Examenvragen lineaire verbanden wiskunde A havo
50 vragen over lineaire verbanden uit 12 centrale examens van 2019 tot en met 2026.
Lineaire verbanden komt in 12 van de 18 examens wiskunde A havo voor, met 50 vragen (13% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 3 (10 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over lineaire verbanden
Per examen de vragen over lineaire verbanden, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Steeds minder bos
Opgavetekst
Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties was de (totale) bosoppervlakte over de gehele wereld in 1990 ongeveer 4240 miljoen hectare (ha). Deze oppervlakte is in de periode 1990-2020 steeds kleiner geworden. Zie de tabel. Hierin worden drie perioden van elk 10 jaar onderscheiden.
Tabel: jaarlijkse verandering bosoppervlakte
| periode | verandering (in miljoen ha/jaar) | verandering (in %/jaar) |
|---|---|---|
| 1990-2000 | -7,84 | -0,19 |
| 2000-2010 | -5,17 | -0,13 |
| 2010-2020 | -4,74 | -0,12 |
In de volgende twee vragen gaan we met gegevens uit de tabel op twee manieren de bosoppervlakte in 2020 berekenen.
Neem aan dat de bosoppervlakte in elk van de drie onderscheiden perioden lineair afnam.
Vraag 1 3 punten
Bereken met de bosoppervlakte in 1990 en met de gegevens in de kolom ‘verandering (in miljoen ha/jaar)’ de bosoppervlakte in 2020. Geef je antwoord in een geheel aantal miljoen hectare.
Bekijk het antwoord
In de perioden 1990-2000, 2000-2010 en 2010-2020 is er respectievelijk 78,4; 51,7 en 47,4 (miljoen hectare) bos verdwenen
In de gehele periode 1990-2020 is er in totaal 177,5 (miljoen hectare) bos verdwenen
In 2020 is er dan (4240 − 177,5 = 4062,5 dus) 4063 (miljoen hectare) bos
Neem nu aan dat de bosoppervlakte in elk van de drie onderscheiden perioden exponentieel afnam.
Vraag 2 3 punten
Bereken met de bosoppervlakte in 1990 en met de gegevens in de kolom ‘verandering (in %/jaar)’ de bosoppervlakte in 2020. Geef je antwoord in een geheel aantal miljoen hectare.
Bekijk het antwoord
In de perioden 1990-2000, 2000-2010 en 2010-2020 zijn de jaarlijkse groeifactoren respectievelijk 0,9981; 0,9987 en 0,9988
0{,}9981^{10} \cdot 0{,}9987^{10} \cdot 0{,}9988^{10} \;(\approx 0{,}9569\ldots)
In 2020 is er dan (4240 · 0,9569... ≈ 4057,3... dus) 4057 (miljoen hectare) bos
2026, tijdvak 2: Plasticafval
Opgavetekst
Jaarlijks produceren wij een grote hoeveelheid plasticafval. Een groot deel hiervan wordt ingezameld en daarna gerecycled, verbrand of op een afvalberg gestort. Het deel dat niet wordt ingezameld, wordt niet verwerkt.
In de figuur zie je voor Europa welk deel van het plasticafval in 2005 en in 2019 werd gerecyled, verbrand, gestort of niet verwerkt.
figuur
| verwerking | 2005 | 2019 |
|---|---|---|
| gerecycled | 7 | 12 |
| verbrand | 20 | 38 |
| gestort | 62 | 44 |
| niet verwerkt | 11 | 6 |
In 2005 werd er in Europa in totaal 12,26 miljoen ton plasticafval geproduceerd. In 2019 was dit gestegen naar 15,26 miljoen ton.
Vraag 1 3 punten
Bereken hoeveel miljoen ton plasticafval in 2019 meer werd gerecycled dan in 2005. Geef je antwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Aflezen dat in 2005 7% en in 2019 12% werd gerecycled.
- In 2005 werd 0,07 × 12,26 = 0,8582 en in 2019 0,12 × 15,26 = 1,8312 miljoen ton gerecycled.
- Het verschil is 0,97 miljoen ton.
Opmerking
De percentages mogen worden afgelezen met een marge van 1 procentpunt.
2026, tijdvak 2: Spanwijdte en lichaamslengte
Opgavetekst
Bij de meeste mensen is de spanwijdte van de armen S net iets groter dan de lichaamslengte L. Zie figuur 1.
Met de volgende formule kun je de verhouding V tussen S en L berekenen:

V=\frac{S}{L}\quad\text{met S en L in meter}
Het vermoeden bestaat dat de grootte van de verhouding V van invloed is op de prestatie van sporters binnen de vechtsport.
In 2019 vochten de twee Nederlandse vechters Rico Verhoeven en Badr Hari tegen elkaar. Rico was 1,96 m lang met V = 1,071 en Badr was 1,98 m lang met V = 1,079 .
Vraag 11 3 punten
Bereken het verschil in spanwijdte tussen deze twee vechters. Geef je antwoord in hele centimeters.
Bekijk het antwoord
- $1{,}071=S_{Rico}/1{,}96$ en $1{,}079=S_{Badr}/1{,}98$.
- S_Rico = 2,099… m en S_Badr = 2,136… m.
- Het verschil is 0,037… m; afgerond 4 cm.
Onder andere bij de vechtsport MMA (mixed martial arts) is onderzocht of de verhouding V van invloed is op de prestatie van de vechters. In het onderzoek kwamen een laagste en een hoogste waarde van V voor:
- vechter A had de laagste waarde van V
- vechter B had de hoogste waarde van V
Stel dat vechter A en vechter B dezelfde spanwijdte hebben.
Vraag 12 2 punten
Leg uit welke van de twee vechters dan de grootste lichaamslengte heeft.
Bekijk het antwoord
- $S/L_A<S/L_B$ bij gelijke S.
- Dus L_A>L_B: vechter A heeft de grootste lichaamslengte.
Opmerking
Alternatief: passende waarden voor S, V_A en V_B kiezen met V_A<V_B (1 punt); L_A en de kleinere L_B berekenen en vechter A concluderen (1 punt).
In het onderzoek kwam ook een vechter voor met een spanwijdte die 2,5 cm langer was dan zijn lichaamslengte. Voor deze vechter geldt dus S = L + 0,025 . De verhouding V die bij de vechter hoort is V = 1,01445 .
Vraag 13 3 punten
Bereken de lichaamslengte van deze vechter in meter. Geef je antwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- $1{,}01445=(L+0{,}025)/L$.
- Beschrijven hoe deze vergelijking wordt opgelost.
- L = 1,730… m; het antwoord is 1,73 m.
In figuur 2 is voor de vier zwaarste gewichtsklassen de verdeling van de verhouding V met boxplots weergegeven. Met een zwarte stip is voor elke gewichtsklasse de waarde van de verhouding V voor de kampioen aangegeven.

Op basis van figuur 2 worden drie uitspraken gedaan:
I De kampioen in elk van de vier gewichtsklassen behoort tot de 25% vechters met de hoogste waarde van V in die gewichtsklasse.
II De meerderheid van de vechters in elk van de vier gewichtsklassen heeft een verhouding V met een waarde groter dan 1,025.
III Op basis van de vuistregels op het formuleblad is het verschil tussen elk tweetal gewichtsklassen gering, als we kijken naar de verdeling van de verhouding V.
Vraag 15 3 punten
Leg van elke uitspraak uit of deze juist is.
Bekijk het antwoord
- Uitspraak I is onjuist, want in de klasse ‘middengewicht’ en/of de klasse ‘licht-zwaargewicht’ behoort de kampioen tot de 25% vechters met de laagste waarde van V (1)
- Uitspraak II is juist, want bij alle vier de gewichtsklassen ligt de mediaan van de verhouding V boven de 1,025 (1)
- Uitspraak III is juist, want voor elk tweetal gewichtsklassen geldt dat de boxen elkaar overlappen en dat de medianen in de box van de andere boxplot liggen (1)
2025, tijdvak 2: Uitverkoop
Opgavetekst
Een schoenenzaak geeft korting op de wintercollectie. Er zijn twee kortingsacties (I en II) die met behulp van posters in de winkel onder de aandacht worden gebracht. Zie figuur 1.
[figuur 1: zie het originele examen] kortingsactie I kortingsactie II
Winter Winter SALE SALE (alleen op de wintercollectie)
(alleen op de wintercollectie) bij aankoop van
2 paar schoenen bij aankoop van elk paar schoenen 2e paar schoenen voor de halve prijs* 20% korting *geldig voor het goedkoopste paar
Twee vriendinnen, Famke en Milla, gaan schoenen kopen.
Famke koopt twee paar schoenen: een paar van 100 euro en een paar van 80 euro. Ze wil gebruikmaken van kortingsactie II.
Milla koopt ook twee paar schoenen: een paar van 100 euro en een paar van 40 euro.
We bekijken het kopen van twee paar schoenen uit de wintercollectie met korting. In figuur 2 staat langs de verticale as de prijs van het duurste paar en langs de horizontale as de prijs van het goedkoopste paar schoenen.
[figuur 2: zie het originele examen]
In de figuur zijn twee lijnen getekend waardoor er drie gebieden A, B en C zijn. Eén van deze drie gebieden geeft combinaties van prijzen van het duurste en goedkoopste paar schoenen weer, waarbij kortingsactie II voordeliger is dan kortingsactie I.
Ondanks de kortingsacties is de wintercollectie na enkele weken nog steeds niet helemaal verkocht. De schoenenzaak gaat daarom over tot een nieuwe kortingsactie waarin nog meer korting wordt gegeven: de ‘final wintersale’. Zie figuur 3. Deze final wintersale bestaat ook weer uit twee kortingsacties (I en II), waarover het in de rest van deze opgave gaat.
