit blijkt dat Mount Rushmore een D-klimaat heeft, en de naam van het klimaat waarin het D-klimaat bij Mount Rushmore naar het westen toe overgaat.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een aanwijzing uit de bronnen: er is sprake van grote temperatuurverschillen tussen zomer en winter / er groeien (naald)bomen op Mount Rushmore (1p)
  • Noemt het steppeklimaat / (semi-)aride klimaat / B-klimaat (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Klimaten en landschappen in Brazilië

Opgavetekst

klimaatgrafiek a Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië

Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië
klimaatgrafiek a

Klimaatgrafiek. Staven: neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40). Maanden: J tot en met D. Neerslag van november tot en met maart tussen ongeveer 190 en 250 mm per maand; van juni tot en met augustus onder de 25 mm per maand. De temperatuurlijn is vrijwel vlak.

klimaatgrafiek b Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië

Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië
klimaatgrafiek b

Klimaatgrafiek. Staven: neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40). Maanden: J tot en met D. Neerslag van januari tot en met juni boven de 250 mm per maand; van juli tot en met oktober tussen ongeveer 55 en 110 mm per maand. De temperatuurlijn is vrijwel vlak en hoog.

klimaatgrafiek c Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië

Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië
klimaatgrafiek c

Klimaatgrafiek. Staven: neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40). Maanden: J tot en met D. Neerslag in elke maand tussen ongeveer 90 en 145 mm. De temperatuurlijn is in de winter (juni tot en met augustus) lager dan in de zomer.

klimaatgrafiek d Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië

Klimaatgrafieken van vier steden in Brazilië
klimaatgrafiek d

Klimaatgrafiek. Staven: neerslag in mm per maand (linkeras, 0 tot 450). Lijn: temperatuur in °C (rechteras, -50 tot 40). Maanden: J tot en met D. Neerslag van december tot en met maart hoog, ongeveer 165 tot 235 mm per maand; van april tot en met september onder de 100 mm per maand. De temperatuurlijn is in de zomer (december tot en met februari) hoger dan in de winter.

Vraag 18 2 punten

De klimaatgrafieken a tot en met d in bron 1 horen bij de steden Brasília, Manaus, Porto Alegre en São Paulo. Noteer de letters van de vier klimaatgrafieken op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de naam van de juiste stad.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de juiste steden bij de klimaatgrafieken: a Brasília, b Manaus, c Porto Alegre, d São Paulo. (2p)

Vier antwoorden juist: 2 punten. Drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 3 punten

Hieronder staan kenmerken van drie landschappen in Brazilië: caatinga, cerrado en selva.
a Dit landschap bestaat uit een steppeachtige vegetatie.
b Dit landschap bestaat uit tropisch regenwoud.
c Door de halfjaarlijkse verschuiving van de ITCZ zijn de verschillen in neerslag tussen de seizoenen groot.
d Er is een droge periode van ongeveer negen maanden.
e Grote delen van dit gebied staan door het geringe reliëf regelmatig onder water.
f Voor de aanleg van onder andere sojaplantages wordt de savanneachtige vegetatie gekapt.
Noteer de namen van deze drie landschappen op je antwoordblad. Schrijf achter elk landschap de letters van de twee bijbehorende kenmerken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de namen van de drie landschappen bij de juiste kenmerken: caatinga bij a en d, cerrado bij c en f, selva bij b en e. (3p)

Zes antwoorden juist: 3 punten. Vijf of vier antwoorden juist: 2 punten. Drie antwoorden juist: 1 punt. Minder dan drie antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 3 punten

In Brazilië worden biobrandstoffen geproduceerd. Het gebruik van biobrandstoffen heeft voordelen en nadelen voor mens en natuur. Neem onderstaande tabel over op je antwoordblad en vul de tabel verder in.

voordeel van het gebruik van biobrandstoffennadeel van het gebruik van biobrandstoffen
mensHet produceren van biobrandstoffen levert Brazilië inkomsten op.…
natuur……
Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist nadeel van het gebruik van biobrandstoffen voor de mens: inheemse bevolkingsgroepen raken (door het kappen van tropisch regenwoud) hun leefgebied kwijt; voedselprijzen gaan omhoog; of landbouwgrond wordt gebruikt voor de productie van biobrandstoffen in plaats van voor voedselgewassen. (1p)
  • Noemt een juist voordeel van het gebruik van biobrandstoffen voor de natuur: bij het verbranden van biobrandstoffen komt (per saldo) minder CO2 vrij dan bij het verbranden van fossiele brandstoffen. (1p)
  • Noemt een juist nadeel van het gebruik van biobrandstoffen voor de natuur: voor het aanplanten van bijvoorbeeld oliepalm- of sojaplantages wordt tropisch regenwoud gekapt; of plantages hebben een geringe biodiversiteit of soortenrijkdom. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Landschappen en klimaten in Australië

Opgavetekst

Bron 1 Plaatsen waar de foto’s in bron 2 zijn genomen

Plaatsen waar de foto’s in bron 2 zijn genomen
Bron 1

Kaart van Australië met vier genummerde plaatsen: 1 in het noorden, 2 in het zuidwesten, 3 in het binnenland en 4 aan de oostkust.

