Examenvragen goniometrische functies wiskunde B havo
36 vragen over goniometrische functies uit 16 centrale examens van 2018 tot en met 2026.
Goniometrische functies komt in 16 van de 18 examens wiskunde B havo voor, met 36 vragen (13% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (4 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over goniometrische functies
Per examen de vragen over goniometrische functies, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2026, tijdvak 1: Temperatuur in de grond
Opgavetekst
Gedurende de dag verandert de temperatuur van de buitenlucht. Meestal is het in de nacht kouder dan overdag en is het in de middag het warmst. De temperatuur van de grond op verschillende diepten zal zich aanpassen aan de temperatuur van de buitenlucht. Die aanpassing loopt in de tijd wat achter ten opzichte van de temperatuur van de buitenlucht.
We kijken eerst naar gemeten temperaturen op verschillende diepten in veengrond. We doen dat voor een bepaalde periode van twee dagen. Op basis van de meetresultaten op de grond (0 cm diep) en op twee verschillende diepten (5 cm diep en 10 cm diep) zijn in een model drie sinusoïden getekend. Zie de figuur.
Hierbij is $T$ de temperatuur in graden Celsius en $t$ het aantal uren na het begin van de twee dagen, met $t=0$ om 0.00 uur. De figuur staat vergroot op de uitwerkbijlage.
In deze figuur is bijvoorbeeld af te lezen dat de temperatuur op de grond in de loop van de middag maximaal is. De maximale temperaturen op een diepte van 5 cm en 10 cm worden op een later tijdstip bereikt.
Bij elke grafiek hoort een formule van de vorm $T=a+b\cdot\sin(c(t-d))$.
Vraag 9 4 punten
Bepaal de waarden van $a$, $b$, $c$ en $d$ voor de grafiek op de grond. Geef $a$, $b$ en $d$ als geheel getal en geef $c$ in één decimaal. Gebruik de figuur op de uitwerkbijlage.
Drie gemeten temperatuursinusoïden (op 0, 5 en 10 cm diep) over twee dagen, vergroot weergegeven. Bekijk in Uitwerkbijlage, pagina 1
Bekijk het antwoord
(De evenwichtstemperatuur is 20 graden, dus) $a=20$
(De amplitude is 13, dus) $b=13$
(De periode is 24 uur, dus) $\frac{2\pi}{24}=0{,}26\ldots$, dus $c=0{,}3$
(De grafiek gaat op $t=8$ stijgend door de evenwichtsstand, dus) $d=8$ (of een andere correcte waarde)
Opmerking: als uitsluitend de waarden van $a$, $b$, $c$ en $d$ van een andere grafiek dan die op de grond is bepaald, voor deze vraag hoogstens 2 scorepunten toekennen.
2026, tijdvak 2: Twee sinusoïden
Opgavetekst
De functie f is gegeven door f x ( ) = 2¹₂sin(¹₂ x ) .
De grafiek van f is een sinusoïde. In figuur 1 is vanaf de oorsprong O anderhalve periode van deze sinusoïde getekend.

De sinusoïde snijdt de x-as achtereenvolgens in de punten O, A, B en C. Deze punten liggen op de evenwichtsstand van de sinusoïde. De punten D en E met y-coördinaat 1¹₄ 3 liggen op de sinusoïde zoals aangegeven in figuur 1.
Lijnstuk OA is een aantal keer zo lang als lijnstuk DE.
Vraag 3 5 punten
Bereken exact hoeveel keer zo lang.
Bekijk het antwoord
- De periode van de grafiek van f is ( 2 ₁π= )4 π (of uit 2¹₂sin(¹₂ x = ) 0 2 volgt x = 0 + ⋅ k 2π ) (1)
- Uit 2¹₂sin(¹₂ x = ) 1¹₄ 3 volgt sin(¹₂ x = ) 1 2 3 (1)
- Hieruit volgt¹₂ x =¹₃π (+ ⋅ π)k of¹₂ x =²₃π (+ ⋅ π)k (1)
- Dit geeft x_D =²₃π en x_E =⁴₃π (1)
- OA =π2 en DE =²₃π, dus OA is 3 keer zo lang (1)
2026, tijdvak 2: Tekenrobot
Opgavetekst
Een tekenrobot is een apparaat dat zelf kan tekenen. In deze opgave wordt een tekenrobot met een scharnierbare tekenarm bekeken. De tekenarm bestaat uit de beweegbare delen OB en BP. Zie figuur 1.

In figuur 2 is in een assenstelsel een bovenaanzicht weergegeven van de scharnierbare tekenarm. De lengte van OB is 10 cm en de lengte van BP is 5 cm.
De oorsprong is een vast punt. De tekenarm draait om dit punt. In punt B scharniert de tekenarm, waardoor BP om punt B kan draaien. De delen OB en BP maken een hoek β met elkaar.

De tekenrobot tekent met punt P. Om een deel van een cirkel met middelpunt O te tekenen, moet hoek β op een vaste waarde worden ingesteld. Door de tekenarm vervolgens rond de oorsprong te draaien, tekent punt P de cirkelboog.
De straal OP van de getekende cirkelboog hangt af van hoek β.
Er moet een cirkelboog met middelpunt O en straal 14 cm worden getekend.
Vraag 9 3 punten
Bereken op hoeveel graden hoek β moet worden ingesteld. Geef je eindantwoord in gehelen.
Bekijk het antwoord
- (Gebruik van de cosinusregel in driehoek OBP geeft) 14² = 5² + 10² − ⋅ ⋅ 2 5 10 ⋅ cos(β) (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- De gevraagde waarde van β is 135(° ) (1)
Bij een andere tekenrobot hebben de twee beweegbare delen van de tekenarm allebei lengte 10 cm, dus OB = BP = 10 .
Een punt R wordt in het assenstelsel geplaatst figuur 3 zodat lijnstuk OR een hoek van 50 graden maakt ten opzichte van de positieve x-as.
Zie figuur 3.

De afstand van punt R tot de oorsprong is 20 cm.
De tekenrobot moet lijnstuk OR gaan tekenen. Hij beweegt daarom punt P in een rechte lijn van O naar R.
In figuur 4 is voor verschillende momenten (a, b, c, d en e) het bovenaanzicht van de tekenarm weergegeven tijdens het tekenen. In de beginstand liggen beide delen van de tekenarm op elkaar en staan ze loodrecht op lijnstuk OR. Punt P bevindt zich in de oorsprong.

