Examenvragen bewijzen wiskunde B havo

17 vragen over bewijzen uit 11 centrale examens van 2018 tot en met 2025.

Kort antwoord

Bewijzen komt in 11 van de 18 examens wiskunde B havo voor, met 17 vragen (6% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 3 (3 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over bewijzen

Per examen de vragen over bewijzen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2025, tijdvak 1: Drie punten op een grafiek

Opgavetekst

De functie $f$ wordt gegeven door:

f(x) = \frac{1}{\sqrt{6x - 2}}

De grafiek van $f$ heeft een horizontale asymptoot met vergelijking $y = 0$. Dit kun je beredeneren met behulp van het functievoorschrift van $f$.

Vraag 7 2 punten

Geef deze beredenering. Het geven van een getallenvoorbeeld of een verwijzing naar een grafiek is niet voldoende.

Bekijk het antwoord

Voorbeeld van een juist antwoord:

  • Als de waarde van $x$ heel groot wordt, dan wordt de waarde van $\sqrt{6x - 2}$ ook heel groot
  • Dan wordt $\frac{1}{\sqrt{6x - 2}}$ bijna 0 (dus is inderdaad de lijn met vergelijking $y = 0$ de horizontale asymptoot van de grafiek van $f$)

Vraag 7 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Sloeproeien

Opgavetekst

Bij een wedstrijd sloeproeien wordt er foto geroeid in houten sloepen. Zie de foto.

Bij zo’n wedstrijd kunnen de vorm en de grootte van de sloepen en het aantal roeiers per sloep verschillen. Hiermee wordt rekening gehouden bij het bepalen van de uitslag van de wedstrijd.

De sloep waarin het gemiddelde geleverde vermogen P per roeier het grootst is, wint. De waarde van P wordt na afloop van de wedstrijd als volgt berekend:

Eerst wordt op basis van de tijd die een sloep nodig had om de wedstrijdafstand af te leggen de gemiddelde snelheid v van de sloep berekend.

Daarna wordt voor de sloep een waarde W berekend die aangeeft hoe makkelijk of moeilijk de sloep door het water glijdt. De waarde van W is afhankelijk van de vorm van de sloep en de gemiddelde snelheid van de sloep. Er geldt: A W= (formule 1)

1

  • B · v2 Hierin zijn A en B constanten die afhankelijk zijn van de vorm van de sloep en is v de gemiddelde snelheid van de sloep in m/s.

Ten slotte wordt het gemiddelde geleverde vermogen P per roeier in watt berekend: 1 P= ·W · v3 (formule 2) n Hierin is n het aantal roeiers in de sloep, W de waarde die volgt uit formule 1 en v de gemiddelde snelheid van de sloep in m/s.

Bij een wedstrijd hebben de roeiers in sloep 1 en sloep 2 een afstand van 17,3 km geroeid. Na afloop van de wedstrijd wordt voor beide sloepen de waarde van P berekend. De sloep met de hoogste waarde wint. Voor sloep 1 is de waarde van P al berekend. Zie de tabel.

tabel sloep n A B v (m/s) P (watt)

1 8 21,36 0,05 2,62 73,1

2 10 23,04 0,08 … …

Sloep 2 heeft de afstand van 17,3 km afgelegd in een tijd van

1 uur, 53 minuten en 58 seconden.

Stel dat een van de acht roeiers in sloep 1 niet mee roeit maar alleen stuurt en dat voor de overige zeven roeiers het gemiddelde geleverde vermogen P per roeier 73,1 watt blijft. Volgens de formules zou dan de gemiddelde snelheid van deze sloep - met nu dus zeven roeiers - lager zijn dan de 2,62 m/s in de tabel.

De gemiddelde snelheid v van sloep 1 ligt ook tijdens andere wedstrijden tussen 2 en 3 m/s. Voor de waarde W van sloep 1 geldt: 21,36 W= (formule 3)

1

  • 0,05 · v 2 Met formule 3 kan voor sloep 1 beredeneerd worden dat hoe groter de waarde van v is, hoe groter de waarde van W is.

