Examenvragen kaartvaardigheden aardrijkskunde havo
11 vragen over kaartvaardigheden uit 8 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Kaartvaardigheden komt in 8 van de 18 examens aardrijkskunde havo voor, met 11 vragen (2% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (3 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over kaartvaardigheden
Per examen de vragen over kaartvaardigheden, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Vulkanisme op Java, Indonesië
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.
Gebruik de bronnen 6 en 7.
bron 6
Het Bromo-Tengger Semeru National Park
Miljoenen jaren geleden ontstond bij een uitbarsting van de Tenggervulkaan een enorme caldera. In deze caldera zijn nieuwe vulkanen ontstaan, zoals de vaak actieve Bromo. Rondom deze nieuwe vukanen ligt een vlakte met een dikke laag sedimenten.
Ongeveer twintig kilometer van de caldera ligt de hoogste en actiefste vulkaan van Java: de Semeru. Bij een grote uitbarsting van de Semeru in 2022 ontstonden grote hoeveelheden as en lavastromen.
Op de hellingen van de Semeru groeit tropisch regenwoud, dat vanaf 2.400 meter hoogte overgaat in naaldbos. Op de top is er geen vegetatie.
De vulkanen maken deel uit van het Bromo-Tengger-Semeru National Park.

bron 7


Vraag 9 1 punt
Geef aan in welke kijkrichting de foto in bron 6 gemaakt is. Kies uit:
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C / in zuidelijke richting
2026, tijdvak 1: Nationale parken in Brazilië
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 14.
Gebruik de bronnen 11 en 12 en het kaartenkatern.
bron 11
Nationale parken in Brazilië
Een nationaal park is een beschermd gebied dat door de overheid wordt aangewezen vanwege de bijzondere natuur. In 1937 benoemde de Braziliaanse overheid het eerste nationale park. Inmiddels heeft Brazilië 73 nationale parken. Er mogen wel menselijke activiteiten plaatsvinden, maar de belangen van de natuur moeten voorop staan.
De nationale parken variëren in omvang. Het kleinste en meest bezochte park is Tijuca. In dit park in Rio de Janeiro staat het beroemde beeld ‘Christus de Verlosser’. In het noorden van Brazilië, op de grens met Frans-Guyana, ligt het grootste park: Montanhas de Tumucumaque.
De Braziliaanse overheid wil de nationale parken gebruiken om de inkomsten uit het toerisme te vergroten. Daarom kunnen particuliere bedrijven rechten kopen om in een park faciliteiten zoals bezoekerscentra en restaurants te bouwen en te exploiteren. Ook wordt de bereikbaarheid van de nationale parken verbeterd. De opbrengsten moeten ten goede komen aan het beheer van het park.

bron 12


Grote Bosatlas 56e editie kaartblad 210. Schaal 1: 20.000.000
Op de kaart in bron 11 worden drie nationale parken aangegeven met een cijfer. In bron 12 staan foto’s van deze nationale parken.
Vraag 18 1 punt
Welke foto uit bron 12 hoort bij cijfer 2 uit bron 11?
Bekijk het antwoord
foto b
2026, tijdvak 2: Mangroven in Brazilië
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 17.
Gebruik de bronnen 16 en 17.
bron 16 Mangroven aan de Braziliaanse kust

bron 17 Vier dwarsdoorsneden van mangroven aan de Braziliaanse kust

Vraag 22 2 punten
Noteer de cijfers 1 tot en met 4 uit bron 16 op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de letter van de bijbehorende dwarsdoorsnede uit bron 17.
Bekijk het antwoord
1 A, 2 C, 3 B, 4 D.
Indien vier juiste antwoorden 2 scorepunten; indien drie of twee juiste antwoorden 1 scorepunt; indien minder dan twee juiste antwoorden 0 scorepunten.
2025, tijdvak 2: De demografie van China
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
bron 3 Stroomdiagram van de Chinese binnenlandse migratie, 2010 - 2015
De pijlen geven de richting van de migratiestromen weer. De dikte geeft aan hoe groot de migratiestromen zijn (in miljoenen).