De hoek die lijnstuk OB maakt met de positieve x-as, is aangegeven _metα_. In eerste instantie is hoekα_groter dan 90 graden. Tijdens het _tekenen van de lijn wordt hoekα_steeds kleiner tot uiteindelijk 50 graden. _In de situatie van figuur 4c geldt datα = 90 °.
Vraag 10 4 punten
Bereken de lengte van lijnstuk OP in figuur 4c. Geef je eindantwoord in cm in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- (Uit α =90 ° volgt) ∠ BOP = 40 ° (1)
- Gebruik van de rechthoekige driehoek OBB' , met B' de loodrechte projectie van B op OP, waarin dus geldt OB' =¹₂OP (1)
1
- In deze driehoek geldt cos(40 ) °= OP/10² (1)
- Dus de gevraagde waarde van OP is 15,3 (cm) (1)
of
- (Uit α =90 ° volgt) ∠ BOP = 40 ° (1)
- (Omdat driehoek OBP gelijkbenig is, geldt) β = (180 °− ⋅ 2 40 °= )100 ° (1)
- (Gebruik van de sinusregel in driehoek OBP geeft) sin(100 °) OP = sin(40 ) 10 ° (1)
- Dus de gevraagde waarde van OP is 15,3 (cm) (1)
of
- (Uit α =90 ° volgt) ∠ BOP = 40 ° (1)
- (Omdat driehoek OBP gelijkbenig is, geldt) β = (180 °− ⋅ 2 40 °= )100 ° (1)
- (Gebruik van de cosinusregel in driehoek OBP geeft) 10² + 10² − ⋅ 2 10 ⋅ 10 ⋅ cos(100 ) °= ( OP )² (1)
- Dus de gevraagde waarde van OP is 15,3 (cm) (1)
of
- (Uit α =90 ° volgt) ∠ BOP = 40 ° (1)
- (Gebruik van de cosinusregel in driehoek OBP geeft) 10² + ( OP )² − ⋅ 2 10 ⋅ ( OP )² ⋅ cos(40 ) °= 10² (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- Dus de gevraagde waarde van OP is 15,3 (cm) (1)
2025, tijdvak 2: Zonnepanelen
Opgavetekst
De hoeveelheid energie die een zonnepaneel ontvangt, is afhankelijk van de dag in het jaar en de hellingshoek van het paneel.
Gedurende een jaar is door een weerstation elke dag de hoeveelheid ontvangen energie E (in Wh) gemeten. Bij deze metingen is een zo passend mogelijk model opgesteld. In figuur 1 is de bijbehorende grafiek getekend. Hierbij is E uitgezet tegen de tijd t in dagen met t = 0 op
1 januari.
[figuur 1: zie het originele examen]
De formule die bij het model hoort heeft een periode van 365 dagen en ziet er als volgt uit:
E = p · sin( q · (t
- r )) + s (formule 1)
Zonnepanelen worden ten opzichte van de foto grond onder een bepaalde hellingshoek h geplaatst. Zie de foto.
Om een verband te vinden tussen deze hellingshoek h en de hoeveelheid ontvangen energie, heeft een onderzoeker tien dezelfde zonnepanelen naast elkaar geplaatst, elk onder een verschillende hoek h. Vervolgens heeft hij gemeten hoeveel energie elk zonnepaneel een jaar lang ontvangen heeft. Deze hoeveelheid per zonnepaneel heeft hij vergeleken met de hoeveelheid bij het zonnepaneel met h = 0 . De resultaten van zijn onderzoek zijn weergegeven in figuur 2.
[figuur 2: zie het originele examen]
In figuur 2 is af te lezen dat bij een hellingshoek van 30 graden de zogenaamde ‘tiltfactor’ 1,11 is. Dit betekent dat het zonnepaneel met h = 30 in een jaar tijd 11 procent meer energie heeft ontvangen dan het zonnepaneel met h = 0 .
Het zonnepaneel met h = 90 heeft de minste energie ontvangen.
Het verband tussen de tiltfactor T en de hellingshoek h in graden kan voor hellingshoeken tussen 0 en 50 graden benaderd worden door een formule van de vorm: T = a · h2 + b · h + 1 (formule 2) Hierin zijn a en b constanten.
We nemen aan dat de grafiek die bij formule 2 hoort de top (30; 1,11) heeft. Op basis van alleen deze top liggen de waarden van a en b in formule 2 vast. (Verder lezen we dus geen punten af.)
Vraag 11 5 punten
Bepaal mogelijke waarden van p, q, r en s. Geef de waarde van q in vier decimalen en de waarden van p, r en s als geheel getal.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerkingen
- Wanneer voor het maximum een andere waarde in het interval [8050,8200] en/of voor het minimum een andere waarde in het interval [1050,1200] wordt afgelezen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
- Wanneer voor de waarde van r een andere waarde in het interval [76,86] wordt afgelezen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 12 3 punten
Bereken met behulp van figuur 2 hoeveel procent minder energie dit zonnepaneel heeft ontvangen ten opzichte van de optimale situatie met h = 30 . Geef je eindantwoord in één decimaal.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Wanneer voor de tiltfactor een andere waarde in het interval [0,75;0,77] wordt afgelezen, hiervoor geen scorepunten in mindering brengen.
Vraag 13 5 punten
Bereken op algebraïsche wijze deze waarden van a en b. Geef je eindantwoorden in vier decimalen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Uit 0 = 2 a · 30 + b volgt (bijvoorbeeld) b =
- 60 a (1)
2025, tijdvak 2: Punten op een cirkelboog
Opgavetekst
De functie f wordt gegeven door f ( x) = x(4
- x) .
Op de grafiek van f ligt een punt A met x-coördinaat a. De coördinaten ( ) van punt A zijn dus a, a(4
- a) . Tussen oorsprong O en punt A is een lijnstuk getekend. Zie figuur 1. [figuur 1: zie het originele examen]
De helling van lijnstuk OA is 12 .
De grafiek van f valt samen met de bovenste helft van een cirkel met middelpunt M (2,0) en straal 2. In figuur 2 is de grafiek van f nogmaals weergegeven, maar nu met daarop een ander punt, punt B. Bovendien is hierin het gebied onder de grafiek van f én boven lijnstuk OB grijs gemaakt. Verder geldt α = ∠OMB . [figuur 2: zie het originele examen]
Voor de oppervlakte S van het grijze gebied geldt: S = 2α
- 2sin(α ) met α in radialen De positie van punt B is zo gekozen dat oppervlakte S de helft is van de oppervlakte van de halve cirkel.
Vraag 16 5 punten
Bereken hoek α in graden. Geef je eindantwoord als geheel getal.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- De oppervlakte van een cirkel met straal 2 is π · 2 2 (dus de oppervlakte van de halve cirkel is 2 π ) (1)
- Er geldt dus 2α − 2 sin(α ) = 12 · 2π( = π) (1)
- Beschrijven hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1)
- Dit geeft α = 2,309... (rad) (1)
- De gevraagde waarde van α is 132 (°) (1)
2024, tijdvak 1: Vierdegraadsfunctie
Figuur

Grafiek van f met de snijpunten A, B, C en D met de x-as en het snijpunt T met de y-as. De hoek ATC is bij T aangegeven.
Vraag 19 6 punten
De functie f wordt gegeven door $f(x) = x^4 - 3x^2 + 2$, ook te schrijven als $f(x) = (x^2 - 1)(x^2 - 2)$. De grafiek van f snijdt de x-as achtereenvolgens in de punten A, B, C en D. Het punt T is het snijpunt van de grafiek van f met de y-as. Zie de figuur. In de figuur is $\angle ATC$ aangegeven. Bereken algebraïsch deze hoek. Geef je eindantwoord in graden in één decimaal.
Bekijk het antwoord
- Uit $f(x) = 0$ volgt $x = \pm 1$ of $x = \pm\sqrt{2}$ (1p)
- De x-coördinaat van A is $-\sqrt{2}$ (of -1,414…) en die van C is 1 (1p)
- De y-coördinaat van T is $f(0) = 2$ (1p)
- In driehoek OTA is $OA = \sqrt{2}$ en $OT = 2$, dus $\tan(\angle OTA) = \tfrac{\sqrt{2}}{2}$ en $\angle OTA \approx 35{,}26^\circ$ (1p)
- In driehoek OTC is $OC = 1$ en $OT = 2$, dus $\tan(\angle OTC) = \tfrac{1}{2}$ en $\angle OTC \approx 26{,}56^\circ$ (1p)
- De gevraagde hoek is $35{,}26^\circ + 26{,}56^\circ \approx 61{,}8^\circ$ (1p)
2024, tijdvak 2: Zonsopkomst en zonsondergang
Opgavetekst
figuur 1 Zonsopkomst in Sydney

Lijngrafiek van de tijd van zonsopkomst (in uren) tegen het dagnummer 1 tot en met 365. Verticale as: tijd in uren, van ca. 5 tot 8. Horizontale as: dagnummer, met de waarden 1, 95, 277, 341 en 365. Zomertijd: doorgetrokken aan beide kanten van het stuk tussen dagnummer 95 en 277, en tussen 95 en 277 gestippeld; het hoogste punt van het gestippelde deel ligt op hoogte 8,00. Wintertijd: doorgetrokken lijn tussen dagnummer 95 en 277, 1 uur onder het gestippelde deel. Laagste punt van de zomertijd: (341; 5,62). Bij dagnummer 95 en 277 is het verschil tussen zomer- en wintertijd 1 uur.
Vraag 4 4 punten
Op elke dag van het jaar 2015 is volgens de lokale zomertijd bepaald hoe laat de zon in de Australische stad Sydney opkomt. De 365 meetpunten liggen bij benadering op een sinusoïde. In figuur 1 is deze sinusoïde getekend; een deel daarvan is gestippeld. Onder het gestippelde deel is de grafiek getekend volgens de tijdstippen van zonsopkomst volgens de wintertijd. De zonsopkomst volgens de wintertijd is 1 uur eerder dan volgens de zomertijd. Het laagste punt van de grafiek van de zomertijd is $(341; 5,62)$. Het hoogste punt van het gestippelde deel van de grafiek van de zomertijd bevindt zich op hoogte $8,00$. De grafiek van de wintertijd is te benaderen met een formule van de vorm $S(t) = p + q \cdot \sin\left(\frac{2\pi}{365}(t-r)\right)$, met $95 \le t \le 277$. Hierin is $S$ het tijdstip van zonsopkomst en $t$ het dagnummer met $t = 1$ op 1 januari. Door gebruik te maken van de grafiek van de zomertijd kunnen mogelijke waarden voor $p$, $q$ en $r$ worden berekend. Bereken mogelijke waarden voor $p$, $q$ en $r$ van $S(t)$. Geef je eindantwoorden in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- De evenwichtsstand van de grafiek volgens de zomertijd is $\frac{8{,}00+5{,}62}{2} = 6{,}81$ (1p)
- Dus $p = 6{,}81 - 1 = 5{,}81$ (1p)
- $q = 8{,}00 - 6{,}81 = 1{,}19$ (of $6{,}81 - 5{,}62 = 1{,}19$) (1p)
- Een mogelijke waarde voor $r$ is $341 - \frac{3}{4} \cdot 365 = 67{,}25$ (1p)
figuur 2 Zonsopkomst en zonsondergang in Nederland

