Examenvragen meetkunde met coördinaten wiskunde B havo

59 vragen over meetkunde met coördinaten uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Meetkunde met coördinaten komt in 17 van de 18 examens wiskunde B havo voor, met 59 vragen (21% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 1 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over meetkunde met coördinaten

Per examen de vragen over meetkunde met coördinaten, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Hoeken

Opgavetekst

De cirkel $c$ met middelpunt $M$ is gegeven door de vergelijking:

x^2+y^2-10x-6y=135

De lijn $k$ heeft vergelijking $y=-2x$.

De lijn $l$ is de lijn door de punten $O$ en $M$. Zie figuur 1.

Vraag 1 4 punten

Onderzoek op exacte wijze of $k$ en $l$ elkaar loodrecht snijden.

Cirkel $c$ met middelpunt $M$, lijn $k$ en lijn $l$ door $O$ en $M$ (figuur 1). Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

$x^2+y^2-10x-6y=135$ kan geschreven worden in de vorm $(x-5)^2+(y-3)^2=r^2$, dus de coördinaten van $M$ zijn $(5, 3)$

$l$ heeft richtingscoëfficiënt $\frac{3}{5}$

$(\text{rc}_k\cdot\text{rc}_l=)\,-2\cdot\frac{3}{5}\neq-1$ (of $\text{rc}_k\neq-\frac{5}{3}$)

Dus $k$ en $l$ snijden elkaar niet loodrecht

of

$\text{rc}_k=-2$, dus als $l$ en $k$ elkaar loodrecht snijden, dan zou $\text{rc}_l=\frac{1}{2}$ moeten zijn

$x^2+y^2-10x-6y=135$ kan geschreven worden in de vorm $(x-5)^2+(y-3)^2=r^2$, dus de coördinaten van $M$ zijn $(5, 3)$

$l$ heeft richtingscoëfficiënt $\frac{3}{5}$

Dus $k$ en $l$ snijden elkaar niet loodrecht

Opmerking: als in het eerste antwoordelement van het eerste antwoordalternatief of in het tweede antwoordelement van het tweede antwoordalternatief een foutieve waarde van $r$ is gegeven, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.

Vraag 1 in het hele examen

Lijn $k$ snijdt het deel van de cirkel boven de $x$-as in het punt $P$. Het punt $Q(0, 15)$ is het snijpunt van $c$ met de positieve $y$-as. Zie figuur 2.

Vraag 2 7 punten

In figuur 2 is de hoek aangegeven die de lijn door $P$ en $Q$ met de $x$-as maakt.

Bereken algebraïsch deze hoek in graden. Geef je eindantwoord als geheel getal.

Cirkel $c$, lijn $k$ door $P$ en $O$, de lijn door $P$ en $Q$ en de hoek die deze lijn met de $x$-as maakt. Bekijk in Opgaven, pagina 2

Bekijk het antwoord

(Substitutie van $y=-2x$ in de vergelijking van $c$ geeft) $x^2+(-2x)^2-10x-6\cdot(-2x)=135$

Dit geeft $5x^2+2x-135=0$

De discriminant $D=2704$

$x_P=\frac{-2-\sqrt{2704}}{10}=-5\frac{2}{5}$ ($x_P=5$ voldoet niet)

$y_P=10\frac{4}{5}$

De richtingscoëfficiënt van de lijn door $P$ en $Q$ is $\frac{10\frac{4}{5}-15}{-5\frac{2}{5}-0}\,(=\frac{7}{9})$ (of: in driehoek $PP'Q$, met $P'$ de loodrechte projectie van $P$ op de $y$-as, is de tangens van de gevraagde hoek gelijk aan $\frac{4\frac{1}{5}}{5\frac{2}{5}}$)

Een berekening waaruit volgt dat de gevraagde hoek gelijk is aan $38(^\circ)$

Vraag 2 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Hyperbool

Opgavetekst

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x)=\frac{3}{x}+2$. De grafiek van $f$ is een hyperbool. Op deze hyperbool ligt het punt $P(2, 3\frac{1}{2})$. De lijn $k$ raakt de hyperbool in $P$. Zie figuur 1.

De lijn $l$ met vergelijking $y=-\frac{3}{4}x-1$ raakt de hyperbool in het punt $Q(-2, \frac{1}{2})$. Lijn $l$ snijdt de $y$-as in het punt $A$. Zie figuur 2.

In deze figuur is ook de horizontale asymptoot van de hyperbool gestippeld weergegeven. Lijn $k$ snijdt deze asymptoot in het punt $B$.

Vraag 6 5 punten

Het lijkt of de lijnstukken $AB$ en $PQ$ even lang zijn.

Onderzoek op exacte wijze of $AB$ en $PQ$ even lang zijn.

Hyperbool $f$ met raaklijnen $k$ en $l$, punt $A$ op de $y$-as, de gestippelde asymptoot en punt $B$ op $k$ (figuur 2). Bekijk in Opgaven, pagina 4

Bekijk het antwoord

$PQ=\sqrt{4^2+3^2}=5$

$y_A=-1$ (dus $A(0,-1)$)

Een vergelijking van de horizontale asymptoot is $y=2$

$x_B$ is oplossing van de vergelijking $-\frac{3}{4}x+5=2$ en dit geeft $x=4$ (dus $B(4,2)$)

$AB=\sqrt{4^2+3^2}=5$ (, dus $AB$ en $PQ$ zijn even lang)

of

$y_A=-1$ (dus $A(0,-1)$)

Een vergelijking van de horizontale asymptoot is $y=2$

$x_B$ is oplossing van de vergelijking $-\frac{3}{4}x+5=2$ en dit geeft $x=4$ (dus $B(4,2)$)

De richtingscoëfficiënt van de lijn door $P$ en $Q$ is $\frac{3\frac{1}{2}-\frac{1}{2}}{2--2}=\frac{3}{4}$ en van de lijn door $A$ en $B$ $\frac{2--1}{4-0}=\frac{3}{4}$

De raaklijnen zijn evenwijdig en de lijnen $PQ$ en $AB$ zijn evenwijdig, (of: vierhoek $ABPQ$ is een parallellogram,) dus $AB$ en $PQ$ zijn even lang

of

$y_A=-1$ (dus $A(0,-1)$)

Een vergelijking van de horizontale asymptoot is $y=2$

$x_B$ is oplossing van de vergelijking $-\frac{3}{4}x+5=2$ en dit geeft $x=4$ (dus $B(4,2)$)

$x_B-x_A=4-0=4$ en $y_B-y_A=2--1=3$

$x_P-x_Q=2--2=4=x_B-x_A$ en $y_P-y_Q=3\frac{1}{2}-\frac{1}{2}=3=y_B-y_A$, (dus $\sqrt{(x_B-x_A)^2+(y_B-y_A)^2}=\sqrt{(x_P-x_Q)^2+(y_P-y_Q)^2}$) dus $AB$ en $PQ$ zijn even lang

of

$y_A=-1$ (dus $A(0,-1)$)

Een vergelijking van de horizontale asymptoot is $y=2$

$x_B$ is oplossing van de vergelijking $-\frac{3}{4}x+5=2$ en dit geeft $x=4$ (dus $B(4,2)$)

$x_A-x_Q=0--2=2$ en $x_B-x_P=4-2=2$

De raaklijnen zijn evenwijdig, (dus omdat $x_A-x_Q=x_B-x_P$ geldt ook $y_A-y_Q=y_B-y_P$, dus $\sqrt{(x_A-x_Q)^2+(y_A-y_Q)^2}=\sqrt{(x_B-x_P)^2+(y_B-y_P)^2}$,) dus $AQ=BP$. Dan zijn $AB$ en $PQ$ ook evenwijdig, (of: vierhoek $ABPQ$ is een parallellogram,) dus $AB$ en $PQ$ zijn even lang

Vraag 6 in het hele examen

De functie $g$ ontstaat uit de functie $f$ door een logaritme van $f$ te nemen:

g(x)={}^2\log\left(\frac{3}{x}+2\right)

De grafiek van $g$ snijdt de $x$-as in het punt $C$. De $y$-as is een verticale asymptoot van de grafiek van $g$. Links van de $y$-as is er nog een verticale asymptoot. Deze asymptoot snijdt de $x$-as in het punt $D$. Zie figuur 3.

Vraag 7 4 punten

Bereken exact de lengte van het lijnstuk $CD$.

Grafiek van $g$ met de verticale asymptoot langs de $y$-as en de verticale asymptoot links daarvan; $C$ op de $x$-as en $D$ op de linker asymptoot. Bekijk in Opgaven, pagina 5

Bekijk het antwoord

$x_C$ is oplossing van de vergelijking $\frac{3}{x}+2=1$

Dit geeft $x=-3$

$x_D$ is oplossing van de vergelijking $\frac{3}{x}+2=0$

Dit geeft $x=-1\frac{1}{2}$, dus de lengte van $CD$ is $1\frac{1}{2}$

Vraag 7 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Gelijkvormige driehoeken

Opgavetekst

Gegeven zijn de gelijkvormige driehoeken $ABS$ en $CDS$. De zijden $AB$ en $CD$ zijn evenwijdig. Het punt $S$ is het snijpunt van de lijnstukken $AC$ en $BD$.

Het punt $E$ ligt op het lijnstuk $AB$ en het punt $F$ ligt op het lijnstuk $AS$ zodanig dat het lijnstuk $EF$ evenwijdig is met het lijnstuk $BS$.

Verder geldt dat $BS=11$, $DS=4$, $CD=5$, $EB=2$ en $\angle CSD=60^\circ$. Zie de figuur.

Vraag 14 7 punten

Bereken de lengte van het lijnstuk $AF$. Geef je eindantwoord in één decimaal.

Gelijkvormige driehoeken $ABS$ en $CDS$ met evenwijdige zijden $AB$ en $CD$; $E$ op $AB$, $F$ op $AS$ en $EF$ evenwijdig met $BS$. Bekijk in Opgaven, pagina 9

Bekijk het antwoord

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $CDS$, dus) $\frac{AB}{5}=\frac{11}{4}$

Dan is $AB=13{,}75$

(Driehoek $AEF$ is gelijkvormig met driehoek $ABS$, dus) $\frac{EF}{11}=\frac{13{,}75-2}{13{,}75}$

Hieruit volgt dat $EF=9{,}4$

Gebruik van de cosinusregel in driehoek $AEF$ geeft $11{,}75^2=9{,}4^2+AF^2-2\cdot9{,}4\cdot AF\cdot\cos(60^\circ)$

Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost

Het antwoord $AF=13{,}2$

of

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $CDS$, dus) $\frac{AB}{5}=\frac{11}{4}$

Dan is $AB=13{,}75$

Gebruik van de cosinusregel in driehoek $CDS$ geeft $5^2=4^2+CS^2-2\cdot4\cdot CS\cdot\cos(60^\circ)$

Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost

Hieruit volgt dat $CS=5{,}60\ldots$

(Driehoek $AEF$ is gelijkvormig met driehoek $CDS$, dus) $\frac{AF}{5{,}60\ldots}=\frac{13{,}75-2}{5}$

Het antwoord $AF=13{,}2$

of

Gebruik van de cosinusregel in driehoek $CDS$ geeft $5^2=4^2+CS^2-2\cdot4\cdot CS\cdot\cos(60^\circ)$

Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost

Hieruit volgt dat $CS=5{,}60\ldots$

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $CDS$, dus) $\frac{AB}{5}=\frac{AS}{5{,}60\ldots}=\frac{11}{4}$

Dan is $AS=15{,}41\ldots$ en $AB=13{,}75$

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $AEF$, dus) $\frac{15{,}41\ldots}{AF}=\frac{13{,}75}{13{,}75-2}$

Het antwoord $AF=13{,}2$

of

Gebruik van de sinusregel in driehoek $CDS$ geeft $\frac{5}{\sin(60^\circ)}=\frac{4}{\sin(\angle C)}$

Dan is $\angle C=43{,}85\ldots^\circ$ en $\angle D=(180^\circ-60^\circ-43{,}85\ldots^\circ)=76{,}14\ldots^\circ$

Gebruik van de cosinusregel in driehoek $CDS$ geeft $CS^2=4^2+5^2-2\cdot4\cdot5\cdot\cos(76{,}14\ldots^\circ)$, dus $CS=5{,}60\ldots$ (of gebruik van de sinusregel in driehoek $CDS$ geeft $\frac{CS}{\sin(76{,}14\ldots^\circ)}=\frac{5}{\sin(60^\circ)}$ (of $\frac{CS}{\sin(76{,}14\ldots^\circ)}=\frac{4}{\sin(43{,}85\ldots^\circ)}$), dus $CS=5{,}60\ldots$)

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $CDS$, dus) $\frac{AB}{5}=\frac{AS}{5{,}60\ldots}=\frac{11}{4}$

Dan is $AS=15{,}41\ldots$ en $AB=13{,}75$

(Driehoek $ABS$ is gelijkvormig met driehoek $AEF$, dus) $\frac{15{,}41\ldots}{AF}=\frac{13{,}75}{13{,}75-2}$

Het antwoord $AF=13{,}2$

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Komeetbanen

Opgavetekst

Kometen zijn relatief kleine hemellichamen die vaak in een baan om een ster draaien. In deze opgave bekijken we komeetbanen rondom onze zon. Zo'n baan heeft twee symmetrieassen, een lange en een korte as, die loodrecht op elkaar staan. Het snijpunt van deze assen is het midden van de baan. De zon $Z$ bevindt zich op de lange as, maar niet in het midden.