De provincies Ningxia, Tibet en Qinghai liggen in regio west. Vanuit en naar deze provincies vindt weinig migratie plaats. Hieronder staat over elk van deze provincies een kenmerk.
- Kenmerk 1: in deze autonome provincie wonen vooral Chinese moslims oftewel Hui-Chinezen.
- Kenmerk 2: deze zeer dunbevolkte provincie ligt in de Gobiwoestijn.
- Kenmerk 3: deze provincie heeft lange tijd regionale autonomie gehad en ligt in een onherbergzaam hooggebergte.

Vraag 3 1 punt
Geef bij elk kenmerk aan over welke provincie het gaat.
Bekijk het antwoord
- kenmerk 1: Ningxia
- kenmerk 2: Qinghai
- kenmerk 3: Tibet
2024, tijdvak 1: Komt de Lelylijn naar Emmeloord?
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 18.
Gebruik de bronnen 15 en 16.
Het kaartje van Emmeloord in bron 16 komt van een website waarop de bouwjaren van de bebouwing van alle Nederlandse steden te zien zijn.
Deze website gebruikt voor alle steden dezelfde standaard legenda.
Vraag 26 1 punt
Geef aan waarom deze standaard legenda voor Emmeloord minder geschikt is.
Kaartje van Emmeloord met de bouwjaren van de bebouwing. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de ouderdomsklassen in de legenda standaard voor 1900 beginnen, terwijl Emmeloord pas na 1942 ontstaan is.
Gebruik de bronnen 16 en 17.
In bron 16 staan met de letters a tot en met d vier wijken in Emmeloord aangegeven. In bron 17 staan foto's uit deze vier wijken.
Vraag 28 2 punten
Noteer de letters a tot en met d uit bron 16 op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter het cijfer van de bijbehorende foto uit bron 17.
Foto's van vier wijken in Emmeloord. Bekijk in Opgaven, pagina 17
Bekijk het antwoord
a1
b3
c4
d2
indien vier juiste antwoorden: 2
indien drie of twee juiste antwoorden: 1
indien minder dan twee juiste antwoorden: 0
Gebruik bron 18.
Het ontbreken van een goede aansluiting op het spoornet heeft op verschillende schaalniveaus invloed op de leefbaarheid. In de Noordoostpolder kan de Lelylijn bijdragen aan het oplossen van een demografisch vraagstuk. Op hogere schaalniveaus kan de Lelylijn bijdragen aan het oplossen van andere vraagstukken.
Vraag 29 4 punten
Neem de letters a tot en met d uit onderstaande tabel over op je antwoordblad en schrijf achter elke letter een juist antwoord.
| vraagstuk en schaalniveau | Wat is de omschrijving van het vraagstuk? | Op welke manier kan de Lelylijn bijdragen aan het oplossen van dit vraagstuk? |
|---|---|---|
| demografisch vraagstuk in de Noordoostpolder | a | Jongeren kunnen makkelijker pendelen naar hun werk of studie elders in het land. |
| economisch vraagstuk op nationaal schaalniveau | b | c |
| duurzaamheidsvraagstuk op Europees schaalniveau | uitstoot van broeikasgassen | d |
Kaart met de mogelijke route van de Lelylijn. Bekijk in Opgaven, pagina 18
Bekijk het antwoord
Juiste antwoorden zijn:
- a: ontgroening / vergrijzing
- b: (economische) ongelijkheid tussen Noord-Nederland en West-Nederland / de Randstad
- c: De Lelylijn kan bijdragen aan economische ontwikkeling in Noord-Nederland / zorgt voor een betere verbinding tussen de Randstad en Noord-Nederland.
- d: Als de Lelylijn wordt doorgetrokken naar Bremen / Hamburg / Duitsland kunnen treinen het vliegverkeer (en dus de uitstoot van broeikasgassen) terugdringen.
2023, tijdvak 1: Regionale verschillen in Brazilië
Opgavetekst
Bron 15 Administratieve indeling van Brazilië