Twee golvende lijnen tegen het dagnummer (1 tot en met 365). Verticale as: tijd in uren. Horizontale as: dagnummer. De bovenste lijn is N (zonsondergang), de onderste lijn is P (zonsopkomst). De lijnen liggen bij benadering op de formules uit de vraag.
Vraag 5 4 punten
Voor een plaats in Nederland zijn op dezelfde manier als voor Sydney volgens de lokale zomertijd de tijdstippen van zonsopkomst bepaald. Ook zijn de tijdstippen van zonsondergang volgens de zomertijd bepaald. De grafieken waarop de meetpunten liggen, zijn in figuur 2 weergegeven. Bij de grafiek van de zonsopkomst hoort de formule $P(t) = 7{,}57 + 2{,}27 \cdot \sin\left(\frac{2\pi}{365}(t-270{,}9)\right)$, met $1 \le t \le 365$. Bij de grafiek van de zonsondergang hoort de formule $N(t) = 19{,}78 + 2{,}33 \cdot \sin\left(\frac{2\pi}{365}(t-74{,}07)\right)$, met $1 \le t \le 365$. Hierin is $P$ het tijdstip van zonsopkomst en $N$ het tijdstip van zonsondergang. Opnieuw is $t$ het dagnummer met $t = 1$ op 1 januari. Voor $t$ kunnen dus alleen gehele waarden worden ingevuld. Voor elke dag kan de tijd tussen zonsopkomst en zonsondergang worden bepaald. De langste dag is de dag waarop deze tijd zo groot mogelijk is. Bereken de tijd tussen zonsopkomst en zonsondergang op de langste dag. Geef je eindantwoord in een geheel aantal uren en minuten.
Bekijk het antwoord
- Het maximum van de verschilfunctie $N(t) - P(t)$ met gehele waarden van $t$ moet worden bepaald (1p)
- Beschrijft hoe dit maximum bij een gehele waarde van $t$ met behulp van de GR kan worden bepaald (1p)
- Dit geeft: het maximum (voor $t = 172$) is $16{,}7749...$ (1p)
- Dit komt overeen met 16 uur en 46 minuten (1p)
Rekent de kandidaat met het verschil van het maximum 22,11 van N en het minimum 5,30 van P, dan mogen voor deze vraag maximaal 2 scorepunten worden toegekend. Rekent de kandidaat niet met gehele waarden van t, dan mogen voor deze vraag maximaal 3 scorepunten worden toegekend.
2023, tijdvak 1: Transition
Opgavetekst
Foto

Foto van het kunstwerk Transition: een gekromde buis die gedeeltelijk in de grond is ingegraven. Er staan twee openingen van de buis in beeld, en in de doorgang staat een persoon. Op de achtergrond staan bomen en een grasveld.
Figuur

Model van een uiteinde van de buis: een cirkel met middelpunt M en straal r. Punt D is het hoogste punt van de cirkel, boven M. Lijnstuk AB is de basis met lengte b, onderaan de cirkel. Punt C is het midden van AB en ligt recht onder M. Lijnstuk CD is de hoogte h en staat loodrecht op AB. Op het stippellijntje tussen M en D staat r, en tussen M en C staat h - r. MA en MB hebben lengte r, en AC en CB zijn elk half zo lang als b (de letters 1/2 b). Op de assen staan geen getallen.
Vraag 8 4 punten
Er is een formule waarmee je de straal r kunt berekenen bij de gegeven basis en hoogte, namelijk: $r = \frac{\frac{1}{4}b^2 + h^2}{2h}$ (formule 1). Hierin is r de straal, b de lengte van de basis AB en h de hoogte CD. Er geldt $h \geq r$. Met behulp van driehoek ACM kun je bewijzen dat formule 1 juist is. Bewijs dat formule 1 juist is. Je kunt hierbij de figuur op de uitwerkbijlage gebruiken.
Bekijk het antwoord
- Stelt met de stelling van Pythagoras in driehoek ACM op: $\left(\frac{1}{2}b\right)^2 + (h - r)^2 = r^2$ (1p)
- Werkt uit tot $\frac{1}{4}b^2 + h^2 - 2hr + r^2 = r^2$ (1p)
- Komt tot $\frac{1}{4}b^2 + h^2 = 2hr$ (1p)
- Herleidt tot $r = \frac{\frac{1}{4}b^2 + h^2}{2h}$, dus formule 1 is juist (1p)
Vraag 9 3 punten
Er is een formule waarmee je de straal r kunt berekenen bij de gegeven basis en hoogte, namelijk: $r = \frac{\frac{1}{4}b^2 + h^2}{2h}$ (formule 1). Hierin is r de straal, b de lengte van de basis AB en h de hoogte CD. Er geldt $h \geq r$. In het kunstwerk Transition is de straal r gelijk aan 1,63 m. Voor het ingraven van de buis was het handig om te weten hoe lang de basis b moest zijn. Deze lengte hangt af van de gewenste hoogte h. Je kunt formule 1 herleiden tot een formule waarin b wordt uitgedrukt in h. Voor $r = 1{,}63$ is formule 1 te schrijven in de volgende vorm: $b = p \cdot \sqrt{q \cdot h - h^2}$ (formule 2). Hierin zijn p en q constanten. Herleid formule 1 tot de vorm van formule 2.
Bekijk het antwoord
- Vult $r = 1{,}63$ in en komt tot $2h \cdot 1{,}63 = \frac{1}{4}b^2 + h^2$ (1p)
- Komt tot $b^2 = 13{,}04h - 4h^2$, dus $b = \sqrt{13{,}04h - 4h^2}$ (1p)
- Geeft $b = 2\sqrt{3{,}26h - h^2}$, dus $p = 2$ en $q = 3{,}26$ (1p)
2023, tijdvak 1: Halve hoek
Opgavetekst
Figuur

Figuur met driehoek ABC: A bovenaan met hoek alpha, B linksonder en C rechtsonder. De zijde AB is 10 en de zijde BC is 12. Binnen de driehoek ligt punt Q, met BQ = 7 en CQ = 7. De hoek bij Q is 2 alpha.
Vraag 10 6 punten
Gegeven zijn de driehoeken ABC en BCQ met $AB = 10$, $BC = 12$, $BQ = CQ = 7$ en $\angle BAC = \alpha$. Bovendien is gegeven $\angle BQC = 2\alpha$. Zie de figuur. Bereken AC. Geef je eindantwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Stelt met de cosinusregel in driehoek BCQ op: $12^2 = 7^2 + 7^2 - 2 \cdot 7 \cdot 7 \cdot \cos(2\alpha)$ (1p)
- Komt tot $\cos(2\alpha) \approx -0{,}46...$ (1p)
- Komt tot $2\alpha \approx 117{,}99...^\circ$, dus $\alpha = \angle BAC \approx 58{,}99...^\circ$ (1p)
- Stelt met de cosinusregel in driehoek ABC op: $12^2 = 10^2 + AC^2 - 2 \cdot 10 \cdot AC \cdot \cos(58{,}99...^\circ)$ (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking kan worden opgelost (1p)
- Komt tot $AC \approx 13{,}549...$, dus het eindantwoord is 13,55 (1p)
Het correctievoorschrift noemt ook twee andere uitwerkingen: met de sinusregel in driehoek ABC (dan volgt $\angle BCA \approx 45{,}58...^\circ$ en $\angle ABC \approx 75{,}41...^\circ$), of met de loodrechte projectie D van B op AC (dan volgt $BD \approx 8{,}57...$, $CD \approx 8{,}39...$ en $AD \approx 5{,}15...$). Ook die uitwerkingen krijgen 6 punten, verdeeld over de stappen van het correctievoorschrift, met het eindantwoord 13,55 als laatste punt.
2023, tijdvak 2: Shovel
Opgavetekst
figuur 1 Beginsituatie

Schets van de shovel in de beginsituatie. De armen AB en ED liggen horizontaal en punt B ligt recht boven punt D. Maten in de figuur: 0,30 m horizontaal van E naar A, 1,50 m horizontaal van A naar B, 0,25 m verticaal van B naar D, en de hoek AED van 39,8 graden. Letters: A, B, D en E.
figuur 2 Enigszins gekanteld