Vraag 5 3 punten

Geef deze redenering. Het geven van een getallenvoorbeeld of een verwijzing naar een grafiek is niet voldoende.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven

Bekijk het antwoord
  • (In deze situatie geldt:) als v groter wordt, dan wordt v2 ook groter (1)
  • Als v2 groter wordt, dan wordt 1 − 0,05 · v2 kleiner (maar blijft in de gegeven situatie wel groter dan nul) (1)
  • Als 1 − 0,05 · v2 kleiner wordt, dan wordt groter (en dus 1 − 0, 05 · v 2 wordt de waarde van W groter) (1)

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Door het snijpunt

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Assenstelsel met de grafiek van f (een derdegraads functie) die de x-as snijdt in A, O en B. Punt C ligt op de x-as, het midden van lijnstuk AO. Vanuit C loopt een stippellijn omhoog naar het punt P op de grafiek. De raaklijn in P gaat door B. Letters in de figuur: A, B, C, O, P, f, x en y.

Vraag 6 7 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = \frac{1}{4}x(x-2)(x+6)$. De grafiek van $f$ snijdt de x-as in de punten $A(-6,0)$, $O(0,0)$ en $B(2,0)$. Het punt $C$ is het midden van lijnstuk $AO$. Het punt $P$ ligt recht boven $C$ op de grafiek van $f$. Zie de figuur. De raaklijn aan de grafiek van $f$ in $P$ gaat door $B$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • De x-coördinaat van het midden van $A$ en $O$ is $-3$ (1p)
  • De y-coördinaat van $P$ is $f(-3) = 11\frac{1}{4}$ (1p)
  • $f(x) = \frac{1}{4}x(x-2)(x+6) = \frac{1}{4}x^3 + x^2 - 3x$ (1p)
  • $f'(x) = \frac{3}{4}x^2 + 2x - 3$ (1p)
  • De richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan de grafiek van $f$ in $P$ is $f'(-3) = -2\frac{1}{4}$ (1p)
  • Een exacte berekening met als resultaat een vergelijking van de raaklijn door $P$: $y = -2\frac{1}{4}x + 4\frac{1}{2}$ (1p)
  • $y = -2\frac{1}{4}x + 4\frac{1}{2} = 0$ geeft $x = 2$, dus de raaklijn gaat door $B$ (1p)

Ook goed is de alternatieve route: de x-coördinaat van het midden van A en O is -3, de y-coördinaat van P is 11 1/4, f(x) en f'(x) zijn als hierboven, de richtingscoëfficiënt van de raaklijn in P is f'(-3) = -2 1/4, en de richtingscoëfficiënt van de lijn door P en B is (0 - 11 1/4)/(2 - (-3)) = -2 1/4. Omdat beide richtingscoëfficiënten gelijk zijn, gaat de raaklijn door B. Elk onderdeel telt 1 punt; het laatste onderdeel vervangt dan de vergelijking van de raaklijn en het punt y = 0.

Vraag 6 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Versturen van data

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafieken van formule 1 (doorgetrokken lijn) en formule 4 (stippellijn) voor een bepaalde waarde van B. Horizontale as: R, met een markering bij 100. Verticale as: C. De twee grafieken liggen bijna op elkaar.

Vraag 5 4 punten

Formule 1 is $C = B \cdot \log_2(1 + R)$ en formule 2 is $S = 10 \cdot \log_{10}(R)$, waarbij $S$ de waarde in dB is. Ook als het signaal veel sterker is dan de ruis, dat wil zeggen voor grote waarden van $R$, wordt er in de praktijk vaak met een benadering voor $C$ gewerkt. Voor grote waarden van $R$ geldt $1 + R \approx R$. In dat geval kan formule 1 benaderd worden door: $C = B \cdot \log_2(R)$ (formule 4). In figuur 2 zijn voor een bepaalde waarde van $B$ de grafieken van de formules 1 en 4 weergegeven, waarbij de grafiek van formule 4 gestippeld is. Met behulp van formules 2 en 4 kan voor grote waarden van $R$ de volgende formule voor $C$ opgesteld worden: $C = 0{,}332 \cdot B \cdot S$. Het getal 0,332 in deze formule is een afgerond getal. Toon de juistheid van deze formule aan.