[figuur 3: zie het originele examen] kortingsactie I kortingsactie II
FINAL Winter
FINAL Winter SALE SALE (alleen op de wintercollectie)
(alleen op de wintercollectie) bij aankoop van
2 paar schoenen bij aankoop van elk paar schoenen 2e paar schoenen voor een kwart van de prijs* 30% korting *geldig voor het goedkoopste paar
De meeste klanten denken nu dat bij de aankoop van twee paar schoenen kortingsactie II altijd meer korting oplevert dan kortingsactie I. Dit is echter niet juist.
Stel dat het goedkoopste paar G euro kost en het duurste paar f keer zo duur is. Dan kunnen we de (totale) korting (in euro) berekenen voor beide kortingsacties met de onderstaande formules: Korting bij kortingsactie I: KI = 0,3 · G + 0,3 · f · G Korting bij kortingsactie II: K II = 0,75 · G Als bijvoorbeeld het goedkoopste paar schoenen 30 euro kost en het duurste paar drie keer zo duur is, dan is de totale korting bij kortingsactie I gelijk aan 0,3 · 30 + 0,3 · 3 · 30 = 36 euro.
Stel dat het goedkoopste paar 75 euro kost.
Met behulp van de formule voor KI kunnen we een formule opstellen voor het bedrag B (in euro) dat de klant uiteindelijk moet betalen bij kortingsactie I:
B = 0,7 · G + 0,7 · f · G
Vraag 2 3 punten
Onderzoek bij welke van de twee kortingsacties Milla de meeste korting krijgt.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Kosten bij kortingsactie I: 0,8 ·100 + 0,8 · 40 = 112 (euro) (1p)
- Kosten bij kortingsactie II: 100 + 0,5 · 40 = 120 (euro) (1p)
Vraag 3 3 punten
Welk gebied is dat? Licht je antwoord toe.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Bij hetzelfde punt de korting bij kortingsactie I berekenen, bij dit voorbeeld 0, 2 · 80 + 0, 2 ·100 = 36 (euro) (1p)
Vraag 4 3 punten
Bereken hoeveel keer zo duur (als het goedkoopste paar) het duurste paar maximaal mag zijn, zodat kortingsactie II minstens evenveel korting oplevert als kortingsactie I.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- De vergelijking 0, 3 · 75 + 0,3 · f · 75 = 0, 75 · 75 moet worden opgelost (1)
- Beschrijven hoe de vergelijking kan worden opgelost (1)
- Het antwoord: 1,5 keer (1)
Vraag 5 2 punten
Laat zonder getallenvoorbeelden zien hoe deze formule opgesteld kan worden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een korting van 30% betekent dat er 70% betaald moet worden, dus vermenigvuldigen met 0,7 (1p)
- In de formule voor kortingsactie I kunnen we (op twee plaatsen) 0,3 vervangen door 0,7 om de formule voor B op te stellen (1p)
2025, tijdvak 2: Vlindertellingen
Opgavetekst
Voor de Vlinderstichting tellen vrijwilligers in heel Nederland vlinders vanaf maart tot en met september. Deze vlindertellingen vinden al meerdere jaren plaats. De vrijwilligers tellen dan alle vlinders die ze zien, één keer per week, op een vaste dag en op vaste routes van ongeveer een kilometer.
In 1989 telden vrijwilligers vlinders op 69 vaste routes. Sindsdien steeg het aantal vaste routes waarop vrijwilligers vlinders telden vrijwel lineair tot 394 routes in 2014.
In figuur 1 zie je per jaar het gemiddeld aantal getelde vlinders per route weergegeven voor de periode 1990-2014. Zo zie je dat in 1990 gemiddeld bijna 600 vlinders per route geteld zijn. Het gemiddelde over de hele periode 1990-2014 is met de horizontale lijn aangegeven. In 1990 is het gemiddeld aantal getelde vlinders per route lager dan het gemiddelde over de periode 1990-2014.
figuur 1 gemiddeld aantal getelde vlinders per route
Tijdens de vlindertelling zijn in een bepaald gebied drie vlindersoorten geteld. In figuur 2 zie je van deze drie vlindersoorten de getelde aantallen in 2020 (zwarte lijn) en de gemiddelde aantallen in de periode 1990-2019 (grijze lijn). De schaalverdeling op de assen is bij elk van de drie grafieken hetzelfde.
[figuur 2: zie het originele examen]
Bij figuur 2 zijn de volgende stellingen geformuleerd: I Deze vlindersoort wordt in 2020 tijdens een kortere periode waargenomen dan gemiddeld in de periode 1990-2019. II Deze vlindersoort is de meest waargenomen vlinder in 2020. III In het voorjaar van 2020 wordt deze vlindersoort vaker waargenomen dan gemiddeld in de periode 1990-2019.
Elke stelling is van toepassing op minstens een van de drie vlindersoorten in figuur 2.
In figuur 3 zie je hoe het aantal getelde argusvlinders in een bepaald gebied zich in de loop van de tijd ontwikkeld heeft. De aantallen zijn op een logaritmische schaal weergegeven. figuur 3 argusvlinders
De rechte lijn in figuur 3 is de trendlijn. Volgens deze trendlijn neemt het aantal argusvlinders af.
Bij de Vlinderstichting worden behalve de gegevens van vlinders ook de gegevens van andere insectensoorten verwerkt, zoals van libellen. In figuur 4 zie je hoe het met de verschillende soortgroepen gaat in 2019. figuur 4 mate van bedreiging per soortgroep 2019
Vraag 6 3 punten
Bereken met behulp van lineair interpoleren het aantal vaste routes in
2002 waarop vrijwilligers vlinders telden.
Bekijk het antwoord
- De toename per 25 jaar is 394 − 69( = 325) (1)
- De toename per jaar is ( = 13) (1)
- Het aantal vaste routes in 2002 is (13 ·13 + 69 = )238 (1)
2024, tijdvak 2: Appels met peren vergelijken
Opgavetekst
figuur 1 Meer appels en minder peren verwacht dan vorig jaar

Dit jaar zullen in Nederland naar verwachting meer appels worden geplukt dan vorig jaar, terwijl de totale perenoogst lager wordt geraamd dan vorig jaar. De Nederlandse oogstraming komt uit op 250 miljoen kilo appels en 325 miljoen kilo peren. Dit blijkt uit informatie van GroentenFruit Huis en NFO.
Er hangen meer appels aan de bomen dan in 2020. Hierdoor wordt de totale appeloogst (in miljoen kilo) 14 procent hoger ingeschat dan in 2020. Bij peren is het beeld juist andersom waardoor de perenoogst (in miljoen kilo) 19 procent lager wordt geraamd dan vorig jaar.
tabel
| jaar | 2003 | 2015 |
|---|---|---|
| appelteeltoppervlakte $T_a$ (in hectare) | 10 296 | 7600 |
Vraag 4 5 punten
In de tabel staat de appelteeltoppervlakte in 2003 en 2015. Ga ervan uit dat de appelteeltoppervlakte in de periode 2000-2015 lineair afneemt en dat deze oppervlakte gedurende een kalenderjaar steeds gelijk blijft. De perenteeltoppervlakte neemt in de periode van 2000 tot en met 2015 lineair toe. We kunnen voor die periode de perenteeltoppervlakte beschrijven met de volgende formule: $T_p = 6000 + 200t$. Hierin is $T_p$ de perenteeltoppervlakte in hectare en $t$ het aantal gehele jaren na 2000. Bereken in welk jaar de perenteeltoppervlakte voor het eerst groter is dan de appelteeltoppervlakte.
Bekijk het antwoord
- Berekent de daling van de appelteeltoppervlakte per jaar: (10 296 − 7600) : 12, ongeveer 224,66 ha per jaar (1p)
- Het inzicht dat het jaar 2003 bij t = 3 hoort in de formule voor de perenteeltoppervlakte, zodat de gegeven appelteeltoppervlakte van 2003 daarbij past (1p)
- Een tabel voor de perenteeltoppervlakte, met onder meer 2000 (6000 ha), 2003 (6600 ha), 2011 (8200 ha), 2012 (8400 ha) en 2015 (9000 ha) (1p)
- Een tabel voor de appelteeltoppervlakte, met onder meer 2003 (10 296 ha), 2011 (ongeveer 8498 ha), 2012 (8274 ha) en 2015 (7600 ha) (1p)
- Het antwoord: in 2012 (1p)
Ook goed is de andere aanpak met dezelfde vijf punten: de appelteeltoppervlakte neemt af met (10296 − 7600) : 12 ongeveer 224,66 ha per jaar (1); in 2000 zou de appelteeltoppervlakte 10 296 + 3 · 224,66 ongeveer 10 970 ha zijn (1); de vergelijking 10 970 − 224,66 · t = 6000 + 200 · t moet worden opgelost, en de aanpak daarvoor is beschreven (1); de oplossing is t ongeveer 11,7, dus in 2012 (1).
2024, tijdvak 2: Printabonnement
Opgavetekst
tabel
| Naam abonnement | Print Gratis | Print Soms | Print Regelmatig |
|---|---|---|---|
| vast bedrag per maand | € 0 | € 3 | € 5 |
| aantal gratis pagina’s per maand | 15 | 50 | 100 |
| variabele kosten voor extra pagina’s | € 1 per 10 pagina’s | € 1 per 10 pagina’s | € 1 per 15 pagina’s |
Vraag 15 3 punten
Een copyshop biedt printabonnementen aan. Voor een vast bedrag per maand kun je een vast aantal pagina’s afdrukken. Wil je meer pagina’s afdrukken in die maand, dan moet je daarvoor extra betalen. Het aantal extra pagina’s dat je afdrukt, wordt bijgehouden door de copyshop. In deze opgave bedoelen we met ‘(afdruk)kosten’ telkens de kosten voor de klant, niet voor de copyshop. Er zijn verschillende abonnementen. Zie de tabel. Bijvoorbeeld: als je het Print Soms-abonnement hebt en in een maand 51 pagina’s afdrukt, dan zijn de kosten voor die maand 3 + 1 = 4 euro. Ook 52 pagina’s kosten bij dit abonnement 4 euro. Bij het afdrukken van 35 pagina’s in een maand zijn de kosten met een Print Gratis-abonnement lager dan met een Print Soms-abonnement. Bereken hoeveel procent lager. Geef je antwoord in hele procenten.