De afstand van de komeet tot het middelpunt van de zon varieert. Als de komeet zich op de lange as bevindt, worden de grootste afstand $g$ en de kleinste afstand $k$ bereikt.

In figuur 1 zijn twee voorbeelden van een komeetbaan met zijn symmetrieassen getekend.

Komeetbanen hebben verschillende vormen. De vorm hangt samen met $g$ en $k$. Hoe kleiner het verschil tussen $g$ en $k$, hoe meer de baan op een cirkel gaat lijken. Een maat voor de vorm van de baan is de excentriciteit.

De excentriciteit $e$ wordt berekend met de formule:

e=\frac{g-k}{g+k}

Voor twee komeetbanen met een verschillende waarde voor $g$ en ook voor $k$ geldt dat afstand $g$ vier keer zo groot is als afstand $k$.

Vraag 15 3 punten

Onderzoek op exacte wijze of beide banen dezelfde excentriciteit hebben.

Bij dit onderzoek is het gebruik van getallenvoorbeelden onvoldoende.

Twee komeetbanen (ellipsen) met hun symmetrieassen en de zon $Z$ op de lange as (figuur 1). Bekijk in Opgaven, pagina 10

Bekijk het antwoord

Er geldt $g=4k$ (of $k=\frac{1}{4}g$)

Invullen geeft $e=\frac{4k-k}{4k+k}$ (of $e=\frac{g-\frac{1}{4}g}{g+\frac{1}{4}g}$)

Teller en noemer delen door $k$ (of $g$) geeft een constante waarde $\left(e=\frac{3}{5}\right)$, dus deze banen hebben allemaal dezelfde excentriciteit

Vraag 15 in het hele examen

Kometen worden aangeduid met een nummer gevolgd door een letter. In figuur 2 is de baan van komeet 53P weergegeven. Figuur 2 is vergroot weergegeven op de uitwerkbijlage.

Voor deze baan geldt:

  • de lengte van de lange as op de uitwerkbijlage is gelijk aan 10 cm;
  • de excentriciteit is 0,553.

Met een stelsel van vergelijkingen kan de plaats van de zon op de lange as in de tekening worden bepaald. Ga ervan uit dat de zon zich rechts van het midden bevindt.

Vraag 16 5 punten

Bereken de waarde van $g$ (of $k$) in één decimaal en teken vervolgens de plaats van de zon op de uitwerkbijlage.

Baan van komeet 53P als ellips met gestippelde lange as; de plaats van de zon moet op de lange as getekend worden. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 2

Bekijk het antwoord

In de figuur op de uitwerkbijlage geldt $g+k=10$

Ook geldt $\frac{g-k}{g+k}=0{,}553$, dus $g-k=5{,}53$

Beschrijven hoe het stelsel van vergelijkingen kan worden opgelost

Dit geeft $g=7{,}8$ (of nauwkeuriger) (of $k=2{,}2$ (of nauwkeuriger))

Het tekenen van de correcte plaats van de zon met een marge van 2 mm

of

In de figuur op de uitwerkbijlage geldt $g+k=10$

Ook geldt $\frac{g-k}{g+k}=0{,}553$, dus $g-k=5{,}53$

(Uit de symmetrie van de komeetbaan in de korte as volgt) $k=\frac{10-(g-k)}{2}$

Dit geeft $k=2{,}2$ (of nauwkeuriger) (of $g=7{,}8$ (of nauwkeuriger))

Het tekenen van de correcte plaats van de zon met een marge van 2 mm

Vraag 16 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Door punt P

Opgavetekst

De functie f is gegeven door f x ( ) = 3 x + 6 . Op de grafiek van f ligt het punt P (1, 3) . Lijn k raakt de grafiek van f in punt P. Zie figuur 1.

figuur 1
figuur 1

Vraag 1 4 punten

Stel op exacte wijze een vergelijking op van lijn k.

Bekijk het antwoord
  • De afgeleide van 3 x + 6 is 3 (1)
  • f ' x ( ) =¹₂ ⋅ (3 x + 6)⁻¹² ⋅ (of een gelijkwaardige uitdrukking) 3 (1)
  • f ' (1) =¹₂ (dus een vergelijking van k is y = 1 2 x + b ) (1)
  • (1,3) invullen geeft y = 1 2 x + 2¹ 2 (1)

Vraag 1 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Raaklijn door een punt aan een cirkel

Opgavetekst

Gegeven is het punt A(25, 0) . Daarbij is de cirkel c gegeven met middellijn OA. Het middelpunt van c is M. Zie figuur 1.

figuur 1
figuur 1

Een vergelijking van c is y² = 25 x − x² .

Vraag 5 3 punten

Bewijs dat dit inderdaad een vergelijking van c is.

Bekijk het antwoord
  • M (12¹₂, 0) en de straal van c is 12¹₂ (1)
  • Een vergelijking van c is ( x − 12¹₂)² + y² = (12¹₂)² (1)
  • x² − 25 x +(12¹₂ )² + y² =(12¹₂ )² (dus een vergelijking van c is inderdaad

y² = 25 x − x² ) (1)

of

  • y² = 25 x − x² geeft met kwadraatafsplitsen ( x − 12¹₂)² − (12¹₂)² + y² = 0 (1)
  • _Dit kan worden geschreven als(x− 12¹₂)² + y² =(12¹₂ )² (1)
  • _Dit is een vergelijking van een cirkel met middelpunt(12¹₂, 0_en )

straal 12¹₂ (dus y² = 25 x − x² is inderdaad een vergelijking van c) (1)

Vraag 5 in het hele examen

Verder is de cirkel d gegeven met middelpunt O. Een vergelijking van d is y² = 225 − x² . De punten P en Q zijn de snijpunten van c en d. Punt P ligt boven de x-as en punt Q onder de x-as. De lijn k gaat door de punten A en Q. Zie figuur 2.

figuur 2
figuur 2

Vraag 6 6 punten

Bewijs dat lijn k een raaklijn aan cirkel d is.

Bekijk het antwoord
  • Uit 225 − x² = 25 x − x² volgt 25 x = 225 , dus x_Q = 9 (1)
  • Dit geeft y²= 144 , dus y_Q =− 12 ( y = 12 voldoet niet) (1)
  • De richtingscoëfficiënt van de lijn door O en Q is − 9¹²( =− ₃⁴) (1)
  • De richtingscoëfficiënt van k is _12/16 ( =³₄) (1)
  • −_12/9 ⋅ _12/16 =− 1( =−⁴₃ ⋅ ₄³) (1)
  • Dus OQ staat loodrecht op lijn k (dus lijn k is een raaklijn aan cirkel d) (1)

of

  • Uit 225 − x² = 25 x − x² volgt 25 x = 225 , dus x_Q = 9 (1)
  • Dit geeft y²= 144 , dus y_Q =− 12 ( y = 12 voldoet niet) (1)
  • De richtingscoëfficiënt van k is _12/16 ( =³₄) (1)
  • (25,0) invullen in y = _12/16x + b geeft b =− _75/4 (dus y = _12/16x − _75/4) (1)
  • (substitutie van y = _12/16x − _75/4 in de vergelijking van d geeft)

_25/16x² − _450/16x +_2025/16 = 0 (of een gelijkwaardige vorm) (1)

  • De discriminant van deze vergelijking is ( − _450/16)² − ⋅ _25/16 4 ⋅ _2025/16 = 0 (dus lijn k is een raaklijn aan cirkel d) (1)

of

  • Uit 225 − x² = 25 x − x² volgt 25 x = 225 , dus x_Q = 9 (1)
  • Dit geeft y²= 144 , dus y_Q =− 12 ( y = 12 voldoet niet) (1)
  • De richtingscoëfficiënt van de lijn door O en Q is − 9¹²( =− ₃⁴) (1)
  • OQ moet loodrecht op de raaklijn aan cirkel d in punt Q staan, dus −_12/9 ⋅ rc =−1, met rc de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan cirkel d in punt Q (1)
  • Hieruit volgt dat y = 3 4 x + b een vergelijking is van de raaklijn aan cirkel d in punt Q (1)
  • (9, −12) invullen in y = 3 4 x + b geeft b =− _75/4 en deze raaklijn gaat door punt A (25,0) en is dus de vergelijking van lijn k (dus lijn k is een raaklijn aan cirkel d) (1)

Vraag 6 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Tekenrobot

Opgavetekst

Een tekenrobot is een apparaat dat zelf kan tekenen. In deze opgave wordt een tekenrobot met een scharnierbare tekenarm bekeken. De tekenarm bestaat uit de beweegbare delen OB en BP. Zie figuur 1.

figuur 1
figuur 1

In figuur 2 is in een assenstelsel een bovenaanzicht weergegeven van de scharnierbare tekenarm. De lengte van OB is 10 cm en de lengte van BP is 5 cm.

De oorsprong is een vast punt. De tekenarm draait om dit punt. In punt B scharniert de tekenarm, waardoor BP om punt B kan draaien. De delen OB en BP maken een hoek β met elkaar.

figuur 2 bovenaanzicht tekenarm
figuur 2 bovenaanzicht tekenarm

De tekenrobot tekent met punt P. Om een deel van een cirkel met middelpunt O te tekenen, moet hoek β op een vaste waarde worden ingesteld. Door de tekenarm vervolgens rond de oorsprong te draaien, tekent punt P de cirkelboog.

De straal OP van de getekende cirkelboog hangt af van hoek β.

Er moet een cirkelboog met middelpunt O en straal 14 cm worden getekend.

Om de positie van een willekeurig punt R vast te leggen moeten de helling en lengte van lijnstuk OR in de tekenrobot worden ingevoerd.

Lijnstuk OR wordt ingevoerd met lengte 20 cm en richtingscoëfficiënt 2. In figuur 5 is de eindpositie van de tekenarm van de tekenrobot getekend.

figuur 5
figuur 5

Vraag 11 4 punten

Bereken in deze situatie algebraïsch de coördinaten van punt R. Geef je eindantwoord in cm in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • De coördinaten van R zijn ( x, y) = ( x, 2 x) (of de formule van de lijn door O en R is y = 2 x ) (1)
  • Er geldt x² + ( 2 x )² = 20 2 (1)
  • Een algebraïsche berekening waaruit volgt x = 8,94... (of x = 80 ) (1)
  • Dus de gevraagde coördinaten van R (in cm) zijn 8,9 en 17,9 (1)

of

  • Noem de hoek met de positieve x-as ∠ O . Uit tan( ∠ O ) = 2 volgt ∠ O = 63,43...( ) ° (1)
  • Dan is x = 20 ⋅ cos(63,43... ) ° (1)
  • En y = 20 ⋅ sin(63,43... ) ° (1)
  • Dus de gevraagde coördinaten van R (in cm) zijn 8,9 en 17,9 (1)

of

  • (De richtingscoëfficiënt van lijnstuk OR is gelijk aan 2 dus) de verhouding OR ′ : R R′ OR : (met R′ de loodrechte projectie van R op de x-as) is 1: 2: 5 (1)
  • ( OR = 20 dus) de verhouding OR ′ : R R′ OR : is OR ′ : R R′ : 20 (1)
  • OR′= 20/5 en RR ′= 2 ⋅ 20 (1)

5

  • Dus de gevraagde coördinaten van R (in cm) zijn 8,9 en 17,9 (1)

Vraag 11 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Een parabool

Opgavetekst

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 2x^2 + 3x - 4$. De lijn $l$ met vergelijking $y = 2x - 1$ snijdt de grafiek van $f$ in de punten $A$ en $B$.

Op de grafiek van $f$ liggen twee punten $C$ en $D$ met dezelfde $y$-coördinaat. De afstand tussen $C$ en $D$ is $2\frac{1}{2}$. Zie figuur 2.

Het punt $T$ is de top van de grafiek van $f$.

Vraag 4 5 punten

Bereken exact de afstand van $T$ tot lijnstuk $CD$.

Grafiek van de parabool f met de punten C en D op gelijke hoogte, lijnstuk CD en de top T. Bekijk in Opgaven, pagina 3

Bekijk het antwoord
  • Een exacte berekening waaruit volgt dat $x_T = -\frac{3}{4}$
  • $y_T = f(-\frac{3}{4}) = -5\frac{1}{8}$
  • (Op basis van symmetrie geldt) $x_D = -\frac{3}{4} + \frac{2\frac{1}{2}}{2} = \frac{1}{2}$ (of $x_C = -\frac{3}{4} - \frac{2\frac{1}{2}}{2} = -2$)
  • Dus $y_D = f(\frac{1}{2}) = -2$ (of $y_C = f(-2) = -2$)
  • De gevraagde afstand is dus $(-2 - -5\frac{1}{8} =) 3\frac{1}{8}$

of

  • Voor $x_C$ geldt $2x^2 + 3x - 4 = 2\left(x + 2\frac{1}{2}\right)^2 + 3(x + 2\frac{1}{2}) - 4$; het rechterlid herleiden tot $2x^2 + 13x + 16$; het oplossen van de vergelijking $2x^2 + 3x - 4 = 2x^2 + 13x + 16$ geeft $x_C = -2$
  • Dus $y_C = f(-2) = -2$
  • $x_T = -2 + \frac{1}{2} \cdot 2\frac{1}{2} = -\frac{3}{4}$
  • $y_T = f(-\frac{3}{4}) = -5\frac{1}{8}$
  • De gevraagde afstand is dus $(-2 - -5\frac{1}{8} =) 3\frac{1}{8}$

Vraag 4 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Drie punten op een grafiek

Opgavetekst

De functie $f$ wordt gegeven door:

f(x) = \frac{1}{\sqrt{6x - 2}}

Het punt $Q(\frac{1}{2}, 1)$ ligt op de grafiek van $f$. De lijn $l$ is de raaklijn aan de grafiek van $f$ in $Q$. Lijn $l$ snijdt de $x$-as in het punt $A$ en de $y$-as in het punt $B$. Zie figuur 2.