Bekijk het antwoord
  • Uit $S = 10 \cdot \log_{10}(R)$ volgt $\log_{10}(R) = 0{,}1 \cdot S$ (1p)
  • Dit geeft $R = 10^{0{,}1 \cdot S}$ (1p)
  • Vult $R = 10^{0{,}1 \cdot S}$ in formule 4 in: $C = B \cdot \log_2(10^{0{,}1 \cdot S})$ (1p)
  • Herleidt dit tot $C = 0{,}332 \cdot B \cdot S$ (1p)

Ook goed is de route via $C = B \cdot \frac{\log(R)}{\log(2)}$ en $\log(R) = 0{,}1 \cdot S$, die naar dezelfde uitkomst leidt en dezelfde vier punten telt.

Vraag 5 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Hyperbool met cirkels

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van de functie f, een hyperbool met een verticale asymptoot bij x = 1,5 en een horizontale asymptoot bij y = 2. Lijn l raakt de grafiek in het punt A(3, 0) en lijn m raakt de grafiek in het punt B(0, 4). Beide lijnen lopen schuin omhoog.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Dezelfde grafiek van f met de raaklijnen l en m. Cirkel c1 raakt lijn l in A en raakt lijn m. Het middelpunt M1 van c1 ligt rechts van de y-as en boven de x-as.

Vraag 4 6 punten

De functie f is gegeven door $f(x) = \frac{-6}{2x - 3} + 2$. Lijn l is de raaklijn aan de grafiek van f in het punt A(3, 0) en lijn m is de raaklijn aan de grafiek van f in het punt B(0, 4). Cirkel c1 raakt l in A. Bovendien raakt c1 aan m. Punt M1 is het middelpunt van c1. Zie figuur 2. De coördinaten van M1 zijn $\left(\frac{27}{25}, \frac{36}{25}\right)$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijking van n op, loodrecht op m: $rc_n = -\frac{3}{4}$, dus $n: y = -\frac{3}{4}x + b$ (1p)
  • Vult A(3, 0) in en komt tot $b = \frac{9}{4}$, dus $n: y = -\frac{3}{4}x + \frac{9}{4}$ (1p)
  • Stelt een vergelijking van m op: $y = \frac{4}{3}x + 4$ (1p)
  • Komt uit $\frac{4}{3}x + 4 = -\frac{3}{4}x + \frac{9}{4}$ op $x = -\frac{21}{25}$ (1p)
  • Vult $x = -\frac{21}{25}$ in en komt tot $y = \frac{72}{25}$ (1p)
  • Berekent het midden van A(3, 0) en $\left(-\frac{21}{25}, \frac{72}{25}\right)$ en ziet dat dit M1 is (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 3 punten

Punt M1 ligt op de lijn k met vergelijking $y = \frac{4}{3}x$. Cirkel c2 is gegeven door de vergelijking $x^2 + y^2 - 3x - 4y = 0$. Bewijs dat het middelpunt van c2 ook op k ligt.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $x^2 + y^2 - 3x - 4y = 0$ tot de vorm $\left(x - \frac{3}{2}\right)^2 + (y - 2)^2 = r^2$ (1p)
  • Komt tot het middelpunt $\left(\frac{3}{2}, 2\right)$ van c2 (1p)
  • Toont aan dat $\frac{4}{3} \cdot \frac{3}{2} = 2$, dus het middelpunt ligt op k (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Twee cirkels en twee lijnen

Vraag 4 3 punten

De cirkel $c_1$ wordt gegeven door $x^2 - 4x + y^2 - 6y = -8$. De lijn $k$ wordt gegeven door $y = \frac{1}{2}x + 4\frac{1}{2}$. Lijn $k$ raakt cirkel $c_1$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Vult $y = \frac{1}{2}x + 4\frac{1}{2}$ in $x^2 - 4x + y^2 - 6y = -8$ in, dat geeft de snijpunten van $c_1$ en $k$ (1p)
  • Herleidt tot $1\frac{1}{4}x^2 - 2\frac{1}{2}x + 1\frac{1}{4} = 0$ (of een gelijkwaardige vergelijking van de vorm $ax^2 + bx + c = 0$) (1p)
  • Berekent $D = \left(-2\frac{1}{2}\right)^2 - 4 \cdot 1\frac{1}{4} \cdot 1\frac{1}{4} = 0$, dus $k$ raakt $c_1$ (1p)

Het model vult $y = \frac{1}{2}x + 4\frac{1}{2}$ in en krijgt $1\frac{1}{4}x^2 - 2\frac{1}{2}x + 1\frac{1}{4} = 0$, met discriminant $D = 0$. Een andere uitwerking telt even volledig: de vergelijking heeft exact één oplossing, namelijk $x = 1$, dus $k$ raakt $c_1$.

