Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde havo
21 vragen over energie en grondstoffen uit 6 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Energie en grondstoffen komt in 6 van de 18 examens aardrijkskunde havo voor, met 21 vragen (4% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 3 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over energie en grondstoffen
Per examen de vragen over energie en grondstoffen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 2: De geografie van steenkool
Opgavetekst
Bij deze opgave horen de bronnen 4 tot en met 6.
Gebruik bron 4.
bron 4 De geschiedenis van steenkoolgebruik
Steenkool is een gesteente dat honderden miljoenen jaren geleden is ontstaan. Delen van de aarde waren in die periode bedekt met uitgestrekte tropische moerassen, waarin dikke veenlagen ontstonden. Afzettingen van zand en klei bedekten het veen, waardoor de veenlagen werden omgezet in steenkool.
Steenkool wordt al sinds de oudheid gebruikt als fossiele brandstof. Maar vanaf 1750 namen de winning en het gebruik van steenkool toe. Met steenkool werden stoommachines en staalfabrieken aangedreven.
Vanaf 1880 begon het gebruik van steenkool te veranderen. Stoommachines werden geleidelijk vervangen door verbrandingsmotoren die draaiden op aardolieproducten. Tegelijkertijd werd steeds meer steenkool verstookt voor de opwekking van elektriciteit. Sindsdien is de mondiale productie van steenkool alleen maar toegenomen.
Tegenwoordig wordt ongeveer 70% van alle gewonnen steenkool in de wereld gebruikt voor de elektriciteitsproductie. Er zijn wel grote verschillen tussen landen. In 2024 werd in de Verenigde Staten 17% van alle elektriciteit opgewekt met steenkool, in China was dat 60% en in India 68%.
Vraag 5 1 punt
Tot welke hoofdgroep van gesteenten behoort steenkool?
Bekijk het antwoord
Sedimentgesteenten. (1 scorepunt)
Gebruik bron 4.
Het gebruik van steenkool heeft het globaliseringsproces versneld.
Vraag 6 2 punten
Beredeneer waarom het gebruik van steenkool het globaliseringsproces versneld heeft.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juiste redenering is:
- Steenkool maakte de ontwikkeling van stoomschepen / stoomtreinen mogelijk, (1 scorepunt)
- zodat grondstoffen / goederen / producten sneller / grootschaliger (mondiaal) verspreid konden worden. (1 scorepunt)
Bij de verbranding van steenkool komt koolstofdioxide vrij. Tijdens de klimaatconferentie in Glasgow in 2021 wilden landen daarom afspreken om het steenkoolgebruik af te bouwen. De Indiase klimaatminister had bezwaar en stelde het volgende: ‘Opkomende landen moeten het recht hebben op het gebruik van fossiele brandstoffen’.
Vraag 8 2 punten
Geef
- een argument vóór de stelling van de Indiase klimaatminister;
- een argument tegen de stelling van de Indiase klimaatminister.
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste argumenten voor de stelling zijn: Ontwikkelingslanden hebben niet de (financiële) mogelijkheden om over te stappen op duurzame energiebronnen. Het gebruik van fossiele brandstoffen is relatief goedkoop (en noodzakelijk om tot ontwikkeling te komen). Veel centrumlanden hebben hun ontwikkeling / welvaart te danken aan het decennialange gebruik van fossiele brandstoffen. (1 scorepunt)
- Voorbeelden van juiste argumenten tegen de stelling zijn: De uitstoot van broeikasgassen is een mondiaal probleem dat alleen door alle landen samen kan worden gestopt. Door fossiele brandstoffen te blijven gebruiken, worden de gevolgen van de uitstoot van broeikasgassen afgewenteld in tijd. (1 scorepunt)
2024, tijdvak 2: De energietransitie in Den Haag
Opgavetekst
Bron 14 De energietransitie in Den Haag