Vraag 9 7 punten

Bereken exact de oppervlakte van driehoek $OAB$.

Grafiek van f met de raaklijn l in Q, de snijpunten A en B met de assen en driehoek OAB gearceerd. Bekijk in Opgaven, pagina 7

Bekijk het antwoord
  • $f(x) = (6x - 2)^{-\frac{1}{2}}$
  • $f'(x) = -\frac{1}{2}(6x - 2)^{-1\frac{1}{2}} \cdot 6$ $(= -3(6x - 2)^{-1\frac{1}{2}})$
  • $f'(\frac{1}{2}) = -3$
  • Lijn $l$ heeft vergelijking $y = -3x + b$ en gaat door $Q(\frac{1}{2}, 1)$, dus $b = 2\frac{1}{2}$
  • Uit $-3x + 2\frac{1}{2} = 0$ volgt $x_A = \frac{5}{6}$
  • De oppervlakte van driehoek $OAB$ is dus $\frac{1}{2} \cdot \frac{5}{6} \cdot 2\frac{1}{2} = \frac{25}{24}$

Opmerking: Voor het tweede antwoordelement mogen uitsluitend 0 of 2 scorepunten worden toegekend, tenzij de enige fout een rekenfout betreft (zie vakspecifieke regel 1). In dat geval mag 1 scorepunt worden toegekend.

Vraag 9 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Een cirkel met rakende en snijdende lijnen

Opgavetekst

De cirkel $c$ heeft vergelijking $(x - 4)^2 + (y - 4)^2 = 16$. De lijn $j$ is de verticale lijn door het middelpunt van $c$. De lijn $k$ heeft vergelijking $y = -\frac{2}{3}x + 8$. Het punt $S$ is het snijpunt van lijn $k$ en lijn $j$. De lijn $l$ heeft vergelijking $y = 8$. De lijn $m$ gaat door $O$ en $S$ en snijdt lijn $l$ in het punt $Q$. Zie figuur 1.

De $x$-coördinaat van $Q$ is 6.

Vraag 11 5 punten

Bewijs dat de $x$-coördinaat van $Q$ inderdaad gelijk is aan 6.

Cirkel c met middelpunt (4, 4), de lijnen j, k, l en m, en de punten S en Q. Bekijk in Opgaven, pagina 8

Bekijk het antwoord
  • Een vergelijking van $j$ is $x = 4$
  • $y_S = (-\frac{2}{3} \cdot 4 + 8 =) \frac{16}{3}$
  • De richtingscoëfficiënt van $m$ is dus gelijk aan $\left(\frac{\frac{16}{3}}{4} =\right) \frac{4}{3}$ (dus een vergelijking van $m$ is $y = \frac{4}{3}x$)
  • Voor $Q$ geldt $\frac{4}{3}x = 8$
  • Een exacte berekening waaruit volgt $x_Q = 6$

of

  • Een vergelijking van $j$ is $x = 4$
  • $y_S = (-\frac{2}{3} \cdot 4 + 8 =) \frac{16}{3}$
  • $RS = \frac{16}{3}$ met $R$ het snijpunt van $j$ en de $x$-as; $ST = (8 - \frac{16}{3} =) \frac{8}{3}$ met $T$ het snijpunt van $j$ en $l$
  • Driehoek $SQT$ is gelijkvormig met driehoek $SOR$ met factor $(\frac{8}{3} : \frac{16}{3} =) \frac{1}{2}$
  • $QT = 4 \cdot \frac{1}{2} = 2$, waaruit volgt dat $x_Q = (4 + 2) = 6$

of

  • Stel de coördinaten van punt $Q$ zijn $(6,8)$, dan is $y = \frac{8}{6}x$ de vergelijking van de lijn door $O$ en $Q$
  • Voor het snijpunt van deze lijn met lijn $k$ geldt $\frac{8}{6}x = -\frac{2}{3}x + 8$
  • De $x$-coördinaat van het snijpunt is 4
  • Een vergelijking van $j$ is $x = 4$
  • Het gevonden snijpunt ligt inderdaad op $j$ (dus geldt $Q(6,8)$)

Vraag 11 in het hele examen

Het punt $P(12, 0)$ is het snijpunt van $k$ met de $x$-as. De lijn $n$ is de lijn door $P$ en $Q$. Zie figuur 2.

Vraag 12 5 punten

Bewijs dat lijn $n$ cirkel $c$ raakt.

Cirkel c met de lijnen j, k, l, m en n, en het punt P op de x-as. Bekijk in Opgaven, pagina 9

Bekijk het antwoord
  • De richtingscoëfficiënt van $n$ is gelijk aan $\left(\frac{0 - 8}{12 - 6} =\right) -\frac{4}{3}$
  • Lijn $n$ heeft vergelijking $y = -\frac{4}{3}x + b$ en gaat door $P(12, 0)$, dus $b = 16$
  • (Substitutie van $y = -\frac{4}{3}x + 16$ in de vergelijking van $c$ geeft) $(x - 4)^2 + (-\frac{4}{3}x + 16 - 4)^2 = 16$
  • De herleiding tot een vergelijking van de vorm $ax^2 + bx + c = 0$, zoals $\frac{25}{9}x^2 - 40x + 144 = 0$
  • $D = (-40)^2 - 4 \cdot \frac{25}{9} \cdot 144 = 0$ (dus $c$ en $n$ hebben één punt gemeenschappelijk, dus lijn $n$ raakt cirkel $c$)

of

  • De richtingscoëfficiënt van $n$ is gelijk aan $\left(\frac{0 - 8}{12 - 6} =\right) -\frac{4}{3}$
  • Lijn $n$ heeft vergelijking $y = -\frac{4}{3}x + b$ en gaat door $P(12, 0)$, dus $b = 16$
  • Een berekening waaruit volgt dat $y = \frac{3}{4}x + 1$ een vergelijking is van de lijn loodrecht op $n$ door het middelpunt $(4, 4)$ van $c$
  • Een berekening van het snijpunt van deze lijn met lijn $n$ geeft $x = \frac{36}{5}$ en $y = \frac{32}{5}$
  • $(\frac{36}{5} - 4)^2 + (\frac{32}{5} - 4)^2 = 16$ (dus het snijpunt ligt op $c$, dus lijn $n$ raakt cirkel $c$)

Vraag 12 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Driehoeken

Opgavetekst

Gegeven is de driehoek $ABC$ met $\angle C = 25^\circ$ en $BC = 7$. Het punt $D$ ligt op zijde $BC$ zó dat $BD = 1$ en $\angle CAD = 90^\circ$. Zie de figuur.

Vraag 16 6 punten

Bereken $\angle BAD$ in graden. Geef je eindantwoord als een geheel getal.

Driehoek ABC met hoek C van 25 graden, zijde BC met punt D, BD = 1 en CD = 6, en de hoek BAD gemarkeerd met een vraagteken. Bekijk in Opgaven, pagina 13

Bekijk het antwoord
  • Uit $\cos(25^\circ) = \frac{AC}{6}$ volgt $AC = 5{,}43\ldots$
  • De cosinusregel in driehoek $ABC$ geeft $AB = \sqrt{5{,}43\ldots^2 + 7^2 - 2 \cdot 5{,}43\ldots \cdot 7 \cdot \cos(25^\circ)} = 3{,}09\ldots$
  • De sinusregel in driehoek $ABC$ geeft $\frac{7}{\sin(\angle BAC)} = \frac{3{,}09\ldots}{\sin(25^\circ)}$
  • Hieruit volgt $\sin(\angle BAC) = 0{,}95\ldots$
  • $\angle BAC = 107{,}03\ldots^\circ$ ($72{,}96\ldots^\circ$ voldoet niet)
  • Dus $\angle BAD = 107{,}03\ldots - 90$ ($= 17{,}03\ldots$), dus afgerond $\angle BAD = 17^\circ$

of

  • Uit $\cos(25^\circ) = \frac{AC}{6}$ volgt $AC = 5{,}43\ldots$
  • De cosinusregel in driehoek $ABC$ geeft $AB = \sqrt{5{,}43\ldots^2 + 7^2 - 2 \cdot 5{,}43\ldots \cdot 7 \cdot \cos(25^\circ)} = 3{,}09\ldots$
  • $\sin(25^\circ) = \frac{AD}{6}$ dus $AD = 2{,}53\ldots$
  • De vergelijking $1^2 = 2{,}53\ldots^2 + 3{,}09\ldots^2 - 2 \cdot 2{,}53\ldots \cdot 3{,}09\ldots \cdot \cos(\angle BAD)$ moet worden opgelost
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
  • Dit geeft $\cos(\angle BAD) = 0{,}95\ldots$ en afgerond $\angle BAD = 17^\circ$

of

  • $\angle CDA = 180 - 25 - 90 = 65^\circ$, dus $\angle BDA = 180 - 65 = 115^\circ$
  • $\sin(25^\circ) = \frac{AD}{6}$ dus $AD = 2{,}53\ldots$
  • De cosinusregel in driehoek $BDA$ geeft $AB = \sqrt{1^2 + 2{,}53\ldots^2 - 2 \cdot 1 \cdot 2{,}53\ldots \cdot \cos(115^\circ)} = 3{,}09\ldots$
  • De sinusregel in driehoek $BDA$ geeft $\frac{1}{\sin(\angle BAD)} = \frac{3{,}09\ldots}{\sin(115^\circ)}$
  • Hieruit volgt $\sin \angle BAD = 0{,}29\ldots$
  • Dit geeft afgerond $\angle BAD = 17^\circ$

of

  • Uit $\cos(25^\circ) = \frac{AC}{6}$ volgt $AC = 5{,}43\ldots$
  • $\angle CDA = 180 - 25 - 90 = 65^\circ$, dus $\angle BDA = 180 - 65 = 115^\circ$
  • $\angle ABD = 180 - 115 - \alpha = 65^\circ - \alpha$ (met $\angle BAD = \alpha$)
  • De sinusregel in driehoek $ABC$ geeft $\frac{5{,}43\ldots}{\sin(65^\circ - \alpha)} = \frac{7}{\sin(90^\circ + \alpha)}$
  • Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost
  • Dit geeft ($\alpha = 17{,}03\ldots^\circ$, dus) afgerond $\angle BAD = 17^\circ$

of

  • Uit $\cos(25^\circ) = \frac{AC}{6}$ volgt $AC = 5{,}43\ldots$
  • De cosinusregel in driehoek $ABC$ geeft $AB = \sqrt{5{,}43\ldots^2 + 7^2 - 2 \cdot 5{,}43\ldots \cdot 7 \cdot \cos(25^\circ)} = 3{,}09\ldots$
  • De sinusregel in driehoek $ABC$ geeft $\frac{7}{\sin(\angle BAC)} = \frac{3{,}09\ldots}{\sin(25^\circ)}$
  • $\angle BAC = \angle BAD + 90^\circ$
  • Beschrijven hoe de vergelijking $\frac{7}{\sin(x + 90^\circ)} = \frac{3{,}09\ldots}{\sin(25^\circ)}$ (met $\angle BAD = x$) kan worden opgelost
  • Dit geeft ($x = 17{,}03\ldots^\circ$, dus) afgerond $\angle BAD = 17^\circ$

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Raken aan de x-as

Opgavetekst

3 2 De functie f wordt gegeven door f ( x) = x

  • 9 x + 24 x
  • 16 .

De grafiek van f heeft twee toppen.

De rechter top ligt op de x-as.

Verder worden de volgende twee raaklijnen aan de grafiek van f gegeven:

  • lijn k met vergelijking y = 9 x
  • 41 ;
  • lijn l met vergelijking 3 x + y = 11 . Lijnen k en l snijden elkaar in punt S. De cirkel c heeft middelpunt S en raakt de x-as. Zie de figuur.

figuur

Vraag 1 5 punten

Bewijs dit.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven

Bekijk het antwoord
  • f ' ( x) = 3x 2 − 18 x + 24 (1)
  • In de toppen geldt 3 x 2 − 18 x + 24 = 0 (of x 2 − 6 x + 8 = 0 ) (1)
  • Beschrijven hoe deze vergelijking exact kan worden opgelost (1)
  • Dit geeft x = 2 of x = 4 (1)
  • De y-coördinaat van de rechter top is f (4) = 0 (dus de rechter top ligt op de x-as) (1)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 5 punten

Stel op exacte wijze een vergelijking op van cirkel c.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven

Bekijk het antwoord
  • • In punt S geldt 3 x + 9 x − 41 = 11 (of 9 x − 41 = − 3 x + 11 ) (1) • Hieruit volgt xS = 133 1 • yS = (9 · 13 3 − 41 = ) − 2 (1) • (c raakt de x-as dus) de straal van c is 2 (1) • ( Een vergelijking van c is x − 3 ) + ( y + 2)2 = 4 13 2 1 (5)

Vraag 2 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Twee driehoeken

Opgavetekst

Gegeven is driehoek ABC met AB = 6 en BC = 5 . Verder is gegeven driehoek CDE met CD = 2 , DE = 3 en CE = 4 . Punt C is het snijpunt van lijnstuk AD en lijnstuk BE. Zie de figuur.

figuur

Zijde AC is de enige zijde waarvan de lengte onbekend is.