Bekijk het antwoord
- Berekent de kosten bij Print Gratis: (35 − 15) : 10 · 1 = 2 euro, en bij Print Soms 3 euro (1p)
- Berekent de besparing: (1 − 2 : 3) · 100% (1p)
- Het antwoord: 33% (1p)
Als de besparing wordt berekend ten opzichte van 2 euro, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.
Vraag 16 4 punten
Het Print Soms-abonnement kost 3 euro per maand, met 50 gratis pagina’s per maand en daarna 1 euro per 10 extra pagina’s (zie de tabel). Redouan en Jelle hebben beiden het Print Soms-abonnement voor een jaar afgesloten. In dat jaar drukken ze elk 600 pagina’s af. Het is mogelijk dat Redouan voor dat jaar een ander bedrag kwijt is dan Jelle. Bereken het maximale verschil in euro’s dat mogelijk is.
Bekijk het antwoord
- Het inzicht dat het laagste bedrag per jaar hoort bij precies 50 pagina’s per maand en het hoogste bedrag bij alle 600 pagina’s in één maand (1p)
- Berekent het laagste bedrag per jaar: 12 · 3 = 36 euro (1p)
- Berekent het hoogste bedrag per jaar: 12 · 3 + (600 − 50) : 10 · 1 = 91 euro (1p)
- Het maximale verschil: 91 − 36 = 55 euro (1p)
Ook goed is de andere aanpak met dezelfde vier punten: het inzicht dat de vaste kosten niet van invloed zijn op het maximale verschil (1), het laagste bedrag is 0 euro (1), het hoogste bedrag is (600 − 50) : 10 · 1 = 55 euro (1), het maximale verschil is 55 euro (1).
figuur

Lijndiagram van de afdrukkosten per maand (in euro, verticale as, 0 tot 40) tegen het aantal afgedrukte pagina’s (horizontale as, 0 tot 400). Drie lijnen: Print Vaak (doorgetrokken), Print Regelmatig (gestreept) en Print Soms (gestippeld). Print Vaak start op 10 euro en blijft tot 300 pagina’s op dat bedrag; daarna stijgt de lijn naar 15 euro bij 400 pagina’s.
| Pagina’s | Print Soms | Print Regelmatig | Print Vaak |
|---|---|---|---|
| 0 | 3 | 5 | 10 |
| 50 | 3 | 5 | 10 |
| 100 | 8 | 5 | 10 |
| 300 | 28 | 18,3 | 10 |
| 400 | 38 | 25 | 15 |
Vraag 17 4 punten
De copyshop besluit dat je voortaan het afdrukken van de extra pagina’s niet meer per 10 of 15 pagina’s betaalt, maar per stuk. Voor elk abonnement kunnen de kosten per afgedrukte pagina worden berekend met behulp van de variabele kosten uit de onderste rij van de tabel. Zo zijn bijvoorbeeld deze kosten bij het Print Gratis-abonnement 0,10 euro per pagina. In de figuur zijn voor deze nieuwe situatie de afdrukkosten in een bepaalde maand voor de abonnementen Print Soms en Print Regelmatig weergegeven, afhankelijk van het aantal afgedrukte pagina’s. Ook is de grafiek weergegeven van een nieuw abonnement dat de copyshop aanbiedt: Print Vaak. Met behulp van de beschrijving van de nieuwe situatie en de figuur zou je aan de tabel (van de oude situatie) een kolom kunnen toevoegen voor het abonnement Print Vaak. Bepaal voor het abonnement Print Vaak het vaste bedrag per maand, het aantal gratis pagina’s per maand en het aantal extra pagina’s dat je voor 1 euro kunt afdrukken. Licht je drie antwoorden toe.
Bekijk het antwoord
- Het vaste bedrag per maand is 10 euro, want de grafiek van Print Vaak begint horizontaal op 10 euro (1p)
- Het aantal gratis pagina’s per maand is 300, want het horizontale deel loopt tot 300 pagina’s (1p)
- De kosten per extra pagina zijn (15 − 10) : (400 − 300) = 0,05 euro (1p)
- Het aantal extra pagina’s dat je voor 1 euro kunt afdrukken is 1 : 0,05 = 20 (1p)
Vraag 18 3 punten
In deze opgave bedoelen we met ‘afdrukkosten’ de afdrukkosten per maand voor de klant en met ‘pagina’s’ de afgedrukte pagina’s per maand. De afdrukkosten (in euro) voor de abonnementen Print Soms K_S en Print Regelmatig K_R worden gegeven door de volgende formules, waarin p het aantal pagina’s is: $K_S = 3$ als $0 \leq p \leq 50$ en $K_S = 0{,}1p - 2$ als $p \geq 50$ (formule 1); $K_R = 5$ als $0 \leq p \leq 100$ en $K_R = \frac{1}{15}p - 1\frac{2}{3}$ als $p \geq 100$ (formule 2). Voor kleine aantallen pagina’s zijn de afdrukkosten bij het abonnement Print Soms lager dan bij Print Regelmatig. Bereken met behulp van de formules voor K_R en K_S vanaf welk aantal pagina’s de afdrukkosten bij het abonnement Print Regelmatig lager zijn dan bij Print Soms.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking op: $0{,}1p - 2 = 5$ (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Het antwoord: vanaf 71 pagina’s (1p)
Vraag 19 3 punten
Voor de afdrukkosten per pagina G_R voor het abonnement Print Regelmatig geldt: $G_R = \frac{K_R}{p}$ (formule 3), waarbij p minstens 100 is. Formule 3 kan in de volgende vorm worden geschreven: $G_R = a - \frac{b}{p}$ (formule 4). Hierin zijn a en b positieve getallen en p is het aantal pagina’s, waarbij p minstens 100 is. Bepaal de waarden van a en b in formule 4, zonder gebruik te maken van getallenvoorbeelden voor p. Geef deze waarden in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Stelt G_R = K_R / p op en vult K_R in: $G_R = \frac{\frac{1}{15}p - 1\frac{2}{3}}{p}$ (1p)
- Herschrijft tot de vorm $G_R = \frac{1}{15} - \frac{1\frac{2}{3}}{p}$ (1p)
- Het antwoord: a = 0,07 en b = 1,67 (1p)
Geef a en b in twee decimalen.
2023, tijdvak 2: Minder rokers
Opgavetekst
Figuur 1 Percentage rokers 18 jaar of ouder

Lijngrafiek. Horizontale as: jaar, van 1990 tot en met 2020. Verticale as: percentage, van 0 tot 50. Twee reeksen: mannen (doorgetrokken lijn met vierkantjes) en vrouwen (gestippelde lijn met bolletjes). Legenda rechts: mannen en vrouwen. Afleesbaar op 1 juli 2015: mannen ongeveer 30%, vrouwen ongeveer 22,5%.
Vraag 4 5 punten
Het percentage van de mannen dat rookt, kan vanaf 1 juli 2018 worden berekend met formule 1: $P_m = -0,61t + 25,93$. Het percentage van de vrouwen dat rookt, kan vanaf 1 juli 1990 worden berekend met formule 2: $P_v = -0,33t + 30,67$. Bij formule 1 is $t$ het aantal jaren vanaf 1 juli 2018 en bij formule 2 het aantal jaren vanaf 1 juli 1990.
Onderzoek in welk jaar het percentage van de mannen dat rookt en het percentage van de vrouwen dat rookt gelijk zullen zijn.
Bekijk het antwoord
- Komt tot het jaar 2034, waarin het percentage van de mannen dat rookt en het percentage van de vrouwen dat rookt gelijk zijn. Aanpak 1: maakt een tabel bij formule 1 en bij formule 2 met t = 0 bij 1 juli 2018 in de eerste tabel en bij 1 juli 1990 in de tweede tabel, en leest het snijpunt af bij t ≈ 16,07 jaar na 1 juli 2018, dus in 2034. Aanpak 2: past formule 1 of 2 aan zodat beide vanaf dezelfde datum gelden, lost de vergelijking op tot t ≈ 16,07 en komt zo op 2034. (5p)
Dit is één aanpak met vijf punten, of een tweede aanpak met eveneens vijf punten. Aanpak 1 (tabellen): tabel bij formule 1 (1 punt), tabel bij formule 2 (1 punt), het inzicht dat t = 0 in de eerste tabel bij 1 juli 2018 hoort en in de tweede tabel bij 1 juli 1990 (2 punten), en beschrijft hoe 2034 volgt uit het snijpunt (1 punt). Aanpak 2 (omrekenen): het inzicht dat formule 1 of 2 aangepast moet worden (2 punten), bijvoorbeeld P_v = −0,33(t − 28) + 30,67 = −0,33t + 21,43 vanaf 1 juli 2018, de vergelijking −0,61t + 25,93 = −0,33t + 21,43 oplossen (1 punt), t ≈ 16,07 (1 punt) en 2034 (1 punt). Opmerking uit het correctievoorschrift: het derde onderdeel van aanpak 1 en het eerste onderdeel van aanpak 2 krijgen alleen 0 of 2 punten.
2022, tijdvak 1: CO2-concentratie in de atmosfeer
Opgavetekst
Figuur 1 Jaargemiddelde CO2-concentratie 1959-2015

Lijngrafiek van de jaargemiddelden van de CO2-concentratie in ppm voor de periode 1959 tot en met 2015, met een punt per jaar. Horizontale as: jaar, met de tikken 1960, 1970, ..., 2020. Verticale as: CO2-concentratie (ppm), van 300 tot 410 met stappen van 10. Afleesbaar: 1960 ongeveer 316; 1970 ongeveer 325; 1990 ongeveer 355; 1995 ongeveer 360; 2000 369,5; 2015 400,8.