Bron 2 Foto’s van vier plaatsen in Australië

Foto’s van vier plaatsen in Australië
Bron 2 foto a en foto c

Foto a: een droog, vlak landschap met een stopbord bij een zandweg, onder een blauwe lucht met wolken. Foto c: een droog landschap met hoge termietenheuvels en verspreide bomen.

Bron 2 Foto’s van vier plaatsen in Australië

Foto’s van vier plaatsen in Australië
Bron 2 foto b

Foto b: een houten picknicktafel en een bankje aan de oever van een meer, onder een boom met herfstbladeren, met bos op de achtergrond.

Bron 2 Foto’s van vier plaatsen in Australië

Foto’s van vier plaatsen in Australië
Bron 2 foto d

Foto d: bos met hoge bomen met witte stammen, lage grasplanten en struiken, en een rood pad op een heuvelachtige bodem.

Vraag 13 2 punten

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaskaart 246. Bij de plaatsen 1 tot en met 4 in bron 1 horen de foto’s a tot en met d in bron 2. Noteer de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de letter van de juiste foto.

Bekijk het antwoord
  • Plaats 1: foto c
  • Plaats 2: foto d
  • Plaats 3: foto a
  • Plaats 4: foto b

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

Australië ligt tussen 10° en 40° zuiderbreedte. Op deze breedte valt over het algemeen weinig neerslag. Leg met de overheersende luchtdruk op deze breedte uit dat hier weinig neerslag valt. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • De gebieden op deze breedte hebben een groot deel van het jaar een hogedrukgebied / hebben te maken met dalende luchtstromen (oorzaak). (1p)
  • Waardoor het vocht in de dalende / opwarmende lucht verdampt / niet condenseert (en er dus weinig neerslag valt) (gevolg). (1p)

Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 3 Luchtdruk en winden in januari

Luchtdruk en winden in januari
Bron 3 Legenda: Isobaar (de luchtdruk is weergegeven in hectoPascal (hPa); 1000 hPa = 750 mm kwikdruk); Gebied met veelvuldig optredende windstilte (stiltegordel); Gebied met hoge luchtdruk; Gebied met lage luchtdruk; Bestendige wind; Veranderlijke wind; Plaatselijke wind

Wereldkaart met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) in hPa, hoge (H) en lage (L) drukgebieden, en windpijlen. Afleesbare isobaarwaarden: van 1000 tot 1034 hPa. Aangegeven zijn de Noordpoolcirkel, de Kreeftskeerkring, de evenaar en de Steenbokskeerkring, en de volgende plaatsen: Vancouver, Chicago, New York, Amsterdam, Casablanca, Kaapstad, Perth, Sydney, Jakarta, Singapore, Tokyo, Beijing en andere plaatsen.

Bron 3 Luchtdruk en winden in juli

Luchtdruk en winden in juli
Bron 3 Legenda: Isobaar (de luchtdruk is weergegeven in hectoPascal (hPa); 1000 hPa = 750 mm kwikdruk); Gebied met veelvuldig optredende windstilte (stiltegordel); Gebied met hoge luchtdruk; Gebied met lage luchtdruk; Bestendige wind; Veranderlijke wind; Plaatselijke wind

Wereldkaart met isobaren (lijnen van gelijke luchtdruk) in hPa, hoge (H) en lage (L) drukgebieden, en windpijlen. Afleesbare isobaarwaarden: van 1000 tot 1026 hPa. Aangegeven zijn de Noordpoolcirkel, de Kreeftskeerkring, de evenaar en de Steenbokskeerkring, en de volgende plaatsen: Vancouver, Chicago, New York, Amsterdam, Casablanca, Kaapstad, Perth, Sydney, Jakarta, Singapore, Tokyo, Beijing en andere plaatsen.

Vraag 15 2 punten

Gebruik bron 3 en kaartblad 176-177. Aan de noordoostkust van Australië kan in de periode december-maart veel neerslag vallen. Beschrijf met de dan overheersende windrichting en met een gebiedskenmerk het ontstaan van deze neerslag.

Bekijk het antwoord
  • De noordoostkust van Australië staat in deze periode van het jaar onder invloed van aanlandige (en dus vochtige) wind. (1p)
  • Die tegen het gebergte opstijgt en voor veel neerslag zorgt. (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië

Bron 1 Bauxiet uit Brazilië

Bauxiet uit Brazilië
Bron 1 Bauxietmijn ten oosten van Óbidos in de deelstaat Pará

Brazilië is een van de grootste leveranciers van bauxiet ter wereld. Bauxiet is een belangrijke grondstof voor de aluminiumindustrie en wordt gewonnen door het afgraven van lateriet. Lateriet is een verweringslaag die ontstaat door de verwering van het onderliggende gesteente.