In 2040 wil de gemeente Den Haag dat de energievoorziening in de gemeente klimaatneutraal is. Om dit doel te bereiken worden wijkgerichte en woninggerichte maatregelen genomen.
Een voorbeeld van zo'n maatregel is het aansluiten op een warmtenet van de wijken Moerwijk en Ypenburg. Een warmtenet is een stelsel van buizen dat warm water levert aan huizen. Het water wordt op een centrale plek verwarmd. Dat gebeurt nu nog met aardgas, maar het plan is over te stappen op schonere energiebronnen, zoals restwarmte van fabrieken.
De kaart toont de drie wijken: 1 Geuzen- en Statenkwartier, 2 Moerwijk en 3 Ypenburg (rood gemarkeerd). Schaal 0 tot 3,4 km.
Bron 15 Buurtprofielen van Geuzen- en Statenkwartier, Moerwijk en Ypenburg in 2022

| Geuzen- en Statenkwartier | Moerwijk | Ypenburg | |
|---|---|---|---|
| gemiddelde waarde koopwoning | €589.713 | €164.066 | €379.523 |
| woningtype: appartementen | 68% | 90% | 24% |
| woningtype: eengezinswoningen | 29% | 9% | 75% |
| woningtype: anders | 3% | 1% | 1% |
| eigendom: sociale huur | 2% | 87% | 25% |
| eigendom: particuliere huur | 35% | 2% | 18% |
| eigendom: koop | 61% | 11% | 57% |
| eigendom: geen gegevens | 2% |
De verdeling over bouwperiodes staat in de taartdiagrammen op de figuur.
Vraag 25 2 punten
Gebruik de bronnen 14 en 15. Hieronder staan beschrijvingen van drie Haagse wijken: Geuzen- en Statenkwartier, Moerwijk en Ypenburg. Wijk 1: in deze wijk heeft gentrificatie plaatsgevonden. Wijk 2: in deze wijk staan veel portiekflats. Wijk 3: in deze wijk wonen veel jonge gezinnen met werkende ouders. Noteer de cijfers 1 tot en met 3 onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de naam van de wijk waarop deze uitspraak het meest van toepassing is.
Bekijk het antwoord
- Noemt bij elk cijfer de juiste wijk: 1 Geuzen- en Statenkwartier, 2 Moerwijk, 3 Ypenburg (2p)
Drie juiste antwoorden 2 punten; twee juiste antwoorden 1 punt; één juist antwoord 1 punt.
Vraag 26 2 punten
Gebruik bron 15. De gemeente Den Haag wil de wijk Moerwijk verduurzamen. Deze wijk is zeer geschikt om aan te sluiten op het warmtenet. Zonnepanelen op de woningen zullen hier niet genoeg opwekken om alle huishoudens van energie te voorzien. Geef aan waarom: de wijk Moerwijk zeer geschikt is om aan te sluiten op het warmtenet; zonnepanelen op de woningen in de wijk Moerwijk niet genoeg energie zullen opwekken om alle huishoudens van energie te voorzien.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de woningen in de flats dicht bij elkaar staan, zodat er weinig warmte- of energieverlies is met een warmtenet (1p)
- Noemt dat het dakoppervlak van de flats te klein is om voor alle huishoudens in die flats energie op te wekken (1p)
Vraag 28 2 punten
Gebruik bron 16. Geef twee manieren waarop de website DataLab kan helpen om draagvlak bij burgers te creëren bij het nemen van beslissingen over het energiebeleid.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende manieren: burgers worden zich meer bewust van hun eigen energieverbruik of het energieverbruik in hun wijk; burgers kunnen op basis van de gegevens in DataLab zelf met voorstellen komen over het energiebeleid (2p)
2023, tijdvak 1: Extreme droogte in Brazilië
Opgavetekst
Bron 14 Extreme droogte in Brazilië

Grote delen van Brazilië werden in 2021 getroffen door de ergste droogte in bijna een eeuw. Al sinds oktober 2019 valt er in grote delen van Brazilië minder neerslag dan normaal. Door de droogte daalde het debiet van de rivier Paraná sterk.
Kaart: Droogte in de periode april - september 2021. Legenda: van uitzonderlijke droogte, extreme droogte, ernstige droogte, gemiddelde droogte en droogte, via normaal, naar nat, gemiddelde natheid, ernstige natheid, extreme natheid tot uitzonderlijke natheid. Namen op de kaart: Selvas, Caatinga, Cerrado en de rivier Paraná. Schaal 0 tot 1300 km.
Kaartenkatern Brazilië

Overzichtskaart van Brazilië.
Kaartenkatern Brazilië Mijnbouw, industrie en dienstverlening