Figuur 2 Afwijking van het maandgemiddelde ten opzichte van het jaargemiddelde

Lijngrafiek van de afwijking in ppm van het maandgemiddelde ten opzichte van het jaargemiddelde, per maand van jan tot en met dec. Een horizontale lijn geeft het jaargemiddelde aan (afwijking 0). Verticale as: van -3 tot +3 ppm. Afleesbaar: jan ongeveer -0,7; feb 0; mrt ongeveer +1; apr ongeveer +2,2; mei ongeveer +2,6; jun ongeveer +2,2; jul ongeveer +0,8; aug ongeveer -1,0; sep -2,8; okt -2,8; nov ongeveer -1,5; dec ongeveer -0,2.
Vraag 7 5 punten
De CO2-concentratie blijft toenemen. In 2000 was het jaargemiddelde 369,5 ppm, in 2015 was dit opgelopen tot 400,8 ppm. Tibbe vermoedt op basis van figuur 1 dat het jaargemiddelde in de periode 2000-2015 groeide volgens een exponentieel verband en dat de groei zich in de jaren daarna voortzet volgens hetzelfde exponentiële verband. Je kunt dan, uitgaande van bovenstaande gegevens, berekenen in welk jaar het jaargemiddelde voor het eerst hoger dan 500 ppm zal zijn. Bereken op deze manier in welk jaar het jaargemiddelde voor het eerst hoger dan 500 ppm zal zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent de groeifactor per 15 jaar: 400,8 / 369,5 = 1,084... (1p)
- Berekent de groeifactor per jaar: (400,8 / 369,5)^(1/15) = 1,00543... (1p)
- Beschrijft hoe de vergelijking 369,5 · 1,00543...^t = 500 opgelost kan worden (t is het aantal jaar na 2000) (1p)
- Komt uit op t = 55,7... (of: voor t = 55 is het kleiner dan 500, voor t = 56 is het groter dan 500) (1p)
- Het antwoord: in 2056 (1p)
De jaargemiddelden mogen worden afgelezen met een marge van 2 ppm. Route met periodes van 15 jaar (groeifactor 400,8/369,5 = 1,084...; t = 3,7... periodes; 3,7... · 15 = 55,7... jaar na 2000) telt op dezelfde wijze. Als zowel bij deze als bij de volgende vraag het jaartal wordt bepaald door naar beneden af te ronden, hiervoor alleen bij deze vraag 1 scorepunt in mindering brengen.
Vraag 8 4 punten
In 2000 was het jaargemiddelde 369,5 ppm, in 2015 was dit opgelopen tot 400,8 ppm. Marrit is het niet eens met Tibbe: zij vermoedt dat er vanaf het jaar 2000 geen sprake is van exponentiële groei, maar van lineaire groei. Je kunt dan, uitgaande van de jaargemiddelden van 2000 en 2015 en met behulp van lineair extrapoleren, berekenen in welk jaar het jaargemiddelde voor het eerst hoger dan 500 ppm zal zijn. Bereken op deze manier in welk jaar het jaargemiddelde voor het eerst hoger dan 500 ppm zal zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent de toename per 15 jaar: 400,8 - 369,5 = 31,3 ppm (1p)
- Berekent de toename per jaar: 31,3 / 15 = 2,08... ppm (1p)
- Berekent het aantal jaar na 2000: (500 - 369,5) / 2,08... = 62,5... jaar (1p)
- Het antwoord: in 2063 (1p)
De jaargemiddelden mogen worden afgelezen met een marge van 2 ppm. Als zowel bij deze als bij de vorige vraag het jaartal wordt bepaald door naar beneden af te ronden, hiervoor alleen bij de vorige vraag 1 scorepunt in mindering brengen.
2022, tijdvak 1: Sprinten met rugwind
Vraag 19 3 punten
Op 16 augustus 2009 verbrak Usain Bolt op de wereldkampioenschappen atletiek in Berlijn het wereldrecord op de 100 meter sprint door een tijd te lopen van 9,58 seconden. Het wereldrecord van de vorige wereldrecordhouder, Asafa Powell, was 9,74 seconden. Stel dat Bolt en Powell bovengenoemde tijden met constante snelheid in dezelfde race hadden gelopen. Bereken hoeveel meter Powell dan nog te gaan had op het moment dat Bolt finishte. Geef je antwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Berekent de snelheid van Powell: 100 / 9,74 = 10,266... m/s (1p)
- Berekent het tijdsverschil: 9,74 - 9,58 = 0,16 s (1p)
- Het antwoord: 0,16 · 10,266... = 1,64 m (1p)
Ook de andere routes tellen mee: via de afgelegde afstand van Powell (9,58 · 10,266... = 98,357... m, dus nog 1,64 m te gaan) of via de verhouding van de snelheden (9,58 / 9,74 = 0,98357...), mits de eindstap 100 - 98,357... = 1,64 m is.
2022, tijdvak 1: AOW-uitkering
Vraag 21 6 punten
Alle inwoners van Nederland ontvangen op basis van de Algemene Ouderdomswet (AOW) vanaf een bepaalde leeftijd (de AOW-leeftijd) een uitkering van de overheid: de AOW-uitkering. Tot en met 2012 was de AOW-leeftijd 65 jaar. In deze opgave nemen we aan dat iedere AOW-gerechtigde dezelfde AOW-uitkering ontvangt. In 2012 was deze uitkering 10 980 euro per persoon per jaar. Het aantal ouderen in Nederland neemt toe. Als de Algemene Ouderdomswet niet verandert, zal het jaarlijkse totaalbedrag aan AOW-uitkeringen toenemen. Daarom wordt de AOW-leeftijd sinds 2013 met stappen verhoogd. Iemand stelt voor om bovendien de AOW-uitkering per persoon te verlagen, zodat het totaalbedrag aan AOW-uitkeringen in 2023 hetzelfde is als het totaalbedrag aan AOW-uitkeringen in 2012. Om de hoogte van deze nieuwe AOW-uitkering te berekenen, nemen we het volgende aan: het aantal inwoners is gedurende elk jaar constant; in 2012 was dit aantal inwoners 16,7 miljoen; sinds 2012 neemt het aantal inwoners elk jaar toe met 0,44%. Verder nemen we aan: het aantal AOW-gerechtigden is gedurende elk jaar een constant percentage van het aantal inwoners van Nederland; in 2012 was dit percentage 16,2%; in 2023 is dit percentage 17,7%. Onderzoek hoe hoog de AOW-uitkering per persoon in 2023 moet zijn, zodat het totaalbedrag aan AOW-uitkeringen in 2023 hetzelfde is als het totaalbedrag aan AOW-uitkeringen in 2012.
Bekijk het antwoord
- Berekent het aantal AOW-gerechtigden in 2012: 16,7 · 0,162 = 2,70... miljoen (1p)
- Berekent het totaalbedrag aan AOW-uitkeringen in 2012: 10 980 · 2,70... = 29 705,... miljoen euro (1p)
- Gebruikt bij een groei van 0,44% per jaar de groeifactor 1,0044 per jaar (1p)
- Berekent het aantal inwoners in 2023: 16,7 · 1,0044^11 = 17,52... miljoen (1p)
- Berekent het aantal AOW-gerechtigden in 2023: 17,52... · 0,177 = 3,10... miljoen (1p)
- Deelt 29 705,... (miljoen euro) door 3,10... (miljoen) en komt op een AOW-uitkering in 2023 van 9575,70 euro (of 9576 euro) per persoon (1p)
Ook de route via de verhouding tellt mee: het aantal AOW-gerechtigden in 2023 is 3,10... / 2,70... = 1,14... keer zo groot als in 2012, dus de AOW-uitkering moet 1,14... keer zo klein zijn: 10 980 / 1,14... = 9575,70 (of 9576) euro. Het antwoord 9575,70 of 9576 euro is goed.
2022, tijdvak 2: Parachutespringen
Vraag 1 3 punten
Bij parachutespringen spring je uit een vliegtuig. Eerst maak je enige tijd een vrije val. Tijdens die vrije val is de parachute nog niet geopend. Daarna open je de parachute en land je met een veilige snelheid op de grond.
Bart springt op een hoogte van 4000 meter uit het vliegtuig en maakt dan een vrije val. Na 50 seconden is hij op 1500 meter hoogte en stopt de vrije val, omdat hij dan zijn parachute opent.
Bereken de gemiddelde snelheid in km/uur van Bart tijdens zijn vrije val.
Bekijk het antwoord
- Berekent de afgelegde afstand tijdens de vrije val: 4000 - 1500 = 2500 meter, of 2,5 km (1p)
- Berekent de snelheid in meter per seconde: 2500 : 50 = 50 m/s (of 2,5 km in 50/3600 uur, ongeveer 0,013 uur) (1p)
- Het antwoord: de gemiddelde snelheid is 180 km/uur (1p)
Het antwoord -180 (km/uur) krijgt geen aftrek. Ook de route via 2,5 km en 50 seconden = 50/3600 uur telt mee.
2022, tijdvak 2: Slanke vleugels
Opgavetekst
Figuur 1

Twee vliegtuigen met hun slankheid S: de Schleicher ASH 31 Glider met S = 33,5 en de Piper Cherokee met S = 5,6.
Figuur 3 Isolijnen van het brandstofverbruik V (kg) voor een vlucht van 11 000 km

Horizontale as: vleugeloppervlakte A in m², van 750 tot 830. Verticale as: slankheid S, van 6 tot 10. Gelabelde isolijnen: 205 000, 207 500, 210 000, 212 500, 215 000, 217 500, 220 000 en 235 000 kg.
Vraag 19 3 punten
De getallen in figuur 3 geven het brandstofverbruik V (in kg) weer voor een vlucht van 11 000 km, afhankelijk van de vleugeloppervlakte A en de slankheid S. Figuur 3 staat vergroot weergegeven op de uitwerkbijlage. De lijnen die alle punten met gelijk brandstofverbruik met elkaar verbinden, worden isolijnen genoemd. Tussen twee opeenvolgende isolijnen zit steeds een verschil van 2500 kg.