Schets van de shovel na het kantelen. De punten E, D en B liggen op hun plek; punt A is verschoven. Maten in de figuur: 1,60 m schuin van A naar B, 1,80 m horizontaal van E naar D, en 0,25 m verticaal van B naar D. Letters: A, B, D en E.
Uitwerkbijlage bij vraag 13: vierhoek AEDB

Uitwerkbijlage met de vierhoek AEDB uit figuur 2. Maten in de figuur: 1,60 m van A naar B, 1,80 m van E naar D en 0,25 m van B naar D. De punten A, B, D en E zijn aangegeven. De leerling werkt de berekening op de bijlage uit.
Vraag 13 7 punten
Een shovel is een machine om zand mee te verplaatsen. In de bak van een shovel zit zand. Om het zand te storten, wordt de bak gekanteld. In figuur 1 staat de beginsituatie. In deze beginsituatie zijn de bovenrand van de bak en de armen AB en ED horizontaal. Punt B ligt loodrecht boven punt D. Verder geldt in de beginsituatie: $AB = 1{,}50$ m, $ED = 1{,}80$ m en $BD = 0{,}25$ m; A bevindt zich 0,30 m rechts van E en 0,25 m boven E; $\angle AED = 39{,}8^{\circ}$. In figuur 2 staat de situatie als de bak enigszins gekanteld is. Bij het kantelen blijven de punten B, D en E op hun plek. Door de buis bij A uit te schuiven, wordt AB 10 centimeter langer gemaakt. De afstand AE verandert niet. Hierdoor draait punt A om punt E heen. Arm AB loopt dan niet meer horizontaal en $\angle AED$ wordt groter. Op de uitwerkbijlage is figuur 2 met de vierhoek AEDB weergegeven. Bereken hoeveel graden de bak in figuur 2 gekanteld is ten opzichte van de beginsituatie. Geef je eindantwoord in hele graden.
Bekijk het antwoord
- Berekent AE = √(0,30² + 0,25²) ≈ 0,39 (of AE = 0,25 / sin(39,8°)) (1p)
- Berekent BE = √(1,80² + 0,25²) ≈ 1,81 in de eindsituatie (1p)
- Stelt de cosinusregel op in driehoek ABE: $1{,}60^2 = 0{,}39^2 + 1{,}81^2 - 2 \cdot 0{,}39 \cdot 1{,}81 \cdot \cos(\angle AEB)$ (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
- Vindt $\angle AEB \approx 50{,}9^{\circ}$ (1p)
- Berekent $\angle BED$ met $\tan(\angle BED) = \tfrac{0{,}25}{1{,}8}$, dus $\angle BED \approx 7{,}9^{\circ}$ (1p)
- Concludeert dat de bak 50,9° + 7,9° - 39,8° = 19° is gekanteld (1p)
Eindantwoord: 19 graden. Alternatief dat even zwaar telt: met de loodrechte projectie P van A op de horizontale lijn door D, AP en AE uitdrukken in x = PE, daaruit x ≈ 0,20 vinden, ∠AEP ≈ 58,8° bepalen en daarmee 58,8° - 39,8° = 19° concluderen. De punten per stap volgen het model van die methode.
2023, tijdvak 2: Sinusoïde en parabool
Opgavetekst
figuur

Grafiek van f: een sinusoide met het hoogste punt T. Punt S ligt op de y-as. Punt A ligt op de stijgende tak en punt B op de dalende tak, op dezelfde hoogte als A. Letters in de figuur: S, A, B, T, O en f.
Vraag 14 7 punten
De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 3 + 3\sin(\tfrac{1}{2}\pi x)$. In de figuur is een deel van de grafiek van $f$ weergegeven. De grafiek van deze functie gaan we in twee delen benaderen, namelijk met een deel van een parabool en met een lijnstuk. Het punt A met x-coördinaat $\tfrac{1}{3}$ ligt op de grafiek van $f$. Het punt B met dezelfde y-coördinaat als A ligt ook op de grafiek van $f$. Het punt T is de top van de grafiek van $f$. Het deel van de sinusoïde tussen de punten A en B is te benaderen door de parabool die door de punten A, T en B gaat. Een vergelijking van deze parabool is $y = -3\tfrac{3}{8}x^2 + 6\tfrac{3}{4}x + 2\tfrac{5}{8}$. Bewijs dit.
Bekijk het antwoord
- Berekent $f(\tfrac{1}{3}) = 4\tfrac{1}{2}$ en leidt daaruit af dat $\sin(\tfrac{1}{2}\pi x) = \tfrac{1}{2}$ (2p)
- Lost op: $\tfrac{1}{2}\pi x = \tfrac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ of $\tfrac{1}{2}\pi x = \tfrac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi$, en geeft $x_A = \tfrac{1}{3}$ en $x_B = 1\tfrac{2}{3}$ (2p)
- Berekent de top: $x_T = \tfrac{1}{3} + 1\tfrac{2}{3}$ gedeeld door 2 is 1, en $y_T = 6$ (1p)
- Vult $x = 1$ in de vergelijking in en vindt $y = 6$ (1p)
- Vult $x = \tfrac{1}{3}$ in de vergelijking in en vindt $y = 4\tfrac{1}{2}$ (1p)
Alternatieve route die even zwaar telt (ook 7 punten): $f(\tfrac{1}{3}) = 4\tfrac{1}{2}$, de top $y_T = 6$ uit de evenwichtsstand 3 en amplitude 3, uit $\sin(\tfrac{1}{2}\pi x) = 1$ volgt $x_T = 1$, daarna $y = a(x-1)^2 + 6$ met A op de parabool geeft $a = -3\tfrac{3}{8}$, en daarmee $y = -3\tfrac{3}{8}(x-1)^2 + 6 = -3\tfrac{3}{8}x^2 + 6\tfrac{3}{4}x + 2\tfrac{5}{8}$.
2022, tijdvak 1: Fiets
Opgavetekst
Figuur 1

Foto van een fiets (mountainbike) met zadel, stuur en beide wielen.
Figuur 2

Tekening van het frame van de fiets met de punten A, B, C, D, E en F. Bij A staat een hoek van 58 graden en bij C een hoek van 71 graden. Bij het lijnstuk AB staat 425 en bij het lijnstuk AF staat 542.
Vraag 15 6 punten
In figuur 2 is een tekening van het frame van de fiets van figuur 1 gegeven. De bijbehorende maten zijn: $AB = 425$ mm (de liggende achtervork); $AF = 542$ mm (de staande achtervork); $\angle BAF = 58^\circ$ (de hoek die de liggende en de staande achtervork met elkaar maken); $\angle BCE = 71^\circ$ (de hoek die het verlengde van de stuurbuis $DE$ met het verlengde van $AB$ maakt). De zitbuis $BF$ en de stuurbuis $DE$ zijn bijna evenwijdig. Als ze evenwijdig zouden zijn dan zou de hoek die $BF$ met de lijn door $AB$ maakt even groot moeten zijn als $\angle BCE$. Deze hoeken verschillen echter. Bereken dit verschil. Geef je eindantwoord in hele graden.
Bekijk het antwoord
- Stelt op: $BF^2 = 542^2 + 425^2 - 2 \cdot 542 \cdot 425 \cdot \cos(58^\circ)$ (1p)
- Berekent $BF = 479{,}\ldots$ mm (1p)
- Stelt de sinusregel op: $\frac{479{,}\ldots}{\sin(58^\circ)} = \frac{542}{\sin(\angle ABF)}$ (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
- Berekent $\angle ABF = 73{,}3\ldots^\circ$ (1p)
- Berekent het gevraagde verschil: $73{,}3\ldots - 71 = 2$ (graden) (1p)
Ook goed is de route via de projectie van $F$ op $AB$ (met de lijnstukken $FF'$ en $AF'$), die tot hetzelfde verschil leidt en dezelfde zes punten telt.
2022, tijdvak 2: Sinusoïden en somfunctie
Opgavetekst
figuur 1