Thematische kaart van Brazilië met mijnbouw, industrie en dienstverlening.
Vraag 19 2 punten
Gebruik bron 14 en de kaart Brazilië Mijnbouw, industrie en dienstverlening in het kaartenkatern.
Door de droogte in het zuiden van Brazilië daalde het debiet van de rivier Paraná. Mede hierdoor steeg de ijzerprijs in Brazilië.
Geef twee oorzaken waardoor een lager debiet in de Paraná kan leiden tot een stijging van de ijzerprijs in Brazilië.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende oorzaken: door een lager debiet leveren hydro-elektriciteitscentrales minder stroom, zodat de kosten van ijzerproductie stijgen; door een lager debiet is transport over de rivier lastiger / duurder, zodat de prijs van ijzer stijgt. (2p)
Per juiste oorzaak 1 punt.
Kaartenkatern Wereld

Overzichtskaart van de wereld.
Vraag 20 3 punten
Gebruik het kaartenkatern.
Een stijgende ijzerprijs in Brazilië kan leiden tot een mondiale stijging van de ijzerprijs. Een hoge ijzerprijs kan voor Brazilië gunstig zijn.
Geef
- nog twee andere BRICS-landen waarvoor een hoge ijzerprijs gunstig kan zijn;
- het BRICS-land waarvoor een hoge ijzerprijs ongunstig is;
- twee centrumlanden waarvoor een hoge ijzerprijs gunstig kan zijn.
Bekijk het antwoord
- Noemt India en Zuid-Afrika als twee andere BRICS-landen waarvoor een hoge ijzerprijs gunstig kan zijn. (1p)
- Noemt China als BRICS-land waarvoor een hoge ijzerprijs ongunstig is. (1p)
- Noemt twee van de volgende centrumlanden waarvoor een hoge ijzerprijs gunstig kan zijn: Canada, Zweden, Australië. (1p)
2021, tijdvak 3: Aanleg van de Belo Monte-stuwdam in het leefgebied van de Mebêngôkre
Opgavetekst
Kaartblad Brazilië Brazilië

Vraag 17 2 punten
Gebruik in het kaartenkatern de overzichtskaart van Brazilië. In Brazilië wordt een groot deel van de elektriciteit opgewekt met waterkrachtcentrales. Geef aan in het stroomgebied van welke grote rivier de meeste waterkrachtcentrales aangelegd zijn, en waarom juist in deze regio zoveel waterkrachtcentrales aangelegd zijn.
Bekijk het antwoord
- Noemt het stroomgebied van de Paraná/Paranaíba (1p)
- Geeft als reden dat in de nabijheid van de Paraná/Paranaíba veel grote steden liggen / de vraag naar elektriciteit hoog is (1p)
Bron 13 Het stroomgebied van de Xingu

De Xingu ontspringt op het Plateau van Mato Grosso en mondt na 1.640 kilometer ten noorden van de stad Altamira uit in de Amazone. Tussen Altamira en de monding in de Amazone is de Belo Monte-stuwdam gebouwd. Deze stuwdam levert jaarlijks 11.000 megawatt aan energie op. In het stroomgebied van de Xingu ligt een reservaat waarin de Mebêngôkre-indianen leven. Buiten het reservaat is in het stroomgebied van de Xingu sprake van grootschalige houtkap.
Vraag 18 1 punt
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern. De Xingu ontspringt op het Plateau van Mato Grosso. Het Plateau van Mato Grosso maakt deel uit van een groter deelgebied in Brazilië. Geef de naam van dit grotere deelgebied.
Bekijk het antwoord
- Noemt het Hoogland van Brazilië (1p)
Vraag 20 2 punten
Gebruik in het kaartenkatern de kaart Amazonië Bodemgebruik en economie. Een groot deel van de opgewekte elektriciteit bij de Belo Monte-stuwdam wordt gebruikt voor de productie van aluminium. Geef van welk erts aluminium gemaakt wordt, en waarom Brazilië in toenemende mate zelf aluminium produceert.
Bekijk het antwoord
- Noemt bauxiet (1p)
- Geeft als reden dat met de export / verkoop van aluminium meer verdiend kan worden dan met de export / verkoop van bauxiet, en/of dat de productie van aluminium werkgelegenheid oplevert (1p)
Bron 14 Ligging Altamira en de Belo Monte-stuwdam