Brazilië telt 26 deelstaten en één federaal district. De deelstaten en het federale district (Districto Federal) maken deel uit van vijf regio’s.
Kaart: indeling in vijf regio's. Legenda: Regio Noord, Regio Noordoost, Regio Centraal-West, Regio Zuidoost en Regio Zuid. Het federale district (Districto Federal) ligt in de Regio Centraal-West. Schaal 0 tot 700 km.
Bron 16 Zeven thematische kaarten van Brazilië: sociaaleconomische ongelijkheid

Kaart per deelstaat: inkomensverdeling volgens de GINI-index (schaal van 0 tot 1, 2019). Legenda: 0,42 - 0,50 - 0,54 - 0,58, van 'eerlijk' naar 'oneerlijk' inkomensverdeling. Brazilië gemiddeld: 0,54.
Bron 16 Zeven thematische kaarten van Brazilië: bruto regionaal product

Kaart per deelstaat: bruto regionaal product relatief (in euro's per inwoner, per staat, 2018). Legenda: 3.000 - 5.000 - 8.000 - 11.000 - 20.000. Brazilië gemiddeld: 7.830.
Bron 16 Zeven thematische kaarten van Brazilië: verstedelijkingstempo

Kaart per deelstaat: jaarlijkse groei van de stedelijke bevolking in procenten per staat, 2000-2015. Legenda: 2,6 - 3,0 - 3,6 - 5,0 - 8,8. Brazilië gemiddeld: 3,6.
Vraag 24 2 punten
Gebruik de bronnen 15 en 16.
Brazilië is in bron 15 verdeeld in vijf regio's. Op basis van de kaarten in bron 16 zou je Brazilië ook in drie regio's kunnen indelen: een centrumregio, een semi-perifere regio en een perifere regio.
Geef op basis van de kaarten in bron 16 aan
- welke twee regio's uit bron 15 je kunt samenvoegen tot de centrumregio van Brazilië;
- welke twee regio's uit bron 15 je kunt samenvoegen tot de perifere regio van Brazilië.
Bekijk het antwoord
- Noemt de Regio Zuidoost en de Regio Zuid als twee regio's die samen de centrumregio vormen. (1p)
- Noemt de Regio Noord en de Regio Noordoost als twee regio's die samen de perifere regio vormen. (1p)
2021, tijdvak 1: Het stroomgebied van de Amazone
Opgavetekst
Aarde Klimaat: temperatuur en neerslag in januari

Kaart met de temperatuur in januari (isothermen) en de neerslag in mm per gebied: minder dan 25, 25 tot 50, 50 tot 100, 100 tot 200, 200 tot 300 en 300 of meer.
Aarde Stroomgebieden en oceanen

Wereldkaart met de stroomgebieden van de grote rivieren en het debiet van die rivieren.
Bron 16 De samenvloeiing van de Amazone en de Rio Negro

Bij de stad Manaus vloeit de Rio Negro samen met de Amazone. De Rio Negro wordt de Zwarte Rivier genoemd vanwege de donkere kleur. Deze kleur wordt veroorzaakt door het ontbinden van organisch materiaal uit het regenwoud en de moerassen langs de rivier. Het water in de Amazone is door de grote hoeveelheid sediment lichtbruin gekleurd.
Als de Rio Negro zich bij de hoofdstroom voegt, duurt het een aantal kilometers voordat de twee stromen zich mengen tot één rivier.
Foto vanuit de lucht: lichtbruin water aan de linkerkant en donker water aan de rechterkant. Aan de rechterkant is op de achtergrond bebouwing te zien.
Vraag 22 1 punt
Gebruik bron 16 en het kaartenkatern.
Geef aan in welke richting de foto in bron 16 is gemaakt. Kies uit noord, oost, zuid of west.
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
2019, tijdvak 1: Fossielen zoeken bij de Jurassic Coast
Opgavetekst
Bron 1 Jurassic Coast