Grafieken van f(x) = 1 + 3 sin(2x) en g(x) = 1 + 3 cos(2x) in een assenstelsel met de x-as en de y-as, O is de oorsprong. De grafiek van f heeft een top P rechts van de y-as. De grafiek van g heeft een dal R rechts van de y-as. Het lijnstuk PR is met een stippellijn getekend.
Vraag 7 4 punten
De functies f en g worden gegeven door $f(x) = 1 + 3\sin(2x)$ en $g(x) = 1 + 3\cos(2x)$. Het punt P is de eerste top van de grafiek van f rechts van de y-as en het punt R is de eerste top van de grafiek van g rechts van de y-as. Zie figuur 1, waarin ook het lijnstuk PR getekend is. Bereken algebraïsch de lengte van lijnstuk PR. Geef je eindantwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de periode van f en g: 2 pi / 2 = pi (1p)
- Bepaalt het maximum van f: x = 1/4 pi, dus f(1/4 pi) = 4 (P(1/4 pi, 4)) (1p)
- Bepaalt het minimum van g: x = 1/2 pi, dus g(1/2 pi) = -2 (R(1/2 pi, -2)) (1p)
- Berekent PR = wortel((1/4 pi - 1/2 pi)^2 + (4 - (-2))^2) = 6,051..., eindantwoord 6,05 (1p)
figuur 2

Grafiek van de somfunctie h = f + g in een assenstelsel met de x-as en de y-as, O is de oorsprong. De grafiek is een sinusoide: hij wisselt af tussen toppen en dalen. Net rechts van de y-as ligt een top (maximum).
Vraag 8 7 punten
De functies f en g worden gegeven door $f(x) = 1 + 3\sin(2x)$ en $g(x) = 1 + 3\cos(2x)$. De grafiek van de somfunctie $h(x) = f(x) + g(x)$ blijkt ook een sinusoide te zijn. Zie figuur 2. Het functievoorschrift van h is te schrijven als $h(x) = p + q \cdot \cos(r(x-s))$. Bereken mogelijke waarden van p, q, r en s. Geef je eindantwoorden, indien nodig, in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de coördinaten van twee opeenvolgende toppen van de grafiek van h bepaald kunnen worden (1p)
- Geeft bijvoorbeeld (0,392...; 6,242...) en (1,963...; -2,242...) als coördinaten van twee opeenvolgende toppen (1p)
- Bepaalt q = (6,242... - (-2,242...)) / 2 = 4,242..., dus q = 4,24 (1p)
- Bepaalt s: het maximum ligt bij x = 0,392..., dus s = 0,39 (1p)
- Bepaalt p = (6,242... + (-2,242...)) / 2 = 2, dus p = 2,00 (1p)
- Berekent de periode: 2 * (1,963... - 0,392...) = 3,141... (1p)
- Bepaalt r = 2 pi / 3,141... = 2, dus r = 2,00 (1p)
Er zijn twee wegen die volledig goed zijn. De eerste: via de toppen van h (q uit de hoogte, s uit het maximum, p uit het midden, r uit de periode). De tweede: via de evenwichtsstand p = 1 + 1 = 2, de periode 2 pi / r = pi, het maximum bij s = 0,39 en q = 4,24. Bij beide telt elke stap 1 punt. Antwoorden in twee decimalen of in de exacte vorm (p = 2, r = 2) zijn goed.
2022, tijdvak 2: Daglengte
Opgavetekst
figuur

Grafiek van de daglengte L (in uren, verticale as van 0 tot 20) tegen de tijd t (in dagen, horizontale as van 0 tot ongeveer 370). De grafiek begint op ongeveer 8 uur bij t = 0, stijgt naar een maximum van ongeveer 16 uur rond t = 168 en daalt daarna weer naar ongeveer 8 uur aan het eind van het jaar.
Vraag 16 2 punten
De daglengte is het aantal uren tussen zonsopgang en zonsondergang. Gedurende een jaar is voor elke dag in Luxemburg de daglengte bepaald. Bij deze waarnemingen is een zo goed mogelijk passend model opgesteld en daarbij is de grafiek getekend. Zie de figuur. Hierbij is de daglengte L in Luxemburg in uren gegeven als functie van de tijd t in dagen, met t = 0 op 1 januari. Het functievoorschrift dat bij dit model hoort, ziet er als volgt uit: $L(t) = 12 + 4{,}1 \cdot \sin(a(t-b))$. De periode van het model is 365 dagen en de langste dag is op t = 168. Bepaal de waarden van a en b. Geef de waarde van a in drie decimalen en de waarde van b als geheel getal.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt a = 2 pi / 365, dus a = 0,017 (1p)
- Bepaalt b = 77, uit het snijpunt van de grafiek met L = 12 bij t = 77 (of uit 168 - 1/4 * 365 = 76,75, afgerond op 77) (1p)
Bij het eerste antwoordalternatief mag een kandidaat bij het aflezen in het tweede antwoordelement een andere waarde in het interval [75, 80] vermelden; daarvoor worden geen punten in mindering gebracht. Het andere alternatief geeft b uit 2pi/365 * (168 - b) = 1/2 pi.
2022, tijdvak 3: Cosinus en lijnen
Opgavetekst
figuur 1

Grafiek van de functie f(x) = 2cos(3x) met de horizontale lijn y = √3 en de lijn k door O en A. Punt A is het meest links gelegen snijpunt van de grafiek met de lijn y = √3. Horizontale as: x. Verticale as: y.
Vraag 10 4 punten
Op het domein $[0, 3]$ is de functie f gegeven door $f(x) = 2\cos(3x)$. Het punt A is het meest links gelegen snijpunt van de grafiek van f en de lijn met vergelijking $y = \sqrt{3}$. Lijn k gaat door O en A. Zie figuur 1. De richtingscoëfficiënt van k is $\frac{18\sqrt{3}}{\pi}$. Bewijs dit.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking $2\cos(3x) = \sqrt{3}$ op die opgelost moet worden (1p)
- Komt tot $\cos(3x) = \frac{1}{2}\sqrt{3}$, waaruit volgt $3x = \frac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ (of $3x = -\frac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi$) (1p)
- Komt voor de x-coördinaat van A tot $x = \frac{1}{18}\pi$ (1p)
- Komt tot de richtingscoëfficiënt van k: $\frac{\sqrt{3}}{\frac{1}{18}\pi} = \frac{18\sqrt{3}}{\pi}$ (1p)
figuur 2

Dezelfde grafiek van f met de horizontale lijn y = √3. Lijn k gaat door O en A. Lijn l gaat door O en T, waarbij T de meest rechts gelegen top van de grafiek van f is. De hoek tussen k en l bij O is aangegeven.
Vraag 11 7 punten
Op het domein $[0, 3]$ is de functie f gegeven door $f(x) = 2\cos(3x)$. Het punt A is het meest links gelegen snijpunt van de grafiek van f en de lijn met vergelijking $y = \sqrt{3}$. Lijn k gaat door O en A. Het punt T is de meest rechts gelegen top van de grafiek van f. Lijn l gaat door O en T. Zie figuur 2. Bereken algebraïsch $\angle AOT$ in graden. Geef je eindantwoord als geheel getal.
Bekijk het antwoord
- Stelt de tangens van de hoek die k met de x-as maakt op: $\frac{18\sqrt{3}}{\pi}$ (1p)
- Berekent de hoek die k met de x-as maakt: $84{,}24\ldots^\circ$ (1p)
- Bepaalt de x-coördinaat van T: de periode van f is $\frac{2}{3}\pi$, dus de x-coördinaat van T is $\frac{2}{3}\pi$ (1p)
- Bepaalt de y-coördinaat van T: de amplitude van f is 2, dus de y-coördinaat van T is 2 (1p)
- Berekent de richtingscoëfficiënt van l: $\frac{2}{\frac{2}{3}\pi} = \frac{3}{\pi}$ (1p)
- Berekent de hoek die l met de x-as maakt: $43{,}67\ldots^\circ$ (1p)
- Berekent de gevraagde hoek: $84{,}24\ldots^\circ - 43{,}67\ldots^\circ = 40{,}56\ldots^\circ$, afgerond op hele graden 41° (1p)
2021, tijdvak 1: Een sinusoïde en nog een sinusoïde
Opgavetekst
figuur 1