Vraag 21 2 punten
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern. De Belo Monte-stuwdam heeft invloed op de hoeveelheid sediment bij de monding van de Amazone. Leg dit uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
- Oorzaak: achter de Belo Monte-stuwdam bezinkt sediment in het stuwmeer / in het stilstaande water (1p)
- Gevolg: waardoor bij de monding van de Amazone minder sediment beschikbaar is (1p)
Bron 15 De Mebêngôkre: de camera is onze pijl en boog

De Mebêngôkre leven in een reservaat in het zuiden van de deelstaat Pará in het stroomgebied van de Xingu. Mebêngôkre betekent 'mensen van het water'. Het leefgebied van de Mebêngôkre wordt bedreigd door ontbossing en door de aanleg van de Belo Monte-stuwdam.
In de oorspronkelijke plannen wilde de regering een hele reeks aan dammen bouwen in de Xingu, maar door aanhoudende protesten van de Mebêngôkre zijn de oorspronkelijke plannen aangepast en is er één grote dam aangelegd: de Belo Monte-stuwdam bij Altamira. Ondanks de aanpassingen van de oorspronkelijke plannen blijven de Mebêngôkre zich verzetten tegen deze dam. De Mebêngôkre maken bij hun verzet gebruik van moderne technologieën. Met drones en camera's leggen ze de werkzaamheden vast en wordt de naleving van gemaakte afspraken gecontroleerd. “De camera is onze pijl en boog”, zeggen de Mebêngôkre.
Bron 15