Vraag 4 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Oppervlakte onder een grafiek

figuur 3

figuur 3
figuur 3

Grafiek van f, de raaklijn l in het punt R(½, 1 9/16) en de verticale lijn m bij x = 1. De vierhoek OSMK is grijs gemaakt: O is de oorsprong, S = (1, 0), K ligt op de y-as en M ligt op m, beide op de lijn l. R ligt op de grafiek van f en op l.

Vraag 8 3 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \frac{1}{4}x^2 + x + 1$. De lijn $l$ is de raaklijn aan de grafiek van $f$ in het punt $R\left(\frac{1}{2}, 1\frac{9}{16}\right)$. Een vergelijking van $l$ is $y = 1\frac{1}{4}x + \frac{15}{16}$. Bewijs dat $y = 1\frac{1}{4}x + \frac{15}{16}$ inderdaad een vergelijking van $l$ is.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de afgeleide: $f'(x) = \frac{1}{2}x + 1$ (1p)
  • Berekent $f'\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2} + 1 = 1\frac{1}{4}$ (1p)
  • Toont aan dat de lijn door $R$ gaat: uit $1\frac{1}{4} \cdot \frac{1}{2} + b = 1\frac{9}{16}$ volgt $b = \frac{15}{16}$, dus $y = 1\frac{1}{4}x + \frac{15}{16}$ is een vergelijking van $l$ (1p)

Drie uitwerkingen tellen gelijk: (1) via de afgeleide: $f'(\frac{1}{2}) = 1\frac{1}{4}$, en daarna de $y$-coördinaat van $R$ invullen om $b = \frac{15}{16}$ te vinden; (2) via de afgeleide en het invullen van $R$ in de vergelijking van $l$; (3) via de vergelijking $\frac{1}{4}x^2 + x + 1 = 1\frac{1}{4}x + \frac{15}{16}$, die één oplossing $x = \frac{1}{2}$ heeft (discriminant nul).

Vraag 8 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Rechthoek om cirkels

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Rechthoek ABCD met twee cirkels. A ligt linksonder en B rechtsonder, op de x-as. D ligt linksboven en C rechtsboven. Cirkel c1 met middelpunt M1 op de y-as raakt de x-as in O, en de zijden AD, AB en CD van de rechthoek. Cirkel c2 met middelpunt M2 is kleiner en ligt rechts van c1; hij raakt c1, de zijde CD en de zijde BC. De figuur heeft geen getallen bij de assen.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Zelfde figuur als figuur 1, met daarbij de cirkel c3 met middelpunt M3. Deze cirkel is klein, rechts onderin, en raakt c2 en de zijden AB en BC. Driehoek M2M3N is ingetekend: punt N ligt op de hoogte van M2 en boven M3, met een rechte hoek bij N. Hoek alpha zit bij M3. De straal r van c3 is aangegeven.

Vraag 9 3 punten

Cirkel $c_3$ met middelpunt $M_3$ raakt $c_2$ en de zijden $AB$ en $BC$. Zie figuur 2. In figuur 2 is ook de driehoek $M_2M_3N$ aangegeven, waarbij punt $N$ dezelfde $x$-coördinaat heeft als $M_3$ en dezelfde $y$-coördinaat als $M_2$. In driehoek $M_2M_3N$ is $\alpha = \angle M_2M_3N$ en is hoek $N$ een rechte hoek. Er geldt: $\sin(\alpha) = \frac{2-r}{r+2}$. Hierin is $r$ de straal van $c_3$. Bewijs de juistheid van deze formule.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt $\sin(\alpha) = \frac{M_2N}{M_2M_3}$ in driehoek $M_2M_3N$ (1p)
  • Stelt $r + M_2N = 2$ op, dus $M_2N = 2 - r$ (1p)
  • Stelt $M_2M_3 = 2 + r$ op en komt daarmee op $\sin(\alpha) = \frac{2-r}{r+2}$ (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Hetzelfde snijpunt met de y-as

Vraag 4 7 punten

De functies $f$ en $g$ worden gegeven door $f(x) = x^3 - x^2 - 7x - 29$ en $g(x) = (x^2 + x - 2)(x - 3)$. De grafieken van $f$ en $g$ snijden elkaar in twee punten. Dit zijn de punten $A$ en $B$. De lijn door $A$ en $B$ snijdt de y-as in het punt $S$. Het snijpunt van de grafiek van $g$ met de y-as is het punt $T$. Bewijs dat $S$ en $T$ dezelfde y-coördinaat hebben.