Grafiek van f(x) = 3sin(¼πx), met de oorsprong O. Het punt A ligt op de x-as, het eerste snijpunt van de grafiek met de positieve x-as. Het punt B ligt op een top van de grafiek rechts van A. De lijn k gaat door A en B en maakt de hoek α met de positieve x-as.
Vraag 12 6 punten
De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 3\sin\left(\frac{1}{4}\pi x\right)$. Het punt $A$ is het eerste snijpunt van de grafiek van $f$ met de positieve $x$-as. Het punt $B$ is de derde top rechts van de $y$-as. De lijn $k$ gaat door $A$ en $B$. In figuur 1 is de hoek $\alpha$ aangegeven die lijn $k$ met de $x$-as maakt. Bereken algebraïsch hoe groot hoek $\alpha$ is. Geef je eindantwoord in gehele graden.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de periode van $f$: $\frac{2\pi}{\frac{1}{4}\pi} = 8$ (1p)
- Bepaalt $x_A = \frac{8}{2} = 4$ (1p)
- Bepaalt $x_B = 8 + \frac{1}{4} \cdot 8 = 10$ (1p)
- Bepaalt $y_B = 3$ (de evenwichtsstand is 0 en de amplitude is 3) (1p)
- Berekent $\tan(\alpha) = \frac{3}{10 - 4} = \frac{1}{2}$ (1p)
- Komt tot $\alpha \approx 26{,}5...^\circ$, dus het eindantwoord is 27° (1p)
Het correctievoorschrift rekent met $A(4, 0)$ en $B$ op $x = 10$ met $y_B = 3$, zoals in figuur 1. Het model geeft $\tan(\alpha) = \frac{3}{10 - 4} = \frac{1}{2}$, dus $\alpha \approx 26{,}5...^\circ$, afgerond 27°. Een uitwerking met de waarden $x_A = 4$ en $x_B = 10$ uit de sinusfunctie (de voorwaarden $3\sin(\frac{1}{4}\pi x) = 0$ en $= 3$) telt even volledig.
figuur 2

Grafiek van f (volle lijn, f(x) = 3sin(¼πx)) en een gestippelde sinusoïde g. De horizontale lijn y = 1½ snijdt f in K (het eerste snijpunt rechts van de y-as) en in L (het vierde snijpunt). De lijn y = −1 raakt de gestippelde grafiek. De gestippelde grafiek heeft een top bij K.
Vraag 13 7 punten
De functie $f$ wordt gegeven door $f(x) = 3\sin\left(\frac{1}{4}\pi x\right)$. In figuur 2 is de grafiek van $f$ getekend en ook de lijn met vergelijking $y = 1\frac{1}{2}$. Deze lijn heeft oneindig veel snijpunten met de grafiek van $f$. Het eerste snijpunt rechts van de $y$-as is $K$, het vierde is $L$. In figuur 2 is met een stippellijn nog een sinusoïde weergegeven. Voor deze sinusoïde geldt: de eerste top rechts van de $y$-as valt samen met $K$; de derde top rechts van de $y$-as valt samen met $L$; de sinusoïde raakt de lijn met vergelijking $y = -1$. De functie $g$ die bij de gestippelde grafiek hoort, heeft een functievoorschrift van de volgende vorm: $g(x) = a \cdot \cos(b(x - c)) + d$. Hierin zijn $a$, $b$, $c$ en $d$ getallen. Bereken exact voor elk van deze vier getallen een mogelijke waarde.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de evenwichtsstand $\frac{1\frac{1}{2} + (-1)}{2} = \frac{1}{4}$, dus $d = \frac{1}{4}$ (1p)
- Bepaalt de amplitude $1\frac{1}{2} - \frac{1}{4} = 1\frac{1}{4}$, dus $a = 1\frac{1}{4}$ (1p)
- Stelt op: $3\sin\left(\frac{1}{4}\pi x\right) = 1\frac{1}{2}$ geeft $\sin\left(\frac{1}{4}\pi x\right) = \frac{1}{2}$ (1p)
- Komt tot $\frac{1}{4}\pi x = \frac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ of $\frac{1}{4}\pi x = \frac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ (1p)
- Geeft $x_K = \frac{2}{3}$ en $x_L = 11\frac{1}{3}$ (1p)
- Bepaalt $c$: $K$ is de eerste top rechts van de $y$-as, dus $c = \frac{2}{3}$ (1p)
- Bepaalt de periode: $11\frac{1}{3} - \frac{2}{3} = 10\frac{2}{3}$, dus $b = \frac{2\pi}{10\frac{2}{3}} = \frac{3}{16}\pi$ (1p)
2021, tijdvak 2: In de schijnwerper
Opgavetekst
foto

Foto van een lichtspot in een donkere ruimte. Vanuit het lichtpunt linksboven loopt een lichtbundel schuin naar rechtsonder, waar op de vloer een lichte ovale vlek ligt.
figuur 1

Zijaanzicht van de lichtspot. De buitenste lichtstralen maken een hoek van 50 graden met elkaar, en die hoek is met een boog aangegeven.
figuur 2

Zijaanzicht van de lichtspot S boven de vloer. Vanuit S lopen twee buitenste stralen die elk 25 graden maken met de verticale stippellijn, samen dus 50 graden. De verticale stippellijn van S naar de vloer is 300 cm lang.
Vraag 20 4 punten
In driehoek $VSP$ geldt: $SP = \frac{300}{\cos(\alpha)} \quad (2)$. Met behulp van formule (1) en formule (2) is hoek $\alpha$ te berekenen: $SP \approx 653 \cdot \sin(40^\circ - \alpha)$ (1). Bereken hoeveel graden de lichtspot vanuit de situatie in figuur 2 naar rechts gedraaid moet worden om de situatie van figuur 3 te krijgen. Geef je eindantwoord in gehele graden.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking $\frac{300}{\cos(\alpha)} = 653 \cdot \sin(40^\circ - \alpha)$ op (1p)
- Beschrijft hoe deze vergelijking opgelost kan worden (1p)
- Vindt $\alpha \approx 11{,}9^\circ$ (1p)
- Eindantwoord: $\alpha + 25^\circ \approx 36{,}9^\circ$, dus 37 graden (1p)
Het eindantwoord is $\alpha + 25^\circ$, zoals in het correctievoorschrift. Met $\alpha \approx 11{,}9^\circ$ wordt dat 37 graden.
2019, tijdvak 1: Sinusoïden
Opgavetekst
figuur Sinusoïden

Grafiek van f op het domein [0, 2π]. De grafiek begint op de y-as boven de x-as, daalt en snijdt de x-as achtereenvolgens in de punten P, Q, R en S, van links naar rechts.
Vraag 13 5 punten
Op het domein $[0, 2\pi]$ is de functie f gegeven door $f(x) = 1 + 2\cos\left(2x + \frac{1}{3}\pi\right)$. De grafiek van f snijdt de x-as achtereenvolgens in de punten P, Q, R en S. Zie de figuur. De afstand PS is a keer zo groot als de afstand QR. Bereken de waarde van a.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft hoe de vergelijking 1 + 2cos(2x + ⅓π) = 0 opgelost kan worden (1p)
- Vindt x = ⅙π (of 0,5…) als een van de oplossingen (1p)
- Vindt de overige oplossingen ½π, 7/6π en 3/2π (of 1,5…, 3,6… en 4,7…) (1p)
- Berekent PS = 3/2π - ⅙π en QR = 7/6π - ½π (of PS ≈ 4,1… en QR ≈ 2,0…) (1p)
- Geeft de waarde a = PS / QR = 2 (1p)
Vraag 14 5 punten
Op hetzelfde domein $[0, 2\pi]$ is functie g gegeven door $g(x) = f(x) - 2 + 5\cos\left(2\left(x - \frac{1}{4}\pi\right)\right)$, met f(x) = 1 + 2cos(2x + ⅓π). De grafiek van g is ook een sinusoïde. Met andere woorden: g heeft een functievoorschrift van de vorm $g(x) = p + q \cdot \cos(r(x - s))$. Bereken mogelijke waarden van p, q, r en s. Geef deze waarden zo nodig in drie decimalen.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt r = 2 (1p)
- Beschrijft hoe de coördinaten van een hoogste en een laagste punt van de grafiek van g bepaald kunnen worden (1p)
- Berekent de y-coördinaat van een hoogste punt (≈ 2,4175) en van een laagste punt (≈ -4,4175), en bepaalt daaruit p = -1 (1p)
- Berekent q = (2,4175… - (-4,4175…)) / 2 ≈ 3,418 (1p)
- Geeft een mogelijke waarde van s, bijvoorbeeld s = 0,637 (bij het hoogste punt met x ≈ 0,6369…) (1p)
2019, tijdvak 2: Sinusoïde en lijn
Opgavetekst
Figuur 1