Vraag 18 1 punt

Gebruik bron 1. De foto laat de winning van de delfstof bauxiet zien. In welk landschap in Brazilië is de foto van bron 1 genomen? Kies uit: caatinga, cerrado, mangrove of selva.

  1. A caatinga
  2. B cerrado
  3. C mangrove
  4. D selva
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 18 in het hele examen

2018, tijdvak 1: De T-Rex in Leiden

Opgavetekst

Bron 1 De T-Rex in Leiden

De T-Rex in Leiden
Bron 1 Skelet van de T-Rex

In de zomer van 2013 werd in het noordoosten van Montana (VS) het skelet van een Tyrannosaurus Rex (T-Rex) ontdekt: een grote vleesetende dinosauriër uit de geologische periode van het Krijt. Bij een boerderij staken aan de ene kant van een heuveltje wat stukjes van een heup naar buiten en aan de andere kant waren stukken van de schedel te zien. De rest van het skelet moest daar wel tussen zitten. Onderzoekers van onder andere museum Naturalis uit Leiden haalden botje voor botje een schitterend bewaard gebleven skelet van een T-Rex uit het gesteente tevoorschijn. De botten waren in goede conditie. Bovendien bleek het skelet van het dier bijna helemaal compleet te zijn. Van de T-Rex zijn uitsluitend in Noord-Amerika fossielen gevonden. Dit exemplaar dat sinds 2016 in Leiden staat, is het eerste skelet van een T-Rex dat buiten Noord-Amerika te zien is.

Bron 2 Foto’s van de vindplaats van het skelet van de T-Rex in Montana

Foto’s van de vindplaats van het skelet van de T-Rex in Montana
Bron 2

Bron 2

Bron 2
Bron 2

Vraag 9 2 punten

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en de atlas.
Geef

  • de naam van het type vegetatie dat voorkomt bij de vindplaats van T-Rex;
  • de oorzaak waardoor daar geen bomen groeien.
Bekijk het antwoord
  • Noemt het type vegetatie: (gras)steppe. (1p)
  • Noemt de oorzaak: er valt te weinig neerslag (voor de groei van bomen). (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Het Eyremeer in Australië

Opgavetekst

Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Klimaatgrafiek met de neerslag in kolommen (mm per maand, linker as) en de temperatuur als lijn (°C, rechter as). Afleesbaar: de neerslag ligt het hele jaar ongeveer tussen 40 en 65 mm per maand. De temperatuurlijn ligt het hoogst in januari en december, ongeveer 20 °C, en het laagst in de wintermaanden van het noordelijk halfrond, juni tot en met augustus, ongeveer 10 °C.

Klimaatgrafiek a

Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Klimaatgrafiek met de neerslag in kolommen (mm per maand, linker as) en de temperatuur als lijn (°C, rechter as). Afleesbaar: de neerslag is het hele jaar laag, ongeveer 15 tot 50 mm per maand, en het laagst in juni tot en met augustus. De temperatuurlijn ligt het hoogst in januari en december, ongeveer 30 °C, en het laagst in juli, ongeveer 12 °C.

Klimaatgrafiek b

Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Klimaatgrafieken van vier steden in Australië
Bron 1 Klimaatgrafiek c

Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Klimaatgrafieken van vier steden in Australië
Bron 1 Klimaatgrafiek d

Vraag 15 2 punten

Gebruik de atlas.
De oostkust van Australië staat voor een deel van het jaar onder invloed van de zuidoostpassaat. Het Eyremeer wordt alleen gevuld in jaren waarin deze passaatwind extra krachtig is.
Leg uit dat het Eyremeer alleen bij een extra krachtige passaatwind gevuld wordt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat alleen in jaren met een extra krachtige passaatwind vochtige lucht verder landinwaarts / over de kustgebergtes wordt geblazen (oorzaak). (1p)
  • waardoor alleen dan voldoende neerslag valt in het stroomgebied van de rivieren die het Eyremeer voeden (gevolg). (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Thee in Indonesië

Opgavetekst

Bron 1 Thee in Indonesië

Theeplanten groeien in een tropisch of subtropisch klimaat. In Indonesië wordt thee vooral verbouwd in het noorden van Sumatra en op Java. Als de planten vier jaar oud zijn, kunnen voor het eerst theeblaadjes geplukt worden.