Vraag 14 7 punten

Bereken op algebraïsche wijze de lengte van deze zijde AC. Geef je eindantwoord in één decimaal.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • ∠DCE = 46,56...(°) en dus ook ∠ACB = 46,56...(°) (1) sin(∠BAC ) sin(46,56...°)
  • In driehoek ABC geldt = (1p)

5 (6) sin(46,56...°)

  • Uit sin(∠BAC ) = 5 · volgt ∠BAC = 37, 23...(°) (1) 6
  • Beschrijven hoe de lengte van zijde AC algebraïsch kan worden berekend (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Punten op een cirkelboog

Opgavetekst

De functie f wordt gegeven door f ( x) = x(4

  • x) .

Op de grafiek van f ligt een punt A met x-coördinaat a. De coördinaten ( ) van punt A zijn dus a, a(4

  • a) . Tussen oorsprong O en punt A is een lijnstuk getekend. Zie figuur 1. [figuur 1: zie het originele examen]

De helling van lijnstuk OA is 12 .

De grafiek van f valt samen met de bovenste helft van een cirkel met middelpunt M (2,0) en straal 2. In figuur 2 is de grafiek van f nogmaals weergegeven, maar nu met daarop een ander punt, punt B. Bovendien is hierin het gebied onder de grafiek van f én boven lijnstuk OB grijs gemaakt. Verder geldt α = ∠OMB . [figuur 2: zie het originele examen]

Voor de oppervlakte S van het grijze gebied geldt: S = 2α

  • 2sin(α ) met α in radialen De positie van punt B is zo gekozen dat oppervlakte S de helft is van de oppervlakte van de halve cirkel.

Vraag 15 5 punten

Bereken exact de x-coördinaat van A.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • (Een vergelijking van de lijn door O en A is y = 12 x dus) in punt A geldt

1 x= x (4

  • x ) (1) 2

Vraag 15 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Een parabool en een cirkel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Grafiek van f, een parabool. A en B zijn de snijpunten met de x-as, D is het snijpunt met de y-as en T is de top van de grafiek.

Vraag 6 4 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = \tfrac{4}{9}x^2 - \tfrac{16}{9}x - \tfrac{20}{9}$. De grafiek van f snijdt de x-as in de punten A en B en de y-as in punt D. Het punt T is de top van de grafiek van f. Zie figuur 1. De raaklijn aan de grafiek van f in punt D maakt een scherpe hoek met de y-as. Onderzoek op algebraïsche wijze of deze hoek kleiner is dan 30°.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de afgeleide vast: $f'(x) = \tfrac{8}{9}x - \tfrac{16}{9}$ (1p)
  • Vindt de richtingscoëfficiënt van de raaklijn in D: $f'(0) = -\tfrac{16}{9}$ (1p)
  • Berekent de hoek van de raaklijn met de x-as: $\tan(\alpha) = -\tfrac{16}{9}$ geeft $\alpha \approx -60{,}6^\circ$ (1p)
  • Berekent de scherpe hoek met de y-as: $90^\circ - 60{,}6^\circ = 29{,}3^\circ$, dat is kleiner dan 30° (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Grafiek van f met de cirkel c. Cirkel c snijdt de x-as in de punten A en B en heeft middelpunt T, de top van de grafiek van f.

Vraag 7 8 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = \tfrac{4}{9}x^2 - \tfrac{16}{9}x - \tfrac{20}{9}$. Het punt T is de top van de grafiek van f. De cirkel c snijdt de x-as in de punten A en B en heeft middelpunt T. Zie figuur 2. Bereken exact de y-coördinaten van de snijpunten van c met de y-as.

Bekijk het antwoord
  • Beschrijft hoe de vergelijking $\tfrac{4}{9}x^2 - \tfrac{16}{9}x - \tfrac{20}{9} = 0$ exact opgelost kan worden (1p)
  • Vindt $x = -1$ en $x = 5$, de snijpunten A en B met de x-as (1p)
  • Vindt $T_x = 2$ met een exacte toelichting (1p)
  • Vindt $T_y = -4$ (1p)
  • Stelt een vergelijking voor c op: $(x - 2)^2 + (y + 4)^2 = \text{constante}$ (1p)
  • De constante is 25, bijvoorbeeld met punt $(5, 0)$: $(5 - 2)^2 + (0 + 4)^2 = 25$ (1p)
  • Vult $x = 0$ in: $(0 - 2)^2 + (y + 4)^2 = 25$ (1p)
  • Vindt $y = -4 - \sqrt{21}$ of $y = -4 + \sqrt{21}$ (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Wortelgrafiek en parabool

figuur

figuur
figuur

Assenstelsel met de grafiek van f (een wortelfunctie), de grafiek van g (een parabool met een top), de horizontale lijn k met vergelijking y = 4 en de punten A, B en C. A en B liggen op de grafiek van g, C ligt op de grafiek van f. Letters in de figuur: A, B, C, O, f, g, k, x en y.

Vraag 2 5 punten

De functies $f$ en $g$ worden gegeven door $f(x) = \sqrt{2x+6}$ en $g(x) = x^2+6x+9$. De grafiek van $f$ heeft een randpunt en de grafiek van $g$ heeft een top. De lijn $k$ met vergelijking $y = 4$ snijdt de grafiek van $g$ in de punten $A$ en $B$, waarbij $B$ rechts ligt van $A$. De lijn $k$ snijdt de grafiek van $f$ in het punt $C$. Zie de figuur. Bereken exact de afstand $BC$.

Bekijk het antwoord
  • $\sqrt{2x+6}=4$ geeft $2x+6=16$ (1p)
  • Dus $x_C = 5$ (1p)
  • Een exacte berekening met als resultaat de oplossingen van de vergelijking $x^2+6x+9=4$ (1p)
  • Dit geeft $x_B = -1$ (1p)
  • De afstand $BC$ is $6$ (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 5 punten

De functies $f$ en $g$ worden gegeven door $f(x) = \sqrt{2x+6}$ en $g(x) = x^2+6x+9$. De lijn $l$ raakt de grafiek van $f$ in het punt met $x$-coördinaat $15$. De lijn $m$ met vergelijking $6x+y=-27$ raakt de grafiek van $g$. Bewijs dat $l$ en $m$ loodrecht op elkaar staan.

Bekijk het antwoord
  • $f'(x) = \frac{1}{2\sqrt{2x+6}} \cdot 2$ (2p)
  • $f'(15) = \frac{1}{6}$ (1p)
  • De vergelijking van $m$ kan worden herleid tot $y = -6x - 27$, dus de richtingscoëfficiënt van $m$ is $-6$ (1p)
  • $rc_l \cdot rc_m = \frac{1}{6} \cdot (-6) = -1$, dus $l$ en $m$ staan loodrecht op elkaar (1p)

Als in het eerste antwoordelement de kettingregel is gebruikt, maar niet correct, mag voor dit antwoordelement hoogstens 1 scorepunt worden toegekend op basis van de vakspecifieke regel over rekenfouten.

Vraag 3 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Rondom exponentiële grafieken

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Assenstelsel met de grafieken van f en g en de punten A en B. A ligt op de y-as, B ligt op beide grafieken. Letters in de figuur: A, B, O, f, g, x en y.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Assenstelsel met de grafieken van f en g, de punten A en B, en twee cirkels: c1 met middellijn AB, en c2 met hetzelfde middelpunt als c1 en een grotere straal. Letters in de figuur: A, B, c1, c2, f, g, O, x en y.

Vraag 14 5 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 2^x$ en de functie $g$ door $g(x) = (\sqrt{2})^{x^2-x}$. De grafieken van $f$ en $g$ snijden elkaar in de punten $A(0,1)$ en $B(3,8)$. In figuur 2 zijn de grafieken van $f$ en $g$ met hun snijpunten $A$ en $B$ weergegeven. Ook zijn twee cirkels $c_1$ en $c_2$ weergegeven. Het lijnstuk $AB$ is een middellijn van $c_1$. Cirkel $c_2$ heeft hetzelfde middelpunt als $c_1$. De oppervlakte van $c_2$ is drie keer zo groot als de oppervlakte van $c_1$. Stel op exacte wijze een vergelijking op van cirkel $c_2$.

Bekijk het antwoord
  • Het middelpunt van $c_1$ is $\left(\frac{0+3}{2}, \frac{1+8}{2}\right) = \left(1\frac{1}{2}, 4\frac{1}{2}\right)$ (1p)
  • Een exacte berekening waaruit volgt dat de straal van $c_1$ $\frac{1}{2}\sqrt{58}$ is (of $\sqrt{\frac{58}{4}}$) (1p)
  • Het inzicht dat, als de oppervlakte van $c_1$ 3 keer zo groot wordt, de straal van $c_1$ $\sqrt{3}$ keer zo groot wordt (of een berekening met als resultaat dat de oppervlakte van $c_2$ gelijk is aan $43\frac{1}{2}\pi$) (1p)
  • De straal van $c_2$ is $\sqrt{3} \cdot \frac{1}{2}\sqrt{58} = \sqrt{43\frac{1}{2}}$ (of het kwadraat van de straal van $c_2$ is $43\frac{1}{2}$) (1p)
  • Een vergelijking van $c_2$ is $\left(x-1\frac{1}{2}\right)^2 + \left(y-4\frac{1}{2}\right)^2 = 43\frac{1}{2}$ (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Twee cirkels en twee lijnen

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Figuur met de cirkel c met middelpunt M, die links van de y-as en iets boven de x-as ligt, en de lijn l die door de oorsprong O gaat. Punt A ligt onder de x-as, links van de y-as. Punt B ligt boven de x-as, rechts van de y-as. Op de assen staan geen getallen; alleen O, x, y en de letters M, A, B, c en l zijn aangegeven.

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Figuur met de cirkel c met middelpunt M, de lijn l die door O gaat en de horizontale stippellijn m onder de cirkel. Punt C is het snijpunt van m en l, links van de y-as. Punt N ligt op m, rechts van C, en is het middelpunt van cirkel d met straal 3. Op de assen staan geen getallen.

Vraag 4 6 punten

De cirkel c met middelpunt M is gegeven door $(x + 6)^2 + (y - 1)^2 = 49$. De lijn l heeft vergelijking $y = 2x$. De lijn m is de horizontale raaklijn aan de onderkant van c. Het punt C is het snijpunt van m en l. Het punt N ligt op m op een afstand 8 rechts van C. De cirkel d heeft N als middelpunt en straal 3. Zie figuur 2. Bereken exact de afstand tussen de twee cirkels.

Bekijk het antwoord
  • Geeft de coördinaten van M: $(-6, 1)$, en de straal van c: 7 (1p)
  • Stelt de vergelijking van m op: $y = 1 - 7$, dus $y = -6$ (1p)
  • Berekent de x-coördinaat van C: $2x = -6$, dus $x_C = -3$ (1p)
  • Berekent de coördinaten van N: $x_N = -3 + 8 = 5$ en $y_N = -6$ (1p)
  • Berekent $MN = \sqrt{(-6 - 5)^2 + 7^2} = \sqrt{170}$ (1p)
  • Geeft de afstand tussen de cirkels: $\sqrt{170} - 3 - 7 = \sqrt{170} - 10$ (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Cirkel tussen lijnen

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Coordinatenstelsel met een x-as en een y-as. Lijn l gaat door O en stijgt. Lijn m gaat door O en daalt. Cirkel c met middelpunt M op de x-as raakt beide lijnen. Letters in de figuur: l, m, c, M en O.

Vraag 5 5 punten

De lijn $l$ is gegeven door de vergelijking $y = \tfrac{1}{2}x$ en de lijn $m$ door de vergelijking $y = -\tfrac{1}{2}x$. Verder is gegeven de cirkel $c$ met middelpunt $M(\sqrt{5}, 0)$ en straal 1. Lijn $l$ raakt cirkel $c$ (zie figuur 1). Bewijs dat lijn $l$ cirkel $c$ raakt.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een cirkelvergelijking van c op: $(x - \sqrt{5})^2 + y^2 = 1$ (1p)
  • Vult $y = \tfrac{1}{2}x$ in de cirkelvergelijking in: $(x - \sqrt{5})^2 + (\tfrac{1}{2}x)^2 = 1$ (1p)
  • Herleidt tot $\tfrac{5}{4}x^2 - 2\sqrt{5}\,x + 4 = 0$ (of een vergelijkbare vorm) (1p)
  • Berekent de discriminant: $D = (-2\sqrt{5})^2 - 4 \cdot \tfrac{5}{4} \cdot 4$ (1p)
  • Concludeert dat $D = 0$, dus de vergelijking heeft één oplossing, dus l raakt c (1p)

Alternatief dat even zwaar telt: de lijn door M loodrecht op l, $y = -2x + 2\sqrt{5}$, geeft het snijpunt $(\tfrac{4}{5}\sqrt{5}, \tfrac{2}{5}\sqrt{5})$ op l, en laat zien dat dit punt op c ligt. Het snijpunt moet dan ook op c liggen; een bewijs dat alleen het snijpunt noemt, krijgt de punten niet.

Vraag 5 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Dezelfde lijnen en cirkel als in figuur 1, met de verticale lijn n die cirkel c aan de rechterkant raakt. Lijn n snijdt lijn m in punt A, onder de x-as, en lijn l in punt B, boven de x-as. De driehoek OAB omvat cirkel c. Letters in de figuur: O, A, B, M, c, l, m en n.