In figuur 3 kun je bijvoorbeeld aflezen dat een vliegtuig met een vleugeloppervlakte van 795 m² en een slankheid van 8 op een vlucht van 11 000 km 212 500 kg brandstof verbruikt. Mark zegt: “Als dit vliegtuig 25 m² minder vleugeloppervlakte zou hebben en de slankheid zou toenemen tot 9, dan zou dat flink wat brandstof besparen.”
Bereken hoeveel kg brandstof dit vliegtuig zo aan brandstof zou kunnen besparen op een vlucht van 11 000 km. Je kunt bij het beantwoorden van deze vraag gebruikmaken van de figuur op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- De vleugeloppervlakte zou dan 770 m² zijn (1p)
- Bij een slankheid van 9 is het brandstofverbruik dan 205 000 kg (1p)
- De besparing is dus 212 500 - 205 000 = 7 500 kg (1p)
2022, tijdvak 2: Woningtekort
Opgavetekst
Tabel
| 2025 | 2030 | |
|---|---|---|
| woningbehoefte | 8 334 000 | 8 511 000 |
| woningvoorraad | 8 148 000 | 8 335 000 |
| woningtekort | 186 000 | 176 000 |
| relatieve woningtekort | 2,3% | 2,1% |
Vraag 21 8 punten
In het rapport ‘Cijfers over wonen en bouwen 2016’ van het Ministerie van Binnenlandse Zaken staan voorspellingen van de woningbehoefte en de woningvoorraad in Nederland.
Volgens deze voorspellingen zal in 2025 de woningbehoefte gelijk zijn aan 8 334 000 woningen. De woningvoorraad is in 2025 gelijk aan 8 148 000 woningen. Er is in 2025 dus een woningtekort van 186 000 woningen. Als je berekent hoe groot dit tekort is als percentage van de woningvoorraad, dan krijg je het relatieve woningtekort. In 2025 is dit gelijk aan 2,3%, want: (8 334 000 - 8 148 000) : 8 148 000 · 100% = 2,3%.
In de tabel zie je ook voorspellingen voor het jaar 2030.
Veronderstel dat men het woningtekort wil terugdringen, zodat in het jaar 2040 het relatieve woningtekort 1% is.
Neem het volgende aan:
- De woningbehoefte groeit van 2025 tot 2030 jaarlijks met een vast percentage. Na 2030 blijft dit met hetzelfde percentage doorgroeien.
- De woningvoorraad neemt vanaf 2030 toe met een constant aantal woningen per jaar.
Bereken met welk constant aantal woningen per jaar de woningvoorraad vanaf 2030 moet toenemen zodat het relatieve woningtekort in 2040 gelijk is aan 1%. Geef je antwoord in gehele duizendtallen.
Bekijk het antwoord
- Berekent de groeifactor van de woningbehoefte over vijf jaar: 8 511 000 / 8 334 000 ≈ 1,02 (1p)
- Berekent de groeifactor per jaar: (1,02...)^(1/5) ≈ 1,0042 (1p)
- Berekent de woningbehoefte in 2040: 8 511 000 · 1,0042...^10 ≈ 8 876 357 (1p)
- Stelt de vergelijking (8 876 357 - V) / V = 0,01 op, waarbij V de woningvoorraad in 2040 is (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Dit geeft V ≈ 8 788 472 (1p)
- Tussen 2030 en 2040 moet de woningvoorraad toenemen met 8 788 472 - 8 335 000 = 453 472 woningen (1p)
- Het antwoord: 453 472 : 10 ≈ 45 347 per jaar, dus 45 000 woningen per jaar (1p)
Afronding van de tussenstappen (woningbehoefte en woningvoorraad) levert geen aftrek op. Bij een verkeerde groeifactor per jaar (zie het correctievoorschrift bij vraag 21) maximaal 6 punten.
2022, tijdvak 3: Wereldbevolking
Tabel
| wereldbevolking | totale voedselconsumptie per dag |
|---|---|
| 2006: 6569 miljoen | 18 000 miljard kilocalorieën |
| 2050: 9111 miljoen | 28 000 miljard kilocalorieën |
Vraag 4 3 punten
Vrijwel alle scenario’s voorspellen een groei van de wereldbevolking. Hierdoor zal de voedselproductie omhoog moeten. Niet alleen omdat er meer mensen zullen zijn, maar ook omdat naar verwachting in snel groeiende economieën de gemiddelde voedselconsumptie per persoon zal toenemen. In de tabel zie je de gegevens van de totale wereldbevolking uit 2006 en een voorspelling voor 2050. Bereken met bovenstaande gegevens met hoeveel kilocalorieën de gemiddelde voedselconsumptie per persoon per dag naar verwachting zal toenemen in de periode van 2006 tot 2050. Geef je antwoord in een geheel aantal kilocalorieën.
Bekijk het antwoord
- Berekent de gemiddelde voedselconsumptie per persoon per dag in 2006: 18 000 · 10^9 : (6569 · 10^6) = 2740,1… (kilocalorieën) (1p)
- Berekent de gemiddelde voedselconsumptie per persoon per dag in 2050: 28 000 · 10^9 : (9111 · 10^6) = 3073,2… (kilocalorieën) (1p)
- Het antwoord: 3073,2 − 2740,1 ≈ 333 kilocalorieën per persoon per dag (1p)
Als in de eerste en tweede berekening geen rekening is gehouden met de eenheden miljard en miljoen, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.
2022, tijdvak 3: Kajak
Opgavetekst
Foto

Foto van een kajak op het water, bij de vlakwatersprint kajakvaren.
Vraag 8 3 punten
Kanovaren is een Olympische sport. Een van de onderdelen is de vlakwatersprint kajakvaren. Een kajak is een soort kano. Zie de foto. Tijdens de Olympische Spelen in Peking in 2008 was de winnende tijd met een eenpersoonskajak op de 500 meter vlakwatersprint voor mannen 1 minuut en 37,252 seconden. Bereken de gemiddelde snelheid van de winnende kajak op deze afstand in km/u. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Zet de tijd om in seconden: 1 minuut en 37,252 seconden is 97,252 s (1p)
- Berekent de gemiddelde snelheid: 500 : 97,252 = 5,14… (m/s) (1p)
- Rekent om naar km/u (bijvoorbeeld · 3,6): het antwoord is 18,5 (km/u) (1p)
Ook de route via uren telt even zwaar: 0,5 km in 97,252 : 3600 = 0,027… uur geeft 18,5 km/u.
Tabel
| N = 1 | N = 2 | N = 4 | |
|---|---|---|---|
| mannen 1000 m | 206,323 s | 191,809 s | 175,714 s |
| vrouwen 500 m | 110,673 s | 101,308 s | 92,231 s |
Vraag 9 4 punten
Er zijn ook races voor kajaks met 2 of 4 personen. In de tabel staan nog enkele winnende tijden (in seconden) die op de Olympische Spelen van 2008 in Peking met kajaks zijn behaald. Het aantal personen in de boot wordt aangeduid met N. Monique vraagt zich af of er een lineair verband bestaat tussen de winnende tijd van de vrouwen op de 500 m en het aantal personen in de kajak. Onderzoek met gegevens uit de tabel of dat verband lineair kan zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent de afname van de finishtijd van N = 1 naar N = 2: 110,673 − 101,308 ≈ 9 (s) (1p)
- Berekent de afname van de finishtijd van N = 2 naar N = 4: 101,308 − 92,231 ≈ 9 (s) (1p)
- Berekent de afname per extra persoon van N = 2 naar N = 4: 9 : 2 = 4,5 (s) (1p)
- Concludeert dat de afname per extra persoon niet steeds gelijk is, dus het verband kan niet lineair zijn (1p)
Vraag 10 4 punten
Meer personen leveren een grotere gezamenlijke kracht, maar maken de kajak ook zwaarder. Toch wordt er door meer personen sneller gevaren. Natuurkundig is te beredeneren dat er bij benadering het volgende verband bestaat: $V = c \cdot N^{\frac{1}{9}}$. Hierin is V de gemiddelde snelheid in m/s, c een constant getal dat afhangt van het type kajak en de omstandigheden waarin gevaren wordt en N het aantal personen in de boot. Ook is bekend dat: $V = \frac{\text{afstand}}{\text{tijd}}$ (met afstand in m en tijd in s). We gaan ervan uit dat V tijdens een wedstrijd constant is. Je kunt dan met de drie winnende tijden in de tabel nagaan dat dit verband tussen V en N bij benadering klopt. Ga dit voor de mannen op de 1000 meter met berekeningen na.
Bekijk het antwoord
- Berekent c voor N = 1: c = 1000 : 206,323 ≈ 4,85 (want 1^(1/9) = 1) (1p)
- Berekent c voor N = 2: c = (1000 : 191,809) : 2^(1/9) ≈ 4,83 (1p)
- Berekent c voor N = 4: c = (1000 : 175,714) : 4^(1/9) ≈ 4,88 (1p)
- Concludeert dat dit telkens ongeveer dezelfde uitkomst (c ≈ 4,8 à 4,9) geeft, dus het verband klopt bij benadering (1p)
Opmerking uit het correctievoorschrift: voor het tweede antwoordelement mag voor een niet volledig juist antwoord 1 scorepunt worden toegekend.
Vraag 11 4 punten
In de rest van deze opgave gaan we uit van een bepaald type kajak en bepaalde omstandigheden zodat geldt c = 4,4, dus: $V = 4{,}4 \cdot N^{\frac{1}{9}}$. Deze formule is te herleiden tot een formule van de vorm $N = a \cdot V^{b}$. Geef deze herleiding.
Bekijk het antwoord
- Herleidt V = 4,4 · N^(1/9) naar N^(1/9) = V / 4,4 (1p)
- Verheft beide kanten tot de negende macht: N = (V / 4,4)^9 (1p)
- Schrijft dit om tot N ≈ 0,000002 · V^9 (1p)
- Het antwoord in de gevraagde vorm: N = a · V^b met b = 9 en a ≈ 2 · 10^−6 (of een nauwkeuriger waarde voor a) (1p)
De exacte waarde van a is 1/4,4^9 ≈ 1,6 · 10^−6. Het correctievoorschrift noemt 0,000002 als afgeronde waarde en accepteert een nauwkeuriger waarde voor a.