In het zuiden van Engeland ligt de Jurassic Coast. Deze kust, die tussen Exmouth en South Haven Point ligt, is 153 kilometer lang. De kust is bijzonder, omdat dit één van de weinige plekken op aarde is waar dicht bij elkaar fossielen uit het hele tijdvak van het Mesozoïcum gevonden worden.
Bekende bezienswaardigheden langs de Jurassic Coast zijn de inham van 'Lulworth Cove' en 'Stair Hole' (zie de bronnen 2 en 3).
Ligging van de Jurassic Coast. Kaartfragment met Exmouth, Lymebaai, Eype, South Haven Point, Lulworth Cove en Weymouth. Legenda: plaats / bezienswaardigheid. Schaal: 0, 10 en 20 km.
Bron 2

Luchtfoto van de Jurassic Coast.
Bron 3 Stair Hole aan de Jurassic Coast

Foto van de Stair Hole aan de Jurassic Coast. De gesteentelagen in de klif staan scheef of zijn geplooid.
Vraag 17 1 punt
In Frankrijk bestaat een kust die erg lijkt op de Jurassic Coast. Ook daar worden dicht bij elkaar fossielen uit het hele Mesozoïcum gevonden. Welke kust is dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2018, tijdvak 1: Het Eyremeer in Australië
Opgavetekst
Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië
Klimaatgrafiek met de neerslag in kolommen (mm per maand, linker as) en de temperatuur als lijn (°C, rechter as). Afleesbaar: de neerslag ligt het hele jaar ongeveer tussen 40 en 65 mm per maand. De temperatuurlijn ligt het hoogst in januari en december, ongeveer 20 °C, en het laagst in de wintermaanden van het noordelijk halfrond, juni tot en met augustus, ongeveer 10 °C.
Klimaatgrafiek a
Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië
Klimaatgrafiek met de neerslag in kolommen (mm per maand, linker as) en de temperatuur als lijn (°C, rechter as). Afleesbaar: de neerslag is het hele jaar laag, ongeveer 15 tot 50 mm per maand, en het laagst in juni tot en met augustus. De temperatuurlijn ligt het hoogst in januari en december, ongeveer 30 °C, en het laagst in juli, ongeveer 12 °C.
Klimaatgrafiek b
Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Bron 1 Klimaatgrafieken van vier steden in Australië

Vraag 13 2 punten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en de atlas.
De klimaatgrafieken a tot en met d in bron 1 horen bij de steden Alice Springs, Brisbane, Darwin en Melbourne.
Noteer de letters a tot en met d op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste stad.
Bekijk het antwoord
- Noteert de juiste stad bij elke letter: a Melbourne, b Alice Springs, c Darwin, d Brisbane. (2p)
Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden 2 punten; drie of twee juiste antwoorden 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden 0 punten.
Hoe vaak kaartvaardigheden in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 9, 18 | 2 | 6% |
| 2026, tijdvak 2 | 22 | 1 | 3% |
| 2025, tijdvak 2 | 3 | 1 | 3% |
| 2024, tijdvak 1 | 26, 28-29 | 3 | 9% |
| 2023, tijdvak 1 | 24 | 1 | 3% |
| 2021, tijdvak 1 | 22 | 1 | 3% |
| 2019, tijdvak 1 | 17 | 1 | 3% |
| 2018, tijdvak 1 | 13 | 1 | 3% |
In 8 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde havo staat een vraag over kaartvaardigheden, samen 11 vragen (2% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 3 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 4% van de vragen over kaartvaardigheden, daarvoor 1%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met kaartvaardigheden
Maak de 15 nieuwste examenvragen over kaartvaardigheden online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2023, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over kaartvaardigheden
Andere onderwerpen aardrijkskunde havo
- Globalisering
- Endogene en exogene processen
- Verstedelijking
- Weer en klimaat
- Nederland: wonen en water
- Bevolking en migratie
- Ontwikkelingsvraagstukken
- Water en rivieren
- Landbouw en voedsel
- Energie en grondstoffen
Kaartvaardigheden op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt kaartvaardigheden voor in het eindexamen aardrijkskunde havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 11 vragen over kaartvaardigheden, 2% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 8 van die examens.
In welk examen aardrijkskunde havo stonden de meeste vragen over kaartvaardigheden?
In het examen van 2024, tijdvak 1, met 3 vragen: 26, 28-29.
Hoe oefen ik examenvragen over kaartvaardigheden?
Op deze pagina staan alle vragen over kaartvaardigheden met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.