Vraag 6 5 punten

Lijn $l$ is $y = \tfrac{1}{2}x$, lijn $m$ is $y = -\tfrac{1}{2}x$ en cirkel $c$ heeft middelpunt $M(\sqrt{5}, 0)$ en straal 1. De verticale lijn $n$ raakt cirkel $c$ aan de rechterkant. Lijn $n$ snijdt lijn $m$ in punt A en lijn $l$ in punt B. Samen met de oorsprong O vormen de punten A en B de driehoek OAB. Cirkel $c$ past precies in deze driehoek (zie figuur 2). Onderzoek op algebraïsche wijze of de oppervlakte van driehoek OAB meer dan twee keer zo groot is als de oppervlakte van cirkel $c$.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de oppervlakte van cirkel c: $\pi \cdot 1^2 = \pi$ (1p)
  • Stelt een vergelijking van lijn n op: $x = \sqrt{5} + 1$ (≈ 3,23) (1p)
  • Berekent de y-coördinaat van B: $y_B = \tfrac{1}{2} \cdot 3{,}23... \approx 1{,}61$ (1p)
  • Berekent de oppervlakte van driehoek OAB: $\tfrac{1}{2} \cdot 3{,}23... \cdot 2 \cdot 1{,}61... \approx 5{,}23$ (1p)
  • Vergelijkt met $2\pi \approx 6{,}28$ en concludeert dat de oppervlakte van OAB niet meer dan twee keer zo groot is als die van cirkel c (1p)

Vraag 6 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Raaklijn en driehoeken

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van f met het hoogste punt op de y-as. Punt P ligt op de grafiek rechts van de top. De raaklijn in P snijdt de y-as in punt B, boven O, en de positieve x-as in punt A. Letters in de figuur: O, P, A, B en f.

Vraag 7 3 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 16 - x^2$. Het punt P ligt op de grafiek van $f$. De raaklijn aan de grafiek van $f$ in P snijdt de positieve x-as in het punt A en de y-as in het punt B (zie figuur 1). Punt P is zo gekozen dat geldt: $OB = 3 \cdot OA$. Bereken exact de x-coördinaat van P.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de helling van de raaklijn uit OB = 3 · OA: de helling is -3 (1p)
  • Stelt de afgeleide op: $f'(x) = -2x$ (1p)
  • Vindt de x-coördinaat van P: $-2x = -3$, dus $x = \tfrac{3}{2}$ (1p)

Alternatief dat even zwaar telt: een raaklijn $y = -3x + b$ opstellen, met in P de gelijkheid $-3x + b = 16 - x^2$, en daaruit met discriminant D = 0 de x-coördinaat x = 3/2 vinden.

Vraag 7 in het hele examen

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Grafiek van f met de top D op de y-as. De grafiek snijdt de positieve x-as in punt C. Punt Q ligt op de grafiek tussen C en D. De driehoeken OCQ en OQD zijn grijs gearceerd. Letters in de figuur: O, C, D, Q en f.

Vraag 8 2 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 16 - x^2$. De grafiek van $f$ snijdt de positieve x-as in het punt C en de y-as in het punt D. Het punt Q ligt op de grafiek van $f$ tussen de punten C en D en heeft x-coördinaat $q$. In figuur 2 zijn de grafiek van $f$ en de grijze driehoeken OCQ en OQD weergegeven. De oppervlakte van driehoek OCQ kan worden uitgedrukt in $q$. Toon aan dat die oppervlakte $2(16 - q^2)$ is.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt C: de grafiek snijdt de x-as in punt C bij x = 4 (1p)
  • Berekent de oppervlakte van driehoek OCQ als $\tfrac{1}{2} \cdot 4 \cdot (16 - q^2) = 2(16 - q^2)$ (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 4 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 16 - x^2$. De grafiek van $f$ snijdt de positieve x-as in het punt C en de y-as in het punt D. Het punt Q ligt op de grafiek van $f$ tussen de punten C en D en heeft x-coördinaat $q$ (zie figuur 2). De oppervlakte van driehoek OCQ is $2(16 - q^2)$ (zie vraag 8). De oppervlakte van driehoek OQD uitgedrukt in $q$ is gelijk aan $8q$. Punt Q is zo gekozen dat de twee driehoeken gelijke oppervlaktes hebben. Bereken exact de oppervlakte van één zo'n driehoek.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de gelijkheid van de oppervlaktes op: $2(16 - q^2) = 8q$ (1p)
  • Herleidt tot $q^2 + 4q - 16 = 0$ (1p)
  • Lost op: $q = \dfrac{-4 \pm \sqrt{80}}{2}$, waarbij de negatieve wortel niet voldoet (1p)
  • Geeft de gevraagde oppervlakte: $8q = -16 + 4\sqrt{80}$ (of een gelijkwaardige exacte vorm) (1p)

Het negatieve nulpunt q = (-4 - √80)/2 voldoet niet, omdat Q tussen C en D ligt (0 < q < 4). Exacte eindwaarde: -16 + 4√80, ook geschreven als -16 + 16√5 (≈ 19,8).

Vraag 9 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Afstand tussen lijnen en punt

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Rechte lijn l door O, die stijgt, en lijn k die evenwijdig aan l boven l ligt. Punt P ligt onder l. Een stippellijn loopt loodrecht van P naar l en is met het getal 3 aangegeven. Letters in de figuur: O, k, l en P.

Vraag 16 6 punten

De lijn $l$ wordt gegeven door de vergelijking $y = \tfrac{1}{2}x$. De lijn $k$ ontstaat door $l$ één recht omhoog te schuiven. Het punt P bevindt zich onder $l$. De afstand tussen $l$ en P is 3 (zie de figuur). Bereken algebraïsch de afstand tussen $k$ en P. Geef je eindantwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de lijn door O loodrecht op l op: $y = -2x$ (1p)
  • Stelt het snijpunt van die lijn met k op: $-2x = \tfrac{1}{2}x + 1$ (1p)
  • Vindt $x = -\tfrac{2}{5}$ (1p)
  • Vindt de bijbehorende y-coördinaat $y = \tfrac{4}{5}$ (1p)
  • Berekent de afstand tussen k en l: $\sqrt{(-\tfrac{2}{5})^2 + (\tfrac{4}{5})^2} = \tfrac{2}{5}\sqrt{5}$ (≈ 0,894) (1p)
  • Berekent de gevraagde afstand: $3 + 0{,}894... \approx 3{,}89$ (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: als een leerling d(k,l) niet of onjuist heeft berekend, maar wel laat zien dat d(P,k) gelijk is aan d(k,l) + 3, mag het laatste scorepunt worden toegekend. Alternatief dat even zwaar telt: met de rechthoekige driehoek ABC, waarin BC loodrecht op AB staat en AC = 1, de hoek α met tan(α) = 1/2 bepalen, daaruit BC ≈ 0,894 en de afstand 3 + 0,894 ≈ 3,89.

Vraag 16 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Raaklijn aan cirkel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Cirkel c en lijn l. Lijn l raakt de cirkel in het punt A. Assenstelsel met de x-as, de y-as en de oorsprong O.

Vraag 1 4 punten

De cirkel $c$ is gegeven door de vergelijking $x^2 + y^2 = 6x + 6y - 13$. De lijn $l$ met vergelijking $y = 2x + 2$ raakt de cirkel in het punt $A$. Zie figuur 1. Bereken exact de coördinaten van $A$.

Bekijk het antwoord
  • Substitueert $y = 2x + 2$ in de cirkelvergelijking, dus $x^2 + (2x+2)^2 = 6x + 6(2x+2) - 13$ (1p)
  • Herleidt tot $5x^2 - 10x + 5 = 0$ (of $x^2 - 2x + 1 = 0$) (1p)
  • Schrijft $x^2 - 2x + 1 = 0$ als $(x-1)^2 = 0$, of lost de vergelijking op met de abc-formule (1p)
  • Vindt $x = 1$ en $y = 4$, dus $A(1, 4)$ (1p)

Ook goed is de route via het middelpunt M(3, 3) van de cirkel: de loodlijn door M op l heeft vergelijking y = -1/2 x + 9/2, en het snijpunt van die lijn met l is A(1, 4). Die route levert dezelfde vier punten op.

Vraag 1 in het hele examen

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Cirkel c en lijn l. Lijn l snijdt de x-as in het punt S en de y-as in het punt T. Cirkel d is getekend met middellijn ST. De punten A, S, T en O zijn aangegeven.

Vraag 2 5 punten

De cirkel $c$ is gegeven door de vergelijking $x^2 + y^2 = 6x + 6y - 13$. De lijn $l$ met vergelijking $y = 2x + 2$ raakt de cirkel in het punt $A$. Zie figuur 1. De lijn $l$ snijdt de $x$-as in het punt $S$ en de $y$-as in het punt $T$. Cirkel $d$ is de cirkel met middellijn $ST$. Zie figuur 2. Bewijs dat $d$ door $O$ gaat.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de coördinaten van $T$: $(0, 2)$ (1p)
  • Bepaalt de coördinaten van $S$: $(-1, 0)$ (1p)
  • Bepaalt de coördinaten van het middelpunt van $d$: $(-\frac{1}{2}, 1)$ (1p)
  • Bepaalt de straal van $d$: $\frac{1}{2}\sqrt{5}$ (1p)
  • Laat zien dat de afstand van $O$ tot het middelpunt $\frac{1}{2}\sqrt{5}$ is, dus gelijk aan de straal, en daarmee dat $d$ door $O$ gaat (1p)

Vraag 2 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Een raaklijn en een evenwijdige lijn door O

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van f(x) = -2 + wortel(8 + x) in een assenstelsel met de x-as en de y-as, O is de oorsprong. De grafiek begint links onder de x-as en stijgt naar rechts, steeds minder steil. Punt A ligt op de x-as links van O. De rechte lijn k raakt de grafiek in A en snijdt de y-as boven O.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Grafiek van f en de lijnen k en l in een assenstelsel met de x-as en de y-as, O is de oorsprong. De grafiek van f begint in het randpunt B, links onder. Lijn k raakt de grafiek in A op de x-as en gaat rechts omhoog. Lijn l gaat door B en door O.

Vraag 14 3 punten

De functie f wordt gegeven door $f(x) = -2 + \sqrt{8+x}$. Het punt B is het randpunt van de grafiek van f. Lijn l is de lijn door B en de oorsprong O. Zie figuur 2. Lijn k heeft vergelijking $y = \frac{1}{4}x + 1$. Lijnen k en l zijn evenwijdig. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de x-coördinaat van B: 8 + x = 0, dus x = -8 (1p)
  • Bepaalt de y-coördinaat van B: y = f(-8) = -2, dus B(-8, -2) (1p)
  • Berekent de richtingscoëfficiënt van l: -2 / -8 = 1/4, dus k en l zijn evenwijdig (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 4 punten

Lijn k heeft vergelijking $y = \frac{1}{4}x + 1$. Lijn l is de lijn door B(-8, -2) en de oorsprong O, en k en l zijn evenwijdig. Bereken exact de afstand tussen k en l.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een vergelijking op van de lijn m door O die loodrecht op k en l staat: rc van m = -4, dus m: y = -4x (1p)
  • Bepaalt het snijpunt van k en m: -4x = 1/4 x + 1 (1p)
  • Vindt x = -4/17 en y = 16/17 (1p)
  • Berekent de afstand: wortel((-4/17)^2 + (16/17)^2) = wortel(16/17) = 4/wortel(17) (of een gelijkwaardige vorm) (1p)

Ook volledig goed is de weg via de loodlijn m door A(-4, 0) op k en l: m is y = -4x - 16, het snijpunt van l en m is (-64/17, -16/17), en de afstand is 4/wortel(17). Die weg telt dezelfde vier stappen mee.

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Vierkant en halve cirkel

Opgavetekst

figuur

figuur
figuur

Vierkant OPQR met de halve cirkel met diameter AB en middelpunt M op de y-as. Lijn l (y = -x) gaat door O en A(-3, 3). Lijn k (y = x) gaat door O en B(3, 3). Punt Q ligt boven de halve cirkel op de y-as, R links en P rechts. De zijde PQ raakt de halve cirkel in het punt K.

Vraag 18 5 punten

Het punt A(-3, 3) ligt op lijn l met vergelijking y = -x en het punt B(3, 3) ligt op lijn k met vergelijking y = x. Door de punten A en B gaat een halve cirkel met diameter AB en middelpunt M. Voor vierkant OPQR geldt: R ligt op l en P ligt op k. Zijde PQ raakt de halve cirkel in het punt K. Zie de figuur. Bereken exact de coördinaten van K.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een vergelijking van de halve cirkel op: x^2 + (y-3)^2 = 9 (met y >= 3) (1p)
  • Stelt een vergelijking op van de lijn door M loodrecht op PQ: y = x + 3 (1p)
  • Lost de vergelijking op: x^2 + (x + 3 - 3)^2 = 9 (1p)
  • Vindt x = wortel(4 1/2) (of een gelijkwaardige vorm) (1p)
  • Berekent y = 3 + wortel(4 1/2) en geeft K(wortel(4 1/2), 3 + wortel(4 1/2)) (of een gelijkwaardige vorm) (1p)

Ook volledig goed is de weg via de vergelijking van PQ: y = -x + b, met b = 3 + 3 wortel(2) uit de discriminant van de vergelijking x^2 + (-x + b - 3)^2 = 9. Die geeft x = 3/2 wortel(2) en y = 3 + 3/2 wortel(2), met dezelfde vijf stappen.