De kwaliteit van de thee hangt onder andere af van drie factoren:
1 De hoogteligging van de plantages. Hoe hoger een plantage ligt, des te beter de kwaliteit van de thee.
2 De manier waarop de theeblaadjes geplukt worden. Handmatig plukken geeft het beste resultaat, maar kost veel tijd.
3 De periode van het jaar waarin de theeblaadjes geplukt worden. De beste kwaliteit wordt bereikt als er gedurende het plukseizoen een lange droge periode is.

Vraag 22 2 punten

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Thee die op Java wordt geproduceerd is vaak van betere kwaliteit dan thee uit het noorden van Sumatra.
Leg dit uit aan de hand van de jaarlijkse verschuiving van luchtdrukgebieden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Uit de uitleg moet blijken dat een groot deel van Java (in tegenstelling tot het noorden van Sumatra) een periode van het jaar onder invloed staat van een hogedrukgebied / van droge lucht uit Australië / niet het hele jaar onder invloed staat van de ITCZ (oorzaak). (1p)
  • waardoor een groot deel van Java een droge tijd heeft (en de thee daar dus van betere kwaliteit is) (gevolg). (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 2: De Zayandeh, een rivier in Iran

Vraag 10 2 punten

Gebruik de atlas.
Beschrijf de invloed van het Zagrosgebergte op de hoeveelheid neerslag in het oosten van Iran.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de vochtige lucht ten westen van het Zagrosgebergte gedwongen wordt te stijgen en daar uitregent (1p)
  • Noemt dat ten oosten van het Zagrosgebergte de lucht daalt en geen waterdamp meer bevat, waardoor er weinig of geen neerslag valt (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Bali, vakantieparadijs met natuurlijke risico’s

Vraag 21 3 punten

Voor Australische toeristen is Indonesië, en dan met name het eiland Bali, een populaire vakantiebestemming. Dit heeft onder andere te maken met de relatieve nabijheid.
Geef

  • vanuit de dimensie natuur een reden waarom Indonesië voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is;
  • vanuit de economische dimensie een reden waarom Indonesië voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is;
  • vanuit de sociaal-culturele dimensie een reden waarom binnen Indonesië vooral Bali voor Australiërs een populaire vakantiebestemming is.
Bekijk het antwoord
  • Noemt vanuit de natuur een reden: Indonesië heeft een tropisch of warm klimaat (1p)
  • Noemt vanuit de economie een reden: Indonesië heeft lagere prijzen dan Australië, of door de nabijheid zijn vervoerskosten of vliegtickets relatief goedkoop (1p)
  • Noemt vanuit de sociaal-culturele dimensie een reden: de Balinese cultuur sluit, vergeleken met de rest van Indonesië, beter aan bij de westerse levenswijze en de vakantiewensen van Australiërs (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

In vakantiebrochures wordt de periode mei - september beschreven als de beste periode voor strandvakanties op Bali.
Leg uit dat deze periode het meest geschikt is voor strandvakanties.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Bali in de maanden mei tot en met september onder invloed staat van hoge luchtdruk of een aflandige wind uit Australië (oorzaak) (1p)
  • Legt uit dat daardoor weinig bewolking is, er veel zonuren zijn of er nauwelijks neerslag valt (gevolg) (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Hoe vaak weer en klimaat in het examen komt

Vragen over weer en klimaat per centraal examen aardrijkskunde havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 112, 15, 17, 19412%
2026, tijdvak 211, 13-14, 26413%
2025, tijdvak 16-726%
2025, tijdvak 212, 15, 2339%
2024, tijdvak 19-10, 1839%
2024, tijdvak 214-17413%
2023, tijdvak 111-12, 14, 17-18516%
2023, tijdvak 210, 15, 22, 24413%
2022, tijdvak 19-11, 15-16, 22-23723%
2022, tijdvak 210, 15, 17-18412%
2022, tijdvak 311-13, 20413%
2021, tijdvak 15, 12-14, 16, 23618%
2021, tijdvak 211, 13-14, 22-24619%
2021, tijdvak 310, 1426%
2019, tijdvak 118-2039%
2019, tijdvak 213-15, 18413%
2018, tijdvak 19, 15, 2239%
2018, tijdvak 210, 21-2239%

In 18 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde havo staat een vraag over weer en klimaat, samen 71 vragen (12% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 1: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 10% van de vragen over weer en klimaat, daarvoor 13%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met weer en klimaat

Maak de 15 nieuwste examenvragen over weer en klimaat online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over weer en klimaat

Andere onderwerpen aardrijkskunde havo

Weer en klimaat op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt weer en klimaat voor in het eindexamen aardrijkskunde havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 71 vragen over weer en klimaat, 12% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde havo stonden de meeste vragen over weer en klimaat?

In het examen van 2022, tijdvak 1, met 7 vragen: 9-11, 15-16, 22-23.

Hoe oefen ik examenvragen over weer en klimaat?

Op deze pagina staan alle vragen over weer en klimaat met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.