Vraag 22 2 punten
Gebruik bron 15. De Belo Monte-stuwdam is aangelegd in het leefgebied van de Mebêngôkre. Deze indianenstam heeft door protesten invloed uitgeoefend op de oorspronkelijke plannen. Stelling: de foto in bron 15 laat een stereotype van Amazone-indianen zien. Geef een argument voor deze stelling en een argument tegen deze stelling.
Bekijk het antwoord
- Noemt als argument voor: het traditionele uiterlijk (geverfd gezicht / indianentooi) van de man / mensen op de foto bevestigt het stereotype van Amazone-indianen (1p)
- Noemt als argument tegen: de camera / filmapparatuur ontkracht het stereotype van Amazone-indianen (1p)
Vraag 23 2 punten
Gebruik de bronnen 14 en 15. Door de aanleg van de Belo Monte-stuwdam is het inwoneraantal van Altamira gestegen. Een deel van de nieuwe inwoners komt van de gebieden A en B op de kaart in bron 14. Geef de reden waarom mensen uit gebied A vertrokken zijn, en de reden waarom mensen uit gebied B vertrokken zijn.
Bekijk het antwoord
- Noemt voor gebied A: door het stijgende rivierpeil / het ontstaan van een stuwmeer achter de dam komen leefgebieden (van inheemse bewoners) in gebied A onder water te staan (1p)
- Noemt voor gebied B: door de aanleg van de dam stroomt er minder / geen water door de rivier in gebied B, waardoor bewoners hun bestaansmiddelen kwijtraken (1p)
Vraag 24 3 punten
Gebruik de bronnen 14 en 15. Beredeneer in drie stappen dat met de aanleg en aanwezigheid van de Belo Monte-stuwdam belangen vanuit drie verschillende dimensies met elkaar botsen.
Bekijk het antwoord
- Noemt de economische dimensie: met de aanleg / aanwezigheid van de Belo Monte-stuwdam worden banen gecreëerd / wordt de economie (welvaart) gestimuleerd (1p)
- Noemt de sociaal-culturele dimensie: deze economische vooruitgang gaat ten koste van het leefgebied van de inheemse bevolking / de Mebêngôkre (1p)
- Noemt de dimensie natuur: met de aanleg / aanwezigheid van de Belo Monte-stuwdam gaan leefgebieden van planten en dieren verloren / wordt tropisch regenwoud gekapt (1p)
Een deelantwoord dat ingaat op het verzet van de Mebêngôkre tegen het overheidsbesluit (politieke dimensie) krijgt één scorepunt.
2019, tijdvak 2: Natuurlijke hulpbronnen in Brazilië
Vraag 17 2 punten
Gebruik de atlas. Brazilië is op mondiale schaal een belangrijke leverancier van ijzererts. Ook wordt in Brazilië veel ijzererts verwerkt tot ijzer en staal. Geef aan:
- naar welke twee gebieden het meeste Braziliaanse ijzererts geëxporteerd wordt;
- op welke atlaskaart je kunt zien dat in Brazilië ook ijzer en staal geproduceerd worden.
Bekijk het antwoord
- Noemt West-Europa en Japan / Oost-Azië als de twee gebieden waar het meeste Braziliaanse ijzererts naartoe geëxporteerd wordt. (1p)
- Noemt atlaskaart 230A / 231A. (1p)
Vraag 19 2 punten
Brazilië heeft goede mogelijkheden voor het opwekken van hydro-elektriciteit. Het opwekken van hydro-elektriciteit kan echter ook een bedreiging zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië. Beredeneer dat het opwekken van hydro-elektriciteit een bedreiging kan zijn voor de culturele diversiteit in Brazilië.
Bekijk het antwoord
- Voor het opwekken van hydro-elektriciteit wordt voor de aanleg van stuwdammen tropisch regenwoud gekapt / het milieu aangetast. (1p)
- En dat gebeurt vaak in gebieden waar de lokale bevolking nog op traditionele wijze leeft / inheemse stammen wonen. (1p)
Vraag 20 2 punten
Gebruik de kaartbladen 230 en 231. In het noorden van Brazilië in de buurt van de plaats Boa Vista ligt het Hoogland van Guyana. Dit gebied is rijk aan delfstoffen. Toch worden daar relatief weinig delfstoffen gewonnen. Een reden hiervoor zijn de hoge kosten van de winning. Geef:
- een reden voor de hoge kosten van delfstofwinning in het Braziliaanse deel van het Hoogland van Guyana;
- een politieke reden voor de beperkte delfstofwinning in het Braziliaanse deel van het Hoogland van Guyana.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste reden voor de hoge winningskosten: de bereikbaarheid van het gebied is slecht / het gebied ligt ver van de geïndustrialiseerde regio in Brazilië. (1p)
- Noemt een juiste politieke reden: in dit deel van Brazilië liggen beschermde indianenreservaten / bossen waar het lastig is een vergunning te krijgen voor het winnen van delfstoffen. (1p)
2018, tijdvak 1: Goudwinning op Lombok
Opgavetekst
Bron 1 Goudkoorts op Lombok
In de heuvels op het Indonesische eiland Lombok heerst een ware goudkoorts. Veel boeren en vissers hebben hun bestaan ingeruild voor dat van goudzoeker. In kleine illegale mijnen worden rotswanden met de hand uitgehakt en het daarbij vrijkomende steengruis wordt naar de dorpen gebracht. Om het steengruis van het goud te scheiden wordt kwik gebruikt. De kwikresten worden gedumpt en komen in de voedselketen en het drinkwater terecht. De lokale bevolking krijgt hierdoor te maken met kwikvergiftiging. Mensen met kwikvergiftiging kunnen last krijgen van coördinatieproblemen, spierverslapping en geboorteafwijkingen en er kunnen problemen optreden met horen en zien. De lokale bevolking heeft onvoldoende middelen om te investeren in een schonere goudproductie.
Voor de verkoop van het goud is de lokale bevolking afhankelijk van tussenhandelaren in Mataram, de hoofdstad van Lombok.
De tussenhandelaren verkopen het goud vervolgens door aan afnemers in China, Noord-Amerika en Europa. De Indonesische overheid overweegt vergunningen te verlenen aan grote moderne westerse mijnbouwbedrijven om goud te winnen op Lombok.
Bron 2 Ontwikkeling van de goudprijs en de legale kwikimport in Indonesië