Bekijk het antwoord
  • De y-coördinaat van $T$ is $g(0) = 6$ (1p)
  • $g(x) = x^3 - 2x^2 - 5x + 6$ (1p)
  • $x^3 - x^2 - 7x - 29 = x^3 - 2x^2 - 5x + 6$ geeft $x^2 - 2x - 35 = 0$ (1p)
  • $(x + 5)(x - 7) = 0$, dus $x = -5$ of $x = 7$ (1p)
  • Invullen geeft respectievelijk $y = -144$ en $y = 216$ (1p)
  • De richtingscoëfficiënt van de lijn door $A$ en $B$ is $\frac{216 - (-144)}{7 - (-5)} = 30$ (1p)
  • Voor de lijn door $A$ en $B$ geldt $y = 30x + b$; invullen van $(7, 216)$ geeft $b = 6$, dus de y-coördinaat van $S$ is 6, en daarmee hebben $S$ en $T$ dezelfde y-coördinaat (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Raaklijn aan cirkel

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Assenstelsel met de x-as, de y-as en de oorsprong O. Cirkel c met middelpunt O en straal 5 snijdt de x-as in A (links) en B (rechts). Punt P(-3, -4) ligt op de cirkel. Lijn l raakt de cirkel in P en snijdt de x-as in S, links van A. Geen getallen op de assen behalve de punten.

Vraag 12 3 punten

De cirkel $c$ heeft vergelijking $x^2 + y^2 = 25$. Het middelpunt van $c$ is $O$. Het punt $P(-3, -4)$ ligt op $c$. De lijn $l$ is de raaklijn aan de cirkel in $P$. Lijn $l$ snijdt de x-as in het punt $S$. Cirkel $c$ snijdt de x-as in de punten $A$ en $B$. Zie figuur 1. Een vergelijking van $l$ is $y = -\frac{3}{4}x - 6\frac{1}{4}$. Bewijs dat $y = -\frac{3}{4}x - 6\frac{1}{4}$ inderdaad een vergelijking van $l$ is.

Bekijk het antwoord
  • De richtingscoëfficiënt van de lijn door $O$ en $P$ is $\frac{4}{3}$ (1p)
  • De raaklijn aan $c$ in $P$ heeft dus richtingscoëfficiënt $-\frac{3}{4}$ (1p)
  • $P$ ligt op de lijn met vergelijking $y = -\frac{3}{4}x + b$; hieruit volgt $b = -6\frac{1}{4}$, dus $y = -\frac{3}{4}x - 6\frac{1}{4}$ is inderdaad een vergelijking van $l$ (1p)

Ook goed: aantonen dat $P$ op de lijn ligt en dat die lijn één punt gemeen heeft met $c$ (discriminant nul), of dat $OP$ loodrecht staat op de lijn, omdat $\frac{4}{3} \cdot \left(-\frac{3}{4}\right) = -1$.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 5 punten

De cirkel $c$ heeft vergelijking $x^2 + y^2 = 25$, met middelpunt $O$. Het punt $P(-3, -4)$ ligt op $c$ en de lijn $l$ met vergelijking $y = -\frac{3}{4}x - 6\frac{1}{4}$ is de raaklijn aan $c$ in $P$. Lijn $l$ snijdt de x-as in het punt $S$. Cirkel $c$ snijdt de x-as in de punten $A$ en $B$. Zie figuur 1. Bewijs dat voor de situatie van figuur 1 inderdaad geldt $AS \cdot BS = PS^2$.