Grafiek van f: een sinusoïde die over het interval van 0 tot 2π twee golven laat zien. Op de x-as staat π aangegeven. De grafiek ligt grotendeels onder de x-as en raakt de x-as in de toppen.
Vraag 13 6 punten
De functie f wordt gegeven door $f(x)=-1+\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)$. De grafiek van f is in figuur 1 weergegeven. Er zijn vier waarden van x in het interval $0\leq x\leq 2\pi$ waarvoor $f(x)=-\frac{1}{2}$ geldt. Bereken exact deze vier waarden van x.
Bekijk het antwoord
- Berekent de vier waarden van x in $0\leq x\leq 2\pi$ waarvoor $f(x)=-\frac{1}{2}$ geldt, met een van de twee uitwerkingen uit het correctievoorschrift, en komt op $x=\frac{1}{6}\pi$, $x=\frac{1}{2}\pi$, $x=1\frac{1}{6}\pi$ en $x=1\frac{1}{2}\pi$. (6p)
Een van de twee uitwerkingen is volledig goed. Uitwerking 1 (6 punten, 1 per stap): $\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)=\frac{1}{2}$; eerste reeks $2x-\frac{1}{6}\pi=\frac{1}{6}\pi+k\cdot 2\pi$, dus $x=\frac{1}{6}\pi+k\cdot\pi$; tweede reeks $2x-\frac{1}{6}\pi=\frac{5}{6}\pi+k\cdot 2\pi$, dus $x=\frac{1}{2}\pi+k\cdot\pi$; de waarden $x=\frac{1}{6}\pi,\ \frac{1}{2}\pi,\ 1\frac{1}{6}\pi,\ 1\frac{1}{2}\pi$. Uitwerking 2 (6 punten, 1 per stap): $\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)=\frac{1}{2}$; een oplossing $x=\frac{1}{6}\pi$; de symmetrieas $x=\frac{1}{3}\pi$ van f met redenering; een tweede oplossing $x=\frac{1}{2}\pi$; de periode van f is $\pi$; de twee overige oplossingen $x=1\frac{1}{6}\pi$ en $x=1\frac{1}{2}\pi$.
Figuur 2

Grafiek van f en lijn l. Punt A ligt op de x-as, waar de grafiek van f de x-as raakt, rechts van O. Lijn l gaat door A, stijgt naar rechts en maakt een hoek van 75° met de x-as (aangegeven bij A). Lijn l snijdt de y-as onder O in punt B. Op de x-as staat π aangegeven.
Vraag 14 5 punten
De functie f wordt gegeven door $f(x)=-1+\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)$. De grafiek van f raakt de x-as in oneindig veel punten. Van deze raakpunten is het punt A het punt met de kleinste positieve x-coördinaat. Door A gaat een stijgende lijn l die een hoek van 75° met de x-as maakt. Punt B is het snijpunt van lijn l met de y-as. Zie figuur 2. Bereken de afstand tussen A en B. Geef je eindantwoord in twee decimalen.
Bekijk het antwoord
- Berekent de afstand tussen A en B met een van de twee uitwerkingen uit het correctievoorschrift en geeft die in twee decimalen: ongeveer 4,05. (5p)
Een van de twee uitwerkingen is volledig goed. Uitwerking 1 (5 punten, 1 per stap): beschrijft hoe de vergelijking $-1+\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)=0$ opgelost kan worden; x-coördinaat van A is 1,047... (A(1,047...; 0)); richtingscoëfficiënt van l is tan(75°) ≈ 3,732; uit 0 = 3,732 · 1,047 + b volgt b ≈ −3,908 (B(0; −3,908)); de afstand is √(1,047² + 3,908²) ≈ 4,05. Uitwerking 2 (5 punten, 1 per stap): beschrijft hoe met de GR de x-coördinaat van A gevonden kan worden; OA ≈ 1,047; ∠OAB = 75° (overstaande hoeken); cos(75°) = OA/AB; AB = OA/cos(75°) ≈ 4,05.
Figuur 3

Grafieken van f en g. Op de x-as staat π aangegeven. De grafiek van f heeft de grootste golven; de grafiek van g heeft kleinere en kortere golven. Het laagste punt van g ligt op de y-as, op dezelfde hoogte als het snijpunt van f met de y-as.
Vraag 15 5 punten
De functie f wordt gegeven door $f(x)=-1+\sin\left(2x-\frac{1}{6}\pi\right)$. Zie figuur 3. Functie g heeft de volgende eigenschappen: de grafiek van g is een sinusoïde; de periode van de grafiek van g is drie keer zo klein als de periode van de grafiek van f; de amplitude van de grafiek van g is vier keer zo klein als de amplitude van de grafiek van f; een laagste punt van de grafiek van g valt samen met het snijpunt van de grafiek van f met de y-as. Functie g heeft een functievoorschrift van de volgende vorm: $g(x)=d+a\cdot\cos(bx)$, waarin a, b en d getallen zijn. Bereken exact voor elk van deze drie getallen een mogelijke waarde.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt $b=6$: de periode van f is $\pi$, dus de periode van g is $\frac{1}{3}\pi$ en $b=\frac{2\pi}{\frac{1}{3}\pi}=6$. (1p)
- Bepaalt de amplitude van g: $\frac{1}{4}$, omdat de amplitude van f gelijk is aan 1. (1p)
- Bepaalt het minimum van g als $f(0)=-1\frac{1}{2}$. (1p)
- Berekent $d=-1\frac{1}{2}+\frac{1}{4}=-1\frac{1}{4}$. (1p)
- Geeft een toelichting waaruit $a=-\frac{1}{4}$ volgt (het minimum van g ligt op de y-as, waar de cosinus gelijk is aan 1). (1p)
2018, tijdvak 1: Hoogwerker
Opgavetekst
Figuur 2

Het model van de hoogwerker in zijaanzicht. Punt A, met het zwarte blok, is het scharnierpunt op het wagentje. Lijnstuk AB is 250 cm en heeft punt B als scharnierpunt. Lijnstuk BC is 300 cm en is horizontaal. Hoek ABC is 50 graden. Punt D is de loodrechte projectie van A op de verticale, stippellijnvormige lijn door C. Lijnstuk AD ligt horizontaal.
Figuur 3

Het model van de hoogwerker na de verplaatsing van de bak. Punt A, met het zwarte blok, is het scharnierpunt op het wagentje. Lijnstuk AB is 250 cm, lijnstuk BC is 300 cm. De verticale pijl van C naar beneden heeft lengte 292 cm en eindigt in punt D. Lijnstuk AD is horizontaal en 139 cm.
Vraag 16 4 punten
Punt A is het scharnierpunt op het wagentje, punt B het scharnierpunt van de twee draagarmen en punt C het einde van de bovenste draagarm waaraan de bak bevestigd is. Lijnstuk AB is 250 cm en BC is 300 cm. D is de loodrechte projectie van A op de verticale lijn door C, en AD is 139 cm. Wanneer de monteur de bak recht omhoog verplaatst, zal hoek ABC toenemen. Zie figuur 3. De monteur verplaatst de bak recht omhoog tot CD = 292 cm. Bereken in dit geval de toename van hoek ABC in hele graden nauwkeurig. Je kunt hierbij gebruikmaken van de figuur op de uitwerkbijlage.
Bekijk het antwoord
- Berekent $AC^2 = AD^2 + CD^2 = 139^2 + 292^2 = 104\,585$, dus $AC \approx 323{,}39$ (1p)
- Stelt de cosinusregel op: $AC^2 = 300^2 + 250^2 - 2 \cdot 300 \cdot 250 \cdot \cos(\angle ABC)$ (1p)
- Komt tot $\angle ABC \approx 71{,}37^\circ$ (1p)
- Geeft de toename: de hoek was 50 graden en is dus 21 graden toegenomen (1p)
Rekent de kandidaat met een nauwkeuriger waarde van AD, dan geen punten in mindering. De eenheid graden mag ontbreken (aanvulling op het correctievoorschrift: 21(°)).
2018, tijdvak 1: (Co)sinus
Opgavetekst
Figuur 1

Grafiek van f op het domein [0, 2], met de x-as en de y-as, oorsprong O. Lijn l is een horizontale lijn. Het getal 2 staat op de x-as bij het einde van het domein.
Vraag 17 4 punten
Op het domein $[0, 2]$ is de functie $f$ gegeven door $f(x) = 2 + 3\sin\left(\pi\left(x + \frac{1}{4}\right)\right)$. Verder is de lijn $l$ gegeven door de vergelijking $y = \frac{7}{2}$. Zie figuur 1. Op het gegeven domein snijden $l$ en de grafiek van $f$ elkaar in twee punten. Bereken exact de $x$-coördinaten van deze punten.
Bekijk het antwoord
- Herleidt de vergelijking tot $\sin\left(\pi\left(x + \frac{1}{4}\right)\right) = \frac{1}{2}$ (1p)
- Geeft de oplossingen $\pi\left(x + \frac{1}{4}\right) = \frac{1}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ of $\frac{5}{6}\pi + k \cdot 2\pi$ (voor gehele $k$) (1p)
- Herleidt tot $x + \frac{1}{4} = \frac{1}{6} + 2k$ of $x + \frac{1}{4} = \frac{5}{6} + 2k$ en kiest de waarden in het domein (1p)
- Komt tot $x = \frac{7}{12}$ en $x = \frac{23}{12}$ (1p)
Oplossingen buiten het domein die met periodiciteit of symmetrie van de sinusfunctie tot de juiste $x$-coördinaten leiden, leveren geen punten in mindering op.
Figuur 2