Vraag 12 5 punten
In de rest van deze opgave gaan we uit van een bepaald type kajak en bepaalde omstandigheden zodat geldt c = 4,4, dus: $V = 4{,}4 \cdot N^{\frac{1}{9}}$. Wanneer één persoon vaart met dit type kajak, geeft dat een bepaalde gemiddelde snelheid. Er zouden heel wat personen in ditzelfde type kajak nodig zijn om die gemiddelde snelheid met minstens 25% te verhogen. Bereken hoeveel personen daarvoor minimaal nodig zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent de snelheid bij één persoon: V = 4,4 · 1^(1/9) = 4,4 (m/s) (1p)
- Stelt de vergelijking op: 4,4 · N^(1/9) = 1,25 · 4,4 (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (bijvoorbeeld beide kanten tot de negende macht verheffen) (1p)
- Berekent N = 1,25^9 ≈ 7,45 (1p)
- Het antwoord: (minimaal) 8 personen (of: 7 personen extra) (1p)
Het antwoord is minimaal 8 personen in totaal, dus 7 personen extra; beide tellen mee.
2022, tijdvak 3: Waterdiepte meten
Opgavetekst
Figuur 1

Afbeelding van het meten van de waterdiepte met een touw met een stuk lood aan het uiteinde: de schipper pakt het deel van het touw dat onder water was geweest telkens tussen zijn uitgestrekte handen.
Vraag 18 3 punten
Waterdiepte werd vroeger vanaf een schip gemeten met behulp van een lang touw met een stuk lood aan het uiteinde. Het lood werd aan het touw het water ingelaten. Lood is zwaar, dus het zinkt. Wanneer het lood de bodem raakte, werd het touw uit het water gehaald. Daarna werd het deel gemeten dat onder water was geweest. Dit deed de schipper door telkens een deel van het touw tussen uitgestrekte handen te pakken. Zie figuur 1. Het aantal keer dat dat kon, was de diepte in vadem. Deze oude lengtemaat geeft dus de spanwijdte aan van de armen van een volwassen man. Omdat het een onnauwkeurige manier van meten is, is deze lengte later precies vastgelegd: 1 vadem is gelijk aan 6 voet. Een voet is even lang als 12 inch en een inch is 25,4 mm. Noemen we de waterdiepte in meter M en de waterdiepte in vadem V, dan kunnen we V omrekenen naar M. Geef een formule waarbij M uitgedrukt is in V.
Bekijk het antwoord
- Berekent 1 vadem = 6 · 12 · 25,4 = 1828,8 (mm) (1p)
- Zet de lengte om in meter: 1828,8 mm = 1,8288 m (1p)
- Het antwoord: M = 1,8288 · V (1p)
Wanneer het getal 1,8288 correct afgerond wordt op 1 of meer decimalen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Figuur 2

Schematische weergave van het echolood onder het wateroppervlak aan de boot: de zender en ontvanger, de afstand h tussen de onderkant van het echolood en het wateroppervlak, en de waterdiepte D tot de bodem.
Vraag 19 3 punten
Tegenwoordig meet men waterdiepte met een echolood. Dit apparaat bestaat uit een zender en een ontvanger die onder het wateroppervlak bevestigd zijn aan een boot. Het echolood zendt een geluidsgolf naar de bodem en even later wordt de door de bodem teruggekaatste geluidsgolf, de echo, weer door het echolood ontvangen. Er geldt: $D = h + 750 \cdot t$. Hierin is D de waterdiepte in meter, dus de afstand tussen het wateroppervlak en de bodem; t de echotijd tussen het zenden van de geluidsgolf en het ontvangen van de echo in seconden; h de afstand tussen de onderkant van het echolood en het wateroppervlak in meter. Zie figuur 2. Bereken de echotijd als de bodem zich op 10 meter onder het echolood bevindt. Geef je antwoord in seconden en in drie decimalen.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt dat de afstand van het echolood tot de bodem 10 m is: D − h = 10 (1p)
- Berekent t = 10 : 750 (1p)
- Het antwoord: 0,013 (s) (1p)
Ook de route met een gekozen waarde voor h (dan is D = h + 10) geeft hetzelfde antwoord: 0,013 s.
Vraag 20 3 punten
Er geldt bij het echolood: $D = h + 750 \cdot t$. Hierin is D de waterdiepte in meter, t de echotijd in seconden en h de afstand tussen de onderkant van het echolood en het wateroppervlak in meter. De snelheid waarmee geluid zich verplaatst in water kun je uit de formule afleiden. Yvonne zegt: “Die snelheid is de helft van 750, dus 375 meter per seconde.” Josje zegt: “Die snelheid is het dubbele van 750, dus 1500 meter per seconde.” Eén van beiden heeft gelijk. Wie heeft gelijk? Leg je antwoord uit met behulp van de formule.
Bekijk het antwoord
- Ziet dat een toename van de echotijd met 1 seconde een toename van de diepte met 750 meter geeft (het hellingsgetal is 750) (1p)
- Ziet dat de diepte (zonder h) twee keer wordt afgelegd, heen en terug (1p)
- De snelheid is dus 2 · 750 = 1500 meter per seconde, dus Josje heeft gelijk (1p)
Voor een antwoord als “1500 meter per seconde, want 750 moet verdubbeld worden” geen scorepunten toekennen.
Vraag 21 3 punten
Een groep duikers vaart de zee op en zoekt een zo diep mogelijke plek om veilig voor anker te gaan. De ankerketting is 78 m lang en voor de veiligheid moet deze lengte minstens anderhalf keer de waterdiepte zijn. De waterdiepte die het echolood op deze boot aangeeft, kan door een onnauwkeurige meting 3% afwijken van de werkelijke waterdiepte. Bereken de maximale waarde die het echolood als waterdiepte mag aangeven om veilig voor anker te kunnen gaan. Geef je antwoord in meter en in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Berekent de maximale diepte: 78 : 1,5 = 52 (m) (1p)
- Redeneert dat de gemeten waterdiepte hooguit 97% van 52 m mag zijn (1p)
- Het antwoord: 0,97 · 52 = 50,4 (m) (1p)
Als gerekend wordt met 103% in plaats van 97%, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.
2021, tijdvak 1: Klarinet
Opgavetekst
Voorbeeld van een octaaf
| toon | A | Bes | B | C | Des | D | Es | E | F | Ges | G | As | A |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| frequentie (Hz) | 440 | 587 | 880 |
Vraag 8 4 punten
Een klarinettist moet altijd eerst een korte tijd inspelen om de klarinet op een vaste temperatuur van 31 °C te brengen. Als de klarinet koud is, klinken de tonen namelijk lager dan als de klarinet warm is. Dit komt omdat de snelheid van het geluid afhankelijk is van de temperatuur. Dit verband wordt gegeven door de formule: $v = 20 \cdot \sqrt{273 + T}$. Hierin is $v$ de snelheid van het geluid (in m/s) en $T$ de temperatuur (in °C). Met de formule kun je bijvoorbeeld berekenen dat bij een temperatuur van 20 °C de snelheid van het geluid ongeveer 342 m/s is. Bij een temperatuur van 31 °C is deze snelheid ongeveer 349 m/s. Bereken hoeveel graden de temperatuur moet toenemen om de snelheid van het geluid te laten stijgen van 339 m/s naar 349 m/s. Geef je antwoord in een geheel aantal graden.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking $339 = 20 \cdot \sqrt{273 + T}$ op (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Vindt $T \approx 14{,}3$ °C (1p)
- Geeft het antwoord: $31 - 14{,}3 = 16{,}7$, dus 17 graden (1p)
Is er met de temperatuur 31,5025 °C gerekend (de temperatuur die bij $v = 349$ hoort), dan hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
2021, tijdvak 1: Postzegels
Vraag 22 3 punten
Neem aan dat in 2016 op 88% van de brieven/kaarten 1 postzegel werd geplakt en op de overige brieven/kaarten 2 of 3 postzegels. Je kunt dan met behulp van de tabel de volgende vergelijking opstellen om het aantal brieven/kaarten met 2 postzegels te berekenen: $0{,}73 \cdot 1947{,}44 + 1{,}46 \cdot x + 2{,}19 \cdot (265{,}56 - x) = 1877$. Hierin is $x$ het aantal brieven/kaarten met 2 postzegels in miljoenen. Leg met berekeningen uit hoe je aan de getallen 1947,44 en 1,46 en 2,19 en 265,56 in deze vergelijking kunt komen.
Bekijk het antwoord
- Berekent $1947{,}44 = 0{,}88 \cdot 2213$ (1p)
- Berekent $1{,}46 = 2 \cdot 0{,}73$ en $2{,}19 = 3 \cdot 0{,}73$ (1p)
- Berekent $265{,}56 = 0{,}12 \cdot 2213$ (of $2213 - 1947{,}44$) (1p)
2021, tijdvak 2: Lichaamslengte
Opgavetekst
Figuur lengte jongens

Lijngrafiek van de gemiddelde lengte van Nederlandse jongens. Verticale as: lengte L in centimeter, van 0 tot 180 (met hulplijnen). Horizontale as: leeftijd t in jaren, van 0 tot 18. Van 0 tot ongeveer 3 jaar is de lijn gestippeld, van 3 tot 10 jaar is de lijn doorgetrokken en vanaf 10 jaar is de lijn gestreept tot 18 jaar. Afleesbaar: bij t = 0 ongeveer 50 cm, bij t = 3 ongeveer 98 cm, bij t = 10 ongeveer 143 cm, bij t = 18 ongeveer 185 cm.