Bekijk het antwoord
  • Voor de x-coördinaat van $S$ geldt $-\frac{3}{4}x - 6\frac{1}{4} = 0$; dit geeft $x = -8\frac{1}{3}$ (1p)
  • $x_A = -5$ en $x_B = 5$ (1p)
  • $AS = -5 - \left(-8\frac{1}{3}\right) = 3\frac{1}{3}$ en $BS = 8\frac{1}{3} + 5 = 13\frac{1}{3}$ (1p)
  • $PS^2 = \left(-8\frac{1}{3} - (-3)\right)^2 + (0 - (-4))^2 = 44\frac{4}{9}$ (of met Pythagoras in $\Delta OPS$: $PS^2 = \left(8\frac{1}{3}\right)^2 - 5^2 = 44\frac{4}{9}$) (1p)
  • $AS \cdot BS = 3\frac{1}{3} \cdot 13\frac{1}{3} = 44\frac{4}{9}$, dus $AS \cdot BS = PS^2$ (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Ingeklemd

Opgavetekst

figuur Ingeklemd

Ingeklemd
figuur

Grafiek van f, de rechte lijn l door O en A(4, 3), en cirkel c met middelpunt M. Lijn l raakt de grafiek van f in A en raakt ook de cirkel c in A. Bij het middelpunt M staat op de x-as de x-coördinaat 5 aangegeven.

Vraag 4 4 punten

De functie f is gegeven door $f(x) = -3 + 3\sqrt{x}$. Het punt $A(4, 3)$ ligt op de grafiek van f. Verder is de lijn l met vergelijking $y = \frac{3}{4}x$ gegeven. Lijn l raakt de grafiek van f in A. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de afgeleide f'(x) = 3/(2√x) (of een gelijkwaardige afgeleide) (1p)
  • Berekent f'(4) = 3/4, dus de richtingscoëfficiënt van l is 3/4 (1p)
  • Toont aan dat A op l ligt: 3/4 · 4 = 3 (1p)
  • Concludeert dat A ook op de grafiek van f ligt, dus lijn l raakt de grafiek van f in A (1p)

Toont de kandidaat aan dat l en de grafiek van f maar één snijpunt hebben en concludeert hij daaruit het gevraagde, dan maximaal 1 scorepunt (opmerking bij het model).

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 5 punten

Lijn l met vergelijking $y = \frac{3}{4}x$ raakt de grafiek van f in het punt $A(4, 3)$. De cirkel c heeft middelpunt M met $x_M = 5$. Bovendien raakt lijn l cirkel c in punt A. Zie de figuur. Bewijs dat c de x-as raakt.

Bekijk het antwoord
  • Uit rc(AM) · 3/4 = -1 volgt rc(AM) = -4/3, dus de lijn door A en M heeft vergelijking y = -4/3x + b (1p)
  • Uit A(4, 3) volgt -4/3 · 4 + b = 3, dus b = 25/3 (1p)
  • Berekent de y-coördinaat van M: y_M = -4/3 · 5 + 25/3 = 5/3 (1p)
  • Berekent de straal van c: r = √((5 - 4)² + (5/3 - 3)²) (1p)
  • Concludeert dat r = 5/3 gelijk is aan y_M, dus c raakt de x-as (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Een cirkel en functies met een wortel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Assenstelsel met x-as en y-as. De grafiek van f begint op de y-as en stijgt naar rechts. Punt A ligt op de grafiek van f. Lijn l raakt de grafiek in A en loopt naar linksonder. Cirkel c ligt linksonder, snijdt de y-as en wordt door lijn l geraakt.

Vraag 11 6 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x)=1+4\sqrt{x}$. De lijn l is de raaklijn aan de grafiek van f in het punt A(4, 9). Verder is gegeven de cirkel c met vergelijking $(x+2)^2+(y+1)^2=8$. Zie figuur 1. Lijn l en cirkel c raken elkaar. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat lijn l en cirkel c elkaar raken, met een van de twee uitwerkingen uit het correctievoorschrift. (6p)

Een van de twee uitwerkingen is volledig goed. Uitwerking 1 (6 punten, 1 per stap): f'(x) = 2/√x; f'(4) = 1 en l: y = x + b; uit A(4, 9) volgt b = 5 en y = x + 5; y = x + 5 invullen in c geeft (x+2)² + (x+6)² = 8; herleiden tot 2x² + 16x + 32 = 0; de discriminant is 0 (of x = −4 is de enige oplossing), dus l en c raken elkaar. Uitwerking 2 (6 punten, 1 per stap): f'(x) = 2/√x; f'(4) = 1 en l: y = x + b met b = 5; de lijn m door het middelpunt M(−2, −1) loodrecht op l is y = −x − 3; het snijpunt Z van l en m is (−4, 1); Z ligt op c, want (−4+2)² + (1+1)² = 8, dus l en c raken elkaar.