Grafieken van f en g op het domein [0, 2], met de x-as en de y-as, oorsprong O. Het getal 2 staat op de x-as bij het einde van het domein. De grafieken zijn met hun letter aangegeven.
Vraag 18 5 punten
Op het domein $[0, 2]$ is de functie $f$ gegeven door $f(x) = 2 + 3\sin\left(\pi\left(x + \frac{1}{4}\right)\right)$. Een functie $g$ heeft een functievoorschrift van de vorm $g(x) = p + q \cdot \cos(r(x - s))$. Er geldt: de periode van $g$ is 4; het hoogste punt van de grafiek van $g$ valt samen met het hoogste punt van de grafiek van $f$; de amplitude van de grafiek van $g$ is twee keer zo groot als de amplitude van de grafiek van $f$. Zie figuur 2. Bereken mogelijke exacte waarden van $p$, $q$, $r$ en $s$.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de amplitude van $f$ als 3, dus $q = 2 \cdot 3 = 6$ (1p)
- Bepaalt de hoogste waarde van $f$ als $2 + 3 = 5$, dus $p = 5 - 6 = -1$ (1p)
- Gebruikt de periode 4 en komt tot $r = \frac{2\pi}{4} = \frac{1}{2}\pi$ (1p)
- Beschrijft hoe de $x$-coördinaat van het hoogste punt van de grafiek van $f$ bepaald kan worden (1p)
- Komt tot $s = \frac{1}{4}$ (1p)
Andere geldige waarden die in het correctievoorschrift staan: $r = -\frac{1}{2}\pi$ en $s = -3\frac{3}{4}$.
2018, tijdvak 2: Sinus
Opgavetekst
Figuur 1

Grafiek van f: een sinusvorm met een minimum van -3 bij x = -1/2 en een maximum van 3 bij x = 1/2. De grafiek gaat door de oorsprong O. Links begint de grafiek net boven de x-as, rechts eindigt hij onder de x-as. De horizontale lijn l op y = 3/2 snijdt de grafiek twee keer: in P op de stijgende tak, net rechts van O, en in Q op de dalende tak, rechts van het maximum. Assen x en y met oorsprong O.
Vraag 11 3 punten
Op het domein $\left[-\frac{8}{7}, \frac{8}{7}\right]$ wordt de functie f gegeven door $f(x) = 3\sin(\pi x)$. De lijn l is de lijn met vergelijking $y = \frac{3}{2}$. Lijn l snijdt de grafiek van f in de punten P en Q. Zie figuur 1. Bereken exact de x-coördinaten van P en Q.
Bekijk het antwoord
- Stelt de vergelijking op: $3\sin(\pi x) = \frac{3}{2}$, dus $\sin(\pi x) = \frac{1}{2}$ (1p)
- Vindt $\pi x = \frac{1}{6}\pi$ of $\pi x = \frac{5}{6}\pi$ (1p)
- Geeft $x_P = \frac{1}{6}$ en $x_Q = \frac{5}{6}$ (1p)
Ook goed: de algemene oplossingen met +2k (x = 1/6 + 2k en x = 5/6 + 2k), mits de leerling daaruit de oplossingen binnen het domein kiest.
Figuur 2

De grafiek van f (doorgetrokken) is een sinusvorm die de x-as in O snijdt, een top T heeft rechts van de y-as en daarna de positieve x-as snijdt in punt A. De gestippelde grafiek van g is een derdegraadsfunctie die door O, A en T gaat, met een dal links van O. De punten O, A en T zijn met letters aangegeven. Assen x en y.
Vraag 12 4 punten
Op het domein $\left[-\frac{8}{7}, \frac{8}{7}\right]$ wordt de functie f gegeven door $f(x) = 3\sin(\pi x)$. De grafiek van f snijdt de positieve x-as in het punt A. De grafiek van f heeft een top rechts van de y-as. Dit is punt T. De punten A en T zijn in figuur 2 aangegeven. Er bestaat één derdegraadsfunctie g waarvoor geldt: het functievoorschrift is van de vorm $g(x) = ax^3 + bx$ én de grafiek gaat door A en T. De grafiek van g is gestippeld getekend in figuur 2. Uit bovenstaande gegevens volgt: $a + b = 0$ en $\frac{1}{8}a + \frac{1}{2}b = 3$. Toon dit aan.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de periode van f: $\frac{2\pi}{\pi} = 2$, en dat de grafiek door de oorsprong gaat (1p)
- Vindt de x-coördinaat van A: $x_A = 1$, dus A(1, 0) (1p)
- Bepaalt de coördinaten van T: amplitude 3 en $x_T = \frac{1}{2}$, dus T$\left(\frac{1}{2}, 3\right)$ (1p)
- Vult A en T in in $g(x) = ax^3 + bx$: $g(1) = 0$ geeft $a + b = 0$, en $g(\frac{1}{2}) = 3$ geeft $\frac{1}{8}a + \frac{1}{2}b = 3$ (1p)
Het bewijs loopt via de punten A(1, 0) en T(1/2, 3), die in g(x) = ax^3 + bx worden ingevuld. Ook goed: x_A uit sin(πx) = 0 met x > 0.
Vraag 13 3 punten
Gegeven is de functie $g(x) = ax^3 + bx$, die door het punt A en het punt T van de grafiek van f gaat (zie figuur 2). Er geldt: $a + b = 0$ en $\frac{1}{8}a + \frac{1}{2}b = 3$. Bereken exact de waarden van a en b.
Bekijk het antwoord
- Herleidt $\frac{1}{8}a + \frac{1}{2}b = 3$ tot $a + 4b = 24$ (1p)
- Vindt uit $a = -b$ en $a + 4b = 24$ dat $3b = 24$, dus $b = 8$ (1p)
- Geeft $a = -8$ en $b = 8$ (1p)
Hoe vaak goniometrische functies in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2026, tijdvak 1 | 9 | 1 | 6% |
| 2026, tijdvak 2 | 3, 9-10 | 3 | 19% |
| 2025, tijdvak 2 | 11-13, 16 | 4 | 27% |
| 2024, tijdvak 1 | 19 | 1 | 6% |
| 2024, tijdvak 2 | 4-5 | 2 | 17% |
| 2023, tijdvak 1 | 8-10 | 3 | 25% |
| 2023, tijdvak 2 | 13-14 | 2 | 12% |
| 2022, tijdvak 1 | 15 | 1 | 8% |
| 2022, tijdvak 2 | 7-8, 16 | 3 | 21% |
| 2022, tijdvak 3 | 10-11 | 2 | 13% |
| 2021, tijdvak 1 | 12-13 | 2 | 12% |
| 2021, tijdvak 2 | 20 | 1 | 5% |
| 2019, tijdvak 1 | 13-14 | 2 | 12% |
| 2019, tijdvak 2 | 13-15 | 3 | 20% |
| 2018, tijdvak 1 | 16-18 | 3 | 17% |
| 2018, tijdvak 2 | 11-13 | 3 | 17% |
In 16 van de 18 ingedeelde examens wiskunde B havo staat een vraag over goniometrische functies, samen 36 vragen (13% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 4 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 12% van de vragen over goniometrische functies, daarvoor 13%. Dat aandeel is dus stabiel.
Oefenen met goniometrische functies
Maak de 15 nieuwste examenvragen over goniometrische functies online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026, 2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over goniometrische functies
Andere onderwerpen wiskunde B havo
- Functies en grafieken
- Meetkunde met coördinaten
- Exponentiële en logaritmische functies
- Differentiëren
- Vergelijkingen en ongelijkheden
- Bewijzen
Goniometrische functies op andere niveaus
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen wiskunde B havo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Hoe ToetsChecker wiskunde B per vraagtype nakijkt, lees je op wiskunde B toetsen nakijken met AI.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op wiskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt goniometrische functies voor in het eindexamen wiskunde B havo?
In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 36 vragen over goniometrische functies, 13% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 16 van die examens.
In welk examen wiskunde B havo stonden de meeste vragen over goniometrische functies?
In het examen van 2025, tijdvak 2, met 4 vragen: 11-13, 16.
Hoe oefen ik examenvragen over goniometrische functies?
Op deze pagina staan alle vragen over goniometrische functies met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.