Vraag 1 4 punten
We bekijken een wiskundig model dat het verband geeft tussen de leeftijd van Nederlandse jongens en hun (gemiddelde) lengte op die leeftijd. Dit model gaat uit van drie fases: de kleutertijd (0-3 jaar), de kindertijd (3-10 jaar) en de puberteit (vanaf 10 jaar). Zie de figuur. Tijdens de kindertijd neemt de lengte nagenoeg lineair toe. Je kunt dus voor de kindertijd een formule geven waarbij je de lengte $L$ (in centimeter) uitdrukt in de leeftijd $t$ (in jaren). Stel deze formule op. Geef de getallen in je formule in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Noemt een punt van de grafiek, bijvoorbeeld (3; 98) of (10; 143). (1p)
- Berekent de richtingscoëfficiënt: $\frac{143 - 98}{10 - 3} = 6{,}42...$ (1p)
- Berekent het startgetal: $98 - 3 \cdot 6{,}42... = 78{,}71...$ (1p)
- Geeft de formule $L = 6{,}4\,t + 78{,}7$. (1p)
Het scorepunt voor het eerste antwoordelement (de grafiek gaat door de twee punten) alleen toekennen als de afgelezen lichaamslengten hoogstens 2 cm afwijken van de lengte in de figuur én de bijbehorende richtingscoëfficiënt in het interval [5,1; 7,7] ligt.
Vraag 2 4 punten
We bekijken een wiskundig model dat het verband geeft tussen de leeftijd van Nederlandse jongens en hun (gemiddelde) lengte op die leeftijd. In de puberteit verloopt de groei niet meer lineair. De lengte van Nederlandse jongens in de puberteit kan worden beschreven met de formule: $L_j = 134 + \frac{50,9}{1 + 1289,5 \cdot 0,57^{t}}$. Hierin is $t$ de leeftijd in jaren en $L_j$ de lengte in centimeters. Rond het negentiende levensjaar, aan het eind van de puberteit, is een jongen bijna uitgegroeid. De formule is echter ook te gebruiken voor de jaren na de puberteit. Bereken hoeveel centimeter jongens volgens de formule nog groeien vanaf de dag dat ze 19 jaar worden. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Berekent de lengte op 19 jaar: $L_j \approx 183{,}4$ cm. (1p)
- Laat zien dat de lengte voor grote waarden van t nadert tot 184,9 cm. Dat kan door een voldoende grote waarde van t in te vullen (dat geeft afgerond 184,9 cm), of door te redeneren dat $0{,}57^{t}$ naar 0 nadert zodat $L_j$ nadert tot 184,9 cm. (2p)
- Concludeert dat een jongen nog 1,5 cm groeit. (1p)
Bij het invullen van een waarde van t: als die een lengte van (afgerond) 184,8 cm geeft, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen; als de lengte in het interval van 184,1 tot en met 184,7 cm ligt, voor deze vraag maximaal 3 scorepunten toekennen.
2021, tijdvak 2: Bevolkingsgroei
Vraag 19 4 punten
Bevolkingsgroei. De afgelopen eeuwen is het aantal mensen op aarde sterk toegenomen. Sinds enkele decennia is deze toename aan het afnemen. Een mogelijke verklaring voor het afnemen van de toename is het feit dat het gemiddelde aantal kinderen per vrouw in de loop der tijd kleiner is geworden. Zo kregen vrouwen in 1965 gedurende hun leven gemiddeld 5,0 kinderen, in 2018 was dat aantal afgenomen tot 2,4 kinderen. Neem aan dat in de periode 1965-2018 het gemiddelde aantal kinderen per vrouw afnam volgens een exponentieel verband en dat die afname zich daarna op dezelfde wijze voortzet. Bereken het gemiddelde aantal kinderen per vrouw in 2035. Geef je antwoord in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Berekent de groeifactor over de periode 1965-2018: $\frac{2{,}4}{5{,}0} = 0{,}48$. (1p)
- Berekent de groeifactor per jaar: $\left(\frac{2{,}4}{5{,}0}\right)^{\frac{1}{53}} = 0{,}9862...$. (1p)
- Berekent het gemiddelde aantal kinderen in 2035: $2{,}4 \cdot 0{,}9862...^{17} = 1{,}89...$. (1p)
- Geeft het antwoord: 1,9 kinderen. (1p)
Als gerekend wordt met (2,4 - 5,0)^(1/53), of met (2,4 / 5,0) : 53, dan voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.
2021, tijdvak 3: Portieprijs
Opgavetekst
Tabel Berekening portieprijs vis
| vissoort | vuilprijs (€/kg) | factor | schoonprijs (€/kg) | portie (g) | portieprijs (€) |
|---|---|---|---|---|---|
| forel | 7,30 | 2,3 | 16,79 | 150 | 2,52 |
| kabeljauw | … | 2,6 | … | ||
| makreel | … | 2,4 | … | ||
| schol | … | 2,6 | … | ||
| tong | 20,00 | 2,3 | 46,00 | … | |
| tonijn | 12,00 | 2,3 | 27,60 | … | |
| zalm | … | 1,6 | … |
Vraag 1 3 punten
Veel restaurants kopen niet-schoongemaakte vis in en maken deze vis zelf schoon. Op een website voor koks staat de onderstaande tabel. In de kolom vuilprijs kan de prijs van de niet-schoongemaakte vis (in euro per kg) ingevuld worden. Daarna wordt automatisch de schoonprijs, de prijs van de schoongemaakte vis (in euro per kg), uitgerekend door de vuilprijs te vermenigvuldigen met het vaste getal dat in de kolom ‘factor’ staat. In de kolom ‘portie’ kan de grootte per portie (in gram) aangepast worden, waarna automatisch de prijs per portie verschijnt in de laatste kolom ‘portieprijs’. De portieprijs is dus de schoonprijs per portie op het bord, zonder naar de overige kosten te kijken.
Sven is kok in een restaurant. Hij koopt een hele niet-schoongemaakte kabeljauw van 4 kg in voor € 55,00.
Bereken de portieprijs voor een portie kabeljauw van 200 gram.
Bekijk het antwoord
- Berekent de vuilprijs van de kabeljauw: € 55,00 : 4 kg = € 13,75 per kg (1p)
- Berekent de schoonprijs: 13,75 · 2,6 = € 35,75 per kg (1p)
- Berekent de portieprijs voor 200 gram: 35,75 · 0,2 = € 7,15 (1p)
Vraag 2 3 punten
Op een website voor koks staat de onderstaande tabel. In de kolom vuilprijs kan de prijs van de niet-schoongemaakte vis (in euro per kg) ingevuld worden. Daarna wordt automatisch de schoonprijs uitgerekend door de vuilprijs te vermenigvuldigen met de factor. In de kolom ‘portie’ kan de grootte per portie (in gram) aangepast worden, waarna automatisch de portieprijs verschijnt. De portieprijs is de schoonprijs per portie op het bord, zonder naar de overige kosten te kijken.
Sven wil in zijn restaurant zalm serveren in porties van 250 gram met een portieprijs van maximaal € 5,00. Hij heeft tijdens het inkopen bij de vishandel een hele niet-schoongemaakte zalm van 6 kg op het oog.
Bereken wat Sven maximaal voor deze vis wil betalen.
Bekijk het antwoord
- Berekent de maximale schoonprijs: € 5,00 : 0,25 kg = € 20,00 per kg (1p)
- Berekent de maximale vuilprijs: € 20,00 : 1,6 = € 12,50 per kg (of het aantal porties: 3,75 kg schoongemaakte zalm, 15 porties) (1p)
- Geeft aan dat Sven maximaal € 75,00 voor de hele vis betaalt (12,50 · 6 = 75, of 15 porties · € 5,00 = 75) (1p)
Er zijn twee rekenwegen die beide 3 punten opleveren: via de vuilprijs (20,00 : 1,6 = 12,50 per kg, dan 12,50 · 6 = 75) of via het aantal porties (6 : 1,6 = 3,75 kg schoongemaakte zalm, 3,75 : 0,25 = 15 porties, 15 · 5,00 = 75). Het antwoord is € 75,00.
Vraag 3 6 punten
Sven zet als hoofdgerecht 300 gram tong op de menukaart voor € 23,00. De getoonde prijzen op de menukaart zijn altijd inclusief € 2,00 voor de bijgerechten, zoals groenten, rauwkost, aardappelvariaties en sauzen. Het verschil tussen wat de gast betaalt per gram vis en de kosten voor deze vis per gram voor het restaurant (de schoonprijs in euro per gram), noemen we de verdiensten per gram. Hierbij laten we alle overige kosten buiten beschouwing. Gebruik in deze vraag de schoonprijzen voor tong en tonijn uit de tabel.
Onderzoek voor welke prijs Sven het hoofdgerecht 250 gram tonijn op de menukaart moet zetten om per gram minstens evenveel te verdienen op de tonijn als op de tong.
Bekijk het antwoord
- Berekent wat de gast per gram tong betaalt: (23,00 − 2,00) : 300 = € 0,07 (1p)
- Berekent de schoonprijs per gram: tong 46,00 : 1000 = € 0,046 en tonijn 27,60 : 1000 = € 0,0276 (1p)
- Berekent de verdiensten per gram tong: 0,07 − 0,046 = € 0,024 (1p)
- Berekent wat de gast per gram tonijn minstens moet betalen: 0,0276 + 0,024 = € 0,0516 (1p)
- Berekent de prijs voor 250 gram tonijn: 0,0516 · 250 + 2,00 = € 14,90, dus de tonijn moet op de menukaart voor minstens € 14,90 staan (2p)
Het vijfde onderdeel (de prijs van 14,90 op de menukaart): bij een niet volledig juist antwoord mag 1 punt worden toegekend. De prijs moet inclusief de € 2,00 voor de bijgerechten zijn.
Vraag 4 3 punten
Bij de tabel passen de volgende formules: $S = a \cdot V$ en $P = \frac{g \cdot S}{1000}$. Hierin is S de schoonprijs (in €/kg), a de factor, V de vuilprijs (in €/kg), g de portiegrootte (in gram) en P de portieprijs (in €). Neem aan dat in de volgende vraag a en g constant zijn.