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Ingeschreven cirkel

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Driehoek ABC met de ingeschreven cirkel. De cirkel raakt alle drie de zijden. Het middelpunt M is aangegeven, en de straal r is de verticale lijn vanaf M naar zijde AB.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Dezelfde driehoek ABC met het middelpunt M. Lijnen van M naar A, B en C verdelen de driehoek in de drie driehoeken AMB, BMC en AMC. De straal r is de hoogte van M op zijde AB.

Vraag 15 3 punten

De ingeschreven cirkel van een driehoek ABC is de cirkel die alle zijden van de driehoek raakt. Het punt M is het middelpunt van deze cirkel en r is de straal van deze cirkel. Zie figuur 1. Elke driehoek ABC kan met behulp van punt M in drie aparte driehoeken AMB, BMC en AMC worden verdeeld. Zie figuur 2. Wanneer we de zijden AB, BC en AC als basis kiezen voor respectievelijk de driehoeken AMB, BMC en AMC, dan is r de bijbehorende hoogte van elk van deze driehoeken. Voor elke driehoek ABC kan de oppervlakte G daarom worden uitgedrukt in de omtrek P van de driehoek en de straal r van de ingeschreven cirkel van de driehoek. Er geldt: $G = \frac{1}{2} \cdot P \cdot r$. Bewijs dit.

Bekijk het antwoord
  • Splitst de oppervlakte in drie driehoeken: $G = \frac{1}{2} \cdot AB \cdot r + \frac{1}{2} \cdot BC \cdot r + \frac{1}{2} \cdot AC \cdot r$ (1p)
  • Stelt $P = AB + BC + AC$ vast (1p)
  • Komt tot $G = \frac{1}{2}\left(AB + BC + AC\right) \cdot r$, dus $G = \frac{1}{2} \cdot P \cdot r$ (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 6 punten

Voor elke driehoek ABC met omtrek P en oppervlakte G geldt $G = \frac{1}{2} \cdot P \cdot r$, waarin r de straal van de ingeschreven cirkel is. We bekijken een driehoek ABC met zijden $AB = 14$, $BC = 13$ en $AC = 15$. Bereken de straal van de ingeschreven cirkel van deze driehoek. Geef je eindantwoord als geheel getal.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de cosinusregel op: $13^2 = 14^2 + 15^2 - 2 \cdot 14 \cdot 15 \cdot \cos(\angle A)$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
  • Komt tot $\angle A \approx 53{,}13\ldots^\circ$ (1p)
  • Stelt de oppervlakte op: $G = \frac{1}{2} \cdot 14 \cdot \sin(\angle A) \cdot 15$ (1p)
  • Komt tot $G = 84$ (of $G \approx 84$) (1p)
  • Berekent $r = \frac{2G}{P} = \frac{2 \cdot 84}{13 + 14 + 15} = 4$ (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Gebroken functie en wortelfunctie

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van f, zonder asymptoten getekend. De grafiek gaat door de oorsprong O. Links van de y-as loopt de grafiek vanaf ongeveer hoogte 1 omlaag, door O, en gaat daarna onder de x-as verder naar beneden. Rechts van de verticale asymptoot begint de grafiek hoog en daalt steil, daarna vlakt hij af naar rechts.

figuur 3

figuur 3
figuur 3

Grafieken van f en g, met de asymptoten van f gestippeld: de horizontale asymptoot y = 1 en de verticale asymptoot x = 3/4. S is het snijpunt van de twee asymptoten. R is het snijpunt van de grafiek van g met de verticale asymptoot, iets onder S.

Vraag 3 4 punten

De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 1 + \frac{3}{4x-3}$ en de functie $g$ door $g(x) = \sqrt{x}$. De grafiek van $f$ heeft een horizontale en een verticale asymptoot. Het punt $S$ is het snijpunt van deze twee asymptoten. De grafiek van $g$ snijdt de verticale asymptoot van $f$ in het punt $R$. Zie figuur 3, waarin de asymptoten van $f$ gestippeld zijn. Bereken exact de afstand tussen $R$ en $S$.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de horizontale asymptoot $y = 1$, dus de $y$-coördinaat van $S$ is 1 (1p)
  • Bepaalt de verticale asymptoot $x = \frac{3}{4}$ (uit $4x - 3 = 0$) (1p)
  • Berekent de $y$-coördinaat van $R$: $g\left(\frac{3}{4}\right) = \sqrt{\frac{3}{4}}$ (1p)
  • Berekent de afstand: $1 - \sqrt{\frac{3}{4}}$ (of een gelijkwaardige vorm) (1p)

Het eindantwoord is $1 - \sqrt{\frac{3}{4}}$ of een gelijkwaardige vorm, zoals $1 - \frac{1}{2}\sqrt{3}$.

Vraag 3 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Twee cirkels en twee lijnen

figuur

figuur
figuur

Cirkel c1 met middelpunt M, lijn k die c1 raakt, lijn l door M die loodrecht op k staat, en S het snijpunt van l met de y-as (boven O). Cirkel c2 gaat door M en heeft middelpunt S; c2 is de grootste cirkel van de figuur. M ligt rechtsonder S.

Vraag 5 6 punten

De cirkel $c_1$ wordt gegeven door $x^2 - 4x + y^2 - 6y = -8$ en de lijn $k$ door $y = \frac{1}{2}x + 4\frac{1}{2}$. Het punt $M$ is het middelpunt van $c_1$. De lijn $l$ gaat door $M$ en staat loodrecht op $k$. Het punt $S$ is het snijpunt van $l$ met de $y$-as. De cirkel $c_2$ is de cirkel door $M$ met middelpunt $S$. Zie de figuur. Stel op exacte wijze een vergelijking op van $c_2$.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt $x^2 - 4x + y^2 - 6y = -8$ tot $(x-2)^2 + (y-3)^2 = 5$ (kwadraatafsplitsen) (1p)
  • Bepaalt de coördinaten van $M$: $M(2, 3)$ (1p)
  • Bepaalt de richtingscoëfficiënt van $l$: $r_k \cdot r_l = -1$, dus $r_l = -2$ (1p)
  • Stelt de vergelijking van $l$ op, $y - 3 = -2(x - 2)$, en vindt $y_S = 7$ (1p)
  • Berekent de straal van $c_2$ in het kwadraat: $r^2 = 2^2 + (3-7)^2 = 20$ (1p)
  • Geeft een vergelijking van $c_2$: $x^2 + (y-7)^2 = 20$ (1p)

Opmerking uit het correctievoorschrift: gebruikt de leerling foutieve tussenantwoorden uit vraag 4, dan worden bij deze vraag geen scorepunten in mindering gebracht. Het model gebruikt het punt $T(1, 5)$ als raakpunt van $k$ en $c_1$ als alternatief voor de berekening van $r_k$; daarbij is de richtingscoëfficiënt van $l$ $\frac{3-5}{2-1} = -2$.

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Roeien

Opgavetekst

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Model van een roeier op moment 1 (rechts) en moment 3 (links). Moment 1: heup H1, knie K1 en voet V. Lijnstuk H1K1 is 48 cm, lijnstuk K1V is 42 cm, en de hoek bij K1 is 60 graden. Moment 3: lijnstuk H3K3 is 48 cm en lijnstuk K3V is 42 cm. De punten A1 en A3 liggen recht onder de heup, op de hoogte van de voet. De afstand A3A1 is 45 cm. Het hoogteverschil tussen heup en voet is 15 cm.

Vraag 10 2 punten

In figuur 2 zie je een model van een roeier op de momenten 1 en 3. Het punt $V$ is de voet, $K$ is de knie en $H$ is de heup (die in dit model samenvalt met het zitje). In dit model geldt: de lengte van het bovenbeen is 48 cm; de lengte van het onderbeen is 42 cm; het hoogteverschil tussen heup en voet is 15 cm; tussen de momenten 1 en 3 schuift het zitje 45 cm naar achteren; de hoek tussen bovenbeen en onderbeen op moment 1 is $60^\circ$. $A$ is het punt recht onder de heup, op dezelfde hoogte als de voet. Met $A_1$ wordt de positie van $A$ op moment 1 bedoeld, enzovoorts. Op moment 1 is de afstand tussen de heup en de voet, $H_1V$, ongeveer 45,3 cm. Deze afstand kan exact berekend worden. Bereken exact de afstand in cm tussen de heup en de voet op moment 1.

Bekijk het antwoord
  • Past de cosinusregel toe in driehoek $H_1K_1V$: $H_1V^2 = 48^2 + 42^2 - 2 \cdot 48 \cdot 42 \cdot \cos(60^\circ)$ (1p)
  • Berekent $H_1V^2 = 2052$, dus $H_1V = \sqrt{2052}$ cm (of een gelijkwaardige vorm) (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 5 punten

In figuur 2 zie je een model van een roeier op de momenten 1 en 3. Het punt $V$ is de voet, $K$ is de knie en $H$ is de heup (die in dit model samenvalt met het zitje). In dit model geldt: de lengte van het bovenbeen is 48 cm; de lengte van het onderbeen is 42 cm; het hoogteverschil tussen heup en voet is 15 cm; tussen de momenten 1 en 3 schuift het zitje 45 cm naar achteren; de hoek tussen bovenbeen en onderbeen op moment 1 is $60^\circ$. $A$ is het punt recht onder de heup, op dezelfde hoogte als de voet. Met $A_1$ wordt de positie van $A$ op moment 1 bedoeld, enzovoorts. Ga bij dit onderdeel uit van $H_1V = 45{,}3$. Op moment 3 is het been bijna gestrekt, dus hoek $H_3K_3V$ is bijna 180°. Om deze hoek te berekenen, is het handig om gebruik te maken van de driehoeken $A_1VH_1$ en $A_3VH_3$. Bereken hoek $H_3K_3V$. Geef je eindantwoord in gehele graden.

Bekijk het antwoord
  • Berekent $A_1V = \sqrt{45{,}3^2 - 15^2} = 42{,}74...$ (1p)
  • Berekent $H_3V = \sqrt{(45 + 42{,}74...)^2 + 15^2} = 89{,}01...$ (1p)
  • Past de cosinusregel toe in driehoek $H_3K_3V$: $89{,}01...^2 = 48^2 + 42^2 - 2 \cdot 48 \cdot 42 \cdot \cos(\angle H_3K_3V)$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
  • Komt tot $\angle H_3K_3V \approx 163{,}0...^\circ$, dus het eindantwoord is 163° (1p)

Erratum op de opgaven (pagina 9): het zitje schuift 45 cm naar achteren, niet naar voren. Met die richting klopt de berekening van het model, want $A_3V = A_1V + 45$. Opmerking uit het correctievoorschrift: rekent de leerling met de waarde $\sqrt{2052}$ voor $H_1V$, dan geen scorepunten in mindering. Het eindantwoord is 163°.

Vraag 11 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Rakende grafieken

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Grafiek van f: een kromme met een verticale asymptoot links van de y-as. De grafiek snijdt de x-as in punt A, links van de y-as, en de y-as in punt B. De figuur heeft geen getallen bij de assen.

Vraag 1 4 punten

De functie $f$ is gegeven door $f(x) = \frac{1}{\sqrt{3x+1}} - 2$. De grafiek van $f$ snijdt de $x$-as in punt $A$ en de $y$-as in punt $B$. Zie figuur 1. Bereken exact de afstand tussen $A$ en $B$.

Bekijk het antwoord
  • Berekent $f(0) = -1$, dus $B(0,-1)$ (1p)
  • Stelt $f(x) = 0$ op, $\frac{1}{\sqrt{3x+1}} - 2 = 0$, en vindt $\sqrt{3x+1} = \frac{1}{2}$ (1p)
  • Vindt $x = -\frac{1}{4}$, dus $A(-\frac{1}{4}, 0)$ (1p)
  • Berekent $AB = \sqrt{(\frac{1}{4})^2 + 1^2} = \frac{1}{4}\sqrt{17}$ (of een gelijkwaardige uitdrukking) (1p)

Vraag 1 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Rechthoek om cirkels

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Rechthoek ABCD met twee cirkels. A ligt linksonder en B rechtsonder, op de x-as. D ligt linksboven en C rechtsboven. Cirkel c1 met middelpunt M1 op de y-as raakt de x-as in O, en de zijden AD, AB en CD van de rechthoek. Cirkel c2 met middelpunt M2 is kleiner en ligt rechts van c1; hij raakt c1, de zijde CD en de zijde BC. De figuur heeft geen getallen bij de assen.

Vraag 8 5 punten

Cirkel $c_1$ met middelpunt $M_1$ wordt gegeven door $x^2 + (y-3)^2 = 9$. Cirkel $c_2$ met straal 2 en middelpunt $M_2$ raakt $c_1$. De twee cirkels worden omsloten door een rechthoek $ABCD$ zodanig dat: de hoekpunten $A$ en $B$ op de $x$-as liggen; de lengte van zijde $AD$ gelijk is aan de diameter van $c_1$; $c_1$ de zijden $AB$, $CD$ en $AD$ raakt; $c_2$ de zijden $BC$ en $CD$ raakt. Zie figuur 1. Bereken exact de coördinaten van $M_2$. Je kunt hierbij gebruik maken van de figuur.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt dat $C$ en $D$ op $y = 6$ liggen, omdat het middelpunt $M_1$ op hoogte 3 ligt en de straal van $c_1$ 3 is (1p)
  • Bepaalt dat de $y$-coördinaat van $M_2$ gelijk is aan 4, omdat $c_2$ met straal 2 de zijde $CD$ raakt (1p)
  • Stelt $M_1M_2 = 3 + 2 = 5$ op (1p)
  • Stelt voor de $x$-coördinaat van $M_2$ op: $5^2 = x^2 + 1^2$ (1p)
  • Komt op $x = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$, dus $M_2(2\sqrt{6}, 4)$ (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2021, tijdvak 2: In de schijnwerper

Opgavetekst

foto

foto
foto

Foto van een lichtspot in een donkere ruimte. Vanuit het lichtpunt linksboven loopt een lichtbundel schuin naar rechtsonder, waar op de vloer een lichte ovale vlek ligt.