Kolommen: de legale kwikimport in Indonesië (x 1.000 kg), rechter as, 0 tot 300. Lijn: de goudprijs (in euro/kg), linker as, 0 tot 40.000. Horizontale as: 1998 tot en met 2012. Afleesbaar: de goudprijs stijgt van ongeveer 6.000 euro/kg in 1998 naar ongeveer 30.000 euro/kg in 2012. De kwikimport is in 2001 en 2002 vrijwel nul en bereikt de hoogste waarden rond 2009 tot en met 2012.
Vraag 17 2 punten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Door de ontwikkeling die wordt getoond in bron 2 is de werkgelegenheid op Lombok binnen de primaire sector de laatste jaren veranderd.
Beredeneer welke verandering op Lombok binnen de primaire sector heeft plaatsgevonden.
Bekijk het antwoord
- Uit de redenering moet blijken dat de goudprijs de laatste jaren (sterk) is gestegen. (1p)
- Uit de redenering moet blijken dat boeren en vissers hun bestaan hebben ingeruild voor dat van goudzoeker (omdat ze daar meer mee konden verdienen). (1p)
Vraag 18 2 punten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
In bron 2 is de hoeveelheid kwik weergegeven die Indonesië legaal invoert. Door illegale handel wordt in Indonesië echter nog veel meer kwik ingevoerd.
Geef een natuurlijk kenmerk en een politiek kenmerk van Indonesië die eraan bijdragen dat er relatief veel illegale handel plaatsvindt.
Bekijk het antwoord
- Natuurlijk kenmerk: Indonesië is een uitgestrekte archipel / heeft een lange kustlijn (die nooit helemaal te controleren is). (1p)
- Politiek kenmerk: Indonesië is een soft state / kent veel corruptie (zodat onvoldoende opgetreden wordt tegen illegale handel). (1p)
Vraag 20 3 punten
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
De Indonesische overheid overweegt vergunningen te verlenen aan een aantal grote buitenlandse mijnbouwbedrijven om goud te winnen op Lombok. Dit kan voor de bevolking van Lombok zowel positieve als negatieve gevolgen hebben.
Geef voor de bevolking van Lombok
- twee mogelijke positieve gevolgen;
- één mogelijk negatief gevolg.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee mogelijke positieve gevolgen voor de bevolking van Lombok: de grote buitenlandse mijnbouwbedrijven mogen/zullen geen kwik gebruiken, waardoor de bron van de gezondheidsproblemen onder de bevolking wordt weggenomen / er ontstaan meer kansen op legale werkgelegenheid / door de komst van nieuwe werknemers zal meer geld besteed worden in de lokale economie. (2p)
- Noemt één mogelijk negatief gevolg voor de bevolking van Lombok: de grote winsten zullen ten goede komen aan het mijnbouwbedrijf en/of de nationale overheden / de lokale bevolking raakt de inkomsten uit de kleinschalige goudwinning kwijt / de lokale bevolking kan een deel van de grond kwijtraken (doordat vergunningen worden afgegeven) / er kan schade door grootschalige mijnbouw aan de leefomgeving ontstaan. (1p)
Aan een juist mogelijk positief gevolg 1 scorepunt toekennen; voor het positieve subcriterium maximaal 2 punten (opmerking uit het correctievoorschrift). Het negatieve gevolg levert 1 punt op.
Hoe vaak energie en grondstoffen in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 2 | 5-6, 8 | 3 | 9% |
| 2024, tijdvak 2 | 25-26, 28 | 3 | 9% |
| 2023, tijdvak 1 | 19-20 | 2 | 6% |
| 2021, tijdvak 3 | 17-18, 20-24 | 7 | 21% |
| 2019, tijdvak 2 | 17, 19-20 | 3 | 9% |
| 2018, tijdvak 1 | 17-18, 20 | 3 | 9% |
In 6 van de 18 ingedeelde examens aardrijkskunde havo staat een vraag over energie en grondstoffen, samen 21 vragen (4% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 3: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 3% van de vragen over energie en grondstoffen, daarvoor 4%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met energie en grondstoffen
Maak de 15 nieuwste examenvragen over energie en grondstoffen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2024, 2023, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over energie en grondstoffen
Andere onderwerpen aardrijkskunde havo
- Globalisering
- Endogene en exogene processen
- Verstedelijking
- Weer en klimaat
- Nederland: wonen en water
- Bevolking en migratie
- Ontwikkelingsvraagstukken
- Water en rivieren
- Landbouw en voedsel
- Kaartvaardigheden
Energie en grondstoffen op andere niveaus
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vwo
- Examenvragen energie en grondstoffen aardrijkskunde vwo Cariben
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt energie en grondstoffen voor in het eindexamen aardrijkskunde havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 21 vragen over energie en grondstoffen, 4% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 6 van die examens.
In welk examen aardrijkskunde havo stonden de meeste vragen over energie en grondstoffen?
In het examen van 2021, tijdvak 3, met 7 vragen: 17-18, 20-24.
Hoe oefen ik examenvragen over energie en grondstoffen?
Op deze pagina staan alle vragen over energie en grondstoffen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.