Beredeneer, zonder getallenvoorbeelden te gebruiken, met behulp van bovenstaande formules of de portieprijs twee keer zo groot wordt als de vuilprijs twee keer zo groot wordt.
Bekijk het antwoord
- Stelt vast dat als V twee keer zo groot wordt, ook S twee keer zo groot wordt (of: er is een recht evenredig verband tussen S en V) (1p)
- Stelt vast dat als S twee keer zo groot wordt, ook P twee keer zo groot wordt (of: er is een recht evenredig verband tussen P en S) (1p)
- Concludeert dat de portieprijs P twee keer zo groot wordt als de vuilprijs V twee keer zo groot wordt (1p)
Vraag 5 3 punten
Als een vis is schoongemaakt, wordt deze in porties verdeeld. We noemen G het gewicht (in kg) van de niet-schoongemaakte vis. Dan geldt voor het aantal porties A: $A = \frac{1000 \cdot G}{a \cdot g}$. Hierin is a de factor en g de portiegrootte (in gram).
Sven wil per vissoort en per portiegrootte een formule van de vorm $G = \ldots \cdot A$, zodat hij snel bij een bepaald aantal porties kan uitrekenen hoeveel kg niet-schoongemaakte vis hij moet inkopen.
Herleid voor porties schol van 150 gram de formule voor A tot de vorm $G = \ldots \cdot A$. Geef het getal dat op de puntjes staat in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Vult de factor van schol (2,6) en de portiegrootte (150 gram) in: A = 1000 · G / (2,6 · 150) (1p)
- Herleidt tot A = 2,56… · G (1p)
- Herleidt tot de gevraagde vorm G = 0,39 · A (het getal op de puntjes is 0,39) (1p)
Het getal op de puntjes is 0,39 (uit A = 2,56… · G, dus G = 0,39 · A). Het getal 2,56 is het getal in de andere vorm en is hier niet het gevraagde antwoord.
2021, tijdvak 3: Museumcijfers
Opgavetekst
Tabel 1
| aantal musea | aantal inwoners | museumdichtheid | |
|---|---|---|---|
| Groningen | 17 | 583 721 | |
| Friesland | 26 | 646 040 | 4,02 |
| Drenthe | 12 | 488 629 | 2,46 |
| Overijssel | 26 | 1 144 280 | 2,27 |
| Flevoland | 4 | 404 068 | 0,99 |
| Gelderland | 52 | 2 035 351 | 2,55 |
| Utrecht | 28 | 1 273 613 | 2,20 |
| Noord-Holland | 91 | 2 784 854 | 3,27 |
| Zuid-Holland | 78 | 3 622 303 | 2,15 |
| Zeeland | 16 | 381 252 | 4,20 |
| Noord-Brabant | 41 | 2 498 749 | 1,64 |
| Limburg | 29 | 1 116 260 | 2,60 |
| **Nederland** | **420** | **16 979 120** | **2,47** |
Tabel 2
| datum | 1-1-2011 | 1-1-2016 |
|---|---|---|
| aantal Museumkaarthouders | 805 594 | 1 299 650 |
Vraag 17 4 punten
De Museumkaart is een persoonsgebonden kaart die een jaar lang onbeperkt toegang geeft tot ongeveer 400 musea in heel Nederland. Het aantal Museumkaarthouders is in de periode 2011-2016 sterk gegroeid. In tabel 2 staan de aantallen Museumkaarthouders op 1 januari 2011 en op 1 januari 2016. Neem aan dat de groei in deze periode lineair was.
Bereken, uitgaande van dezelfde lineaire groei in de daaropvolgende jaren, in welk jaar er voor het eerst meer dan 2 miljoen Museumkaarthouders zullen zijn.
Bekijk het antwoord
- Berekent de toename in de periode 2011-2016: 1 299 650 − 805 594 = 494 056 (1p)
- Berekent de toename per jaar: 494 056 : 5 = 98 811,2 (1p)
- Berekent dat er na 1 januari 2016 nog 2 000 000 − 1 299 650 = 700 350 Museumkaarthouders bij moeten komen (1p)
- Berekent 700 350 : 98 811,2 = 7,08… jaar, dus het antwoord is 2023 (1p)
Vraag 20 4 punten
In 2016 zijn de inkomsten uit subsidies S (508 miljoen euro) bijna gelijk aan de eigen inkomsten E (516 miljoen euro). Voor de periode na 2016 wordt voorspeld dat de inkomsten uit subsidies jaarlijks met 1% zullen afnemen. Ook wordt voorspeld dat de eigen inkomsten na 2016 jaarlijks met 40 miljoen euro zullen stijgen. Hierbij kunnen de volgende formules worden opgesteld: $S = 508 \cdot 0{,}99^t$ en $E = 516 + 40 \cdot t$. Hierin zijn S en E in miljoenen euro en is t het aantal jaren na 2016.
Er komt een moment waarop de inkomsten uit subsidies minder dan 25% van de totale inkomsten zullen vormen.
Onderzoek in welk jaar de inkomsten uit subsidies voor het eerst minder dan 25% van de totale inkomsten zullen vormen.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking op: $S = 0{,}25 \cdot (S + E)$ (of een gelijkwaardige vergelijking) (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking wordt opgelost (1p)
- Vindt de oplossing t = 18,6… (1p)
- Geeft het antwoord 2035 (1p)
Als in het eerste antwoordalternatief niet met de juiste vergelijking wordt gerekend, dan voor deze vraag maximaal 2 punten. Alternatief dat ook 4 punten geeft: bij t = 18 is S = 423,9… en E = 1236 (totaal 1659,9…), dus het percentage subsidie is 25,5%; bij t = 19 is S = 419,6… en E = 1276 (totaal 1695,6…), dus het percentage is 24,7%; het antwoord is 2035.
2019, tijdvak 2: Kieviten
figuur niet-broedende kieviten

Puntenwolk met het aantal niet-broedende kieviten per jaar en een getrokken trendlijn. Verticale as: aantal, van 0 tot 140 000. Horizontale as: jaar, van 1975 tot 2015. De trendlijn is de lijn die zo goed mogelijk bij de punten past.
Vraag 3 4 punten
In de figuur zie je het aantal kieviten voor een aantal jaren weergegeven. Hierbij gaat het om een ander deel van de populatie, namelijk de niet-broedende kieviten. In de figuur is ook de trendlijn getekend. Dit is de lijn die zo goed mogelijk bij de punten past. Er is een jaar waarin het aantal niet-broedende kieviten het meest afwijkt van de trendlijn. Bereken voor dat jaar hoeveel procent het aantal niet-broedende kieviten afwijkt van de trendlijn. Geef je antwoord in hele procenten.
Bekijk het antwoord
- In dat jaar (1992) is het aantal niet-broedende kieviten 130 000 (1p)
- De trendlijn geeft in dat jaar 80 000 aan (1p)
- De afwijking is (130 000 - 80 000) / 80 000 · 100 (%) (1p)
- Het antwoord: 63 (%) (1p)
Bij het aflezen is een marge van 2000 kieviten toegestaan.
Vraag 4 4 punten
Vanaf het jaar 2000 neemt het aantal niet-broedende kieviten ongeveer lineair af. Neem aan dat deze afname na het jaar 2015 op dezelfde wijze doorgaat. Bereken met behulp van de bovenstaande gegevens het aantal niet-broedende kieviten in het jaar 2021. Geef je antwoord in een geheel aantal duizendtallen.
Bekijk het antwoord
- De aantallen aflezen: in 2000 80 000 en in 2015 69 000 (kieviten) (1p)
- De afname per jaar is (80 000 - 69 000) / 15 = 733 (kieviten) (1p)
- In 2021 zijn er dus 69 000 - 6 · 733 (kieviten) (1p)
- Het antwoord: 65 000 (kieviten) (1p)
Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 4: de berekening voor 2021 begint bij het aantal in 2015 (69 000), niet bij 70 000. Het antwoord is daarom 65 000 (en niet 66 000 zoals het oorspronkelijke correctievoorschrift). Bij het aflezen is een marge van 2000 kieviten toegestaan.
Hoe vaak lineaire verbanden in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 1-2 | 2 | 11% |
| 2026, tijdvak 2 | 1, 11-13, 15 | 5 | 25% |
| 2025, tijdvak 2 | 2-6 | 5 | 25% |
| 2024, tijdvak 2 | 4, 15-19 | 6 | 29% |
| 2023, tijdvak 2 | 4 | 1 | 4% |
| 2022, tijdvak 1 | 7-8, 19, 21 | 4 | 22% |
| 2022, tijdvak 2 | 1, 19, 21 | 3 | 16% |
| 2022, tijdvak 3 | 4, 8-12, 18-21 | 10 | 48% |
| 2021, tijdvak 1 | 8, 22 | 2 | 9% |
| 2021, tijdvak 2 | 1-2, 19 | 3 | 14% |
| 2021, tijdvak 3 | 1-5, 17, 20 | 7 | 35% |
| 2019, tijdvak 2 | 3-4 | 2 | 11% |
In 12 van de 18 ingedeelde examens wiskunde A havo staat een vraag over lineaire verbanden, samen 50 vragen (13% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 3: 10 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 15% van de vragen over lineaire verbanden, daarvoor 13%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met lineaire verbanden
Maak de 15 nieuwste examenvragen over lineaire verbanden online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2024, 2023, 2022, 2021 en 2019). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over lineaire verbanden
Andere onderwerpen wiskunde A havo
Lineaire verbanden op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde A havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker wiskunde A per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde A toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt lineaire verbanden voor in het eindexamen wiskunde A havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 50 vragen over lineaire verbanden, 13% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 12 van die examens.
In welk examen wiskunde A havo stonden de meeste vragen over lineaire verbanden?
In het examen van 2022, tijdvak 3, met 10 vragen: 4, 8-12, 18-21.
Hoe oefen ik examenvragen over lineaire verbanden?
Op deze pagina staan alle vragen over lineaire verbanden met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.