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Zijaanzicht van de lichtspot. De buitenste lichtstralen maken een hoek van 50 graden met elkaar, en die hoek is met een boog aangegeven.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Zijaanzicht van de lichtspot S boven de vloer. Vanuit S lopen twee buitenste stralen die elk 25 graden maken met de verticale stippellijn, samen dus 50 graden. De verticale stippellijn van S naar de vloer is 300 cm lang.

Vraag 18 3 punten

Een lichtspot geeft een bundel licht. Zie de foto. Voor de lichtbundel van een bepaalde lichtspot geldt dat in een zijaanzicht de buitenste lichtstralen een hoek van 50 graden met elkaar maken. Zie figuur 1. Deze lichtspot hangt 300 cm boven een vloer. Als de lichtbundel recht naar beneden wordt gericht, ontstaat op de vloer een cirkelvormige lichtvlek. In figuur 2 is een zijaanzicht van deze situatie schematisch weergegeven. Hierin is $S$ de lichtspot. Bereken de oppervlakte van de cirkelvormige lichtvlek. Geef je eindantwoord in gehele cm$^2$.

Bekijk het antwoord
  • Stelt $\tan(25^\circ) = \frac{r}{300}$ op, met $r$ de straal van de cirkelvormige lichtvlek (1p)
  • Berekent $r \approx 139{,}89$ (1p)
  • Berekent de oppervlakte $\pi \cdot (139{,}89)^2 \approx 61\,481$ cm$^2$, afgerond op gehele cm$^2$ (1p)

Het eindantwoord is 61 481 cm$^2$ (de berekening geeft 61 480,5 en dat wordt afgerond op gehele cm$^2$).

Vraag 18 in het hele examen

figuur 3

figuur 3
figuur 3

Zijaanzicht van de lichtspot S, boven punt V op de vloer. P en Q liggen op de vloer, met PQ gelijk aan 500 (de lengte van de lichtvlek). De lichtbundel loopt van S naar P en van S naar Q. De stippellijnen geven de buitenste lichtstralen aan, met 25 graden aan weerszijden van de verticale stippellijn SV, die 300 is. Hoek alpha zit tussen SV en SP.

Vraag 19 3 punten

De lichtspot kan gedraaid worden, zodat de lichtbundel ook op andere delen van de vloer gericht kan worden. Hierbij blijft in een zijaanzicht de hoek tussen de buitenste lichtstralen 50 graden. Het is mogelijk om de lichtspot zo ver naar rechts te draaien dat er een 500 centimeter lange lichtvlek op de vloer ontstaat. Een zijaanzicht van deze situatie is in figuur 3 schematisch weergegeven. In figuur 3 is $PQ$ de lengte van de lichtvlek. $V$ is het punt op de vloer recht onder $S$ en $\alpha = \angle VSP$. Er geldt dus: $\angle PSQ = 50^\circ$. $\angle VSQ$ is uit te drukken in $\alpha$. Met behulp van de sinusregel in driehoek $PSQ$ kan $SP$ ook uitgedrukt worden in $\alpha$. Er geldt: $SP \approx 653 \cdot \sin(40^\circ - \alpha) \quad (1)$. Toon dit aan.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt $\angle VSQ = 50^\circ + \alpha$, en dus $\angle PQS = 40^\circ - \alpha$ (1p)
  • Gebruikt de sinusregel in driehoek $PSQ$: $\frac{SP}{\sin(40^\circ - \alpha)} = \frac{500}{\sin(50^\circ)}$ (1p)
  • Komt op $SP = \frac{500}{\sin(50^\circ)} \cdot \sin(40^\circ - \alpha) \approx 653 \cdot \sin(40^\circ - \alpha)$ (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Bouwkraan

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Vier tekeningen (a tot en met d) van dezelfde bouwkraan bij het verplaatsen van een blok. De paal RQ is 9 m en scharniert om R. De afstand tussen P en R is 5,5 m. In a en b is kabel PQ 12 m. Maatvoering: 9 m (paal RQ), 12 m (kabel PQ in a en b), 5,5 m (horizontaal van R naar P) en 2,5 m (de verplaatsing van het blok naar links, tussen de stapel blokken en het blok). In a hangt het blok bij de stapel links, in b is het opgetakeld, in c is het blok 2,5 m naar links verplaatst, in d is het blok omlaag gelaten op de stapel.

figuur 2 beginsituatie

beginsituatie
figuur 2

Schematische tekening van de beginsituatie van figuur 1a en 1b. Een driehoek met hoekpunten S (rechte hoek, op de grond recht onder Q), Q (bovenaan) en P (rechts op de grond). R ligt op de grond tussen S en P. Lengten: RQ = 9 (de paal), PQ = 12 (de kabel), RP = 5,5 (over de grond). De hoek bij S is recht.

Vraag 7 4 punten

De bouwkraan bestaat uit een paal RQ van 9 meter, die kan scharnieren om R, een kabel PQ met een lengte die aangepast kan worden en een kabel recht omlaag vanuit Q. De afstand tussen P en R is 5,5 meter. In figuur 2 zie je de situatie van de figuren 1a en 1b schematisch weergegeven. Het punt op de grond recht onder punt Q noemen we S. Ergens op lijnstuk QS bevindt zich het midden van het blok. Als de bouwkraan zich in de situatie van de figuren 1a en 1b bevindt, is de lengte van PQ gelijk aan 12 meter. $\angle SRQ$ is dan afgerond 71 graden. Deze hoek kan nauwkeuriger berekend worden. Bereken algebraïsch $\angle SRQ$ in graden. Geef je eindantwoord in één decimaal.

Bekijk het antwoord
  • De cosinusregel in $\Delta PRQ$ geeft $12^2 = 5{,}5^2 + 9^2 - 2 \cdot 5{,}5 \cdot 9 \cdot \cos(\angle PRQ)$ (1p)
  • Beschrijft hoe deze vergelijking algebraïsch kan worden opgelost (1p)
  • Dit geeft $\angle PRQ \approx 109{,}31\ldots^\circ$ (1p)
  • Dus $\angle SRQ = 180^\circ - 109{,}31\ldots^\circ = 70{,}68\ldots^\circ$, dus $\angle SRQ \approx 70{,}7^\circ$ (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 4 punten

De paal RQ is 9 meter en de afstand tussen P en R is 5,5 meter. S is het punt op de grond recht onder Q (zie figuur 2). Zoals in figuur 1 is te zien, moet het blok 2,5 meter naar links worden verplaatst. Kabel PQ moet dus zo veel langer worden dat de afstand tussen R en S met 2,5 meter toeneemt. Figuur 2, de beginsituatie, staat ook op de uitwerkbijlage. Bereken algebraïsch de lengte van kabel PQ in de situatie van de figuren 1c en 1d. Geef je eindantwoord in meters in één decimaal. Je kunt hierbij de figuur op de uitwerkbijlage gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Vóór de verplaatsing geldt $RS = 9 \cdot \cos(70{,}68\ldots^\circ) \approx 2{,}97\ldots$ (1p)
  • Na de verplaatsing geldt $RS = 5{,}47\ldots$ en $PS = 5{,}47\ldots + 5{,}5 = 10{,}97\ldots$ (1p)
  • $QS = \sqrt{9^2 - 5{,}47\ldots^2} \approx 7{,}14\ldots$ (1p)
  • $PQ = \sqrt{10{,}97\ldots^2 + 7{,}14\ldots^2} \approx 13{,}1$ (m) (1p)

Als de kandidaat bij vraag 7 een eindantwoord anders dan 70,7° had, en daarmee in deze vraag rekent, dan bij deze vraag geen scorepunten in mindering brengen. Ook goed is de uitwerking via de hoek: na de verplaatsing geldt $\cos(\angle SRQ) = \frac{5{,}47\ldots}{9} \approx 0{,}60\ldots$, dus $\angle SRQ \approx 52{,}51\ldots^\circ$ en $\angle PRQ \approx 127{,}48\ldots^\circ$; de cosinusregel in $\Delta PQR$ geeft dan $PQ \approx 13{,}1$ m.

Vraag 8 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Raaklijn aan cirkel

Opgavetekst

figuur 1

figuur 1
figuur 1

Assenstelsel met de x-as, de y-as en de oorsprong O. Cirkel c met middelpunt O en straal 5 snijdt de x-as in A (links) en B (rechts). Punt P(-3, -4) ligt op de cirkel. Lijn l raakt de cirkel in P en snijdt de x-as in S, links van A. Geen getallen op de assen behalve de punten.

figuur 2

figuur 2
figuur 2

Cirkel d met middelpunt M en straal 3, met de punten A, B en P op de cirkel. Lijn m raakt de cirkel in P. De lijn door A en B snijdt lijn m in S, boven de cirkel. Op de lijn door A en B staan de lengten AB = 4 (tussen A en B) en BS = 3 (tussen B en S). De x-as ligt onderaan, met de oorsprong O.

Vraag 14 4 punten

De gelijkheid $AS \cdot BS = PS^2$ geldt algemener, namelijk voor elke situatie waarin geldt: $A$, $B$ en $P$ zijn drie willekeurige punten op een cirkel; het punt $S$ is het snijpunt van de lijn door $A$ en $B$ met de raaklijn aan de cirkel in $P$. In figuur 2 is de cirkel $d$ met middelpunt $M(5, 4)$ en straal 3 weergegeven. De punten $A$, $B$ en $P$ zijn drie punten op de cirkel. De lijn $m$ is de raaklijn aan de cirkel in $P$. Het punt $S$ is het snijpunt van lijn $m$ en de lijn door $A$ en $B$. Verder is gegeven dat $AB = 4$ en $BS = 3$. Figuur 2 staat ook op de uitwerkbijlage. Bereken exact de afstand tussen punt $S$ en cirkel $d$. Je kunt hierbij de figuur op de uitwerkbijlage gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • $AS = 7$ en $BS = 3$, dus $PS^2 = 7 \cdot 3 = 21$ (1p)
  • Lijn $m$ staat loodrecht op $PM$, dus $MS^2 = 21 + 3^2$ (1p)
  • Dus $MS = \sqrt{30}$ (1p)
  • Dus de afstand tussen punt $S$ en cirkel $d$ is $\sqrt{30} - 3$ (1p)

Ook goed: met $F$ en $G$ de snijpunten van de lijn door $M$ en $S$ met $d$ ($F$ het dichtst bij $S$) en $FS = x$, dan geldt $FS \cdot GS = PS^2 = 21$, dus $x(6 + x) = 21$ en $x = \sqrt{30} - 3$. Ook goed: met $C$ het midden van $AB$, $MC = \sqrt{5}$ en $CS = 5$, dus $MS = \sqrt{30}$.

Vraag 14 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Hoe lang is DE?

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Driehoek ABC met A linksonder, B rechtsonder en C bovenaan. Zijde AB ligt onderaan en is 11. Langs zijde AC staat 5 en langs zijde BC staat 8. Lijnstuk CD staat loodrecht op AB, met D op AB; het is gestippeld en bij D staat een rechte hoek. Punt E ligt op AC, en lijnstuk DE is evenwijdig aan BC.

Vraag 3 6 punten

Gegeven is driehoek ABC met AB = 11, BC = 8 en AC = 5. Het punt D ligt op zijde AB, zo dat lijnstuk CD loodrecht op zijde AB staat. Het punt E ligt op zijde AC, zo dat lijnstuk DE evenwijdig is met zijde BC. Zie de figuur. Bereken algebraïsch de lengte van lijnstuk DE. Geef je eindantwoord in twee decimalen.

Bekijk het antwoord
  • Berekent DE algebraïsch met een van de drie uitwerkingen in het correctievoorschrift (cosinusregel voor hoek A met gelijkvormigheid; AD = x met de stelling van Pythagoras; of cosinusregel voor hoek B met de sinusregel) en komt op DE ≈ 2,71. (6p)

Een van de drie uitwerkingen is volledig goed: (1) met de cosinusregel voor hoek A, dan AD = 5 · cos(A) en DE = AD/11 · 8 (gelijkvormige driehoeken ADE en ABC); (2) met AD = x, de vergelijking 5² − x² = 8² − (11 − x)² die x = 41/11 geeft, en DE = (41/11) · (8/11); (3) met de cosinusregel voor hoek B, CD = 8 · sin(B) en AD = √(5² − CD²), daarna de sinusregel in driehoek ADE. Puntenverdeling per uitwerking (6 punten): (1) cosinusregel voor hoek A (1); cos(A) ≈ 0,745 (1); cos(A) = AD/5 (1); AD ≈ 3,727 (1); gelijkvormigheid ADE en ABC (1); DE ≈ 2,71 (1). (2) CD² = 5² − x² (1); CD² = 8² − (11 − x)² (1); de vergelijking (1); x = 41/11 (1); gelijkvormigheid (1); DE ≈ 2,71 (1). (3) cosinusregel voor hoek B met ∠B ≈ 24,619° (1); CD ≈ 3,332 (1); AD ≈ 3,727 (1); ∠A ≈ 41,801° (1); ∠ADE = ∠B en ∠AED ≈ 113,578° (1); DE ≈ 2,71 via de sinusregel (1).