Vraag 11 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Afstand 5

Vraag 4 6 punten

De lijn $l$ is gegeven door de vergelijking $y = \frac{3}{4}x + \frac{11}{4}$. Verder is gegeven het punt $P(6,1)$. De afstand tussen $l$ en $P$ is 5. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de richtingscoëfficiënt vast van de lijn $m$ door $P$ die loodrecht op $l$ staat: $-\frac{4}{3}$ (1p)
  • Stelt een vergelijking van $m$ op van de vorm $y = -\frac{4}{3}x + b$ (1p)
  • Vult $P$ in en vindt $b = 9$, dus $m$: $y = -\frac{4}{3}x + 9$ (1p)
  • Beschrijft hoe de vergelijking $\frac{3}{4}x + \frac{11}{4} = -\frac{4}{3}x + 9$ exact opgelost kan worden (1p)
  • Komt tot $x = 3$ voor het snijpunt van $l$ en $m$ (1p)
  • Vindt $y = 5$ bij dat snijpunt en berekent de afstand tussen $P(6,1)$ en $(3,5)$: $\sqrt{(6-3)^2 + (1-5)^2} = 5$ (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Raaklijnen door de oorsprong

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafiek van f met een verticale stippellijn, en de rechte lijn k die de grafiek raakt in het punt A. Lijn k gaat door de oorsprong O. In de figuur staan de letters O, A, k, f, x en y.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek van f met een verticale stippellijn. De rechtertak ligt rechts van de stippellijn, de linkertak links ervan. De rechte lijn l gaat door de oorsprong O en raakt de rechtertak van de grafiek van f in het punt B. In de figuur staan de letters O, B, l, f, x en y.

Vraag 14 6 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \frac{1}{2x-3} - x - 1$. De lijn $l$ met vergelijking $y = -\frac{11}{9}x$ raakt de rechtertak van de grafiek van $f$ in het punt $B$. Zie figuur 2. Lijn $l$ snijdt de linkertak van de grafiek van $f$ niet. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de vergelijking op voor de snijpunten van $l$ en $f$: $-\frac{11}{9}x = \frac{1}{2x-3} - x - 1$ (1p)
  • Herleidt tot $\frac{1}{2x-3} = -\frac{2}{9}x + 1$ (1p)
  • Vermenigvuldigt met $(2x-3)$: $(2x-3)(-\frac{2}{9}x + 1) = 1$ (1p)
  • Herleidt tot $x^2 - 6x + 9 = 0$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking exact opgelost kan worden, bijvoorbeeld met de discriminant (1p)
  • Komt tot $x = 3$, de $x$-coördinaat van $B$; er is maar één oplossing, dus $l$ snijdt de linkertak niet (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Hoe vaak bewijzen in het examen komt

Vragen over bewijzen per centraal examen wiskunde B havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2025, tijdvak 1717%
2025, tijdvak 2517%
2024, tijdvak 2618%
2022, tijdvak 1518%
2022, tijdvak 34-5213%
2021, tijdvak 14, 8212%
2021, tijdvak 2915%
2021, tijdvak 34, 12-13320%
2019, tijdvak 14-5212%
2019, tijdvak 21117%
2018, tijdvak 14, 14211%

In 11 van de 18 ingedeelde examens wiskunde B havo staat een vraag over bewijzen, samen 17 vragen (6% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 3: 3 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 3% van de vragen over bewijzen, daarvoor 7%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met bewijzen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over bewijzen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over bewijzen

Andere onderwerpen wiskunde B havo

Bewijzen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde B havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde B per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde B toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt bewijzen voor in het eindexamen wiskunde B havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 17 vragen over bewijzen, 6% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 11 van die examens.

In welk examen wiskunde B havo stonden de meeste vragen over bewijzen?

In het examen van 2021, tijdvak 3, met 3 vragen: 4, 12-13.

Hoe oefen ik examenvragen over bewijzen?

Op deze pagina staan alle vragen over bewijzen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.