Vraag 3 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Afstand 5

Figuur

Figuur
Figuur

Assenstelsel met de x-as en de y-as, oorsprong O. Cirkel c met middelpunt M ligt geheel in het eerste kwadrant. Punt P ligt linksonder de cirkel, buiten c.

Vraag 5 4 punten

De cirkel $c$ met middelpunt $M$ is gegeven door $x^2 + y^2 - 28x - 32y = -308$. In de figuur zijn punt $P$ en cirkel $c$ met middelpunt $M$ weergegeven. De afstand tussen $c$ en $P$ is ook 5. De afstand tussen $M$ en $P$ is groter dan de afstand tussen $M$ en de $x$-as. Bereken exact het verschil tussen deze twee afstanden.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt de vergelijking van $c$ tot $(x-14)^2 + (y-16)^2 = 144$ en leest $M(14,16)$ af (1p)
  • Berekent de afstand tussen $M$ en $P$: $\sqrt{(14-6)^2 + (16-1)^2} = 17$ (ook goed via straal 12 + 5 = 17) (1p)
  • Berekent de afstand tussen $M$ en de $x$-as: 16 (1p)
  • Komt tot het verschil $17 - 16 = 1$ (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Hoogwerker

Opgavetekst

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Het model van de hoogwerker in zijaanzicht. Punt A, met het zwarte blok, is het scharnierpunt op het wagentje. Lijnstuk AB is 250 cm en heeft punt B als scharnierpunt. Lijnstuk BC is 300 cm en is horizontaal. Hoek ABC is 50 graden. Punt D is de loodrechte projectie van A op de verticale, stippellijnvormige lijn door C. Lijnstuk AD ligt horizontaal.

Vraag 15 3 punten

Met behulp van een hoogwerker kan een monteur bepaalde werkzaamheden op hoogte uitvoeren. In deze opgave bekijken we een vereenvoudigd 2-dimensionaal model van de situatie. Punt A is het scharnierpunt op het wagentje, punt B het scharnierpunt van de twee draagarmen en punt C het einde van de bovenste draagarm waaraan de bak bevestigd is. De lengte van draagarm AB is 250 cm. De lengte van draagarm BC is 300 cm. In de situatie zoals weergegeven in figuur 1 geldt dat BC horizontaal is. Hoek ABC is dan 50 graden. In figuur 2 is ook het punt D weergegeven. D is de loodrechte projectie van A op de verticale lijn door C. De afstand AD is ongeveer 139 cm. Toon dit aan. Je kunt hierbij gebruikmaken van de figuur op de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • Tekent een hulpdriehoek, bijvoorbeeld driehoek ABF met F de loodrechte projectie van A op lijn BC (of driehoek AEB met E de loodrechte projectie van A op een verticale lijn door B) (1p)
  • Berekent $BF = 250 \cdot \cos(50^\circ) \approx 160{,}69$ cm (of $AE = 250 \cdot \sin(40^\circ) \approx 160{,}69$ cm) (1p)
  • Komt tot $AD = 300 - BF \approx 139$ cm (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Twee paren punten op een cirkel

Opgavetekst

Figuur 1

Figuur 1
Figuur 1

Cirkel c met middelpunt M, het middelpunt ligt onder in de cirkel. Lijn l loopt van linksboven naar rechtsonder en snijdt de cirkel in A (bovenaan de cirkel) en in B (rechts op de cirkel). Assen x en y met oorsprong O. Bij de lijn staat de letter l, bij de punten A, B en M hun letter.

Vraag 3 5 punten

De cirkel c met middelpunt M is gegeven door de vergelijking $x^2 + y^2 - 10x + 16y = 56$. Lijn l is de lijn door het punt A(4, 4) met richtingscoëfficiënt -1. Deze lijn snijdt de cirkel behalve in het punt A ook in het punt B. Zie figuur 1. Bereken exact de coördinaten van B.

Bekijk het antwoord
  • Stelt een vergelijking van l op: $y = -x + 8$, want l gaat door (4, 4) en heeft richtingscoëfficiënt -1 (1p)
  • Vult $y = -x + 8$ in de vergelijking van c in (1p)
  • Herleidt tot $2x^2 - 42x + 136 = 0$ (1p)
  • Herleidt tot $(x - 4)(x - 17) = 0$ en noemt de x-coördinaat van B: 17, want 4 hoort bij A (1p)
  • Geeft de coördinaten van B: $B(17, -9)$ (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Figuur 2

Figuur 2
Figuur 2

Cirkel c met middelpunt M, het middelpunt ligt onder de x-as. De x-as snijdt de cirkel links in C en rechts in D. Lijnstukken MC en MD zijn getekend, zodat er een hoek bij M ontstaat. Assen x en y met oorsprong O.

Vraag 4 6 punten

De cirkel c met middelpunt M is gegeven door de vergelijking $x^2 + y^2 - 10x + 16y = 56$. De cirkel heeft twee snijpunten met de x-as. Dit zijn de punten C(-4, 0) en D(14, 0). In figuur 2 zijn de stralen MC en MD getekend. Figuur 2 staat vergroot op de uitwerkbijlage. Bereken $\angle CMD$. Geef je eindantwoord in graden en rond af op één decimaal. Je kunt hierbij de uitwerkbijlage gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Herleidt de vergelijking van c tot $(x - 5)^2 + (y + 8)^2 = 145$ (1p)
  • Leest het middelpunt M(5, -8) af (1p)
  • Berekent de richtingscoëfficiënt van CM: $-\frac{8}{9}$ (1p)
  • Berekent de hoek van CM met de x-as: $\tan = \frac{8}{9}$, dus $\angle DCM \approx 41{,}63^\circ$ (1p)
  • Concludeert dat $\angle CDM = \angle DCM$, omdat MC = MD (1p)
  • Berekent $\angle CMD = 180^\circ - 2 \cdot 41{,}63^\circ \approx 96{,}7^\circ$ (1p)

Eindantwoord in graden, afgerond op één decimaal: 96,7. Ook goed: de cosinusregel in driehoek CMD, met CD = 18 en MC = MD = $\sqrt{145}$, zodat $\cos(\angle CMD) = -\frac{17}{145}$.

Vraag 4 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Trapezium

Opgavetekst

Figuur

Figuur
Figuur

Trapezium ABCD met evenwijdige zijden AB (onderaan, lengte 6) en DC (bovenaan, met een pijltje die het evenwijdig aangeeft). D ligt linksboven, C rechtsboven, A linksonder en B rechtsonder. Zijde AD (lengte 3) loopt schuin omhoog naar links. Bij B staat de hoek van 55 graden. De diagonaal AC (lengte 5) loopt van A naar C. Vanuit D en vanuit C zijn stippellijnen loodrecht op AB getekend; de afstand daartussen is de hoogte h.

Vraag 7 4 punten

Gegeven is trapezium ABCD waarvan de zijden AB en CD evenwijdig zijn. Verder geldt: AB = 6, AC = 5, AD = 3, $\angle B = 55^\circ$ en $\angle ACB > 90^\circ$. De afstand tussen AB en CD, de hoogte van het trapezium, is h. Zie de figuur. Afgerond op twee decimalen is $\angle BAC$ gelijk aan 24,41°. Bereken $\angle BAC$ algebraïsch en rond je eindantwoord af op drie decimalen. Je kunt hierbij de uitwerkbijlage gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Stelt de sinusregel op in driehoek ABC: $\frac{\sin(\angle ACB)}{6} = \frac{\sin 55^\circ}{5}$ (1p)
  • Berekent $\sin(\angle ACB) \approx 0{,}982$ (1p)
  • Vindt $\angle ACB \approx 100{,}585^\circ$, en verwerpt de scherpe hoek van 79,41° (1p)
  • Berekent $\angle BAC = 180^\circ - 55^\circ - 100{,}585^\circ \approx 24{,}415^\circ$ (1p)

Eindantwoord: 24,415 (graden). Ook goed: met de cosinusregel, eerst BC berekenen (BC ≈ 2,52) en daarna $\angle BAC$. De scherpe hoek $\angle ACB \approx 79{,}41^\circ$ voldoet niet, want $\angle ACB$ is stomp.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 5 punten

Gegeven is trapezium ABCD waarvan de zijden AB en CD evenwijdig zijn. Verder geldt: AB = 6, AC = 5, AD = 3, $\angle B = 55^\circ$ en $\angle ACB > 90^\circ$. De afstand tussen AB en CD is de hoogte h. Zie de figuur. De oppervlakte van het trapezium is te berekenen met de volgende formule: $\text{oppervlakte} = h \cdot \frac{AB + CD}{2}$. Bereken de oppervlakte van het trapezium met behulp van deze formule. Rond je eindantwoord af op één decimaal. Je kunt hierbij de uitwerkbijlage gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de hoogte: $\sin(24{,}415^\circ) = \frac{h}{5}$, dus $h \approx 2{,}0$ (1p)
  • Berekent de afstand AD' = $\sqrt{3^2 - h^2} \approx 2{,}1$, waarbij D' de loodrechte projectie van D op AB is (1p)
  • Berekent de afstand BC' ≈ 1,4, waarbij C' de loodrechte projectie van C op AB is, met $\tan 55^\circ = \frac{h}{BC'}$ (1p)
  • Berekent $CD = 6 - AD' - BC' \approx 2{,}3$ (1p)
  • Berekent de oppervlakte: $\frac{6 + 2{,}3}{2} \cdot 2{,}0 \approx 8{,}7$ (1p)

Eindantwoord: 8,7. Gaat de leerling uit van $\angle BAC = 24{,}41^\circ$, dan geen punten in mindering. Is BC bij de vorige vraag berekend (BC ≈ 2,52), dan mag dat resultaat hier gebruikt worden.

Vraag 8 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Macht en lijnen

Vraag 17 3 punten

De functie f is gegeven door $f(x) = \frac{3}{16x^4}$. De horizontale lijn met vergelijking $y = \frac{1}{32}$ snijdt de grafiek van f in twee punten. Bereken exact de afstand tussen deze twee punten.

Bekijk het antwoord
  • Stelt op: $\frac{3}{16x^4} = \frac{1}{32}$, en herleidt tot $x^4 = 6$ (1p)
  • Vindt $x = -\sqrt[4]{6}$ of $x = \sqrt[4]{6}$ (1p)
  • Berekent de afstand: $2\sqrt[4]{6}$ (1p)

Exact antwoord: $2\sqrt[4]{6}$.

Vraag 17 in het hele examen

Figuur

Figuur
Figuur

Grafiek van f met twee takken, links en rechts van de y-as, die bij de y-as omhoog gaan en naar de x-as lopen. Rechts van de y-as ligt punt A op de grafiek, bij x = 1 en een hoogte van ongeveer 3/16. Lijn l loopt van linksboven naar rechtsonder, raakt de grafiek in A en snijdt de y-as in punt B, boven de oorsprong O. Assen x en y met oorsprong O.

Vraag 18 5 punten

De functie f is gegeven door $f(x) = \frac{3}{16x^4}$. Op de grafiek van f ligt het punt $A\left(1, \frac{3}{16}\right)$. De lijn l is de raaklijn aan de grafiek van f in het punt A. Lijn l snijdt de y-as in punt B. Zie de figuur. Bereken exact de y-coördinaat van B.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft $f(x) = \frac{3}{16} \cdot x^{-4}$ (1p)
  • Differentieert tot $f'(x) = -\frac{12}{16} \cdot x^{-5}$ of een gelijkwaardige uitdrukking (1p)
  • Berekent $f'(1) = -\frac{3}{4}$ (1p)
  • Stelt de vergelijking van l op: $y = -\frac{3}{4}x + b$ (1p)
  • Vult A in en vindt $b = \frac{15}{16}$, dus de y-coördinaat van B is $\frac{15}{16}$ (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Hoe vaak meetkunde met coördinaten in het examen komt

Vragen over meetkunde met coördinaten per centraal examen wiskunde B havo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11-2, 6-7, 14-16744%
2026, tijdvak 21, 5-6, 11425%
2025, tijdvak 14, 9, 11-12, 16536%
2025, tijdvak 21-2, 14-15427%
2024, tijdvak 16-7211%
2024, tijdvak 22-3, 14325%
2023, tijdvak 1418%
2023, tijdvak 25-9, 16635%
2022, tijdvak 11-2215%
2022, tijdvak 214-15, 18321%
2022, tijdvak 315-16213%
2021, tijdvak 13, 5, 10-11424%
2021, tijdvak 21, 8, 18-19420%
2021, tijdvak 37-8, 14320%
2019, tijdvak 2317%
2018, tijdvak 15, 15211%
2018, tijdvak 23-4, 7-8, 17-18633%

In 17 van de 18 ingedeelde examens wiskunde B havo staat een vraag over meetkunde met coördinaten, samen 59 vragen (21% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 1: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 27% van de vragen over meetkunde met coördinaten, daarvoor 18%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met meetkunde met coördinaten

Maak de 15 nieuwste examenvragen over meetkunde met coördinaten online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over meetkunde met coördinaten

Andere onderwerpen wiskunde B havo

Meetkunde met coördinaten op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde B havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Hoe ToetsChecker wiskunde B per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde B toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt meetkunde met coördinaten voor in het eindexamen wiskunde B havo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 59 vragen over meetkunde met coördinaten, 21% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen wiskunde B havo stonden de meeste vragen over meetkunde met coördinaten?

In het examen van 2026, tijdvak 1, met 7 vragen: 1-2, 6-7, 14-16.

Hoe oefen ik examenvragen over meetkunde met coördinaten?

Op deze pagina staan alle vragen over meetkunde met coördinaten met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.